{"id":10005,"date":"2017-01-18T22:33:59","date_gmt":"2017-01-18T21:33:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=10005"},"modified":"2018-02-11T01:24:12","modified_gmt":"2018-02-11T00:24:12","slug":"ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/","title":{"rendered":"RAMIZ KELMENDI &#8211; NJ\u00cb SHEKULL DIJE DHE DRITE"},"content":{"rendered":"<p><strong>Xhemail Peci<\/strong><\/p>\n<p><em>NJ\u00cb URTI E LART\u00cb, NJ\u00cb KOLOS I LETRAVE SHQIPE, FIGUR\u00cb POLIEDRIKE E PISHTAR I GJALL\u00cb I KULTUR\u00cbS KOMB\u00cbTARE SHQIPTARE, RILIND\u00cbS I KOMBIT T\u00cb VET, TIRTE Q\u00cb ME ZJARRIN E FJAL\u00cbS SHQIPE GJAKONTE P\u00cbR NJ\u00cb ATDHE T\u00cb LIR\u00cb E T\u00cb BASHKUAR, LUIGJI PIRANDELLO I ROMANIT SATIRIK SHQIPTAR, ALBERTO MORAVIA I LETRAVE SHQIPE, BALZAKU SHQIPTAR ME M\u00cb SHUM\u00cb LIBRA T\u00cb SHKRUARA E T\u00cb P\u00cbRKTHYERA SESA VITE MBI SUPET E TIJ; TALENTI I TIJ EPIK (profesor Hasan Mekuli), PENA E TIJ E ART\u00cb, (akademik Rexhep Qosja) BIR I RUGOV\u00cbS KRESHNIKE (kritiku Vehap Shita) KLASIKU MODERN I FJAL\u00cbS SHQIPE, TITAN I P\u00cbRKTHIMEVE, MOLIERI I LETRAVE SHQIPE, MJESHTRI I KONTRASTIT, KRIJUESI I MIR\u00cbFILLT\u00cb, SHP\u00cbTIMTARI I DASHURIS\u00cb, Z\u00cbDH\u00cbN\u00cbS I KOH\u00cbS ME VEPR\u00cbN E TIJ, MEMORIE E GJALL\u00cb E BREZAVE, MREKULLI E KOMUNIKIMIT T\u00cb QART\u00cb, NJERI I ARTIT AQ SA EDHE NJERI I KULTUR\u00cbS, NJERI DHE ARTIST, ENCIKLOPEDI E GJALL\u00cb, NJ\u00cbRI ND\u00cbR STILIST\u00cbT M\u00cb T\u00cb P\u00cbRKRYER T\u00cb LETRAVE SHQIPE (profesor Prend Buzhala), SATIR\u00cb Q\u00cb FSHIKULLON ME ZJARR P\u00cbRC\u00cbLLUES (studiuesi Hashim Baftiari), KRESHNIKU I FJAL\u00cbS S\u00cb \u00cbMB\u00cbL, NJERI I LETRAVE P\u00cbRBALL\u00cb P\u00cbRBUZJEVE, SOKOL HALILI I LETRAVE SHQIPE, KALOR\u00cbS I LETRAVE DHE ARTEVE, GAZETARI EMBLEM\u00cb I KOSOV\u00cbS, IKONA E GAZETARIS\u00cb KOSOVARE, DOAJENI I SAJ, FIGUR\u00cb EMBLEMATIKE, FIGUR\u00cb PIKANTE E FIGUR\u00cb MARKANTE E LETRAVE SHQIPE, DHE LIGJ\u00cbRUES I P\u00cbRJETSH\u00cbM I FAKULTETIT T\u00cb GAZETARIS\u00cb \u201cFAIK KONICA\u201d.<\/em><\/p>\n<p><strong>Me rastin e kalimit n\u00eb amshim t\u00eb profesorit, publicistit, veprimtarit e shkrimtarit Ramiz Kelmendi<\/strong><\/p>\n<p>\u201cPopulli q\u00eb nderon njer\u00ebzit e vet t\u00eb m\u00ebdhenj, njer\u00ebzit e vet t\u00eb rrall\u00eb, shkrimtar\u00ebt, artist\u00ebt, shkenc\u00ebtar\u00ebt, para s\u00eb gjithash e mbi t\u00eb gjitha -nderon veten. Nj\u00eb popull q\u00eb u ngre p\u00ebrmendore figurave dhe personaliteteve t\u00eb veta m\u00eb t\u00eb nderuara, ai popull, para s\u00eb gjithash e mbi t\u00eb gjitha, i ngre p\u00ebrmendore kultur\u00ebs s\u00eb vet, qytet\u00ebrimit t\u00eb vet, historis\u00eb s\u00eb vet. I ngre p\u00ebrmendore vetvetes.\u201d<br \/>\nRamiz Kelmendi<\/p>\n<p>\u201c<strong>Ramizi ka rr\u00ebnj\u00eb t\u00eb Lisit t\u00eb Gjakut<\/strong>\u201d<\/p>\n<p>Dr. <strong>Zymer Ujkan Neziri<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>I<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>SOT, REPUBLIKA E LETRAVE SHQIPE,<br \/>\n\u00cbSHT\u00cb N\u00cb DHEMBJE, PIK\u00cbLLIM E LOT!<\/strong><\/p>\n<h1 style=\"text-align: center;\"><strong>R<\/strong><\/h1>\n<p>Sot, letrat shqipe mbet\u00ebn pa nj\u00ebrin prej p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb saj m\u00eb t\u00eb denj\u00eb, tregimi shqiptar mbeti pa mjeshtrin e vet t\u00eb rrall\u00eb, novela shqiptare mbeti pa vrojtuesin e holl\u00eb t\u00eb vijave dhe vrrag\u00ebve t\u00eb jet\u00ebs njer\u00ebzore, romani shqiptar mbeti pa nj\u00ebrin prej njer\u00ebzve me nj\u00eb dhunti t\u00eb rrall\u00eb narrative, kritika letrare shqipe mbeti pa qasjen e tij aq origjinale, polemika shqiptare mbeti pa eleganc\u00ebn e fjal\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb latuar holl e t\u00eb gdhendur aq bukur, publicistika shqiptare mbeti pa nj\u00ebr\u00ebn prej penave t\u00eb saj m\u00eb t\u00eb ndritura, gazetaria shqiptare mbeti pa doajenin e saj, dramaturgjia shqiptare mbeti pa nj\u00ebrin prej l\u00ebruesve t\u00eb saj m\u00eb t\u00eb zot\u00eb, memoristika komb\u00ebtare mbeti pa nj\u00ebr\u00ebn prej mendjeve m\u00eb t\u00eb kthjellta t\u00eb saj, kultura shqiptare n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi mbeti pa ikon\u00ebn e vet, jeta mendore dhe shpirt\u00ebrore e nj\u00eb kombi t\u00eb etur p\u00ebr dije dhe p\u00ebr drit\u00eb, mbeti pa emblem\u00ebn e vet aq t\u00eb dashur.<\/p>\n<p>Fusha e p\u00ebrkthimeve si histori e mir\u00ebfillt\u00eb e qytet\u00ebrimeve dhe e urave mbeti pa p\u00ebrkthyesin e vullnetit t\u00eb \u00e7elikt\u00eb, tribuna e intervistave mbeti pa njeriun e fjal\u00ebs s\u00eb \u00ebmb\u00ebl e aq shum\u00eb t\u00eb dashur, katedrat e let\u00ebrsis\u00eb mbet\u00ebn pa edukatorin dhe profesorin, tribuna letrare mbeti pa ligj\u00ebruesin e saj t\u00eb shquar e goj\u00ebamb\u00ebl, armata e lexuesve t\u00eb shumt\u00eb mbeti pa romancierin e vet aq t\u00eb preferuar, e bukura dhe e madh\u00ebrishmja mbet\u00ebn pa shijuesin dhe adhuruesin e tyre t\u00eb madh, kuadrot e dala nga m\u00ebng\u00ebt e duarve t\u00eb tij &#8211; n\u00ebp\u00ebrmjet Fakultetit t\u00eb Gazetaris\u00eb \u201cFaik Konica\u201d mbet\u00ebn pa profesorin dhe pedagogun e shquar, studimet p\u00ebr Faik Konic\u00ebn mbet\u00ebn pa konicologun e tyre t\u00eb devotsh\u00ebm, Verrat e Lluk\u00ebs e rrug\u00ebtimi biblik p\u00ebr pajtim e bashkim komb\u00ebtar, mbet\u00ebn pa mentarin e veprimtarin e tyre t\u00eb pandalsh\u00ebm;<\/p>\n<p>Rugova kreshnike mbeti pa birin e saj fisnik e bujar, Kosova mbeti pa burrin e men\u00e7ur e t\u00eb rrall\u00eb, i cili n\u00eb ball\u00eb t\u00eb tij ashtu sikurse edhe n\u00eb ball\u00eb t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb tij kishte p\u00ebr mision dhe vizion dashurin\u00eb mes v\u00ebllez\u00ebrve t\u00eb nj\u00eb gjaku e t\u00eb nj\u00eb gjuhe &#8211; pajtimin, bashkimin dhe p\u00ebrparimin e tyre; Rr\u00ebnj\u00ebt e Lisit t\u00eb Gjakut sot mbet\u00ebn pa nj\u00ebrin prerj pinjojve t\u00eb tij m\u00eb t\u00eb denj\u00eb, mend\u00ebsia shqiptare mbeti pa urt\u00ebsin\u00eb e tij t\u00eb lart\u00eb, bota e kultur\u00ebs komb\u00ebtare shqiptare mbeti pa figur\u00ebn e vet poliedrike e pa pishtarin e saj t\u00eb gjall\u00eb, kokrrat e krip\u00ebs arb\u00ebrore mbet\u00ebn pa Nestorin e tyre t\u00eb urt\u00eb, Breznit\u00eb Or\u00ebmira mbet\u00ebn sot fizikisht pa Ramiz Kelmendin.<\/p>\n<p><strong>Sot, Republika e Letrave Shqipe, \u00ebsht\u00eb n\u00eb dhembje, n\u00eb pik\u00ebllim dhe n\u00eb lot!<\/strong><\/p>\n<p>Sot, gjuha shqipe ndjeu nj\u00eb zbraz\u00ebtir\u00eb t\u00eb thell\u00eb, p\u00ebr shkak se nj\u00ebri prej stilist\u00ebve t\u00eb saj m\u00eb t\u00eb denj\u00eb, i cili ia kishte falur asaj durimin e vet prej shenjtori dhe q\u00ebndism\u00ebn prej filigrani, shkoi n\u00eb amshim.<\/p>\n<p>Sot, Republika e Liris\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn ai e kishte gjakuar aq shum\u00eb, e p\u00ebrcolli drejt p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb, nj\u00ebrin prej luft\u00ebtar\u00ebve t\u00eb vet m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb drit\u00ebs, i cili me pen\u00ebn e tij, me vepr\u00ebn e tij, me fjal\u00ebn e tij, me djers\u00ebn e tij si dhe me shembullin e tij, i kishte kontribuar aq shum\u00eb mend\u00ebsis\u00eb son\u00eb, duke hapur shtigje e trasuar rrug\u00eb n\u00eb Republik\u00ebn e Letrave Shqipe, n\u00eb fush\u00ebn fisnike t\u00eb artit t\u00eb fjal\u00ebs s\u00eb shkruar: n\u00eb Republik\u00ebn e Let\u00ebrsis\u00eb.<\/p>\n<p>Sot, u ndam\u00eb vet\u00ebm fizikisht nga ai, por shpirt\u00ebrisht do t\u00eb jemi gjithmon\u00eb me t\u00eb e me vepr\u00ebn e tij, me fjal\u00ebn e tij t\u00eb urt\u00eb e me porosin\u00eb e tij t\u00eb madhe, me shembullin e tij frym\u00ebzues e udh\u00ebrr\u00ebfyes prej pishtari t\u00eb gjall\u00eb t\u00eb kultur\u00ebs komb\u00ebtare shqiptare, sepse Ramiz Kelmendi \u00ebsht\u00eb krijuesi q\u00eb mish\u00ebron t\u00eb gjitha tiparet dalluese t\u00eb nj\u00eb personalitetit letrar, krijues dhe intelektual tek i cili shkrihen komb\u00ebtarja dhe universalja, si n\u00eb kuptimin e madh\u00ebshtis\u00eb ashtu edhe n\u00eb kuptimin m\u00eb fundamental t\u00eb gjakimit drejt liris\u00eb.<\/p>\n<p>Ramiz Kelmendi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb Nestor i urt\u00eb e nj\u00eb mentar i holl\u00eb. Ai sot e mot, mbetet nj\u00eb urt\u00ebsi e lart\u00eb e nj\u00eb shkrimtar i shquar, t\u00eb cilit i \u00ebsht\u00eb falur epiteti nga m\u00eb t\u00eb rrall\u00ebt e gjithsesi edhe nga m\u00eb t\u00eb bukurit n\u00eb letrat shqipe: Kreshnik i fjal\u00ebs s\u00eb \u00ebmb\u00ebl; talentin e t\u00eb cilit me t\u00eb drejt\u00eb profesori erudit Hasan Mekuli e ka cil\u00ebsuar si talenti i tij epik, pen\u00ebn e t\u00eb cilit akademiku Rexhep Qosja me t\u00eb drejt\u00eb e ka quajtur pena e tij e art\u00eb, vepr\u00ebn e t\u00eb clit profesor Prend Buzhala e ka quajtur nj\u00eb mrekulli e komunikimit t\u00eb qart\u00eb.<br \/>\nN\u00eb nj\u00ebr\u00ebn prej intervistave t\u00eb tij (Let\u00ebrsia ime \u00ebsht\u00eb pjell\u00eb e padrejt\u00ebsive t\u00eb sistemit totalitar), pyetjes: \u201cJeni pedagog me shum\u00eb vjet p\u00ebrvoj\u00eb pune. Tash a ndjeni mall dhe d\u00ebshir\u00eb q\u00eb t\u00eb ligj\u00ebroni para student\u00ebve?\u201d, Ramiz Kelmendi i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur se nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mall i p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Por, t\u00eb hysh n\u00eb bot\u00ebn letrare dhe intelektuale t\u00eb nj\u00eb kombi si figur\u00eb emblematike, t\u00eb jesh n\u00eb bot\u00ebn mendore, kulturore dhe shpirt\u00ebrore t\u00eb nj\u00eb kombi klasik i gjall\u00eb; t\u00eb rrezatosh drit\u00eb, dije, kultur\u00eb, paqe, v\u00ebllaz\u00ebri dhe pajtim; t\u00eb jesh rilind\u00ebs i kombit t\u00eb cilit ke krenarin\u00eb t\u2019i takosh, t\u00eb ligj\u00ebrosh me pasion dhe me p\u00ebrkushtim l\u00ebnd\u00ebn komb\u00ebtare \u201cHistori e let\u00ebrsis\u00eb shqiptare nga Rilindja e deri sot\u201d, t\u00eb jesh nj\u00eb nga hartuesit e Apelit t\u00eb 215-t\u00eb intelektual\u00ebve, t\u00eb jesh bashkorganizator i Kuvendit p\u00ebr Bashkimin e Pajtimit Komb\u00ebtar; t\u00eb jesh pjes\u00eb e nj\u00eb rrug\u00ebtimi biblik p\u00ebr tek tubimi historik n\u00eb Verrat e Lluk\u00ebs, t\u00eb themelosh dhe t\u00eb pag\u00ebzosh Fakultetin e Gazetaris\u00eb me emrin e princit t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe Faik Konica, t\u00eb jesh me shkrimet dhe udh\u00ebp\u00ebrshkrimet, me reportazhet dhe margjinat, me \u00e7apitjet dhe kristalet e mendimeve, i pranish\u00ebm p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 60-t\u00eb vjet rrjesht, n\u00ebp\u00ebr gazeta, revista, libra, monografi e krijimtari letrare t\u00eb vazhdueshme, t\u00eb mbledh\u00ebsh kokrra kripe arb\u00ebrore e rreze drite-t\u00eb cilat lexuesi do t\u2019i k\u00ebrkoj\u00eb me aq kureshtje, t\u2019ia b\u00ebsh lexuesit faqet e gazetave dhe t\u00eb revistave dritare prej kah ai e sheh jet\u00ebn dhe prej ku e kupton bot\u00ebn m\u00eb bukur, t\u00eb ngritesh me aq dinjitet kund\u00ebr plag\u00ebve t\u00eb shumta e kund\u00ebr s\u00ebmundjes s\u00eb mendjemadh\u00ebsis\u00eb, kund\u00ebr kompleksit t\u00eb kryelart\u00ebsis\u00eb duke i b\u00ebr\u00eb thirrje arsyes dhe modestis\u00eb; t\u00eb b\u00ebhesh pjes\u00eb e mendimit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm dhe pjes\u00eb e pandar\u00eb e ndikimit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm n\u00eb jet\u00ebn dhe n\u00eb kultur\u00ebn e kombit t\u00eb cilit i takon, dhe p\u00ebr t\u00eb cilin gjakon n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb p\u00ebrkryer, do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb ligj\u00ebrosh p\u00ebrjet\u00ebsisht.<\/p>\n<p>Nuk ka dyshim pra se pa pen\u00ebn e tij, pa udh\u00ebp\u00ebrshkrimet e tij, pa proz\u00ebn e tij, pa tregimet e tij, pa romanet e tij, pa dramat dhe melodramat e tij, pa publicistik\u00ebn e tij, pa fejtonet e tij, pa reflekset e tij, pa margjinat e tij, pa \u00e7apitjet e tij, pa \u00e7apitjet e reja midis rrjeshtave &#8211; t\u00eb tij, pa shkrimet t\u00ebrthorazi tro\u00e7 &#8211; t\u00eb tij, pa teatrin e tij, pa shkrimet e tij, jo vet\u00ebm let\u00ebrsia, jo vet\u00ebm kultura dhe arti yn\u00eb, por n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb bota jon\u00eb mendore dhe shpirt\u00ebrore, do t\u00eb ishte shum\u00eb m\u00eb e varf\u00ebr dhe shum\u00eb m\u00eb e zbraz\u00ebt, sepse vepra letrare dhe publicistike e Ramiz Kelmendit \u00ebsht\u00eb pasuri e jona e madhe, \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e kultur\u00ebs son\u00eb mendore dhe shpirt\u00ebrore.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb i nderuar nj\u00eb komb q\u00eb ka nj\u00eb personalitet t\u00eb till\u00eb. \u00cbsht\u00eb m\u00eb e begatuar nj\u00eb kultur\u00eb q\u00eb ka n\u00eb gjirin e vet nj\u00eb pishtar t\u00eb till\u00eb me flak\u00eb t\u00eb gjall\u00eb ndri\u00e7uese, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e pasuruar nje let\u00ebrsi q\u00eb ka nj\u00eb pen\u00eb t\u00eb denj\u00eb e t\u00eb art\u00eb si t\u00eb Ramiz Kelmendit. Jan\u00eb t\u00eb lumtura ato brezni q\u00eb kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb shijojn\u00eb nj\u00eb thesar kaq t\u00eb pasur letrar dhe publicistik. Gjithsesi, esht\u00eb i nderuar nj\u00eb shkrimtar, t\u00eb cilit i b\u00ebn homazh nj\u00eb komb i t\u00ebr\u00eb.<\/p>\n<p>Ramiz, ja kush te ka dashur me gjithe shpirt! Ky popull shpirtbardh\u00eb, (p\u00ebr t\u00eb cilin me krenarin\u00eb e ligjshme the se \u201cky popull ka jetuar e do t\u00eb jetoj\u00eb me shekuj\u201d) dhe ky publik i mrekulluesh\u00ebm, k\u00ebta banor\u00eb t\u00eb mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb lasht\u00eb t\u00eb librit, q\u00eb nuk t\u2019u ndan\u00eb p\u00ebr asnj\u00eb \u00e7ast, as kur t\u00eb ndiqnin 7-t\u00eb e as kur t\u00eb p\u00ebrndiqnin 77-t\u00eb.<\/p>\n<h1 style=\"text-align: center;\"><strong>A<\/strong><\/h1>\n<p>Ramiz nuk mund t\u00eb besoj se nuk do t\u00eb takohemi m\u00eb tek Ringsi, aty ku dilje shpesh dhe ku kishe d\u00ebshir\u00eb ta kundroj\u00eb jet\u00ebn n\u00eb l\u00ebvizje e sip\u00ebr, aty ku kishe d\u00ebshir\u00eb ta shikoje bot\u00ebn n\u00eb rilindje e sip\u00ebr. Nuk do t\u00eb mund t\u00eb besoj se nuk do t\u00eb drekojm\u00eb prap\u00eb tek Pishat s\u00eb bashku, p\u00ebr t\u00eb folur gj\u00ebr\u00eb e gjat\u00eb, p\u00ebr Republik\u00ebn e Let\u00ebrsis\u00eb dhe p\u00ebr Republik\u00ebn e Liris\u00eb, p\u00ebr ato debolesat tona t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, q\u00eb aq shum\u00eb lidhen me gazetat dhe me gazetarin\u00eb, por jo vet\u00ebm me to&#8230;<\/p>\n<p>Por megjithat\u00eb nj\u00eb gj\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00ebse e sigurt, se gjithmon\u00eb do t\u00eb takohemi s\u00eb bashku, ne adhuruesit e tu e t\u00eb vepr\u00ebs sate rrezatonj\u00ebse, do takohemi sot e mot n\u00eb sheshin e letrave shqipe.<\/p>\n<p>Ramiz!<\/p>\n<p>Na le, duke i mbushur 87-t\u00eb kokrra jete. Nj\u00eb shekull dije dhe drite!<br \/>\nRamiz! Sot, Dantes nuk ka kush t\u2019i shkruaj\u00eb!<br \/>\nRamiz! Sa e v\u00ebshtir\u00eb qenka t\u00eb thuash: Lamtumir\u00eb Ramiz!<\/p>\n<p>Sepse Rugova dhe Kosova, atdheu dhe diaspora, n\u00eb k\u00ebt\u00eb nd\u00ebrrim moti, nga majat e bjeshk\u00ebve l\u00ebshuan n\u00eb moll\u00ebzat e faqeve ca pika loti!