Në të gjitha vendet e prekura nga Covid-19, nga Kina në Itali, pandemia shkaktoi një numër më të madh viktimash midis burrave. Arsyeja? Është një “bashkëpunim” midis kromozomeve të femrave. Një gjenetist i njohur shpjegon pse!
Siç është raportuar nga Instituti i Lartë i Shëndetit në dokumentin e dallimeve të gjinisë në Covid-19: “35% e viktimave totale janë gra. Shifra është konstante pothuajse në të gjitha grupmoshat. Në Kinë shkalla e vdekshmërisë së rasteve të konfirmuara është 4.7% te burrat krahasuar me 2.8% te gratë”. Ajo që prej kohësh është quajtur “seksi më i dobët”, duket se nuk do të jetë kështu gjatë kësaj pandemie. Në të vërtetë, nuk është aspak as sipas Sharon Moalen, një gjenetiste e famshme kanadeze, e cila kohët e fundit botoi esenë me titull: Epërsia gjenetike e grave!
Pra, a janë gratë seksi vërtet i fortë?
Një studim i kryer në mbi 200 specie të ndryshme, nga peshqit deri te zvarranikët e gjitarët, dhe i botuar në vitin 2007 nga shoqëria angleze Royal, tregon se seksi më i fortë, në të gjitha rastet, është ai që karakterizohet nga 2 kromozome X. Tek zogjtë është ai mashkull, ndërsa tek njerëzit ajo femër.
Nga vjen epërsia e 2X?
Çdo qelizë njerëzore është e përbërë nga 46 kromozome, 2 prej të cilave kanë të bëjnë me seksin. Gratë kanë 2X kromozome, një e trashëguar nga babai dhe një nga nëna. Tek fëmijët ekziston një kromozom X, i trashëguar nga nëna, dhe një kromozom Y, i trashëguar nga babai. Çdo kromozom përmban një numër të ndryshueshëm gjenesh: X ka deri në një mijë, Y ndalon në 70. Për një kohë të gjatë mendohej se qelizat e grave përdornin vetëm gjenet e njërit prej X-ve, duke çaktivizuar tjetrin, deri këtu nuk ishte e nevojshme të kishte një lloj zëvendësimi, për shembull përballë një sëmundjeje. Ekziston një bashkëpunim i vazhdueshëm dhe se shumëllojshmëria e gjeneve “rezervë” shpjegon rezistencën më të madhe të grave.
A është kjo arsyeja pse gratë luftojnë infeksionet më mirë?
“Po, gratë i nënshtrohen infeksioneve të shumta që lidhen me mënyrën e formimit të traktit të tyre riprodhues dhe urinar. Për pjesën tjetër, organizmi i tyre aktivizon gjene të shumta përballë agresionit të baktereve dhe viruseve. Përveç kësaj, burrat paguajnë sasinë më të lartë të testosteronit, një hormon që është me efektin e çaktivizimit të sistemit imunitar. Arsyeja? Mbajtja e tij kërkon energji: meshkujt kanë një metabolizëm më të lartë dhe më pak yndyrë në trup, por ata mbrojnë veten më keq nga sëmundjet.
A është e vërtetë që gratë i rezistojnë më shumë koronavirusit?
“Po, edhe nëse shpjegimet e përparuara deri më tani duken jo të qëndrueshme. Për shembull, burrat thuhet se lajnë duart më pak: përveç të qenit fyese, nuk ka kuptim nëse mendojmë se në disa vende, siç është Koreja e Jugut, gratë e infektuara janë më shumë, por ende vdesin më pak. Një hipotezë tjetër është se meshkujt preken nga koronavirusi sepse pinë duhan më shumë. Unë mendoj se avantazhi i grave mbi Covid-19 qëndron në gjenetikë. Virusi sulmon mushkëritë përmes një enzime të prodhuar nga kromozomi X i quajtur ACE2: te gratë e dyta X ka një kombinim pak më të ndryshëm ACE2 dhe virusi rrallë arrin të mbizotërojë nga të dy”.
A është gjithmonë për një arsye gjenetike që gratë të jetojnë më gjatë?
Me përjashtim të Indisë dhe Kinës, në botë lindin më shumë meshkuj, sepse procesi qelizor që ndërthur kromozonet e tyre është më i thjeshtë. Por pas fazës së fekondimit, gratë kanë një avantazh konkurrues për pjesën tjetër të jetës së tyre. Femrat janë më rezistente ndaj sëmundjeve të ndryshme: sëmundjet e zemrës dhe veshkave, problemet e mëlçisë, diabeti, disa lloje të tumoreve përfshirë melanomën dhe kancerin.
Marrë nga Nacionale.Info