<\/p>\n<h1 style=\"text-align: center;\"><strong>M<\/strong><\/h1>\n<p>S\u00ebrish nj\u00eb janar me acar. Nj\u00eb janar q\u00eb na i ka marr\u00eb gjithmon\u00eb njer\u00ebzit m\u00eb t\u00eb zot\u00eb, m\u00eb t\u00eb mir\u00eb! T\u00eb shpat\u00ebs e t\u00eb pushk\u00ebs, t\u00eb jataganit e t\u00eb dyfekut, t\u00eb pen\u00ebs e t\u00eb dijes. S\u00ebrish janari. Por ky janar, m\u00eb shum\u00eb se acar, sot ka nj\u00eb sfond t\u00eb bardh\u00eb.<\/p>\n<p>S\u00ebrish i nj\u00ebjti z\u00eb. Po ai z\u00eb, z\u00ebri i shekujve shqiptar\u00eb, z\u00ebri q\u00eb p\u00ebrkul\u00eb uj\u00ebvarat e bjeshk\u00ebve, z\u00ebri i lahut\u00ebs hyjnore e z\u00ebri i zem\u00ebr-thirrjeve.<\/p>\n<p>S\u00ebrish e nj\u00ebjta bardh\u00ebsi. Si ajo e nj\u00eb dite vere, kur Rugova nxori nga arkat e thesareve t\u00eb saj, shamin\u00eb e bardh\u00eb t\u00eb lokemadheve t\u00eb Rugov\u00ebs kreshnike, duke e shpalosur at\u00eb pal\u00eb-pal\u00eb si nj\u00eb mall t\u00eb val\u00eb n\u00ebp\u00ebr fjal\u00eb, tek i tha Poetit t\u00eb Vargut t\u00eb Gjakut (\u201eKosova \u00ebsht\u00eb Gjaku im q\u00eb nuk falet!\u201c) :<\/p>\n<p>Lamtumir\u00eb Poet! T\u00eb qoft\u00eb i leht\u00eb dheu! Dhe Paqja: E Amshueshme!<\/p>\n<p>Asnj\u00eb mermer nuk do t\u00eb ishte m\u00eb monumental. Asnj\u00eb ceremoni mortore nuk do t\u00eb ishte m\u00eb denj\u00eb. Asnj\u00eb komb nuk do t\u00eb dinte t\u00eb nderonte m\u00eb shum\u00eb, m\u00eb bukur!<\/p>\n<p>Ramiz, \u00ebsht\u00eb s\u00ebrish po ajo bardh\u00ebsi kur u shfaqe n\u00eb ekranin e Radio Televizonit t\u00eb Kosov\u00ebs, kur fole gjith\u00eb dashuri n\u00eb emisionin Kult, me nj\u00eb sfond librash gjith\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsi!<\/p>\n<p>Si n\u00eb janarin e vitit 2012-t\u00eb, si n\u00eb janarin e vitit 2017-t\u00eb! Nj\u00eb sfond bardh\u00ebsie me p\u00ebrmasa p\u00ebrjet\u00ebsie.<\/p>\n<h1 style=\"text-align: center;\"><strong>I<\/strong><\/h1>\n<p>Ramiz! Sot, kaq shum\u00eb po ma kujton at\u00eb th\u00ebnien e madhe t\u00eb Viktor Hygoit, t\u00eb cil\u00ebt e lart\u00ebsove n\u00eb ato t\u00eb paharruarat Kokrra Kripe Arb\u00ebrore:<\/p>\n<p>\u201cShkrimtari, thon\u00eb, krijon n\u00eb gjallje t\u00eb vet bazament e p\u00ebrmendore, nd\u00ebrsa ardhm\u00ebria \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ia v\u00eb ose jo bustin!\u201d<\/p>\n<p>Dhe pik\u00ebrisht sot, sot si asnj\u00ebher\u00eb tjet\u00ebr, sot si kurr\u00ebnj\u00ebher\u00eb tjet\u00ebr, m\u00eb vie nd\u00ebrmend th\u00ebnia e Jeronim De Rad\u00ebs se: \u201cMe kalimin e koh\u00ebs, er\u00ebrat e bot\u00ebs e rrisin flak\u00ebn e mendjes. Pena e atyre q\u00eb do t\u00eb dijn\u00eb ta p\u00ebrdorin si duhet do t\u2019i duroj\u00eb t\u00eb gjith\u00eb shekujt.\u201d<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht sot, m\u00eb vie nd\u00ebrmend ajo q\u00eb e the vet\u00eb p\u00ebr De Rad\u00ebn:<\/p>\n<p>Shpirt\u00ebrisht e gjithsesi i prir\u00eb e i gllab\u00ebruar p\u00ebr letra e arte t\u00eb bukura.<br \/>\nRamiz, p\u00ebrse po ma kujton kaq shum\u00eb De Rad\u00ebn sot?!<br \/>\nSepse gjurm\u00ebve t\u00eb De Rad\u00ebs shkove e shkrove!<br \/>\nSepse edhe vet\u00eb u gllab\u00ebrove nj\u00eblloj, si ai bardi i madh i letrave shqipe:<br \/>\nShpirt\u00ebrisht e gjithsesi i prir\u00eb e i gllab\u00ebruar p\u00ebr letra e arte t\u00eb bukura.<\/p>\n<p>Ramiz!<br \/>\nSot, Republika e Liris\u00eb dhe Republika e Let\u00ebrsis\u00eb, t\u00eb puthin n\u00eb dy faqe! Sip\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb ca kurora me lule, ca lulebore dhe ca tr\u00ebndafila me manushaqe!<br \/>\nSot e mot: Ramiz Kelmendi!<br \/>\nSi n\u00eb vjersh\u00ebn e Gjergji Komninos kushtuar Jeronim De Rad\u00ebs:<br \/>\nNdaj o Shemb\u00ebll\u2019 e s\u00eb Mir\u00ebs, shpirt\u2019 i-yt le t\u00eb shk\u00eblqej\u00eb,<br \/>\nSepse t\u2019arthmet gjenerata, vall\u00eb kush do t\u2019i ushqej\u00eb?<br \/>\nVet\u00ebm hov\u2019 i k\u00ebng\u00ebs s\u2019ate me nj\u00eb tingull t\u00eb malluar<br \/>\nE n\u00eb vargjet shekullore do t\u00eb mbetet si pasqyr\u00eb,<br \/>\nSe, nj\u00eb vler\u00eb q\u00eb s\u2019mohohet, aq t\u00eb lart\u00eb njer\u00ebzore,<br \/>\nPati frym\u2019 e pun\u00ebs s\u2019ate, nga fuqija besimtare,<br \/>\nSa n\u00eb zemrat e t\u00eb rinjve, t\u2019\u00ebsht\u00eb ngritur p\u00ebrmednore.<\/p>\n<p>Pra, me drit\u00ebn e mendimit t\u00eb kulluar q\u00eb Ti pate,<br \/>\nFrym\u00ebzo shpirtat e njoma pas t\u00eb shenjt\u00ebs gjurm\u00ebs s\u2019ate!<\/p>\n<h1 style=\"text-align: center;\"><strong>Z<\/strong><\/h1>\n<p>Ramiz! Edhe sot, \u00ebsht\u00eb po ai sfond bardh\u00ebsie me p\u00ebrmasa p\u00ebrjet\u00ebsie, si n\u00eb at\u00eb q\u00eb na la Zef Skiroi p\u00ebr De Rad\u00ebn (t\u00eb cilin aq shum\u00eb e deshte, aq shum\u00eb e \u00e7move, aq shum\u00eb e adhurove, dhe t\u00eb cilin aq shum\u00eb e p\u00ebrjet\u00ebsove):<\/p>\n<p>\u201cUdh\u00ebtimi i tij i fundit ndri\u00e7onte me nj\u00eb episod t\u00eb denj\u00eb p\u00ebr legjendat m\u00eb t\u00eb bukura t\u00eb et\u00ebrve t\u00eb shenjt\u00eb. Sepse me nderet q\u00eb i b\u00ebn\u00eb njer\u00ebzit kufom\u00ebs s\u00eb tij u bashkuan, si me vullnet hyjnor, ato t\u00eb natyr\u00ebs. Pran\u00eb varrezave, n\u00eb \u00e7astin e lamtumir\u00ebs s\u00eb fundit t\u00eb farefisve e miqve, nga nj\u00eb bajame e lul\u00ebzuar aty af\u00ebr, u ngrit, e rr\u00ebmbyer nga era nj\u00eb re petalesh t\u00eb bardha, q\u00eb ra, duke e zbardhur t\u00eb gjith\u00eb qivurin e t\u00eb mjerit De Rad\u00eb. Toka bujare e lindjes, duke pritur n\u00eb gji trupin pa jet\u00eb, p\u00ebrsh\u00ebndeste birin e vet t\u00eb madh me buz\u00ebqeshjen e pranver\u00ebs q\u00eb po vinte dhe shum\u00eb veta n\u00eb episodin tok\u00ebsor desh\u00ebn t\u00eb shihnin shenj\u00ebn e p\u00ebrqafimit qiellor t\u00eb Zotit me shpirtin tep\u00ebr fetar t\u00eb Poetit\u201d.<\/p>\n<p>Edhe sot, nj\u00eb zem\u00ebr-klithje e nj\u00eb zem\u00ebr-thirrje si ajo q\u00eb l\u00ebshoi Viktor Hygoi p\u00ebrpara arkivolit t\u00eb Balzakut:<\/p>\n<p>Honore! Ja kush t\u00eb ka dashur me gjith\u00eb shpirt!<\/p>\n<p>RAMIZ! \u2026<\/p>\n<p>T\u00eb qoft\u00eb i leht\u00eb dheu i Kosov\u00ebs, i tok\u00ebs bujare t\u00eb lindjes dhe i tok\u00ebs bujare t\u00eb gjakut!<br \/>\nNgush\u00ebllimet m\u00eb t\u00eb sinqerta Familjes s\u00eb Nderuar Kelmendi, Familjes Emblem\u00eb n\u00eb kultur\u00ebn shqiptare!<br \/>\nNgush\u00ebllime m\u00eb t\u00eb sinqerta, t\u00eb gjith\u00ebve, em\u00ebr p\u00ebr em\u00ebr: q\u00eb nga m\u00eb i moshuari e deri tek m\u00eb i riu!<br \/>\nNgush\u00ebllime, gjith\u00eb farefisit Kelmendi!<br \/>\nNgush\u00ebllime, bot\u00ebs shqiptare!<br \/>\nQoft\u00eb i p\u00ebrjetsh\u00ebm kujtimi dhe nderimi p\u00ebr Ramiz Kelmendin!<br \/>\nP\u00ebr jet\u00eb e mot, Ramiz Kelmendi do t\u00eb mbetet nj\u00eb em\u00ebr q\u00eb e kemi dhe do ta kemi shum\u00eb p\u00ebr zem\u00ebr!<br \/>\nPa dyshim, edhe nj\u00eb d\u00ebshmi se Rugova \u00ebsht\u00eb shamibardha jote Shqip\u00ebri!<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>II<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>RAMIZ, PSE SHKOVE?!<\/strong><\/p>\n<p>Ramiz! U nise dhe trokite n\u00eb bot\u00ebn e letrave q\u00eb kur kishe 16-t\u00eb pranvera! U nise duke shkruar me pseudonimin \u201cHija e Liris\u00eb\u201d, hyre n\u00eb portat e m\u00ebdha t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Let\u00ebrsis\u00eb, dhe sot u p\u00ebrcolle nga ajo q\u00eb e deshte aq shum\u00eb, nga Republika e Liris\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn luftuan e punuan aq shum\u00eb breznit\u00eb or\u00ebmira.<\/p>\n<p>Ramiz! Gazetat shkruan se: U shua Ramiz Kelmendi! Shkruan at\u00eb q\u00eb na e the vet\u00eb p\u00ebr s\u00eb gjalli, n\u00eb at\u00eb n\u00ebntor t\u00eb bardh\u00eb, n\u00eb at\u00eb muajin m\u00eb t\u00eb dashur q\u00eb nga f\u00ebmij\u00ebria jote, tek p\u00ebruronim p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb monografin\u00eb studimore n\u00eb VI-t\u00eb v\u00ebllime, kushtuar Juve.<br \/>\nKur na the n\u00eb Bibliotek\u00ebn Komb\u00ebtare dhe Universitare (sot Biblioteka Komb\u00ebtare \u201cPjet\u00ebr Bogdani\u201d): \u201cPor disi e ndjeva veten me p\u00ebrshtypje. Duhet t\u2019ua them. Duke ju d\u00ebgjuar \u00e7far\u00eb that krejt p\u00ebr pun\u00ebn time letrare edhe p\u00ebr jet\u00ebn time, edhe p\u00ebr mua si em\u00ebr, un\u00eb me vete thash\u00eb: Paska vdekur Ramiz Kelmendi!\u201d<\/p>\n<p>Ramiz, at\u00eb dit\u00eb foli Dom Lush Gjergji. Edhe profesor Prendi, Prend Buzhala &#8211; studiuesi m\u00eb i p\u00ebrkushtuar i vep\u00ebrs sate, i cili p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 40-t\u00eb vjet rrjesht e ndoqi at\u00eb hap pas hapi. Ramiz, at\u00eb dit\u00eb u p\u00ebrpoqa t\u00eb them dy fjal\u00eb edhe vet\u00eb. At\u00eb dit\u00eb shqiptar\u00ebt ta fal\u00ebn edhe suksesin!<\/p>\n<p>E sot, Republika e Letrave Shqipe \u00ebsht\u00eb n\u00eb dhembje, pik\u00ebllim e lot, sepse sot nga ngriu loti buz\u00ebqeshjen!<\/p>\n<p>Ramiz! Gazetat u nxituan kur shkruan se: U shua Ramiz Kelmendi! U nxituan, sepse Ramiz Kelmendi nuk shuhet kurr\u00eb! Sa t\u00eb ket\u00eb uj\u00eb n\u00eb gurr\u00eb nga Bjeshk\u00ebt e Rugov\u00ebs kreshnike, p\u00ebr sot e mot, mes nesh do t\u00eb jet\u00eb edhe Ramiz Kelmendi!<\/p>\n<p>Do t\u00eb rroj\u00eb vepra jote e fjala jote!<\/p>\n<p>Dhe pik\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb vlerave t\u00eb m\u00ebdha ideo-estetike dhe p\u00ebrmasave t\u00eb k\u00ebsaj vepre, ne shprehim ndjenjat e falenderimit e t\u00eb mir\u00ebnjohjes s\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, si dhe respektin m\u00eb t\u00eb thell\u00eb p\u00ebr: Ramiz Kelmendin.<\/p>\n<p>T\u00eb heshtin arm\u00ebt e t\u00eb flasin librat!<\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb zem\u00ebr-thirrja e jote, nj\u00eb zem\u00ebr-thirrje e cila do t\u00eb rroj\u00eb sa mosha e k\u00ebsaj toke, dhe si e till\u00eb ajo \u00ebsht\u00eb e barabart\u00eb me at\u00eb q\u00eb tha G\u00ebte n\u00eb momentet e fundit t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij:<\/p>\n<p>U b\u00ebft\u00eb drit\u00eb!<\/p>\n<p>Dhe se zem\u00ebr-thirrja q\u00eb t\u00eb heshtin arm\u00ebt e t\u00eb flasin librat, \u00ebsht\u00eb e nj\u00eb kuptim\u00ebsie dhe e nj\u00eb simbolike nga m\u00eb t\u00eb ve\u00e7antat n\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebn ton\u00eb mendore e shpirt\u00ebrore.<\/p>\n<p>Nj\u00eb zem\u00ebr-thirrje e till\u00eb e Ramiz Kelmendit, \u00ebsht\u00eb e barazvlefshme me zem\u00ebr-thirrjen e Pjet\u00ebr Budit:<\/p>\n<p>Qoft\u00eb p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e dheut t\u00eb arb\u00ebrit!<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>III<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>R-RAMIZ, R-RILIND\u00cbS<\/strong><\/p>\n<p>Sa m\u00eb shum\u00eb q\u00eb e lexon dhe e studion njeriu vepr\u00ebn e Ramiz Kelmendit, aq m\u00eb shum\u00eb fitohet p\u00ebrshtypja se ai ka nj\u00eb deboles\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr shkronj\u00ebn L: Liria (nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi q\u00eb edhe pseudonimi i tij i par\u00eb ishte Hija e Liris\u00eb), letrat, let\u00ebrsia, Lulja e Kujtimit, Lypsat n\u00eb lulisht\u00eb, lot\u00ebt, apo edhe Lumo Sk\u00ebndo, p\u00ebr t\u00eb cilin u shpreh me aq madh\u00ebshti: \u201cEmri shum\u00eb i shenjt\u00eb i kombit shqiptar.\u201d Pastaj Luvri, Lulja, Lumnija, dhe emri q\u00eb e do m\u00eb s\u00eb shumti, si\u00e7 e ka pohuar vet\u00eb n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb, emri: Liridon&#8230;<\/p>\n<p>L &#8211; si lumturit\u00eb. L &#8211; si Lukiani. &#8211; si libri. L &#8211; si lulemoll\u00ebt.<br \/>\nL &#8211; si Lukiani, kur shkrove: \u201cS\u2019ka fjal\u00eb m\u00eb t\u00eb dashur dhe m\u00eb t\u00eb \u00ebmb\u00ebl se fjala \u201catdhe\u201d, ndaj e duan edhe vet\u00eb per\u00ebndit\u00eb. Atdheu do konsideruar si n\u00ebna e p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Por m\u00eb shum\u00eb se kaq, Ramiz Kelmendi shquhet p\u00ebr nj\u00eb deboles\u00eb edhe p\u00ebr nj\u00eb fjal\u00eb tjet\u00ebr, t\u00eb cil\u00ebs i ka fal\u00eb shum\u00eb\u00e7ka, t\u00eb cil\u00ebs i ka fal\u00eb gjith\u00e7ka, fjal\u00ebs: Rilindje. Ramiz Kelmendi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb Nestor i urt\u00eb e nj\u00eb mendje e holl\u00eb, nj\u00eb pen\u00eb e mpreht\u00eb e gjith\u00eb dhunti, q\u00eb trasoi rrug\u00eb e hapi shtigje, q\u00eb la gjurm\u00eb t\u00eb pashlyeshme n\u00eb kultur\u00ebn ton\u00eb komb\u00ebtare. Prandaj, t\u00eb thuash Ramiz, do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb thuash Rilind\u00ebs. Jo vet\u00ebm pse shum\u00eb\u00e7ka lidhet me Rilindjen, por sepse ai gjakoi gjithmon\u00eb p\u00ebr nj\u00eb Rilindje t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, q\u00eb nga arb\u00ebresh\u00ebt e Italis\u00eb, t\u00eb Greqis\u00eb, e kudo gjetk\u00eb n\u00ebp\u00ebr hap\u00ebsirat shqiptare.<\/p>\n<p>E Ramiz Kelmendi ka b\u00ebr\u00eb thirrje n\u00eb vazhdim\u00ebsi: Atdheu \u00ebsht\u00eb gjuha vet\u00eb.<br \/>\nErnest Koliqi i falej urtis\u00eb dhe arsyes s\u00eb gjykimit, duke th\u00ebn\u00eb: Urti-Hyjni e mosh\u00ebs s\u00eb pjekun!<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, p\u00ebr Ramiz Kelmendin libri \u00ebsht\u00eb hyjni e dijes dhe se duke e mbrojtur librin si hyjni t\u00eb dijes, ai e mbron t\u00eb bukur\u00ebn dhe t\u00eb madh\u00ebrishmen:<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb do t\u2019ia nisja ma at\u00eb, t\u00eb them pik\u00ebn m\u00eb neuralgjike timen gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs\u2026Un\u00eb me librin e kam nisur dhe n\u00eb qoft\u00eb se \u00e7far\u00ebdo kam arritur n\u00eb k\u00ebt\u00eb jet\u00eb, t\u00eb gjitha diplomat e mia, ose fakultetet e mia, si do t\u00eb thoshte nj\u00eb shkrimtar i madh, lidhne me librin dhe i kam nga libri, me librin.\u201d (Nga ditari im. Kujtime, Buzuku, Prishtin\u00eb, 2011, fq. 251-252)<br \/>\nDuke qen\u00eb njeri i librit dhe njeri i letrave, Ramiz Kelmendi na la porosin\u00eb e tij t\u00eb madhe se: \u201cDuhet t\u2019i blatohemi me mish e me shpirt kombit. Njer\u00ebzit do m\u00ebsuar q\u00eb t\u00eb mos ia ken\u00eb frik\u00ebn koh\u00ebs. Shkrimtari nuk mund t\u00eb fshihet, as t\u00eb ik\u00ebn nga koha e vet, meq\u00eb dal\u00eb ka prej saj.\u201d<\/p>\n<p>Si adhurues i p\u00ebrjetsh\u00ebm i gjinis\u00eb s\u00eb bukur (si\u00e7 \u00ebsht\u00eb shprehur vet\u00eb n\u00eb n\u00eb 70-t\u00eb vjetorin e shkrimtares Adelina Mamaqi, m\u00eb 27 tetor 2009 n\u00eb Prishtin\u00eb), Ramiz Kelmendi i ka folur ardhm\u00ebris\u00eb son\u00eb, pra i \u00ebsht\u00eb falur edhe p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>R &#8211; si harresa. R &#8211; Ramiz si sfidues i harres\u00ebs, e ve\u00e7mas riharres\u00ebs. Emri i tij, jeta e tij dhe vepra e tij, s\u00eb bashku me gjith\u00eb forc\u00ebn e gjakut t\u00eb fisit, i kund\u00ebrvihet harres\u00ebs dhe riharres\u00ebs.<\/p>\n<p>Dje tek \u201cRilindja\u201d. Me shkrime tek \u201cRilindja\u201d. Edhe me ligj\u00ebrimet, po tek Rilindja. Tek Rilindja Komb\u00ebtare Shqiptare. Tek Rilindja e tek rilind\u00ebsit trima e t\u00eb men\u00e7ur. Edhe tek arb\u00ebresh\u00ebt e Italis\u00eb, ku u g\u00ebzove dhe kur u lumturove aq shum\u00eb, kurr\u00eb thirre nga thelpinjt\u00eb e zemr\u00ebs sate, p\u00ebr nj\u00eb Rilindje t\u00eb Dyt\u00eb. Kur e nise nga aty ku e la De Rada: Gjaku yn\u00eb i shprishur tha De Rada. Ramiz, kur e the p\u00ebr ne, p\u00ebr breznit\u00eb or\u00ebmira, e p\u00ebr k\u00ebt\u00eb atdhe: \u201cGjaku i Arb\u00ebrit po vlon. Nd\u00ebr arb\u00ebresh\u00ebt, po zien, po vlon, po gurgullon&#8230;.\u201d<\/p>\n<p>Pa m\u00eb thuaj, Ramiz Burri, kush e tha m\u00eb bukur? Ramiz, kush e tha m\u00eb bukur se Ramizi vet\u00eb? Kush?<\/p>\n<p>E nj\u00eblloj si tek Rilindja, edhe tek Ringsi. Gjithmon\u00eb R. Gjitmon\u00eb, R, sepse t\u00eb thuash Ramiz, don t\u00eb thot\u00eb t\u00eb thuash: Rilind\u00ebs.<\/p>\n<p>Gjithmon\u00eb i till\u00eb. Edhe n\u00eb faqet e gazetave e t\u00eb revistave, t\u00eb librave e t\u00eb kronikave. Edhe tek Shkolla e Lart\u00eb Pedagogjike. Edhe tek Verrat e Lluk\u00ebs. Edhe tek Fakulteti i Gazetaris\u00eb.<\/p>\n<p>Rilind\u00ebs me mendje e me zem\u00ebr. Edhe me shpirt. Ve\u00e7mas kur m\u00eb pyet, mua studiuesin e vepr\u00ebs sate: \u00c7\u2019ke q\u00eb m\u00eb k\u00ebrshirosesh k\u00ebshtu?!<\/p>\n<p>Besoj se pajtohemi q\u00eb t\u00eb dy. Nuk ka rast\u00ebsi! Ka vet\u00ebm bardh\u00ebsi. Q\u00eb kur ta vun\u00eb si n\u00eb pag\u00ebzimin si nj\u00eb ogur t\u00eb bardh\u00eb, at\u00eb kryeshkronj\u00eb q\u00eb t\u00eb rri si nj\u00eb emblem\u00eb e rrall\u00eb p\u00ebrmbi ball\u00eb, at\u00eb em\u00ebr q\u00eb e kemi aq shum\u00eb p\u00ebr zem\u00ebr; kur n\u00eb ato q\u00ebndismat prej filigrani n\u00eb maj\u00eb t\u00eb pen\u00ebs sate, thure fjal\u00eb si ca margaritar\u00eb t\u00eb rrall\u00eb e kur koh\u00ebs i shuajte mall:<\/p>\n<p>R.<br \/>\nRamiz.<\/p>\n<p>R.<br \/>\nRugovas.<\/p>\n<p>R.<br \/>\nAshtu si\u00e7 thon\u00eb rugovasit:<\/p>\n<p>Ramiz.<br \/>\nRamizi dhe Rilindja:<\/p>\n<p>\u201cSakt\u00ebsisht, un\u00eb gazetar jam vet\u00ebm dy vjet m\u00eb i ri se \u201cRilindja\u201d; kjo lindi m\u00eb 12 shkurt 1945, e un\u00eb botova shkrimin tim m\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb gazet\u00eb &#8211; dy vjet m\u00eb von\u00eb.\u201d (Nga ditari im. Kujtime. fq. 114)<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>IV<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>DY DASHURIT\u00cb E M\u00cbDHA T\u00cb RAMIZ KELMENDIT<\/strong><\/p>\n<p>Dy jan\u00eb dashurit\u00eb e m\u00ebdha t\u00eb Ramiz Kelmendit: Shqip\u00ebria dhe let\u00ebrsia.<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb frym\u00ebzimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb Ramiz Kelmendit: Rugova dhe Peja. Q\u00eb t\u00eb dyja jan\u00eb frym\u00ebzim i p\u00ebrjetsh\u00ebm i tij, sepse Rugova dhe Peja kan\u00eb shpalosur nga brezi n\u00eb brez, dy mesazhe t\u00eb nj\u00eb bardh\u00ebsie dhe p\u00ebrjet\u00ebsie monumentale, shpalosur s\u00eb pari nga shamit\u00eb e bardha t\u00eb lokemadheve t\u00eb Rugov\u00ebs Kreshnike, dhe dalur nga palca e zemr\u00ebs s\u00eb Ramiz Kelmendit: T\u00eb heshtin arm\u00ebt e t\u00eb flasin librat.<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb shp\u00ebrblimet m\u00eb t\u00eb dashura p\u00ebr Ramiz Kelmendin, Qytetar Nderi i Pej\u00ebs, dhe Shp\u00ebrblimi p\u00ebr Vep\u00ebr Jet\u00ebsore \u201cAzem Shkreli\u201d.<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb qytetet n\u00eb t\u00eb cilat Ramiz Kelmendi ka dashur t\u00eb vend-ndodhet: Ulqini dhe Gjakova.<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb qytetet m\u00eb t\u00eb dashura t\u00eb Ramiz Kelmendit, dhe me t\u00eb cilat ai e ndante zemr\u00ebn e tij: \u201cVendlindja ime, po, \u00ebsht\u00eb Peja. Por, vend-dashja ime \u00ebsht\u00eb Gjakova\u201d.<\/p>\n<p>E para ia ka mbjellur dashurin\u00eb p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb, kurse e dyta ia ka falur mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb pag\u00ebzuar e p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsuar emrat q\u00eb deri at\u00ebher\u00eb nuk ishin d\u00ebgjuar: Visar, Migjen dhe Nita.<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb mbishkrimet q\u00eb Ramiz Kelmendi i ka nxjerrur nga pluhuri i harres\u00ebs, duke i n\u00ebnvizuar aq theksh\u00ebm n\u00eb publicistik\u00ebn e tij antologjike.<\/p>\n<p>I pari \u00ebsht\u00eb mbishkrimi i formuluar nga fjal\u00ebt e qart\u00ebsis\u00eb transparente dhe lapidare, me t\u00eb cilat Elena Gjika i shkruante Jeronim De Rad\u00ebs: \u201cT\u00eb mos vdesim pa e par\u00eb t\u00eb valoj\u00eb i lir\u00eb Flamuri i Sk\u00ebnd\u00ebrbeut mbi K\u00ebshtjell\u00ebn e Rozafatit!\u201d<\/p>\n<p>I dyti \u00ebsht\u00eb mbishkrimi, p\u00ebrkat\u00ebsisht emblema ilire, t\u00eb cil\u00ebn Jeronim De Rada ia ka falur n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb hijshme dhe m\u00eb t\u00eb madh\u00ebrishme n\u00eb gjith\u00eb letrat tona &#8211; Elena Gjik\u00ebs, duke iu drejtuar asaj me epitetin nga m\u00eb t\u00eb rrall\u00ebt, nga m\u00eb t\u00eb bukurit e nga m\u00eb kuptimplot\u00ebt: Mir\u00ebsia juaj engj\u00ebllore!<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb figurat embelmatike t\u00eb cilave Ramiz Kelmendi u \u00ebsht\u00eb falur me ndjenj\u00ebn e respektit m\u00eb t\u00eb thell\u00eb dhe t\u00eb mir\u00ebnjohjes s\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<\/p>\n<p>I pari \u00ebsht\u00eb babai i tij, Jakup Brahimit &#8211; t\u00eb cilit si\u00e7 na e ka pohuar vet\u00eb, i ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb gjunj\u00eb, n\u00eb shenj\u00eb nderimi dhe mir\u00ebnjohjeje t\u00eb pakufi.<br \/>\nI dyti \u00ebsht\u00eb babai i \u201cAlbanias\u201d &#8211; Faik Konica, p\u00ebr t\u00eb cilin pat th\u00ebn\u00eb me krenari dhe mburrje: \u201cP\u00ebr mua Faik Konica \u00ebsht\u00eb mendimtari m\u00eb i madh i bot\u00ebs shqiptare. Atij &#8211; edhe pse ka vdekur, un\u00eb edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb mosh\u00eb i ngritem n\u00eb k\u00ebmb\u00eb.\u201d (Ramiz Kelmendi, n\u00eb emisionin Oksigjen, Radio Televizioni i Kosov\u00ebs, 9 mars 2012).<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb \u201cet\u00ebrit\u201d e tij t\u00eb gazetaris\u00eb: Faik Konica dhe Masar Murtezai (\u201cbabai im i gazetaris\u00eb\u201d).<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb kritik\u00ebt m\u00eb t\u00eb shquar dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht bashk\u00ebkohanik\u00eb t\u00eb tij, n\u00ebn thjerrz\u00ebn e t\u00eb cil\u00ebve nuk ka qen\u00eb aspak e leht\u00eb t\u00eb kalohet, ashtu si\u00e7 nuk ka qen\u00eb aspak e leht\u00eb q\u00eb t\u00eb kalohen porvimet e let\u00ebrsis\u00eb tek ta (n\u00eb l\u00ebnd\u00ebn e Let\u00ebrsis\u00eb bot\u00ebrore &#8211; tek i pari, si dhe n\u00eb l\u00ebnd\u00ebn e Estetik\u00ebs &#8211; tek i dyti) pik\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb kritereve t\u00eb drejta letrare dhe estetike q\u00eb kishin ata: Profesori erudit Hasan Mekuli, dhe akademiku Rexhep Qosja.<\/p>\n<p>I pari ia ka dh\u00ebn\u00eb epitetin aq shum\u00eb t\u00eb merituar: Talenti i tij epik. Duke shtuar m\u00eb tej se Ramiz Kelmendi \u00ebsht\u00eb: \u201cNj\u00eb personalitet m\u00eb kompleks prej krijuesi. Prozator i formuar dhe m\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb. Ai na p\u00ebrvet\u00ebson me trajta farfurit\u00ebse t\u00eb observimit dhe t\u00eb komponimit n\u00eb proz\u00eb, si dhe me aft\u00ebsin\u00eb q\u00eb nj\u00eb tem\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb ta shfryt\u00ebzoj\u00eb maksimalisht dhe ta shtroj\u00eb letarisht. Satir\u00ebn e vet nuk e drejton kund\u00ebr njer\u00ebzve, por kund\u00ebr dob\u00ebsive t\u00eb tyre dhe pengesave e shprehive njer\u00ebzore\u2026Shkrimtar me stil dhe individualitet letrar t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, t\u00eb cilit gjithsesi i takon nj\u00eb vend i posa\u00e7\u00ebm n\u00eb proz\u00ebn shqiptare. Ai k\u00ebt\u00eb vend e z\u00eb me autoritet, si shkrimtar i frytsh\u00ebm, i cili n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb permanente begaton opusin e tij dhe popullariteti i t\u00eb cilit nuk bie nd\u00ebr lexuesit.<\/p>\n<p>Bota q\u00eb paraqet Kelmendi \u00ebsht\u00eb specifike dhe komplekse\u2026Ramiz Kelmendi \u00ebsht\u00eb gjithsesi nj\u00eb fizionomi e ve\u00e7ant\u00eb letrare&#8230; Ai \u00ebsht\u00eb identifikuar shpirt\u00ebrisht dhe emocionalisht me njer\u00ebzit e rij dhe kureshatr\u00eb. Duke kundruar lindjen e bot\u00ebs s\u00eb re, ai sheh shum\u00eb qart\u00eb edhe krijimin e nj\u00eb altruizmi t\u00eb ri. Ramiz Kelmendi thekson prirjen p\u00ebr portretizim psikologjik t\u00eb turm\u00ebs. Bota q\u00eb paraqet Kelmendi \u00ebsht\u00eb specifike dhe komplekse. Opusi tregimtar i Ramiz Kelmendit \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmi e sprovave dhe e horizonteve t\u00eb k\u00ebsaj proze.\u201d<\/p>\n<p>I dyti, ia ka falur gjithashtu epitetin aq fort t\u00eb merituar: \u201cPena e tij e Art\u00eb! Nj\u00ebri nga gazetar\u00ebt e rrall\u00eb. Nj\u00ebri prej prozator\u00ebve t\u00eb par\u00eb t\u00eb shquar. Njeri dhe Artist. Publicist i shkath\u00ebt. Militant i t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs. Nj\u00ebri nd\u00ebr gazetar\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb shqiptar\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. D\u00ebshmitar historik i popullit t\u00eb vet. Figur\u00eb emblematike e let\u00ebrsis\u00eb shqipe\u2026si nj\u00ebri prej gazetar\u00ebve m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs. (Rexhep Qosja. D\u00ebshmitar n\u00eb koh\u00eb historike (1996-1974), Ditari I, Tiran\u00eb, Toena, 2014, fq. 437.)<\/p>\n<p>Duke e vler\u00ebsuar m\u00eb tej figur\u00ebn poliedrike t\u00eb Ramiz Kelmendit, akademiku Rexhep Qosja ka theksuar se: \u201cJet\u00ebs i p\u00ebrkulet njeriu dhe arti. Por ai \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkulur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb prometheistike. N\u00eb shkrimet e tij prej gazetari, mbizot\u00ebrojn\u00eb letrari dhe artsiti. D\u00ebshmitar historik i fatit t\u00eb popullit t\u00eb vet. individualitet prej krijuesi e tregimtari.\u201d<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb m\u00ebsuesit tjer\u00eb t\u00eb radh\u00ebs, t\u00eb Ramiz Kelmendit: Esad Mekuli (\u201cbabai im i let\u00ebrsis\u00eb\u201d) dhe Ernest Koliqi.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb parin \u00ebsht\u00eb shprehur gjithashtu me pietet, me admirim, me aq respekt dhe me ndjenj\u00ebn e thell\u00eb t\u00eb mir\u00ebnjohjes e t\u00eb falenderimit, duke e quajtur at\u00eb si babain e t\u00eb gjith\u00eb krijuesve n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb shqipe t\u00eb shkruar n\u00eb ish shtetin federal:<\/p>\n<p>\u201cNisa pun\u00ebn si reporter i lir\u00eb n\u00eb gazet\u00ebn \u201cRilindja\u201d. Vijova t\u00eb shkruaj tregime dhe t\u2019i botoj n\u00eb revist\u00ebn letrare \u201cJeta e Re\u201d, n\u00ebn p\u00ebrkujdesjen dhe ndihm\u00ebn prind\u00ebrore t\u00eb Esad Mekulit\u201d.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, t\u00eb dytit &#8211; Ernest Koliqit, gjithashtu i ka dal\u00eb hakut me zem\u00ebr-thirjen e tij aq fisnike dhe po aq krenare:<\/p>\n<p>Fal\u00eb u qofsha t\u00eb gjith\u00eb m\u00ebsuesve t\u00eb mi ernestkoliqian\u00eb!<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb femrat t\u00eb cilat e kan\u00eb nxitur neurastenin\u00eb krijuese t\u00eb Ramiz Kelmendit: Ajkuna e Desdar Osman Ag\u00ebs dhe Dylbere Gjelina, p\u00ebr emrat dhe p\u00ebr bukurin\u00eb e t\u00eb cilave kishte d\u00ebgjuar (si\u00e7 na e ka pohuar vet\u00eb n\u00eb Ditarin e tij) nga daja i vet: Arif Zhuji.<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb lidhjet e tij t\u00eb para me let\u00ebrsin\u00eb: Ulqini dhe Ulqinakja.<\/p>\n<p>\u00c7udit\u00ebrisht, dy jan\u00eb shkrimtar\u00ebt, tek t\u00eb cil\u00ebt Ulqinakja ka ushtruar ndikim dhe ka ngjallur frym\u00ebzim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. N\u00eb let\u00ebrsin\u00eb spanjolle &#8211; tek Miguel de Servantes Saavadera, dhe n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb shqipe &#8211; tek Ramiz Kelmendi:<\/p>\n<p>\u201cNj\u00eb ulqinake sa e k\u00ebndshme aq edhe e men\u00e7ur\u201d, si\u00e7 do t\u00eb shprehej shkrimtari, duke sqaruar: \u201c\u00cbsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se dashuria, lindja dhe lidhja me let\u00ebrsin\u00eb e ka zanafill\u00ebn pik\u00ebrisht si\u00e7 that\u00eb &#8211; jo n\u00eb NDONJ\u00cb goc\u00eb, po te &#8211; NJ\u00cb GOC\u00cb. Madje edhe ajo &#8211; ulqinake. Ndaj edhe m\u00eb i pari tregim n\u00eb jet\u00ebn time u frym\u00ebzua nga ajo dhe mban titullin \u201cBarka e peshkatarit\u201d. Isha student asokohe dhe nj\u00eb &#8211; djal\u00eb i dashuruar\u201d.<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb qytetet t\u00eb cilat ngado shkonte e ngado vente, ashtu si edhe Shqip\u00ebrin\u00eb, Ramiz Kelmendi i merrte gjithmon\u00eb me vete: Peja e f\u00ebmij\u00ebris\u00eb dhe e rinis\u00eb s\u00eb tij, Peja me bukurit\u00eb e saj dhe me historit\u00eb e saj (me t\u00eb drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb se Kafka \u00ebsht\u00eb Praga, dhe Praga \u00ebsht\u00eb Kafka. E nj\u00ebjt\u00eb gj\u00eb mund t\u00eb thuhet edhe p\u00ebr Ramiz Kelmendin dhe p\u00ebr Pej\u00ebn), si dhe Ulqini &#8211; vendlindja e tij letrare.<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb pasionet e m\u00ebdha t\u00eb Ramiz Kelmendit: Pena dhe letra. Pena sepse ai besonte n\u00eb misionin fisnik t\u00eb fjal\u00ebs, dhe letra sepse ai besonte se letra ka m\u00eb shum\u00eb forc\u00eb sesa floriri. Sepse dhuntia e falur nga natyra si dhe dhe dija e fituar leximi i librave t\u00eb shumt\u00eb, e kishin b\u00ebr\u00eb t\u00eb besonte n\u00eb at\u00eb q\u00eb e ka th\u00ebn\u00eb Bajroni, se fjala dhe rima kan\u00eb fuqin\u00eb e nj\u00eb perandorie!<\/p>\n<p>Dy jan\u00eb figurat epike t\u00eb cilat kan\u00eb mbetur n\u00eb kujtes\u00ebn e Ramiz Kelmendit: Pushkatimi makab\u00ebr i Salih Ukell\u00ebs (nj\u00eb levend q\u00eb luftonte p\u00ebr lirin\u00eb e truallit t\u00eb tij), dhe q\u00ebndresa heroike e Marie Shllakut p\u00ebrball\u00eb torturave m\u00eb mizore.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>V<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>SA HER\u00cb Q\u00cb DO TA KUJTOJM\u00cb RAMIZ KELMENDIN<\/strong><\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb flasim p\u00ebr gjuh\u00ebn, p\u00ebr kombin dhe p\u00ebr atdheun, gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb fjal\u00ebt e ligj\u00ebrimit t\u00eb tij fjollor:<\/p>\n<p>\u201cAtdheu \u00ebsht\u00eb gjuha vet\u00eb. Mendoj dhe shkruaj shqip. Gjuha \u00ebsht\u00eb shpirti i nj\u00eb kombi\u2026GJITH\u00cb SA JEMI DHE KUDO Q\u00cb JEMI. DUHET T\u2019I BLATOHEMI ME MISH E ME SHPIRT KOMBIT&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb flasim p\u00ebr kontributin e tij t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm n\u00eb fush\u00ebn e kultur\u00ebs shqiptare, gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb at\u00eb q\u00eb p\u00ebr Ramiz Kelmendin, e ka th\u00ebn\u00eb me aq respekt dhe me nj\u00eb eleganc\u00eb aq t\u00eb rrall\u00eb, fisniku i fjal\u00ebs shqipe Prend Buzhala:<\/p>\n<p>\u201cSecili lib\u00ebr i tij e ka poetik\u00ebn e risis\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb Njeri i Artit aq sa \u00ebsht\u00eb edhe Njeri i Kultur\u00ebs\u2026Ai \u00ebsht\u00eb Njeri dhe Artist\u2026Klasiku modern, titani i p\u00ebrkthimeve, Molieri i letrave shqipe, mjeshtri i kontrastit, krijues i mir\u00ebfillt\u00eb, shp\u00ebtimtar i dashuris\u00eb, z\u00ebdh\u00ebn\u00ebs i koh\u00ebs me vepr\u00ebn e tij, memorie e gjall\u00eb e brezave, enciklopedi e gjall\u00eb, mrekulli e komunukimit t\u00eb qart\u00eb\u2026<\/p>\n<p>Ramiz Kelmendi na shfaqet m\u00eb shum\u00eb sesa \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb nj\u00eb personalitet, ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb MEDIUM I GJALL\u00cb ku g\u00ebrshetohen koh\u00ebt dhe historia jon\u00eb, let\u00ebrsia jon\u00eb dhe kronika jon\u00eb, arti yn\u00eb dhe shpirti yn\u00eb&#8230; Do t\u00eb thoshim se Ramiz Kelmendi \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr stilist\u00ebt m\u00eb t\u00eb p\u00ebrkryer t\u00eb letrave shqipe, nj\u00eb MAG I LETRAVE SHQIPE.<\/p>\n<p>Barleti na shfaqet si sinonim i epok\u00ebs kastriotiane. K\u00ebshtu \u00ebsht\u00eb edhe me kronistin Ramiz Kelmendi. Kosova e kaq e kaq kthesave historike, nuk mund t\u00eb p\u00ebrfytyrohet pa kronik\u00ebn e tij t\u00eb gjall\u00eb e n\u00ebp\u00ebr dekada.\u201d<\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do ta krahasojm\u00eb vepr\u00ebn e tij t\u00eb madhe me veprat e tjera t\u00eb m\u00ebdha, s\u00ebrish do t\u00eb citojm\u00eb me krenarin\u00eb e ligJshme, profesorin dhe studiuesin m\u00eb t\u00eb p\u00ebrkushtuar t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb tij-Prend Puzhal\u00ebn, i cili e ka p\u00ebrcjellur n\u00eb vazhdim\u00ebsi p\u00ebr 40-t\u00eb vjet rrjesht krijimtarin\u00eb letrare dhe publicistike t\u00eb Ramiz Kelmendit:<\/p>\n<p>\u201cLe t\u00eb themi se p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb ton\u00eb emri i Ramiz Kelmendit \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm pik\u00ebrisht ashtu sikund\u00ebr jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm emrat e Servantesit, Rables\u00eb, Erazmit t\u00eb Roterdamit, Suiftit, Did\u00ebros\u00eb, Volterit apo Boka\u00e7ios p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb europiane, dhe ashtu sikund\u00ebr jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb shqipe emri i \u00c7ajupit me komedit\u00eb e tij satirike, i Gjergj Fisht\u00ebs me poemat e tij satirike, i Faik Konic\u00ebs me \u201cDoktor Gjilp\u00ebr\u00ebn\u201d, i Kristo Floqit me komedit\u00eb e tij satirike, i Drit\u00ebro Agollit me romanin \u201cShk\u00eblqimi dhe r\u00ebnia e shokut Zylo\u201d, apo i Kol\u00eb Jakov\u00ebs me romanin \u201cFshati midis uj\u00ebrave\u201d, e deri te Qamil Buxheli me romanet e tij.\u201d<\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb flasim p\u00ebr mendjet e ndritura t\u00eb kultur\u00ebs son\u00eb komb\u00ebtare, gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb zem\u00ebr-klithjen e Ramiz Kelmendit: A ka Zot q\u00eb i harron k\u00ebta?<\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb flasim p\u00ebr bujarin\u00eb dhe fisnik\u00ebrin\u00eb e tij, gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb fjal\u00ebt e Darling Ismail Vlor\u00ebs, p\u00ebr Ramiz Kelmendin:<\/p>\n<p>\u201cRasti e pruri t\u2019i shtr\u00ebngoja dor\u00ebn, ta d\u00ebgjoja teksa ligj\u00ebronte e t\u00eb bisedoja pak \u00e7aste me t\u00eb\u2026K\u00ebto dit\u00eb, nd\u00ebrsa lexoja mbi Panairin e 12-t\u00eb t\u00eb Librit n\u00eb Prishtin\u00eb, do m\u00eb t\u00ebrhiqte v\u00ebmendjen, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb krejt\u00ebsisht t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, nj\u00eb shprehje e bukur e shkrimtarit ton\u00eb t\u00eb madh, i cili, n\u00eb shenj\u00eb respekti ndaj vepr\u00ebs s\u00eb Gjergj Fisht\u00ebs, Zekeria Rexh\u00ebs, Anton \u00c7ett\u00ebs e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs do t\u00eb shprehej se po t\u00eb ekzistonte mund\u00ebsia do t\u2019i kishte dhuruar t\u00eb 80-t\u00eb vitet e tij, mjaft q\u00eb k\u00ebta kolos\u00eb t\u00eb jetonin. Kush tjet\u00ebr, ve\u00e7se Ramiz Kelmendit, mund t\u00eb b\u00ebnte nj\u00eb urim t\u00eb till\u00eb?\u201d<\/p>\n<p>Profesori Prend Buzhala me t\u00eb drejt\u00eb ia ka falur epitetin aq dometh\u00ebn\u00ebs Shp\u00ebtimtar i Dashuris\u00eb, sepse Ramiz Kelmendi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb urti e lart\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb shijues dhe adhurues bukurie, njeri me sy p\u00ebr t\u00eb bukur\u00ebn dhe shkrimtar me pen\u00eb p\u00ebr t\u00eb madh\u00ebrishmen.<\/p>\n<p>Prandaj, sa her\u00eb q\u00eb do flasim p\u00ebr dashurin\u00eb dhe pafaj\u00ebsin\u00eb e saj, gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb epitetin q\u00eb ia fali atij studiuesi Prend Puzhala, dhe sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb flasim p\u00ebr nj\u00eb pafaj\u00ebsi t\u00eb till\u00eb, gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb at\u00eb apologjin\u00eb e famshme q\u00eb k\u00ebsaj pafaj\u00ebsie, ia thuri dora vet\u00eb Ramiz Kelmendi:<\/p>\n<p>\u201cEdhe un\u00eb fillova me dasht\u00eb \u00e7ka don ajo. Madje d\u00ebshirojsha edhe frym\u00eb me marr\u00eb &#8211; si ajo.. Ajo k\u00ebrkoi vet\u00ebm nj\u00eb akullore. E un\u00eb dojsha me ia dhan\u00eb krejt nj\u00eb amb\u00ebltore.\u201d<\/p>\n<p>Kaq bukur dhe me kaq p\u00ebrkushtim p\u00ebr pafaj\u00ebsin\u00eb e dashuris\u00eb ka folur vet\u00ebm Zeusi i Vajmarit, poeti i madh gjenial gjerman &#8211; G\u00ebte-ja, duke shkruar n\u00eb romanin e tij Vuajtjet e Verterit t\u00eb ri: Nj\u00eb dashuri e pafajshme e g\u00ebzon dhe nuk e l\u00ebndon per\u00ebndin\u00eb!<\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb flasim p\u00ebr bukurit\u00eb dhe p\u00ebr trim\u00ebrit\u00eb e Rugov\u00ebs kreshnike, sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrshkojm\u00eb s\u00eb ecuri ato Bjeshk\u00eb krenare e ato fusha t\u00eb bukurive t\u00eb pafundshme, gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb at\u00eb himnin nga m\u00eb t\u00eb bukurit e nga m\u00eb t\u00eb rrall\u00ebt, t\u00eb cilin Ramiz Kelmendi ia thuri Rugov\u00ebs:<\/p>\n<p>\u201cE g\u00ebzoi me lot Rugova sot dasm\u00ebn e vet t\u00eb madhe: nguljen solemne t\u00eb shtyll\u00ebs s\u00eb par\u00eb, q\u00eb do t\u00eb sjell\u00eb drit\u00eb edhe n\u00eb ato bjeshk\u00eb krenare.<\/p>\n<p>Pash\u00eb koshutanasin n\u00eb Haxhaj, edhe plakun e Drelajve, edhe shoqin e tij t\u00eb Rek\u00ebs s\u2019Allag\u00ebs, me t\u00eb vetmet mburroja t\u00eb kok\u00ebs s\u00eb tyre dinjitoze e t\u00eb mustaqeve burr\u00ebrore &#8211; shallat karakteristike &#8211; tek u shkonin lot\u00ebt \u00e7urg n\u2019ato dit\u00eb shiu e dasme mes pishash e rugovasish q\u00eb preknin qiellin.<\/p>\n<p>Derdhi lot g\u00ebzimi sot Rugova. Edhe qielli me t\u00eb bashk\u00eb. Lot e gaz. E puthje. E loj\u00eb Rugove. E k\u00ebng\u00eb t\u00eb reja p\u00ebr rrug\u00ebn e re t\u00eb drit\u00ebs, prej rugovasih t\u00eb rinj k\u00ebnduar. E fytyra t\u00eb rrudhura q\u00eb gazmojn\u00eb. E shkollare Rugove q\u00eb shp\u00ebrthejn\u00eb, q\u00eb \u00e7ojn\u00eb p\u00ebrpara.<\/p>\n<p>Dasm\u00eb t\u00eb madhe ka sot Rugova &#8211; u \u00e7el rruga e drit\u00ebs\u2026<\/p>\n<p>E mbi t\u00eb gjitha k\u00ebto, mu ashtu edhe si\u00e7 duket n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb: t\u00eb josh Rugova aty sip\u00ebr, me t\u00ebr\u00eb at\u00eb di\u00e7 t\u00eb mahnitshme dhe t\u00eb madh\u00ebrishme q\u00eb ndryn n\u00eb bjeshk\u00ebt e veta t\u00eb larta, me at\u00eb mitin dhe misterin e vet, me ato doke e zakone (jehon\u00ebn e ndonj\u00ebr\u00ebs syresh e ndjen edhe n\u00eb vetvete, p\u00ebrmes gjakut t\u00eb babait t\u00ebnd t\u00eb Drelajve dhe t\u00eb n\u00ebn\u00ebs sate t\u00eb Haxhajve), me gjith\u00eb at\u00eb dukjen ataviste t\u00eb vet, me shtatin bjeshk\u00eb dhe me paraqitjen burr\u00ebrore, me at\u00eb natyr\u00eb t\u00eb virgj\u00ebr, q\u00eb sh\u00ebmb\u00ebllehet aq bukur n\u00eb syt\u00eb e tyre, me ato k\u00ebng\u00ebt e lahutave, t\u00eb cilave ua thoshte aq melankolisht dhe aq bukur, daja yt, Arif Zhuji, nga i cili t\u00eb zuri veshi s\u00eb pari Gjeto Basho Mujin e Halilin, Gjergj Elez Alin\u00eb e Zuk\u00eb Bajraktarin, si dhe ato dy femra, m\u00eb t\u00eb parat femra q\u00eb i regjistroi veshi yt nga k\u00ebnga e daj\u00ebs n\u00eb lahut\u00eb &#8211; Ajkuna e Dezdar Osman Ag\u00ebs dhe Dylbere Gjelina.\u201d (Dashuria p\u00ebr Pej\u00ebn) \u201d.<\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb flasim p\u00ebr Teatrin Komb\u00ebtar t\u00eb Kosov\u00ebs, sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb ngjitemi shkall\u00ebve t\u00eb tij, dhe sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb ulemi brenda k\u00ebtij Teatri, ku ai la gjurm\u00eb t\u00eb pashlyeshme, gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb at\u00eb poem\u00ebn e tij t\u00eb rrall\u00eb e gjith\u00eb margaritar\u00eb p\u00ebr Ofelin\u00eb:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cAjo fali sonte rozmarina n\u00eb sken\u00eb.<br \/>\nFali vjollca e krizantema. Borzilok\u00eb e manushaqe.<br \/>\nCa nga k\u00ebto i fali p\u00ebr kujtim.<br \/>\nCa i fali p\u00ebr mejtim.<br \/>\nE un\u00eb po i fal, ja, nj\u00eb kuror\u00eb me dafina lavdie p\u00ebr Ofelin\u00eb.<br \/>\nNj\u00eb kuror\u00eb me dafina p\u00ebr t\u00eb parin hap t\u00eb saj.<br \/>\nNj\u00eb kuror\u00eb me dafina p\u00ebr nat\u00ebn e bukur q\u00eb na fali.<br \/>\nNj\u00eb kuror\u00eb me dafina p\u00ebr t\u00eb nes\u00ebrm\u00ebn e saj.<br \/>\nPa\u00e7 nder, prandaj, moj Ofeli, e mir\u00eb se na erdhe!<br \/>\nEdhe &#8211; mir\u00eb ardh\u00ebsh!\u201d<\/p><\/blockquote>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb kalojm\u00eb pran\u00eb Bibliotek\u00ebs Komb\u00ebtare \u201cPjet\u00ebr Bogdani\u201d, sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb ulemi t\u00eb lexojm\u00eb e t\u00eb shfletojm\u00eb librat, t\u00eb cilat i deshti aq shum\u00eb, gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb at\u00eb mermerin monumental t\u00eb ligj\u00ebrimit t\u00eb tij, kur foli aq bukur dhe aq madh\u00ebrish\u00ebm, m\u00eb 25 n\u00ebntorin e vitit 1982: \u201cDat\u00eb mbi data n\u00eb historikun ton\u00eb shpirt\u00ebror, \u201ctempull mbi tempuj\u201d, \u201cvat\u00ebr mbi vatra\u201d \u00ebsht\u00eb Biblioteka Popullore dhe Universitare e Kosov\u00ebs\u201d, t\u00eb cil\u00ebn me t\u00eb drejt\u00eb e pat pag\u00ebzuar edhe vet\u00eb: \u201csi z\u00ebdh\u00ebn\u00ebs krenar i mija e mija t\u00eb g\u00ebzuarve e t\u00eb p\u00ebrg\u00ebzuarve si un\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb flasim p\u00ebr librin dhe kultur\u00ebn e leximit, gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb fjal\u00ebt e tij t\u00eb m\u00ebdha:<\/p>\n<p>\u201cJa q\u00eb m\u00eb t\u00eb madhin NDIKIM un\u00eb e kam pasur t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn &#8211; LEXIMIN. Shkurt: LIBRIN. Gjith\u00e7ka q\u00eb kam arritur n\u00eb letra \u00ebsht\u00eb, po, \u201cndeshja\u201d ime me jet\u00ebn dhe njer\u00ebzit. Ore edhe m\u00eb shum\u00eb se kaq jan\u00eb librat dhe leximi i tyre\u201d.<\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb flasim e do t\u00eb shkruajm\u00eb p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, atdheun ton\u00eb t\u00eb dashur e t\u00eb shtrenjt\u00eb, gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb fjal\u00ebt e Ramiz Klemendit:<\/p>\n<p>\u201cGjith\u00eb \u00e7\u2019doja n\u00eb bot\u00eb, doja Shqip\u00ebrin\u00eb. Atdheun tim. Me t\u00eb cil\u00ebn m\u00eb njoh\u00ebn m\u00ebsuesit e Ernest Koliqit. Ata q\u00eb ma mboll\u00ebn n\u00eb zem\u00ebr, q\u00eb m\u00eb m\u00ebsuan se un\u00eb nuk jam pa atdhe, se un\u00eb nuk jam \u2018jetim\u2019, se kam gjuh\u00ebn time, kam shtetin tim, kam popullin tim, kam historin\u00eb time, kam gjeografin\u00eb time-Shqip\u00ebrin\u00eb. Fal\u00eb u qofsha gjith\u00eb m\u00ebsuesve ernestkoliqan\u00eb\u2019\u2026Gjithmon\u00eb, sa isha i ri, edhe mendoja dhe thoja: po t\u00eb mos e shoh Shqip\u00ebrin\u00eb, do vdes syhapur\u2026Sepse atdheu \u00ebsht\u00eb n\u00ebna jon\u00eb, \u00ebsht\u00eb m\u00ebm\u00ebdheu, e n\u00ebna, m\u00ebma, mund t\u00eb jet\u00eb edhe e \u00e7al\u00eb, fjala vjen, e verb\u00ebr, e sh\u00ebmtuar, po m\u00ebma gjithmon\u00eb mbetet m\u00ebma\u201d (KUR ISHA 18 VJE\u00c7). \u201cKaluan vite dhe un\u00eb gjithmon\u00eb e mbajta t\u00eb fshehur n\u00eb zem\u00ebr, n\u00eb gjak, n\u00eb shpirtin tim, \u00ebndrr\u00ebn e madhe q\u00eb ta shihja atdheun tim\u201d.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebr bashk\u00ebkohanik\u00ebt e tij, bashkudh\u00ebtar\u00ebt dhe bashk\u00ebmendimtar\u00ebt<\/strong><\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb flasim p\u00ebr mallin e tij t\u00eb kujtimeve t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs, e sa her\u00eb q\u00eb nj\u00eblloj do t\u00eb kujtojm\u00eb ata q\u00eb lan\u00eb gjurm\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn e madhe t\u00eb dijes e t\u00eb cultures son\u00eb komb\u00ebtare, ne do t\u00eb ecim po atyre gjurm\u00ebve dhe gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb respektin me t\u00eb cilin Ramiz Kelmendi shprehej p\u00ebr ta, si gjithmon\u00eb &#8211; gjith\u00eb pietet e mir\u00ebnjohje:<\/p>\n<p>\u201cEsad Mekuli, me namin q\u00eb g\u00ebzonte si baba i letrave shqipe n\u00eb Kosov\u00eb\u201d; \u201cm\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e her\u00ebs duke pir\u00eb kafe e duke u k\u00ebnaqur me njeriun q\u00eb ma zbukuronte dit\u00ebn me humorin e tij t\u00eb k\u00ebndsh\u00ebm, me kritikun ton\u00eb Hasan Mekulin\u201d; \u201cHaki Hoxh\u00ebn, gazetarin m\u00eb t\u00eb par\u00eb k\u00ebtu nd\u00ebr ne, q\u00eb e shihja si t\u00eb shenjt\u00eb dhe e adhuroja sepse kishte studiuar n\u00eb Itali, un\u00eb e pata m\u00ebsues. Model q\u00eb e lakmoja. Shkoll\u00eb q\u00eb do t\u00eb m\u00eb b\u00ebnte gazetar\u201d; \u201cKisha drejtor njeriun q\u00eb e adhuroja dhe e kam pasur model, njeri t\u00eb urt\u00eb e t\u00eb dashur gjith\u00eb jet\u00ebn: Beqir Kastratin\u201d. \u201cEdhe profesori im i shqipes Kol\u00eb Marubi\u201d; \u201cEdhe pes\u00eb shok\u00ebt e mi t\u00eb shkoll\u00ebs (Engj\u00ebll Berisha, piktori yn\u00eb i famsh\u00ebm, Sk\u00ebnder Rizaj, doktori i historis\u00eb, Shevqet Kelmendi, shkrimtar, Kamber Pajaziti dhe Osman Basha)\u201d; \u201cm\u00eb t\u00eb \u201crryerin\u201d dhe m\u00eb \u201cprofesionalistin\u201d &#8211; Masar Murtezain; \u201cP\u00ebrsh\u00ebndes me ngroht\u00ebsi e mall, kam k\u00ebnaq\u00ebsi t\u00eb posa\u00e7me ushqyer miradije, tek takohem ndonj\u00ebher\u00eb me m\u00ebsuesit e mi t\u00eb gazetaris\u00eb, tashm\u00eb t\u00eb pensionuar: me Hakiun, me Mustaf\u00ebn (Shala), me Sedatin\u2026\u201d; \u201cBaca Haki\u201d; p\u00ebr at\u00eb p\u00ebrkujdesjen dhe dashurin\u00eb at\u00ebrore q\u00eb s\u2019e kurseu, pa teprim dit\u00eb e nat\u00eb\u201d, mir\u00ebnjohja dhe respekti p\u00ebr Vehap Shit\u00ebn \u201cm\u00ebsues timin n\u00eb gazetari\u201d e \u201cmikun e jet\u00ebs e t\u00eb pun\u00ebs\u201d; \u201cV\u00eblla\u00e7kon\u201d (Ali Hadrin).\u201d\u2026<\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb flasim p\u00ebr nj\u00ebrin prej personazheve m\u00eb t\u00eb dashura p\u00ebr t\u00eb &#8211; Ahmet Koshutanin (si\u00e7 e quante vet\u00eb: \u201csugarin tim\u201d), ne gjtihmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb fjal\u00ebt e Ramiz Kelmendit:<\/p>\n<p>\u201cIsha i lodhur shpirt\u00ebrisht, i d\u00ebrrmuar, i sfilitur\u2026Fillova t\u00eb jetoj jasht\u00eb koh\u00ebs, i mbyllur n\u00eb vetvete, dyfish i mbyllur\u2026 \u00c7\u2019p\u00ebrfytyrime t\u00eb trishtuara!&#8230; V\u00ebreja vet\u00ebm fytyra t\u00eb vrenjtura, mbase edhe imja ishte e till\u00eb, shikime t\u00eb ndrojtura, biseda t\u00eb thata, shkarazi, p\u00ebrsh\u00ebndetje t\u00eb p\u00ebrdhunshme dhe buz\u00ebqeshje t\u00eb rreme\u2026 Luaja teatro me jet\u00ebn, me koh\u00ebn\u2026 Frym\u00ebzimet e mia p\u00ebr t\u00eb shkruar vargje shteruan p\u00ebrdhunisht\u201d.<\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb flasim p\u00ebr personalitetin e tij, ne gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb se rruga n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ka ecur Ramiz Kelmendi, ka qen\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb gjith\u00eb sfida e v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb m\u00ebdha:<\/p>\n<p>\u201cBanoja dhe ushqehesha n\u00eb nj\u00eb familje kelmendase n\u00eb fshatin e af\u00ebrt Kosuriq. M\u00eb kujtohet q\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb vitit shkollor kemi ngr\u00ebn\u00eb nj\u00eb buk\u00eb t\u00eb paimagjinueshme: shtresa e par\u00eb me miell, krejt tepsia me hithra, dhe maja prap\u00eb nj\u00eb shtres\u00eb e holl\u00eb me miell. Shkurt: nj\u00eb lloj urie dhe trajtimi gati shtazarak\u2026Filluan burgosjet, &#8211; rrahjet, masakrat m\u00eb mizore me trupin n\u00eb uj\u00eb deri n\u00eb fyt, gjith\u00eb dit\u00ebn, varjet me k\u00ebmb\u00eb p\u00ebrpjet\u00eb\u2026serb\u00ebt, madje edhe vet\u00eb udbash\u00ebt, filluan t\u2019u shesin &#8211; deri edhe me lira t\u00eb kuqe, me shitje lope a pasurie &#8211; pushk\u00ebt shqiptar\u00ebve. Flitej se nj\u00eb psuhk\u00eb a nj\u00eb revole \u00ebsht\u00eb shitur me nga disa her\u00eb\u201d.<\/p>\n<p><strong>Shkrimtari dhe fjala<\/strong><\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb flasim p\u00ebr misionin fisnik t\u00eb fjal\u00ebs, ne do t\u00eb kujtojm\u00eb porosit\u00eb e tij fisnike se: \u201cM\u00eb shum\u00eb vret fjala se thika\u201d, duke na p\u00ebrkujtuar se: \u201cM\u00eb vrau fjala e r\u00ebnd\u00eb, k\u00ebndoi nj\u00eb poet i talentuar dhe, pa vonuar b\u00ebri vet\u00ebvrasje. Fjala e r\u00ebnd\u00eb, jo rrall\u00eb, \u00ebsht\u00eb m\u00eb e fort\u00eb se pushka\u2026Fjala letrare mund t\u00eb \u00e7mohet vet\u00ebm po t\u00eb jet\u00eb e fisnik\u00ebruar me ndjenja dhe e privuar nga g\u00ebnjeshtrat e servilizmi i politik\u00ebs s\u00eb dit\u00ebs, t\u00eb mos themi t\u00eb \u00e7astit\u201d.<\/p>\n<p>Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb shkojm\u00eb tek Ringsi (aty ku u takuam m\u00eb s\u00eb pari), apo sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb drekojm\u00eb tek Pishat (aty ku nuk na la t\u00eb paguanim kurr\u00eb), gjithmon\u00eb do t\u00eb kujtojm\u00eb at\u00eb mallin e tij t\u00eb madh, Malli i stamp\u00ebs, si\u00e7 e citonte aq p\u00ebrmallsh\u00ebm Ernest Koliqin, tek priste t\u00eb shfletonte gazetat e dit\u00ebs:<\/p>\n<p>\u201cGjith\u00eb \u00e7\u2019shkrova p\u00ebr mbi nj\u00eb gjys\u00ebm shekulli, n\u00eb gazetari, n\u00eb publicistik\u00eb e madje edhe n\u00eb let\u00ebrsi, pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb synim pata: t\u00eb njoh veten. T\u00eb njoh: Shqiptarin. T\u00eb njoh popullin tim.<\/p>\n<p><strong>Shqip\u00ebria, si vendi m\u00eb i bukur n\u00eb bot\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Ramiz Kelmendi \u00ebsht\u00eb intelektuali i cili e ka sfiduar realitetin e koh\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb em\u00ebr t\u00eb nj\u00eb realiteti t\u00eb ri: \u201cngritja n\u00eb qiell nj\u00eb tjet\u00ebr Shqip\u00ebri &#8211; Shqip\u00ebrin\u00eb si\u00e7 e kisha \u00ebnd\u00ebrruar dhe si\u00e7 d\u00ebshiroja t\u00eb ishte\u201d.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb pik\u00ebrisht nj\u00eb dashuri e till\u00eb e cila e ka shtyr\u00eb q\u00eb: \u201cDhe un\u00eb, \u2018p\u00ebr inat t\u00eb hasmit\u2019, ua p\u00ebrshkruaja Shqip\u00ebrin\u00eb si vendin m\u00eb t\u00eb bukur n\u00eb bot\u00eb, i t\u00ebri i shtruar me lule e me tr\u00ebndafila\u201d, duke shtuar:<\/p>\n<p>\u201cE kush, pos tradhtar\u00ebve, mund t\u00eb mos e doj\u00eb dhe t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga Atdheu?!\u201d<\/p>\n<p><strong>P\u00ebr visaret komb\u00ebtare dhe librin shqip<\/strong><\/p>\n<p>Ramiz Kelmendi ka dashur q\u00eb duke nderuar me respektin m\u00eb t\u00eb thell\u00eb, por edhe me kultur\u00ebn e ve\u00e7ant\u00eb dhe me dhuntin\u00eb e rrall\u00eb, t\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsonte visaret dhe thesaret mendore e shpirt\u00ebrore t\u00eb kombit ton\u00eb madje n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sa edhe i ka pag\u00ebzuar f\u00ebmij\u00ebt e tij, duke e p\u00ebrjet\u00ebsuar kujtimin dhe nderimin e nj\u00ebrit prej poet\u00ebve m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb letrave shqipe, por edhe duke e p\u00ebrjet\u00ebsuar kujtimin dhe nderimin e nj\u00ebrit prej krijuesve m\u00eb t\u00eb shquar arb\u00ebresh t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb tij, m\u00eb konkretisht duke shprehur dashurin\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr nj\u00ebr\u00ebn prej kryeveprave t\u00eb Josip Rel\u00ebs, dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht nj\u00ebr\u00ebn prej kryeveprave t\u00eb dramaturgjis\u00eb shqiptare, pra duke pag\u00ebzuar me radh\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e tij: Migjen, Visar dhe Nita.<\/p>\n<p>Ramiz Kelmendi gjithashtu ka dashur q\u00eb libri shqip t\u00eb qarkullonte sa m\u00eb shum\u00eb, pa gardh e pa ndonj\u00eb kufi artificial, q\u00eb t\u00eb qarkullonte e q\u00eb akoma t\u00eb qarkulloj, kudo ku ka shqiptar\u00eb dhe kudo ku jan\u00eb arb\u00ebresh\u00ebt. Ka dashur q\u00eb kultura shqiptare t\u00eb fliste mes veti, t\u00eb shk\u00ebmbehej andej e k\u00ebtej kufirit. Ka dashur q\u00eb shqiptar\u00ebt ta duan\u00eb nj\u00ebri-tjetrin: nj\u00ebqind p\u00ebr qind!<\/p>\n<p><strong>N\u00eb krye t\u00eb Teatrit t\u00eb Kosov\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>Ramiz Kelmendin e ka ndjekur t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn e tij pamja e pushkatimit makab\u00ebr t\u00eb Sali Ukell\u00ebs, nj\u00eb levend malesh e nj\u00eb legjend\u00eb e q\u00ebndres\u00ebs epike kund\u00ebr dhunuesve t\u00eb trojeve tona st\u00ebrgjyshore. Sali Ukella, me pamjen sa prej kreshniku, po aq edhe prej martiri, kushtimisht sikur ka thirrur: Ramiz, mos m\u00eb harro!<\/p>\n<p>P\u00ebr aq vite sa ka qen\u00eb n\u00eb krye t\u00eb Teatrit t\u00eb Kosov\u00ebs, Ramiz Kelmendit i \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsuar d\u00ebshira q\u00eb Kosova t\u00eb mos kishte m\u00eb kurr\u00eb teat\u00ebr ku do t\u00eb luheshin loj\u00ebrat makabre t\u00eb krimeve m\u00eb t\u00eb sh\u00ebmtuara &#8211; me Sali Ukell\u00ebn si viktim\u00eb, por t\u00eb kishte nj\u00eb teat\u00ebr ku do t\u00eb shk\u00eblqente dramaturgjia shqiptare, t\u00eb kiste pra nj\u00eb teat\u00ebr p\u00ebrmes t\u00eb cilit do t\u00eb lart\u00ebsohej e bukura dhe e madh\u00ebrishmja, n\u00ebp\u00ebrmjet t\u00eb cilit do t\u00eb fisnik\u00ebrohej shpirti njer\u00ebzor, ndon\u00ebse historia na u p\u00ebrs\u00ebrit prap\u00eb p\u00ebr t\u00eb sat\u00ebn her\u00eb. Sidoqoft\u00eb, shk\u00eblqimi i Teatrit t\u00eb asaj kohe, n\u00eb vete kishte shk\u00eblqimin e fytyr\u00ebs prej martiri t\u00eb Sali Ukell\u00ebs, nd\u00ebrsa Teatri i Kosov\u00ebs n\u00ebnm udh\u00ebheqjen e Ramiz Kelmendit, n\u00eb reportoarin e tij kishte n\u00eb ball\u00eb dramat shqipe, dhe pastaj ato bot\u00ebrore.<\/p>\n<p><strong>Dashuria p\u00ebr Pej\u00ebn, Ulqinin, Gjakov\u00ebn, Shkodr\u00ebn, Tetov\u00ebn<\/strong><\/p>\n<p>Bleta shkon pas er\u00ebs s\u00eb luleve e shkrimtari shkon pas fjal\u00ebve, sepse fjala \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb i mban\u00eb n\u00eb flatrat e saj, g\u00ebzimet dhe pik\u00ebllimet e jet\u00ebs njer\u00ebzore.<\/p>\n<p>Edhe p\u00ebr shkrimtarin Ramiz Kelmendi kujtimet jan\u00eb hijet q\u00eb zbresin e q\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet fjal\u00ebve hidhen n\u00eb let\u00ebr \u201crr\u00ebmbyer nga tonet q\u00eb dep\u00ebrtojn\u00eb shpirtin\u201d, si\u00e7 do t\u00eb shprehej Ernest Koliqi.<\/p>\n<p>Peja e f\u00ebmij\u00ebris\u00eb s\u00eb tij ka l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb pashlyeshme n\u00eb mendjen krijuese t\u00eb Ramiz Kelmendit: \u201csi shpjegohet kthimi kaq i von\u00eb kah vendlindja, kah f\u00ebmij\u00ebria\u2026Sa tregimi, sa romani, sa drama me nj\u00eb t\u00eb vetmen tem\u00eb: Peja. M\u00eb af\u00ebr: pejani. (Po pejanja? Pse jo edhe pejanja? Kush druan t\u00eb shkruan p\u00ebr pejanen?)\u201d.<\/p>\n<p>Ramiz Kelmendi t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn e tij ka pasur, si\u00e7 thoshte vet\u00eb, nj\u00eb deboles\u00eb p\u00ebr Ulqinin, Ulqinin e Cafo Beg Ulqinit &#8211; si nj\u00eb klithje p\u00ebr hart\u00ebn e coptuar, dhe p\u00ebr Ulqinaken &#8211; si nj\u00eb zem\u00ebr-klithje p\u00ebr dashurin\u00eb e paharruar: \u201cE shikoni \u00e7\u2019deboles\u00eb kam p\u00ebr Ulqinin?\u201d<\/p>\n<p>Ramiz Kelmendi e ka dashur gjithashtu Gjakov\u00ebn, Mal\u00ebsia e s\u00eb cil\u00ebs gjat\u00eb historis\u00eb u b\u00eb \u00e7erdhe e atdhetar\u00ebve shqiptar\u00eb, e ku Haxhi Zeka e m\u00ebsoi artin luftarak q\u00eb prej mosh\u00ebs tremb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7are. Gjakova \u00ebsht\u00eb ajo e cila Ramiz Kelmendit ia fali fatin e vet: p\u00ebr t\u00eb krijuar familjen e tij dhe p\u00ebr t\u00eb pag\u00ebzuar f\u00ebmij\u00ebt e vet n\u00ebn simbolik\u00ebn e tre emrave (Migjen, Visar, Nita), me t\u00eb cil\u00ebt donte t\u00eb ngriste nj\u00eb institucion t\u00eb ri e n\u00eb vete, si vazhdim\u00ebsi e kultur\u00ebs shqiptare.<br \/>\nRamiz Kelmendi ka pasur nj\u00eb dashuri dhe adhurim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb edhe p\u00ebr Shkodr\u00ebn, e bekuara e Zotit dhe dashnorja e shekujve &#8211; si\u00e7 e quante Migjeni, e p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn Knjaz Nikolla i Malit t\u00eb Zi, duke iu p\u00ebrgjigjur t\u00eb birit Danillo n\u00eb pyetjen se p\u00ebrse nuk po e merrnin Shkodr\u00ebn meq\u00eb u kishte ardhur zogu n\u2019dor\u00eb, u kishte th\u00ebn\u00eb malazez\u00ebve: \u201cPo ta marrim Shkodr\u00ebn, pas dhjet\u00eb vitesh do t\u00eb na marri Shkodra ne dhe nuk do t\u00eb ket\u00eb m\u00eb Mal t\u00eb Zi. Shkodra \u00ebsht\u00eb grop\u00eb e madhe e t\u00eb gllab\u00ebron!\u201d<br \/>\nRamiz Kelmendi e ka dashur nj\u00eblloj edhe Tetov\u00ebn, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn eruditi i kombit Mithat Frash\u00ebri-alias Lumo Sk\u00ebndo, e parandjente se pas Prishtin\u00ebs, do t\u00eb jet\u00eb vendi ku p\u00ebrfundimisht do t\u00eb zgjidhet nyja e \u00e7\u00ebshtjes shqiptare:<br \/>\n\u201cDo t\u00eb vij\u00eb koha q\u00eb politikat nd\u00ebrkomb\u00ebtare do ta verifikojn\u00eb dhe do ta ndreqin veten n\u00eb Kosov\u00eb. Qend\u00ebr e tyre do t\u00eb jet\u00eb Prishtina, fjal\u00ebn e fundit do ta thot\u00eb Tetova\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>VI<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>KUR TAKOHET SHKRIMTARI ME STUDIUESIN E VET<\/strong><\/p>\n<p>Jo vet\u00ebm \u201ckur takohet prozatori me heroin e vet\u201d, por edhe kur takohet me studiuesin e tij, s\u00ebrish lind pyetja:<\/p>\n<p>\u201cDhe \u00e7ke q\u00eb k\u00ebrkon t\u00eb m\u00eb hysh n\u00eb shpirt, t\u00eb m\u00eb bredh\u00ebris\u00ebsh n\u00ebp\u00ebr mend, t\u00eb m\u00eb \u00e7apit\u00ebsh n\u00ebp\u00ebr cop\u00ebza jete?\u201d<\/p>\n<p>P\u00ebrgjigja \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u2019i shp\u00ebtosh nj\u00eb fakti t\u00eb pamohuesh\u00ebm: Jo vet\u00ebm me mosh\u00ebn e tij, jo vet\u00ebm me pesh\u00ebn e viteve mbi supe, Ramiz Kelmendi t\u00eb kujton kolos\u00ebt e let\u00ebrsis\u00eb.<\/p>\n<p>Ai t\u00eb kujton titajt\u00eb e saj djaloshar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt u dashuruan n\u00eb universin e artit letrar dhe m\u00eb nuk e l\u00ebshuan kurr\u00eb pen\u00ebn nga dora, edhe pse n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb thell\u00eb.<\/p>\n<p>Bukurit\u00eb e mahnitshme t\u00eb Rugov\u00ebs sikur shpalosin kujtime koh\u00ebsh. E lahutar\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt mbanin lahutat n\u00eb dor\u00eb edhe nga 30-t\u00eb vjet rresht, shpalosnin nga to kronikat e koh\u00ebs gjith\u00eb vija dhe vrrag\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, Ramiz Kelmendi, me veskun e vepr\u00ebs s\u00eb tij letrare e artistike, me fjal\u00ebn gjith\u00eb rreshk bukurie, t\u00eb kujton vigajt\u00eb e veprave letrare, kolos\u00ebt e let\u00ebrsis\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt ua fal\u00ebn krye-veprave t\u00eb tyre edhe nga 30-t\u00eb vjet (si Firdusi e Fishta) e edhe nga 60-t\u00eb vjet (si Zeusi i Vajmarit, G\u00ebte).<\/p>\n<p>Ramiz Kelmendi ka besuar n\u00eb misionin e fjal\u00ebs dhe e ka gdhendur fjal\u00ebn shqipe me nj\u00eb dashuri dhe me nj\u00eb p\u00ebrkushtim proverbial. Nj\u00eb shqipe t\u00eb past\u00ebrt si hoji i mjaltit, si\u00e7 do t\u00eb shprehej Mitrush Kuteli p\u00ebr Faik Konic\u00ebn.<\/p>\n<p>Fjala e gatuar me drit\u00eb per\u00ebndie, si\u00e7 do t\u00eb shkruante Nasho Jorgaqi p\u00ebr Lasgushin, Lasgushin i cili besonte thell\u00eb se: \u201cPa fjal\u00eb bota do t\u00eb ishte memece. Fjala \u00ebsht\u00eb \u00e7udia m\u00eb e madhe e bot\u00ebs, mban gjith\u00eb \u00e7\u2019mendon e \u00e7\u2019ndjen njeriu.\u201d<\/p>\n<p>P\u00ebr Ramiz Kelmendin, fjala ishte fryma e fundit!<\/p>\n<p>\u201cRamiz Kelmendi e ka d\u00ebshmuar se sa e hirshme \u00ebsht\u00eb gjuha shqipe. Sa e hyjnueshme.\u201d K\u00ebshtu do t\u00eb shkruante nj\u00ebri nga adhuruesit e shumt\u00eb t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb tij &#8211; Salih Kabashi, n\u00eb shkrimin Me t\u00eb shtunat e Ramiz Kelmendit.<\/p>\n<p>Fjala letrare \u00e7mohet vet\u00ebm po t\u00eb jet\u00eb e fisnik\u00ebruar me ndjenja. Prandaj p\u00ebr Ramiz Kelmendin \u00e7ka nuk \u00ebsht\u00eb let\u00ebrsi, sikur e ka m\u00ebrzitur. \u00c7ka nuk \u00ebsht\u00eb e bukur apo edhe \u00e7ka nuk \u00ebsht\u00eb e madh\u00ebrishme. N\u00eb konceptin e tij p\u00ebr jet\u00ebn ai ka shprehur bot\u00ebkuptimin e tij t\u00eb qart\u00eb e q\u00eb sh\u00ebnon nj\u00eb filozofi t\u00eb thell\u00eb jet\u00ebsore: \u00c7ka nuk dhemb nuk \u00ebsht\u00eb jet\u00eb!<\/p>\n<p>Koncepte k\u00ebto t\u00eb frym\u00ebzuara edhe nga bashk\u00ebmendimtai dhe bashkudh\u00ebtari i tij, nj\u00ebri nga Kat\u00ebr Martir\u00ebt Shkodran\u00eb, Kol\u00eb Parubi: \u201cJeta \u00ebsht\u00eb p\u00ebrs\u00ebritje e vdekjes: N\u00eb ardhm\u00ebri un\u00eb k\u00ebrkoj hakun tim. Zogu i arb\u00ebrit cic\u00ebron shqip. Duhet t\u00eb nxjerrim prej gjakut gjuh\u00ebn e fjetur t\u00eb n\u00ebn\u00ebs. T\u00eb flasim shqip.\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, kishte koh\u00eb q\u00eb Ramiz Kelmendi ishte v\u00ebn\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb s\u00eb bukur\u00ebs dhe t\u00eb s\u00eb madh\u00ebrishmes: \u201cEmra t\u00eb bukur kan\u00eb vet\u00ebm vajzat e bukura.\u201d<\/p>\n<p>Dhe m\u00eb shum\u00eb se kaq. Duke shkruar p\u00ebr Pashko Vas\u00ebn, do t\u00eb theksonte: \u201cJa q\u00eb jeta, sidoqoft\u00eb, ndjek rrjedh\u00ebn e vet. N\u00eb zemr\u00ebn e pik\u00eblluar dhe t\u00eb nxir\u00eb t\u00eb Pashko Vas\u00ebs, si e d\u00ebrguar prej hyjnish, vjen e hyn nj\u00eb tjet\u00ebr qenie: vajza e quajtur Berta Lerish.\u201d<\/p>\n<p>Po Ramiz! Si e d\u00ebrguar prej hyjnish!&#8230;<\/p>\n<p>Ramiz Kelmendi \u00ebsht\u00eb intelektuali i cili \u00ebsht\u00eb quajtur me t\u00eb drejt\u00eb gazetari emblem\u00eb i Kosov\u00ebs, ikona e gazetaris\u00eb kosovare, doajeni i saj, figur\u00eb emblematike, figur\u00eb pikante e figur\u00eb markante e letrave shqipe, dhe i cili futej me aq pasion dhe me aq kultur\u00eb n\u00eb thell\u00ebsit\u00eb e shekujve letrar\u00eb, por edhe vihej n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb gurrave t\u00eb frym\u00ebzimit.<\/p>\n<p>Letrat dhe arti i bukur e magjik i t\u00eb shkruarit, p\u00ebr t\u00eb jan\u00eb kroje galdimi. Ato kan\u00eb nj\u00eb vesk t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb e gjith\u00eb rreshk bukurie: \u201cLetrat jan\u00eb nj\u00eb burim mrekullie. Ja q\u00eb gudulisin jo pak k\u00ebrsh\u00ebrin\u00eb ton\u00eb.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p>Ramiz, prirem t\u00eb them se nuk besoj n\u00eb rast\u00ebsi! Prirem t\u00eb them k\u00ebshtu se as dashuria q\u00eb kishe p\u00ebr \u201cRilindjen\u201d, as puna q\u00eb b\u00ebre aty me dekada, as shkrimet q\u00eb thure, as fjal\u00ebt q\u00eb latove, as mendimet q\u00eb shpalose, e as dashuria q\u00eb ke p\u00ebr Rip\u00ebrt\u00ebritjen, nuk mund t\u00eb jen\u00eb kurr\u00eb rast\u00ebsi.<\/p>\n<p>Ramiz, m\u00eb duket sikur po e d\u00ebgjoj at\u00eb zem\u00ebr-klithjen t\u00ebnde sikurse t\u00eb Ernest Koliqi: M\u00eb ka l\u00ebn\u00eb malli i stamp\u00ebs! S\u2019e besoj dot! S\u2019e besoj dot sepse koha k\u00ebrkon gjurm\u00ebt e pen\u00ebs sate. Koha k\u00ebrkon kronikat e n\u00ebnvizuara nga leximi me lapsin t\u00ebnd t\u00eb kuq. K\u00ebrkon kronikat e shpalosura n\u00eb ballin e saj. K\u00ebrkon dhe i gjen\u00eb n\u00eb thell\u00ebsin\u00eb e shekujve letrar\u00eb. Dhe tek m\u00eb pyet p\u00ebr t\u00eb sat\u00ebn her\u00eb: \u201c\u00c7\u2019ke q\u00eb m\u00eb k\u00ebrsh\u00ebrosesh k\u00ebshtu?\u201d, \u00ebsht\u00eb koha ajo q\u00eb i gjen\u00eb dhe i lexon p\u00ebrgjigjet n\u00eb mbret\u00ebrin\u00eb e lasht\u00eb t\u00eb shkrimit.<\/p>\n<p>Vall\u00eb, a ishte rast\u00ebsi kur Zef Serembe i shkruante m\u00ebsuesit t\u00eb tij t\u00eb madh, Jeronim de Rad\u00ebs: Shpresa ma praron rrug\u00ebn e djers\u00ebs&#8230;<\/p>\n<p>Kur i shkruante Dora D\u2019Istrias: Ky popull trim do t\u00eb tregohet i denj\u00eb p\u00ebr vetveten.<\/p>\n<p>Po takimi me m\u00ebsuesin e madh, Esad Mekulin? Rast\u00ebsi ishte. Po ato perla e ato fjal\u00eb gjith\u00eb mall q\u00eb thure, ato fjal\u00eb miradije, vall\u00eb, edhe ato ishin rast\u00ebsi: Ramiz?<\/p>\n<p>Po kur thirre se: Gjith\u00eb sa jemi dhe kudo q\u00eb jemi. Duhet t\u2019i blatohemi me mish e me shpirt kombit.<\/p>\n<p>Po p\u00ebr gjuh\u00ebn, kur the se gjuha e dhunuar krijon p\u00ebrbind\u00ebsha. Kur citove Humboltin: Gjuha \u00ebsht\u00eb atdheu i njeriut. Kur the se gjuha \u00ebsht\u00eb atdheu vet\u00eb. Po kur citove Mitrushin tek \u00e7monte gjuh\u00ebn e Faikut: Nj\u00eb shqipe t\u00eb past\u00ebrt si hoji i mjaltit.<\/p>\n<p>Edhe kur n\u00ebnvizove mendimin tjet\u00ebr tep\u00ebr t\u00eb lart\u00ebsuar: \u201cKonica e quante gjuh\u00ebn shqipe si lule e bekuar, q\u00eb e ujiti djersa e Frangut Bardh\u00eb, pastaj Veqilharxhi, Kristoforidhi, Naimi e sa e sa t\u00eb tjer\u00eb.\u201d Deri tek Ramizi.<\/p>\n<p>Po kujtimet me arvanitasit: \u201cM\u2019u ul n\u00eb preh\u00ebr \u00e7upulina me emrin aq t\u00eb bukur \u201cElefteri\u201d, t\u00eb par\u00ebn fjal\u00eb q\u00eb e m\u00ebsova nga Ksenofoni arvanit. \u00c7upulina quhej Liri.\u201d<\/p>\n<p>Mbase do thuash prap\u00eb: \u00c7far\u00eb borxhi kam?!<\/p>\n<p>E un\u00eb p\u00ebrpiqem t\u00eb p\u00ebrgjigjem asaj pyetjes sate, jo (vet\u00ebm) n\u00eb roman por n\u00eb at\u00eb ligj\u00ebrimin si hoje mjalte: Hajde q\u00eb t\u00eb pat\u00ebn borxh shkrimtar\u00ebt shqiptar\u00eb: Fran Anton Santori, Sterjo Spasse, Jakov Xoxa a Ismail Kadare, Shtjef\u00ebn Gje\u00e7ovi e t\u00eb tjer\u00eb, po \u00e7far\u00eb borxhi t\u00eb pati ai bardi anglez, Ramiz?<\/p>\n<p>Ja q\u00eb i pask\u00ebsh pasur borxh Nolit n\u00eb Amerik\u00eb, dhe Noli e b\u00ebri Shekspirin t\u00eb fliste shqip. Po \u00e7\u2019borxh t\u00eb pati Shekspiri, kur e b\u00ebre t\u00eb fliste prap\u00eb shqip n\u00eb gjith\u00eb ato vepra t\u00eb kompletit t\u00eb tij n\u00eb 10-t\u00eb v\u00ebllime, t\u00eb mbledhura aq bukur e me aq shije, si nuse mendimesh, si\u00e7 u tha librave Saadiu, porti I madh I lasht\u00ebsis\u00eb s\u00eb Persis\u00eb.<\/p>\n<p>Do m\u00eb thuash se edhe kjo ishte nj\u00eb rast\u00ebsi?!<\/p>\n<p>Po kur the p\u00ebr firm\u00ebn fam\u00ebmadhe t\u00eb Lumo Sk\u00ebndos. \u201cAlias: Mithat Frash\u00ebri: P\u00ebr ta kthyer Kosov\u00ebn n\u00eb Vot\u00ebr&#8230;Emri shum\u00eb i shtrenjt\u00eb i kombit shqiptar Lum\u00eb Sk\u00ebndo, alias Mithat Frash\u00ebri i Madh.\u201d<\/p>\n<p>Po kur n\u00ebnvizove me lapsin t\u00ebnd t\u00eb kuq se \u00e7\u2019pask\u00ebsh th\u00ebn\u00eb Migjeni p\u00ebr Shkodr\u00ebn: \u201cSa d\u00ebshira t\u00eb flakta ushqej p\u00ebr k\u00ebt\u00eb qytet! D\u00ebshirat e mia jan\u00eb shum\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb sinqerta e m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhaja se dashuria q\u00eb pat Per\u00ebndia kur krijoi bot\u00ebn.\u201d<\/p>\n<p>Po Ramiz. Edhe p\u00ebr Pej\u00ebn, kaq shum\u00eb dashuri ke. Edhe p\u00ebr Rugov\u00ebn. Sa Migjeni p\u00ebr Shkodr\u00ebn-dashnoren e shekujve. Sa dashuria q\u00eb pat Per\u00ebndia kur krijoi bot\u00ebn. Edhe p\u00ebr Ulqininin, edhe p\u00ebr Gjakov\u00ebn, p\u00ebr Tetov\u00ebn gjithsesi.<\/p>\n<p>Edhe sa Da Rada p\u00ebr Makin e tij. De Rada n\u00eb pen\u00ebn t\u00ebnde ramiziane: \u201cMalli i De Rad\u00ebs p\u00ebr ta par\u00eb atdheun e vet, nuk iu shua kurr\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mall i p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Nj\u00eblloj edhe me mallin q\u00eb ke p\u00ebr t\u00eb ligj\u00ebruar p\u00ebrpara student\u00ebve t\u00eb gazetaris\u00eb. Nj\u00eb mall i p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb, Ramiz!<\/p>\n<p>Nj\u00eblloj edhe me at\u00eb dashurin\u00eb t\u00ebnde t\u00eb madhe: \u201cLetrat jan\u00eb burim mrekullie. Ja q\u00eb gudulisin jo pak k\u00ebrsh\u00ebrin\u00eb ton\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>E pena jote e ndritur gudulisi gush\u00ebn e tyre: let\u00ebrsin\u00eb me gjith\u00eb ato hire:<\/p>\n<p>\u201cPastaj t\u00eb dy tret\u00ebn n\u00eb shtroj\u00eb bari kund\u00ebrmues dhe tret\u00ebn n\u00eb gjire t\u00eb thella t\u00eb mushtit t\u00eb gjakut.<\/p>\n<p>Nata sapo kishte nisur t\u00eb shtroj\u00eb nj\u00eb tis t\u00eb holl\u00eb mbi Haxhajt\u2026<\/p>\n<p>Zot, kam kaq vjet q\u00eb m\u00eb mungon nj\u00eb Nonda Bulka kosovar!<\/p>\n<p>Deri ku shtrihet Atdheu yn\u00eb? Deri ku arrin k\u00ebnga e djepit shqip? Apo deri ku arrin vajtimi shqip?\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>VII<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>ET\u00cbR DHE BIJ<\/strong><\/p>\n<p><strong>Lasgush Poradeci p\u00ebr babain e tij<\/strong><\/p>\n<p>Lasgushi s\u2019do ta arrinte k\u00ebt\u00eb kurr\u00eb po t\u00eb mos kish nj\u00eb baba aq m\u00ebsimdash\u00ebs. Teneqexhi ishte, po shkoll\u00ebn e kishte p\u00ebr zem\u00ebr. N\u00eb fillim m\u00eb \u00e7oi n\u00eb Manastir dhe, si mbarova atje semimatur\u00ebn, u ktheva n\u00eb Poradec. E kuptonte q\u00eb mendjen e kisha te shkolla. Un\u00eb i dhimbsesha. E \u00e7\u2019t\u00eb b\u00ebnte murgu? Ve\u00e7 meje kishte dhe Vanxhelin. Mund t\u00eb mbaj\u00eb dhe nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb shkoll\u00eb, duke rrahur teneqe? Po atij i thoshin Sotir Shqiptari.<\/p>\n<p>Kur isha un\u00eb f\u00ebmij\u00eb, n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb ton\u00eb b\u00ebnim nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb familjare, patriarkale. K\u00ebshtu, ishte jeta at\u00ebher\u00eb. Kjo jet\u00eb u prish n\u00eb koh\u00ebn e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore dhe nuk u ndreq m\u00eb. Ne ishim tet\u00eb f\u00ebmij\u00eb; kat\u00ebr v\u00ebllez\u00ebr: Van\u00e7i (Jovani), Vangjeli, un\u00eb (Lazari) dhe Pandeliu. Kat\u00ebr motra: Zografina, Naumka, Aspasia dhe Maria. Pra tet\u00eb. N\u00ebna, n\u00ebnt\u00eb. Babai dhjet\u00eb. Dhe k\u00ebta dhjet\u00eb shpirt i mbante babai.<\/p>\n<p>Babai kishte dyqan n\u00eb Poradec. Dyqanin e kishte nja tre minuta rrug\u00eb larg sht\u00ebpis\u00eb. Dyqani ishte me tri t\u00eb ndara: Nj\u00ebra ishte depo, tjetra ishte dyqani vet\u00ebm dhe nj\u00eb si dhom\u00eb ngjitur me dyqanin e kishte q\u00eb t\u00eb priste miqt\u00eb e dashur. Atje nuk hynte kushdo. Babai ngrihej q\u00eb pa gdhir\u00eb. N\u00ebna ngrihej edhe m\u00eb p\u00ebrpara. Kur ngrihej babai, n\u00ebna e kishte ndezur zjarrin n\u00eb vat\u00ebr dhe i kishte v\u00ebn\u00eb kafen\u00eb. Babai pinte kafen\u00eb dhe shkonte n\u00eb dyqan.<\/p>\n<p>\u00c7\u2019nuk mbante babai n\u00eb dyqan!<\/p>\n<p>Kusi e perusti, mash\u00eb e kaci, sa\u00e7 e jastaga\u00e7, qereste, hekurishte, p\u00eblhur\u00eb, basm\u00eb. T\u00eb t\u00ebra i gjeje atje! Edhe syze mbante. Vije ti i provoje. Po t\u00eb shikoje mir\u00eb, i merrje. Jo? &#8211; i lije. Babai mbante me vete gjithnj\u00eb kobure, revole. Kur vinte n\u00eb sht\u00ebpi dhe binte t\u00eb flinte, revolen e mbante atje, pran\u00eb jast\u00ebkut.<\/p>\n<p>T\u00eb mos harrojm\u00eb se flasim p\u00ebr koh\u00ebn kur ishin dy duar p\u00ebr nj\u00eb kok\u00eb, dhe kjo kok\u00eb kishte nj\u00eb revole n\u00eb jast\u00ebk dhe nj\u00eb pushk\u00eb t\u00eb varur n\u00eb musand\u00ebr, prapa der\u00ebs.<\/p>\n<p>Babai im punonte p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb\u2026Babai ka pasur nj\u00eb dashuri t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr shkoll\u00ebn. Nuk e l\u00ebvdoj sa e kam baba, po them k\u00ebshtu se k\u00ebshtu ka qen\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Ramiz Kelmendi p\u00ebr babain e tij<\/strong><\/p>\n<p>Besoj t\u00eb mos kem qen\u00eb asokohe m\u00eb i madh se, shum\u00eb-shum\u00eb, 12-13 vje\u00e7. I ndihmoja babait tim, t\u00eb cilin e gjith\u00eb Peja e njihte jo si Jakup Kelmendi, pak-kush si Jakup Brahimi, (Ibrahimi ishte gjyshi im), por kryesisht dhe pothuajse vet\u00ebm si Jakup Rugovci. K\u00ebt\u00eb em\u00ebr mbajti q\u00ebkur u \u201czhdjerg\u201d nga Drelajt e Rugov\u00ebs dhe, fillimisht punoi &#8211; si hamall (kujto nj\u00ebrin nga tregimet e mia t\u00eb para &#8211; \u201cSadik Hamalli\u201d!). Punoi nj\u00eb koh\u00eb si pun\u00ebtor krahu, m\u00eb von\u00eb mbajti nj\u00eb \u201csamar\u201d, me t\u00eb cilin barte thas\u00ebt (kujto tregimin tim tjet\u00ebr &#8211; \u201cRrr\u00ebfimi i njeriut me samar\u201d!). Me koh\u00eb u \u201cavancua\u201d: b\u00ebri nj\u00eb karroc\u00ebz me dy rrot\u00eb, q\u00eb e ngarkonte mir\u00eb e mir\u00eb dhe e t\u00ebrhiqte. Kulmin e \u201ckarrier\u00ebs\u201d si hamall babai im e arriti kur u b\u00eb &#8211; \u201cdikush\u201d. Demek, jo hamall krahu, as njeri me samar, as hamall me karroc\u00eb dyrrot\u00ebshe, por bleu nj\u00eb qerre dhe me t\u00eb dhe nj\u00eb kal\u00eb.<\/p>\n<p>Pos bartjeve t\u00eb tjera, t\u00eb r\u00ebndomta, t\u00eb p\u00ebrditshme, Jakup Rugovci, s\u00eb fundi, gjeti nj\u00eb rugovase t\u00eb re, Zake Zhuji, t\u00eb motr\u00ebn e v\u00ebllez\u00ebrve -dajove t\u00eb mi-Arif e Shaqir Zhujit, t\u00eb katundit Haxhaj, dhe u martua me t\u00eb. Me gjallje t\u00eb vet, prind\u00ebrit e mi u b\u00ebn\u00eb-p\u00ebrkund\u00ebr fukarallak\u00ebkut! &#8211; jo m\u00eb pak se me 8 (edhe me shkronja: t e t \u00eb!) f\u00ebmij\u00eb. gjasht\u00eb djem e dy vajza.<\/p>\n<p>Ngritja e tij n\u00eb \u201ckarrier\u00eb\u201d, me koh\u00eb, u shp\u00ebrblye me nj\u00eb kontrat\u00eb q\u00eb lidhi me Post\u00ebn e Pej\u00ebs p\u00ebr t\u00eb bartur post\u00ebn, thas\u00ebt dhe pakot, nga Stacioni i trenit e deri n\u00eb \u201cZall\u00eb\u201d dhe mbrapa. Punoi e jetoi, m\u00eb shum\u00eb punoi se jetoi, dhe &#8211; n\u00eb nj\u00eb shenj\u00eb kohe &#8211; e hapi nj\u00eb dyqan t\u00eb vog\u00ebl, aty p\u00ebrball\u00eb Kasap\u00ebve, Furr\u00ebs s\u00eb buk\u00ebs dhe \u201cPazarit t\u00eb Vog\u00ebl\u201d t\u00eb drithit. Shiste krip\u00eb, shqer, gaz, vaj, pezhg\u00ebve, sapuna, pasqyra, filxhana, gastare e cik\u00ebrrima tjera si \u00e7do bakllahane tjet\u00ebr. Nga hamall, u b\u00eb bakall. E dyqani &#8211; bakllahane.<\/p>\n<p>Me koh\u00eb, duke mos pushuar pothuajse kurr\u00eb, mori disa her\u00eb rrug\u00ebn p\u00ebr Shqip\u00ebri dhe s\u2019andejmi nisi t\u00eb sjell\u00eb edhe beze, basma, shamia, \u00e7orap\u00eb dhe gjepura t\u00eb tjera k\u00ebsodore.<\/p>\n<p>Pazarin m\u00eb t\u00eb madh e b\u00ebnte Jakup Rugovci dit\u00ebve t\u00eb m\u00ebrkura, kur Peja kishte t\u2019ashtuquajturin \u201cPazar t\u00eb Vog\u00ebl\u201d. Pa ama tamam \u201cpazar\u201d e \u201cpazarll\u00ebk\u201d ai kishte dit\u00ebt e shtuna, kur b\u00ebhej n\u00eb Pej\u00eb &#8211; Pazari i Madh. Un\u00eb ia mbaja &#8211; \u201ckac\u00ebn\u201d, k\u00ebshtu i thoshte babai ark\u00ebs me para, q\u00eb gjendej n\u00eb krye t\u00eb \u201ctezgjahut\u201d.<\/p>\n<p>Sht\u00ebpin\u00eb e kishim \u201cTe Vozi\u201d, ngat \u201cNamazxhahut\u201d. Nga dyqani e deri n\u00eb sht\u00ebpi m\u00eb q\u00ebllonte ta rrahja at\u00eb rrug\u00eb pale sa e sa her\u00eb n\u00eb dit\u00eb. Nga dyqani n\u00eb \u201cPazarin e Vog\u00ebl\u201d, e s\u2019andejmi, n\u00ebp\u00ebr \u201cOkol\u201d, buz\u00eb lumit dhe p\u00ebrskaj \u201cMazxhahit\u201d &#8211; n\u00eb sht\u00ebpi.<\/p>\n<p>\u2026Pse po ju tregoj k\u00ebt\u00eb? Sepse, po t\u00eb mos kish zbritur babai im n\u00eb Pej\u00eb, un\u00eb sot do t\u00eb isha nj\u00eb bari, \u00e7oban, n\u00eb ato bjeshk\u00eb duke ruajtur delet e lop\u00ebt n\u00ebp\u00ebr kodra e shpatije t\u00eb Drelajve t\u00eb Rugov\u00ebs.<br \/>\nP\u00ebr pandehm\u00ebn demokleiane<\/p>\n<p>Do t\u00eb realizohej pandehma demokleiane: kish shum\u00eb t\u00eb ngjar\u00eb se do t\u2019i ngjaja tim et, Jakup Rugovcit, t\u00eb b\u00ebhesha edhe un\u00eb nj\u00eb &#8211; hamall. Si ai dikur. Dhe, do ti, kur humba \u00e7do shpres\u00eb, mora vesh se n\u00eb Prishtin\u00eb, n\u00eb dalje t\u00eb qytetit, qenk\u00ebrka hapur nj\u00eb shkoll\u00eb e mesme, ku nuk u k\u00ebrkuaka fare \u201cKarakteristika\u201d monst\u00ebr. Me dy t\u00eb ve\u00e7anta, secila m\u00eb e keqe dhe m\u00eb e palakuar meje. Shkolla: bujq\u00ebsore. M\u00ebsimi: serbisht!<\/p>\n<p><strong>Trokita, edhe pse pa d\u00ebshir\u00eb, dhe &#8211; m\u00eb pranuan\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Profesor Hasan Mekuli p\u00ebr babain si personazh letrar<\/strong><\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, qysh n\u00eb tregimin N j e r i u me s a m a r (\u201cJeta e re\u201d, 1955) Kelmendi d\u00ebshmon talentin e tij t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm t\u00eb tregimtarit dhe observatorit social, prirjen p\u00ebr portretizimin psikologjik dhe p\u00ebr nj\u00eb kredhje m\u00eb t\u00eb thell\u00eb jokonvencionale n\u00eb psik\u00ebn e njeriut. Heroi i tij n\u00eb k\u00ebt\u00eb proz\u00eb, Sadik Hamalli \u00ebsht\u00eb personazh autentik dhe origjinal artistik i proz\u00ebs n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm si personifikim i nj\u00eb ideje t\u00eb caktuar dhe shembull uniteti dhe flijimi t\u00eb njer\u00ebzve tan\u00eb n\u00eb luft\u00eb kund\u00ebr okupatorit. \u201cKa llojlloj vdekjesh\u201d, thot\u00eb Sadiku. Sepse, v\u00ebrtet, dikush vdes n\u00eb shtrat, dikush n\u00eb beteja t\u00eb rrepta, e dikush prap\u00eb, n\u00eb ndonj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr. Sadik Hamalli vdiq n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vet t\u00eb posa\u00e7me dhe, duke u rr\u00ebfyer \u201cpas vdekjes\u201d shpjegon shkakun dhe filozofin\u00eb e vdekjes s\u00eb vet. E t\u00ebr\u00eb jeta e tij e vog\u00ebl \u00ebsht\u00eb, n\u00eb fakt -vet\u00ebm nj\u00eb histori e dhembshme, e p\u00ebrmbushur me pik\u00ebllim, me hidh\u00ebrim t\u00eb jet\u00ebs dhe pun\u00ebs s\u00eb r\u00ebnd\u00eb, me p\u00ebrbuzje dhe jet\u00eb sa t\u00eb gjalloj\u00eb, sot p\u00ebr nes\u00ebr. N\u00eb Luft\u00ebn e Par\u00eb Bot\u00ebrore ai humbi prind\u00ebt.<\/p>\n<p>Dikush e mori dhe e rriti si jetim. E pastaj, q\u00eb nga mosha dymb\u00ebdhjet\u00ebvje\u00e7are, nisi t\u00eb punoj\u00eb, madje edhe pun\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda, duke jetuar pa kulm mbi kok\u00eb, pa plang e pa sht\u00ebpi, hamall dhe lumpenproleter. Tashti ka shkelur t\u00eb dyzetat, por duket sikur \u00ebsht\u00eb m\u00ebse gjasht\u00ebdhjet\u00ebvje\u00e7ar. Rr\u00ebfimi i tij, \u00ebsht\u00eb pra, nj\u00eb rr\u00ebfim \u201cnjeriu me samar\u201d, i cili vdiste shum\u00eb gjat\u00eb e jetoi fare pak. Duke e treguar shkakun pse e vrasin gjerman\u00ebt, ai rr\u00ebfen t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn mbi k\u00ebt\u00eb vdekje t\u00eb vet t\u00eb gjat\u00eb, mbi fatin e hidhur dhe tragjik t\u00eb njeriut, mbi eksploatimin, vuajtjet dhe mjerimin, si dhe mbi t\u00eb drejt\u00ebn e natyrshme t\u00eb pa tjet\u00ebrsuar t\u00eb njeriut, Sadikut dhe hamajve tjer\u00eb si ai e t\u00eb t\u00eb varf\u00ebrve, q\u00eb n\u00eb luft\u00eb p\u00ebr liri, jo vet\u00ebm kund\u00ebr okupatorit, t\u00eb japin gjith\u00eb \u00e7\u2019kan\u00eb dhe q\u00eb munden. Sadik Hamalli pati vet\u00ebm jet\u00ebn e tij lakuriqe. Dhe &#8211; e flijoi, jo rast\u00ebsisht, madje q\u00ebllimisht, pa rezerv\u00eb. Aq m\u00eb i gatsh\u00ebm, sepse me sa duket nisi t\u00eb kuptoj\u00eb disa nga caqet, ndjeu nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs s\u00eb madhe se vendi i tij \u00ebsht\u00eb ngritur i t\u00ebri n\u00eb k\u00ebmb\u00eb, se \u00ebsht\u00eb ngritur i madh e i vog\u00ebl.<\/p>\n<p>Sadiku, m\u00eb pastaj, e kuptoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vet specifike kush dhe pse i rrjep l\u00ebkur\u00ebn, si dhe kush do t\u2019i zgjas\u00eb dor\u00ebn dhe do t\u2019i ndihmoj\u00eb n\u00eb luft\u00eb kund\u00ebr fajdexhinjve t\u00eb ndrysh\u00ebm, tregtar\u00ebve dhe pasanik\u00ebve. Mir\u00ebpo, n\u00eb \u00e7astin e caktuar, p\u00ebr t\u00eb ka m\u00eb shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi vet\u00ebdija se gjerman\u00ebt, si okupator\u00eb dhe dhunues, po i vrasin v\u00ebllez\u00ebrit e tij, njer\u00ebzit e pafajsh\u00ebm dhe skamnor\u00ebt, se k\u00ebt\u00eb e b\u00ebjn\u00eb me gjakftoht\u00ebsi dhe pa shum\u00eb arsye; se pik\u00ebrisht ata kan\u00eb mbjell\u00eb vdekjen dhe mjerimin, dhe se tashm\u00eb nuk ka dilema mbi at\u00eb se edhe ai, Sadiku, nj\u00eb hamall i varf\u00ebr dhe i d\u00ebrmuar nga jeta e v\u00ebshtir\u00eb, e ka p\u00ebr borxh t\u00eb jap\u00eb kontributin e vet, pik\u00ebn e vet t\u00eb gjakut njer\u00ebzor dhe liridash\u00ebs, kund\u00ebr vdekjes dhe s\u00eb keqes.<\/p>\n<p>Gjerman\u00ebt, natyrisht, sipas shprehis\u00eb dhe zakonit t\u00eb tyre gjakpir\u00ebs, pa hetime e gjykim, e vrasin, pasi zbulojn\u00eb plot habi, se si edhe nj\u00eb hamall i till\u00eb i shkret\u00eb, ka vjedhur, shenjimisht ka rr\u00ebmbyer prej tyre municion dhe arm\u00eb. Sadiku \u00ebsht\u00eb krenar. Vdes pothuaj gjakftoht\u00eb, duke urryer vdekjen. Sepse ai pik\u00ebrisht tashti, n\u00eb vdekjen q\u00eb ka kuptim, pandan jet\u00ebs q\u00eb ka qen\u00eb vdekje e pakutim, p\u00ebrjeton nj\u00eb rreze lumturie t\u00eb vet, nj\u00eb \u00e7ast k\u00ebnaq\u00ebsie pse ka jetuar dhe ka mundur t\u00eb vdes pik\u00ebrisht ashtu si ka vdekur. Sepse, urrejtja kund\u00ebr okupatorit, ndjenja e dobishm\u00ebris\u00eb dhe e nj\u00ebfar\u00eb barabar\u00ebsie p\u00ebr kontributin dh\u00ebn\u00eb luft\u00ebs e b\u00ebjn\u00eb sinqerisht njeri t\u00eb lumtur, nj\u00eb th\u00ebrrime t\u00eb l\u00ebvizjes dhe rezistenc\u00ebs kryengrit\u00ebse.<\/p>\n<p>Ky tregim i shkurt\u00ebr \u00ebsht\u00eb, pa dyshim, nj\u00eb nga realizimet m\u00eb t\u00eb bukura t\u00eb k\u00ebtij shkrimtari n\u00eb at\u00eb periudh\u00eb dhe nj\u00eb nga tregimet m\u00eb karakteristike jokonvencionale me tem\u00ebn e luft\u00ebs dhe t\u00eb rezistenc\u00ebs kund\u00ebr okuptaorit n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, nj\u00eb rr\u00ebfim interesant edhe si rr\u00ebfim i njeriut nga \u201cshtresat e ulta\u201d dhe si portret psikologjik i nj\u00ebrit nga shum\u00eb t\u00eb ashtuquajtur \u201cheronj t\u00eb panjohur\u201d n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr s\u00eb keqes dhe, nj\u00ebherit, si tregim ku \u00ebsht\u00eb realizuar me sukses Sadiku si personifikim dhe si figur\u00eb e jasht\u00ebzakonshme q\u00eb simbolizon turm\u00ebn e t\u00eb shtypurve dhe t\u00eb varf\u00ebrve nga odisea jon\u00eb e jetes\u00ebs dhe e p\u00ebrjetimit ton\u00eb aq t\u00eb shpesht\u00eb t\u00eb ferrit.<\/p>\n<p><strong>Shkrimtari Reshat Sahitaj p\u00ebr babain dhe t\u00eb birin<\/strong><\/p>\n<p>Tani n\u00eb mosh\u00ebn 77-t\u00eb vje\u00e7are, Ramiz Kelmendi ndjen nj\u00eb krenari p\u00ebr rrug\u00ebtimin e tij krijues. N\u00eb mosh\u00eb t\u00eb thyer Ramiz Kelmendit do t\u2019i kujtohen dit\u00ebt e v\u00ebshtira t\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb dhe shkollimi i tij me nj\u00ebqind vuajtje. P\u00ebr \u00e7do gj\u00eb q\u00eb kishte vepruar dhe p\u00ebrjetuar gjat\u00eb jet\u00ebs, Ramiz Kelmendi \u00ebsht\u00eb ball\u00ebhapur, por n\u00eb thell\u00ebsin\u00eb e shpirtit t\u00eb tij e ka vet\u00ebm nj\u00eb zbraz\u00ebtir\u00eb, n\u00eb thell\u00ebsin\u00eb e zemr\u00ebs e mban\u00eb nj\u00eb pesh\u00eb q\u00eb e r\u00ebndon. Edhe ne terrin e nat\u00ebs kur tjer\u00ebt b\u00ebjn\u00eb gjum\u00eb t\u00eb rehatsh\u00ebm, Ramiz Kelmendi e ka nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb q\u00eb kurr\u00eb nuk arriti ta plot\u00ebsoj\u00eb. Ah, vet\u00ebm edhe kjo d\u00ebshir\u00eb t\u00eb ishte plot\u00ebsuar dhe Ramiz Kelmendi do ta ndjente vet\u00ebn njeriun m\u00eb t\u00eb lumtur n\u00eb bot\u00eb. Dhe, nj\u00eb dit\u00eb, m\u00eb i m\u00ebrzitur se kurr\u00eb, Ramiz Kelmendi pa i treguar askujt do t\u00eb dali p\u00ebr t\u00eb ecur i vetmuar. N\u00eb vetmi mund t\u00eb fliste me veten e me tjer\u00ebt. Ne vetmi mund t\u00eb komunikonte mbase edhe me shpirt\u00ebra t\u00eb vdekur. Ne ecje e sip\u00ebr rruga e shpuri n\u00eb varreza.<\/p>\n<p>Nuk e dinte n\u00ebse rast\u00ebsisht u gjend para varrit t\u00eb babait apo q\u00ebllimisht ishte nisur p\u00ebr t\u00eb komunikuar me prindin q\u00eb tani b\u00ebnte gjumin e amshuar. U ndal. U gjunj\u00ebzua. I rrodh\u00ebn dy pika loti Ledhatoi barin mabi varrin dhe ndjeu sikur para tij iu paraqit vet\u00eb babai. \u201cAh,bab\u00eb! Sa do d\u00ebshiroja q\u00eb t\u00eb ishe i gjall\u00eb e t\u00eb shihje suksesin e birit t\u00ebnd. Bab\u00eb, un\u00eb jam Ramizi q\u00eb dikur merakoseshe p\u00ebr fatin tim e tani shiko se ku kam arritur. Jo vet\u00ebm qe e kam kryer fakultetin por edhe e kam krijuar fakultetin tim\u201d. U ngrit dhe sikur fytyr\u00ebs ndjeu nj\u00eb p\u00ebrk\u00ebdhelje t\u00eb leht\u00eb. Ishte p\u00ebrk\u00ebdhelje e dor\u00ebs s\u00eb shpirtit t\u00eb babait apo ndoshta vet\u00ebm nj\u00eb p\u00ebrk\u00ebdhelje e er\u00ebs s\u00eb leht\u00eb, q\u00eb p\u00ebrshkoi fusha e bjeshk\u00eb, k\u00ebt\u00eb Ramiz Kelmendi kurr\u00eb nuk do ta dinte. U nis n\u00eb drejtim t\u00eb qytetit, m\u00eb i leht\u00ebsuar dhe m\u00eb i g\u00ebzuar, ngase kishte p\u00ebrshtypjen se fjal\u00ebt e tij i kishte d\u00ebgjuar prindi q\u00eb aq shum\u00eb kishte d\u00ebshiruar q\u00eb f\u00ebmijet t\u00eb kryejn\u00eb studimet.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>VIII<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>KRONIK\u00cb N\u00cb GURR\u00cb<\/strong><\/p>\n<p><strong>Jakup Brahimi e Zake Zhuji<\/strong><\/p>\n<p><strong>JAKUP BRAHIMI<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"KRONIK\u00cb N\u00cb GURR\u00cb\" src=\"http:\/\/fjala.info\/2017\/kronike_ne_gurre.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>N\u00ebp\u00ebr vijat dhe vrragat e jet\u00ebs, shkrimtari Ramiz Kelmendi ka shpalosur kujtimet e thadruara n\u00eb mendje e n\u00eb shpirt, q\u00eb nga f\u00ebmij\u00ebria e tij, duke kujtuar me krenari dhe nostalgji: \u201cBab\u00ebn e dojsha ma shum\u00eb se \u00e7do gj\u00eb n\u00eb bot\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>\u201cKafshata e lame me gjak\u201d dhe sfidat e pam\u00ebshirshme t\u00eb nj\u00eb jete e cila me val\u00ebt e saj premton shum\u00eb e ofron pak, si\u00e7 do t\u00eb thoshte Ernest Koliqi, b\u00ebhen vetvetiu pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse t\u00eb nj\u00eb jete plot vuajtje e ndeshtrasha.<\/p>\n<p>E n\u00eb mendjen e shkrimtarit, m\u00eb tej shfaqej pandehma demokleane se mos vall\u00eb fati do t\u00eb ishte i nj\u00ebjt\u00eb? Pandehma se a do t\u00eb zbres nga bjeshka njeriu q\u00eb sh\u00ebmb\u00ebllente n\u00eb q\u00ebndres\u00ebn e tij me Anteun mitologjik, apo ardhm\u00ebria do t\u00eb varet n\u00eb nj\u00eb fije peri t\u00eb holl\u00eb: A do t\u00eb k\u00ebputet ardhm\u00ebria apo do t\u00eb buz\u00ebqesh\u00eb fati?<\/p>\n<p>Sakaq, si nj\u00eb ogur i bardh\u00eb q\u00eb di t\u00eb fal\u00eb vet\u00ebm e bardha e shamive t\u00eb lokemadheve t\u00eb Rugov\u00ebs, nj\u00eb z\u00eb i cili sikur vinte nga thell\u00ebsit\u00eb e zemr\u00ebs, q\u00eb dilte nga gjiri i bjeshk\u00ebve e q\u00eb b\u00ebhej gjithmon\u00eb m\u00eb i qart\u00eb e m\u00eb i theksh\u00ebm, do t\u2019i th\u00ebrriste njeriut q\u00eb nuk jepej, q\u00eb nuk dor\u00ebzohej n\u00eb sfidat dhe ndeshtrashat e jet\u00ebs: Zbrit nga bjeshka!<\/p>\n<p>Dhe Jakup Brahimi zbriti nga bjeshka p\u00ebr t\u2019u ngjitur bjeshk\u00ebve dhe majave edhe m\u00eb t\u00eb larta q\u00eb jeta vinte p\u00ebrpara tij: shkollimin e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Gjasht\u00eb djem e dy vajza.<br \/>\nEdhe bjeshka sikur fliste n\u00eb kujtes\u00ebn e saj t\u00eb thell\u00eb:<br \/>\nJeta do drit\u00eb.<br \/>\nE ardhmja do dije.<\/p>\n<p>Jakup Brahimi, i cili her\u00eb si Jakup Ferri n\u00eb epik\u00ebn historike, e her\u00eb si Idriz Guri &#8211; q\u00eb hiqte zorr\u00ebt zvarr\u00eb tek Kryengritja Shqiptare e Mihal Gramenos, por q\u00eb nuk e linte pa e b\u00ebr\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb me hir o me pahir, nuk i la pa i shkolluar f\u00ebmij\u00ebt.<\/p>\n<p>Kjo etje p\u00ebr drit\u00ebn, kjo dashuri p\u00ebr dijen do t\u00eb shfaqej edhe kur koha ishte e pam\u00ebshirshme, kur net\u00ebt ishin t\u00eb gjata e kur her\u00eb n\u00ebn drit\u00ebn e h\u00ebn\u00ebs e her\u00eb n\u00ebn drit\u00ebn e zbeht\u00eb t\u00eb kandilit, \u00ebnd\u00ebrrohej p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb drit\u00eb.<\/p>\n<p>Ky gjakim p\u00ebr drit\u00ebn ishte trash\u00ebgimi e brezave, gjakim ky q\u00eb nj\u00eb dit\u00eb n\u00eb pen\u00ebn e shkrimtarit Ramiz Kelmendi do t\u00eb b\u00ebnte thirrje p\u00ebr ta \u00e7elur shtegun e drit\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb heshtur arm\u00ebt e p\u00ebr t\u2019i hapur drit\u00eb librit, shkoll\u00ebs dhe arsimimit komb\u00ebtar.<\/p>\n<p>Nj\u00eb dit\u00eb koha do t\u2019i jipte t\u00eb drejt\u00eb etjes p\u00ebr drit\u00ebn.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb th\u00ebn\u00eb me t\u00eb drejt\u00eb se pa Ernest Koliqin v\u00ebshtir\u00eb se do t\u00eb kishim Universitetin e Prishtin\u00ebs. Pa Jakup Brahimin nuk do t\u00eb kishim kurr\u00eb Fakultetin e Gazetaris\u00eb \u201cFaik Konica\u201d. Prandaj edhe zem\u00ebr-klithja shfaqet si nj\u00eb kronik\u00eb n\u00eb ballin e koh\u00ebs: \u201cBab\u00ebn e dojsha m\u00eb shum\u00eb se \u00e7do gj\u00eb n\u00eb bot\u00eb!&#8230;\u201d<\/p>\n<p>I biri ia kishte kthyer borxhin babait t\u00eb tij: \u201cNjeriut m\u00eb t\u00eb dashur e m\u00eb t\u00eb shtrenjt\u00eb n\u00eb jet\u00ebn time.\u201d<\/p>\n<p>Dhe se Jakup Brahimi ishte n\u00eb gjendje t\u00eb shiste sht\u00ebpi e katandi, vet\u00ebm e vet\u00ebm q\u00eb ta shkollonte t\u00eb birin, q\u00eb ai t\u00eb pajisej me drit\u00eb e me dituri.<\/p>\n<p><strong>ZAKE ZHUJI<\/strong><\/p>\n<p>Kujtesa shpaloset m\u00eb tej, dhe nga kronikat e saj s\u00ebrish vijat dhe vrrag\u00ebt n\u00eb ballin e shkrimtarit:<\/p>\n<p>\u201cNana ishte \u00e7ue at m\u00ebngjes edhe para bab\u00ebs dhe kishte shkue te \u201cHanmi\u201d n\u00eb pun\u00eb. E dijsha se shkon heret atje, mbasi kurr s\u2019e gjejsha n\u00eb sht\u00ebpi, n\u00eb m\u00ebngjes, kur \u00e7ohesha.<\/p>\n<p>M\u2019u kujtuen fjal\u00ebt e nji shkrimtari t\u00eb madh: \u201cSado t\u00eb rij q\u00eb t\u00eb jemi, at\u00eb dit\u00eb q\u00eb e shofim t\u00eb vdekun nan\u00ebn ton\u00eb fillon &#8211; pleqnija\u201d. At\u00eb dit\u00eb, pra, t\u2019atij agu m\u00ebngjesor, t\u00eb cilin e sh\u00ebnuen krismat e tmerrshme, nisi edhe pleqnija ime n\u00eb mosh\u00ebn njimb\u00ebdhet\u00ebvje\u00e7are\u2026\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, tek ky shkrimtar dashuria p\u00ebr n\u00ebn\u00ebn lidhet pashmangsh\u00ebm edhe me dashurin\u00eb e madhe ndaj gjuh\u00ebs shqipe:<\/p>\n<p>\u201cNd\u00ebrkaq, sa i p\u00ebrket shkollimit tim, flet vet\u00eb, jo pak dhe jo vet\u00ebm p\u00ebr mua, shkollimi im, sepse: edhe u fillorova, edhe u shkoll\u00ebmesmova, edhe u fakultetova &#8211; pa shih ironin\u00eb! &#8211; fillim e mbarim serb\u00e7e! Serbisht! Mbase mu k\u00ebtu, edhe pse, them, jo vet\u00ebm k\u00ebtu, un\u00eb qysh me gji t\u00eb n\u00ebn\u00ebs rugovase dhe me t\u00eb folmen rugovase t\u00eb babait, t\u00eb njeriut m\u00eb t\u00eb dashur e m\u00eb t\u00eb shtrenjt\u00eb n\u00eb jet\u00ebn time, u dashurova \u00e7mendurisht, rr\u00ebnj\u00ebsisht, shpirt\u00ebrisht dhe moralisht, me gjuh\u00ebn shqipe, dhe s\u2019e flaka kurr\u00eb, derisa t\u00eb vdes.<\/p>\n<p>M\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsoi, q\u00eb t\u00eb mos them m\u00eb magjepsi, m\u00eb i pari Migjeni. Sidomos me prozat e tij. Pastaj Nonda Bulka. Pastaj Naimi. Pastaj Lasgushi. Se m\u00eb Fishta! E Mjedja. E Ernest Koliqi. E Lumo Sk\u00ebndo. E Vin\u00e7enc Prenushi, vjersh\u00ebn e tij aq t\u00eb bukur \u201cAm\u2019e bij\u00eb\u201d e kam t\u00eb vetmen q\u00eb e di p\u00ebrmend\u00ebsh sot e k\u00ebsaj dite. E k\u00ebshtu me radh\u00eb\u2026Pse, \u00e7\u2019shpjegim i ve\u00e7ant\u00eb u dashka p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar dashurin\u00eb ndaj gjuh\u00ebs amtare, ndaj gjuh\u00ebs s\u00eb n\u00ebn\u00ebs?!\u201d<\/p>\n<p>Dashurin\u00eb e tij proverbiale p\u00ebr gjuh\u00ebn e n\u00ebn\u00ebs, shkrimtari e ka gjithmon\u00eb t\u00eb gjall\u00eb, n\u00eb mendjen dhe n\u00eb zemr\u00ebn e tij:<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb at\u00eb dit\u00eb t\u00eb par\u00eb t\u00eb \u201c\u00e7lirimit\u201d nga ai okupim, kur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb zura t\u00eb ndjek shkoll\u00ebn n\u00eb gjuh\u00ebn e n\u00ebn\u00ebs, kur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb m\u00ebsova kush jam, nga vij dhe cil\u00ebt jan\u00eb t\u00eb par\u00ebt e mi, kur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb dhe me knaq\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe mora vesh se atdheu im nuk ishte ai q\u00eb na kishin m\u00ebsuar gjat\u00eb shkollimit fillor, d. m. th. Jugosllavia, por Shqip\u00ebria. Se edhe un\u00eb nuk isha pa n\u00ebn\u00eb e pa bab\u00eb. Kisha m\u00ebm\u00ebdheun tim. Kisha Atdheun tim. Edhe historin\u00eb time. Edhe gjeografin\u00eb time. Edhe gramatik\u00ebn e sintaks\u00ebn time.\u201d<\/p>\n<p>Rrjedhin vitet. Moti e stina rendin n\u00eb ritmin e tyre. Koha l\u00eb gjurm\u00eb e gdhend vija dhe vrrag\u00eb n\u00eb ballin e njer\u00ebzve tek rendin p\u00ebr n\u00eb shtegun e drit\u00ebs. Malli shuan etje. E udh\u00ebtari q\u00eb ndalon p\u00ebr pak n\u00eb rrug\u00ebtimin e tij, pi uj\u00eb nga krojet me burimet prej kristali q\u00eb ka natyra e mahnitshme e Rugov\u00ebs n\u00eb gjirin e saj.<\/p>\n<p>Shkrimtari ka gdhendur kronikat e koh\u00ebs s\u00eb tij. N\u00eb vijat e thella t\u00eb ballit t\u00eb tij, koha ka l\u00ebn\u00eb kujtime t\u00eb pashlyera t\u00eb nj\u00eb jete gjith\u00eb sfida dhe ndeshtrasha. Vija dhe vrrag\u00eb.<\/p>\n<p>Tek ky shkrimtar shum\u00eb\u00e7ka lidhet me vendlindjen, me dheun e t\u00eb par\u00ebve, me fushat e bukurive t\u00eb pafund dhe me bjeshk\u00ebt krenare.<br \/>\nDashuria p\u00ebr gjuh\u00ebn, tek ky shkrimtar \u00ebsht\u00eb dashuria p\u00ebr n\u00ebn\u00ebn, p\u00ebr atdheun, p\u00ebr kultur\u00ebn, p\u00ebr djepin dhe p\u00ebr vatr\u00ebn st\u00ebrgjyshore.<br \/>\nPena e tij shum\u00eb shpesh ka shkruar, ashtu si\u00e7 ia ka ndier zemra e tij:<br \/>\n\u201cN\u00ebna gjithmon\u00eb d\u00ebshirohet\u2026N\u00ebna, gjithmon\u00eb duhet dashur. K\u00ebt\u00eb n\u00ebn\u00eb, pra k\u00ebt\u00eb atdhe, un\u00eb e kam dashur gjithmon\u00eb.\u201d<br \/>\nN\u00ebna.<\/p>\n<p>Zake Zhuji dhe bardh\u00ebsia e shamis\u00eb s\u00eb Rugov\u00ebs. Shpalosur si nj\u00eb bekim i bardh\u00eb drejt qiellit. Her\u00eb si zem\u00ebr-thirrje e her\u00eb si zem\u00ebr-klithje.<\/p>\n<p>Zake Zhuji dhe mermeri monumental i per\u00ebndive ilire:<br \/>\nShamia e bardh\u00eb shpalosur si vet\u00eb zemra e saj, p\u00ebrmbi Bjeshk\u00ebt e Rugov\u00ebs.<br \/>\nNj\u00eb bekim epik. Pastaj nj\u00eb krua q\u00eb rrjedh n\u00eb k\u00ebng\u00eb e ligj\u00ebrime. M\u00eb tej: nj\u00eb pen\u00eb e bardh\u00eb.<br \/>\nZake Zhuji.<\/p>\n<p>Nj\u00eb thjesht\u00ebsi prej shpirtit engj\u00ebllor.<\/p>\n<p><strong>Zake Zhuji<\/strong>.<\/p>\n<p>Zem\u00ebrbardh\u00eb e zem\u00ebrdjegur.<\/p>\n<p>Zake Zhuji dhe bekimi i shamis\u00eb s\u00eb bardh\u00eb shpalosur viteve, ardhur moteve.<\/p>\n<p>Marin Barleti na la kronikat p\u00ebr rrethimin e Shkodr\u00ebs. De Rada na la kronikat p\u00ebr epiqendr\u00ebn e frym\u00ebzimeve t\u00eb tij: Makin, nj\u00eb fshat i bukur arb\u00ebresh. Ndoc Nikaj na la romanet e tij &#8211; kronika p\u00ebr Shkodr\u00ebn.<\/p>\n<p>Po p\u00ebr Pej\u00ebn? Kush do t\u00eb shkruante kronikat n\u00eb k\u00ebshtjell\u00eb t\u00eb kujtes\u00ebs? Kalldr\u00ebmeve t\u00eb koh\u00ebs, cila pen\u00eb do ta shkruante kronikat e nj\u00eb kohe me ngjarje t\u00eb vrullshme, t\u00eb stuhishme?<\/p>\n<p>Peja q\u00eb frym\u00ebzuar kishte edhe Jahja bej Dukagjinin, edhe poetin me nam Mehmet Akif Ersojin, edhe poetin patriot Emrush Miftarin (i cili vihej n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb Beatri\u00e7es s\u00eb tij, maleve dhe fushave t\u00eb Rugov\u00ebs). Peja e pen\u00ebs dhe Peja e pushk\u00ebs. E luft\u00ebs p\u00ebr drit\u00eb dhe e luft\u00ebs p\u00ebr dituri. P\u00ebr dije dhe p\u00ebr kultur\u00eb. P\u00ebr artin e s\u00eb bukur\u00ebs dhe s\u00eb madh\u00ebrishmes. Peja dhe Rugova. Lahuta dhe k\u00ebng\u00ebt e Arif Zhujit. Pena dhe libri. E n\u00eb sfond: nj\u00eb retrospektiv\u00eb e p\u00ebrgjakur. Levend\u00ebt e liris\u00eb. Zhuj Selmani e Sali Ukella. Pastaj kronika e kujtimeve: \u201ct\u00eb thadruara n\u00eb mendje dhe n\u00eb shpirt\u201d.<\/p>\n<p>Gjithmon\u00eb n\u00eb retrospektiv\u00eb:<\/p>\n<p>\u201c<em>T\u00eb mahnitshme jan\u00eb kujtimet e Shqip\u00ebris\u00eb!<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Rugova: zjarri epik i saj. Ndezur her\u00eb si eshk\u00eb e her\u00eb si unor. Ndezur edhe si stralli. Gjithsesi, edhe zjarri q\u00eb ra prej koncertit dramatik q\u00eb luajt\u00ebn kancelarit\u00eb e mjekrrave t\u00eb thinjura n\u00eb teatrin tragjik t\u00eb diplomacis\u00eb s\u00eb tyre hijer\u00ebnd\u00eb, nj\u00eb diplomaci sa hileqare po aq dhe ziliqare.<\/p>\n<p>Kronik\u00eb kohe e kronik\u00eb n\u00eb gur:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cLetrat jan\u00eb nj\u00eb burim mrekullie. Ja q\u00eb gudulisin jo pak k\u00ebrsh\u00ebrin\u00eb ton\u00eb.\u201d<br \/>\nKronikat e nj\u00eb pene \u201cme talentin e vet epik\u201d.<br \/>\nKronikat q\u00eb Ramiz Kelmendi na la me \u201cpen\u00ebn e tij t\u00eb art\u00eb\u201d.<br \/>\nPastaj mendimi i p\u00ebrmallsh\u00ebm p\u00ebr Jeronim de Rad\u00ebn:<br \/>\nDe Rada s\u2019e pa atdheun kurr\u00eb me sy-por me zem\u00ebr.<br \/>\nDe Rada, me at\u00eb zem\u00eb-r-klithjen e tij t\u00eb njohur:<br \/>\n\u201cP\u00ebrse t\u00eb ven\u00eb nga deti, mendimet? Zemra ime!\u201d<br \/>\nS\u00ebrish De Rada: \u201cKa duvak, qiellin me yje!\u201d<br \/>\nEdhe Rugova, ka duvak, qiellin me yje!<br \/>\nN\u00eb sfondin e koh\u00ebs s\u00ebrish shkrimtari.<br \/>\nShkrimtari dhe kronikat e shkruara me shi shpirti.<br \/>\nShkrimtari q\u00eb e sheh atdheun, edhe me sy e edhe me zem\u00ebr.<br \/>\nShkrimtari q\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsoi t\u00eb v\u00ebrtetat e koh\u00ebs s\u00eb tij.<\/p><\/blockquote>\n<p>Zake Zhuji.<\/p>\n<p>N\u00ebna dhe Atdheu.<\/p>\n<p>Atdheu nj\u00eb em\u00ebr me zem\u00ebr n\u00eb atentate!<br \/>\nZake Zhuji.<\/p>\n<p>Edhe nj\u00eb d\u00ebshmi se atdheu fillon tek zemra e n\u00ebn\u00ebs:<br \/>\n\u201cN\u00ebna gjithmon\u00eb d\u00ebshirohet\u2026N\u00ebna, gjithmon\u00eb duhet dashur. K\u00ebt\u00eb n\u00ebn\u00eb, pra k\u00ebt\u00eb atdhe, un\u00eb e kam dashur gjithmon\u00eb.\u201d<br \/>\nEpika legjendare, si\u00e7 thoshte Lasgushi, ka nj\u00eb prej vargjeve t\u00eb saj m\u00eb t\u00eb bukura: R\u00ebnka Diell!<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb dit\u00eb gushti, n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb q\u00eb p\u00ebrc\u00ebllonte nga vapa, Rugova hapi arkat ku mbajtur ka gjithmon\u00eb thesaret e shekujve si nj\u00eb thesar t\u00eb trash\u00ebguar brez pas brezi.<\/p>\n<p><strong>Rugova!<\/strong><\/p>\n<p>Rugova e valles s\u00eb saj t\u00eb njohur, Rugova e valles e cila shpalos forc\u00ebn epike t\u00eb tok\u00ebs, s\u00eb bashku me bardh\u00ebsin\u00eb e shpirtit, Rugova e ngritur si nj\u00eb dig\u00eb e pakalueshme p\u00ebrball\u00eb armiqve t\u00eb pabes\u00eb, Rugova e veshur me kostumet e saj m\u00eb t\u00eb bukura, nxori nga arka shamin\u00eb e saj t\u00eb bardh\u00eb.<\/p>\n<p>Si n\u00eb mitet dhe n\u00eb legjendat, edhe Rugova e edhe dita, q\u00eb t\u00eb dyja ishin veshur nj\u00eblloj, si p\u00ebr t\u00eb nderuar dy-varg\u00ebshin e madh lirik t\u00eb poetit e t\u00eb patriotit shqiptar, Pjet\u00ebr Bodanit:<\/p>\n<p>Veshur me Diell. Mbathur me H\u00ebn\u00eb!<\/p>\n<p>Rugova, duke shpalosur t\u00eb bardh\u00ebn e mermerit t\u00eb saj monumental, po p\u00ebrcillte poetin e vargut t\u00eb gjakut:<\/p>\n<p>Lamtumir\u00eb Poet! T\u00eb qoft\u00eb i leht\u00eb dheu! Dhe Paqja: E Amshueshme!<\/p>\n<p>Asnj\u00eb mermer nuk do t\u00eb ishte m\u00eb monumental. Asnj\u00eb ceremoni mortore nuk do t\u00eb ishte m\u00eb denj\u00eb. Asnj\u00eb komb nuk do t\u00eb ndinte t\u00eb nderonte m\u00eb shum\u00eb, m\u00eb bukur:<\/p>\n<p>Nj\u00eb Poet!<\/p>\n<p>Edhe nj\u00eb d\u00ebshmi se Rugova \u00ebsht\u00eb shamibardha jote Shqip\u00ebri:<\/p>\n<p>Zake Zhuji.<\/p>\n<p>E bardha e lokemadheve t\u00eb Rugov\u00ebs shpaloset p\u00ebrmbi kreshtat, tek u \u00e7on mesazhe paqeje, dashurie dhe p\u00ebrjet\u00ebsie bardh\u00ebsive t\u00eb pafundshme t\u00eb atdheut si dhe hap\u00ebsirave t\u00eb pafundshme t\u00eb universit.<\/p>\n<p>Kronik\u00eb n\u00eb gurr\u00eb.<br \/>\nNj\u00eb krua q\u00eb rrjedh e nuk shterron kurr\u00eb!<\/p>\n<p>S\u00ebrish edhe nj\u00eb d\u00ebshmi m\u00eb shum\u00eb se Rugova \u00ebsht\u00eb Shamibardha jote Shqip\u00ebri.<br \/>\nZake Zhuji.<\/p>\n<p>Edhe nj\u00eb d\u00ebshmi se: Atdheu fillon tek Zemra e N\u00ebn\u00ebs!<br \/>\nShqip\u00ebria.<\/p>\n<p>Zake Zhuji.<br \/>\nP\u00ebrjet\u00ebsia!<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>IX<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>NJ\u00cb FAMILJE EMBLEM\u00cb N\u00cb GAZETARIN\u00cb SHQIPTARE<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb historin\u00eb e p\u00ebrpjekjeve t\u00eb parreshtura t\u00eb popullit shqiptar p\u00ebr liri e pavar\u00ebsi komb\u00ebtare, fletorarizma shqiptare z\u00eb nj\u00eb vend ballor. Ishin gazetat shqiptare ato q\u00eb e shtruan dhe e afirmuan \u00e7\u00ebshtjen shqiptare n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e saj legjitime, prandaj edhe themeluesi i shtetit shqiptar Ismail Qemal Vlora, duke e ditur r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e till\u00eb t\u00eb shtypit, pat th\u00ebn\u00eb: \u201cM\u00eb jepni nj\u00eb gazet\u00eb q\u00eb ta shpall\u00eb Pavar\u00ebsin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb!\u201d<\/p>\n<p>Nuk do mend se n\u00eb historin\u00eb e gazetaris\u00eb shqiptare, dy jan\u00eb familjet nd\u00ebr m\u00eb emblamatiket, familja Qiriazi dhe familja Kelmendi.<\/p>\n<p>Pyetjes s\u00eb gazetarit Shaqir Foniqi: Megjithat\u00eb, ende mbani emrin e t\u00eb parit t\u00eb familjes gazetare Kelmendi, ikona e gazetaris\u00eb Ramiz Kelmendi, i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur duke p\u00ebrmbledhur gjith\u00eb p\u00ebrpjekjet familjare n\u00eb fush\u00ebn e gazetaris\u00eb:<\/p>\n<p>\u201cEdhe mua m\u00eb duhet t\u00eb mendohem. Po, jam un\u00eb veterani; Qazimi ishte v\u00ebllai im, Migjeni \u00ebsht\u00eb djali im, Nahirja \u00ebsht\u00eb vajz\u00eb e v\u00ebllait tim m\u00eb t\u00eb madh, Adriatiku \u00ebsht\u00eb djal\u00eb i v\u00ebllait tim m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl, Sara dhe Tefta jan\u00eb bijat e Migjenit, Lumira dhe Arbresha jan\u00eb bijat e Qazimit\u2026\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>X<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>QAZIM KELMENDI<\/strong><\/p>\n<p><strong>BABAI IM \u00cbSHT\u00cb HEROI IM. \u00cbsht\u00eb motivimi im, \u00ebsht\u00eb jeta ime\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Lumira Kelmendi<\/strong>, <em>23 gusht 2011<\/em><\/p>\n<p>Nga plaga e jet\u00ebs s\u00eb re q\u00eb hap terrin e trazuar dalin shpirtra t\u00eb zjarrt\u00eb si himne q\u00eb mbushin atmosfer\u00ebn e besimit t\u00eb tyre, osh\u00ebtima e t\u00eb cil\u00ebve gj\u00ebmon mjaft koh\u00eb edhe pasi t\u00eb ken\u00eb shkuar k\u00ebta njer\u00ebz.<\/p>\n<p><strong>Romen Rolan<\/strong><\/p>\n<p>At\u00ebher\u00eb m\u2019u kujtua Qazimi. Qazimi \u00ebsht\u00eb v\u00ebllai im\u2026.Shfletova fjalorin dhe: Qazim. \u2018Q\u00eb fashit pezmin\u2019, \u2018q\u00eb nuk e shpreh hidh\u00ebrimin\u2019, \u2018i qet\u00eb\u2019 \u2018i matur\u2019. Pik\u00ebrisht ai\u2026<\/p>\n<p>(Ramiz Kelmendi, Shtat\u00eb persona ndjekin autorin, Kapitulli II, fq. 56)<\/p>\n<p>Qazim Kelmendi ishte njeriu fisnik dhe bujar i cili mbahet mend nga ata q\u00eb kan\u00eb punuar me t\u00eb, p\u00ebr pun\u00ebn, p\u00ebrkrahjen dhe p\u00ebrkushtimin e tij, sepse nuk e kan\u00eb th\u00ebn\u00eb kot latin\u00ebt e mo\u00e7\u00ebm: \u00e7ka ka n\u00eb em\u00ebr ka n\u00eb zem\u00ebr!<\/p>\n<p>Emisionet Pasqyra Televizive dhe m\u00ebpastaj Bujku, jan\u00eb dy emisione q\u00eb n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn na kan\u00eb shoq\u00ebruar shpesh dhe q\u00eb kan\u00eb mbetur n\u00eb mbamendjen ton\u00eb. P\u00ebr aq hap\u00ebsir\u00eb sa kishin aty, gazetar\u00ebt e at\u00ebhersh\u00ebm t\u00eb Radio Televizionit t\u00eb Kosov\u00ebs\u00ebs (TVP-\u00ebs), m\u00ebtonin q\u00eb ta p\u00ebr\u00e7onin mesazhin e tyre dhe fjal\u00ebn shqipe tek audienca televizive, ndon\u00ebse shum\u00eb\u00e7ka shikohej n\u00ebn thjerr\u00ebzat e mbikqyrjes s\u00eb rrept\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb shembull krejt\u00ebsisht i ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb pun\u00ebn dhe n\u00eb p\u00ebrkushtimin e tij, n\u00eb prirjen dhe n\u00eb pasionin e tij, ishte ai i gazetarit shum\u00ebvje\u00e7ar t\u00eb RTK-\u00ebs, Qazim Kelmendi.<\/p>\n<p>Ai ishte njeriu sa finsik po aq edhe modest, sa profesional po aq edhe parimor, sa i p\u00ebrkushtuar n\u00eb profesionin e tij, po aq edhe i nderur p\u00ebr pun\u00ebn e tij, i mbrujtur me tipare dhe virtyte p\u00ebr t\u00eb cilat kujtohet me respekt t\u00eb thell\u00eb dhe admirohet edhe sot, kurdoher\u00eb i gatsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ndihmuar e edhe p\u00ebr t\u00eb k\u00ebshilluar me p\u00ebrvoj\u00ebn e tij t\u00eb pasur profesionale.<\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb koincidenc\u00eb pse fjala vjen, tek rastisi q\u00eb n\u00eb or\u00ebt e nj\u00eb m\u00ebngjesi t\u00eb hersh\u00ebm, nj\u00eb roje q\u00eb dukej sikur po p\u00ebrfundonte nd\u00ebrrimin e nat\u00ebs, q\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb bised\u00ebs, sa ra fjala &#8211; ndon\u00ebse n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb indirekte, sikur k\u00ebrceu nga g\u00ebzimi por edhe nga krenaria se po e kujtonte gazetarin e mo\u00e7\u00ebm: E kam pasur shok! Madje, nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb e th\u00ebn\u00eb dhe e shprehur me nj\u00eb ndjenj\u00eb t\u00eb theksuar t\u00eb krenaris\u00eb s\u00eb ligjshme, por edhe t\u00eb mall\u00ebngjimit (gj\u00eb q\u00eb v\u00ebrehej qart\u00eb n\u00eb syt\u00eb e bashk\u00ebbiseduesit, por edhe n\u00eb fytyr\u00ebn e tij, pamja e t\u00eb cil\u00ebs t\u00eb linte p\u00ebrshtypjen se gazetarin e kishte aty, mu p\u00ebrpara syve) si p\u00ebr t\u00eb plot\u00ebsuar pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb bised\u00ebs, e edhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkujtuar se bujaria ishte mbi \u00e7do gj\u00eb tipar thelb\u00ebsor i shumic\u00ebs s\u00eb atyre njer\u00ebzve, q\u00eb mbi shpatullat e tyre mbajt\u00ebn barr\u00ebn e r\u00ebnd\u00eb t\u00eb informimit n\u00eb kushtet e shtetrrethimit t\u00eb hekurt t\u00eb falangave serbe, shtonte: A d\u00ebshironi ta pim\u00eb nga nj\u00eb kafe?<\/p>\n<p>Nj\u00eb njeri aq i thjesht\u00eb por aq zem\u00ebrbardh\u00eb, i cili me sjelljen e tij nuk kishte sesi t\u00eb mos linte mbresa e t\u00eb ngjallte emocione\u2026.<\/p>\n<p>Shum\u00eb\u00e7ka q\u00eb definohet si thjesht\u00ebsi e lart\u00ebsive e ka sfiduar p\u00ebrher\u00eb madh\u00ebshtin\u00eb mosp\u00ebrfill\u00ebse. K\u00ebta njer\u00ebz t\u00eb thjesht\u00eb, t\u00eb gazetaris\u00eb e t\u00eb informacionit, t\u00eb mbrujtur me tiparet dhe virtytet e atyre q\u00eb pun\u00ebn dhe vlerat i kan\u00eb \u00e7muar dhe i \u00e7mojn\u00eb p\u00ebrher\u00eb, me dijen dhe me vullnetin e tyre, ndon\u00ebse shum\u00eb shpesh n\u00eb kushtet e nj\u00eb mbikqyrjeje t\u00eb rrept\u00eb, nuk ka sesi t\u00eb mos na e kujtojn\u00eb th\u00ebnien e njohur se Greqia e pushtuar e mundi pushtuesin e pagdhendur!<\/p>\n<p>Qazim Kelmendi, njeriu fisnik e bujar, me pamjen e nj\u00eb intelektuali t\u00eb formuar dhe t\u00eb nj\u00eb gazetari t\u00eb sprovuar me reportazhin e me kronikat televizive n\u00eb terren, me nj\u00eb ngroht\u00ebsi dhe afri bashk\u00ebbisedimi, me nj\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndruar n\u00eb t\u00eb biseduar, me nj\u00eb p\u00ebrkushtim t\u00eb gjithansh\u00ebm e me nj\u00eb motivim t\u00eb posa\u00e7\u00ebm p\u00ebr ta pasqyruar pun\u00ebn e atyre q\u00eb tok\u00ebn e donin mbi \u00e7do gj\u00eb, arriti t\u00eb krijonte af\u00ebrsin\u00eb me teleshikuesit, por edhe t\u00eb ngjallte k\u00ebrsh\u00ebrin\u00eb me ve\u00e7antin\u00eb e qasjes s\u00eb tij, madje n\u00eb p\u00ebrmasat e atilla sa emisioni i udh\u00ebhequar prej tij, k\u00ebrkohej me nj\u00eb \u00ebndje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, flitej dhe komentohej me pietet dhe me respekt t\u00eb theksuar.<\/p>\n<p>Ai ishte b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu prej koh\u00ebsh sinonim i nj\u00eb njeriu, sa fisnik e po aq edhe t\u00eb dashur p\u00ebr audienc\u00ebn televizive, sepse i p\u00ebrzgjidhte temat e tij me nj\u00eb shije t\u00eb theksuar, sepse i p\u00ebrgatiste me nj\u00eb p\u00ebrkushtim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb kronikat e tij; hynte dhe dilte n\u00eb fushat dhe n\u00eb vendet e caktuara p\u00ebr ta sjellur t\u00eb gjall\u00eb ambientin e tok\u00ebs n\u00ebn\u00eb, bukurin\u00eb dhe hijeshin\u00eb, larmin\u00eb, madh\u00ebshtin\u00eb dhe shum\u00ebllojshm\u00ebrin\u00eb e natyr\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs, e cila po e shoq\u00ebronte prej vitesh n\u00eb sfondin e ekranit televiziv.<\/p>\n<p>Qazim Kelmendi po mish\u00ebrohej gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb me k\u00ebrkes\u00ebn e teleshikuesve p\u00ebr ta par\u00eb emisionin e udh\u00ebhequr nga ai, sepse me pun\u00ebn dhe me p\u00ebrkushtimin e tij, ai ishte b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e s\u00eb pritmes q\u00eb n\u00eb nj\u00eb or\u00eb t\u00eb caktuar me padurim donte t\u00eb takohej me shpres\u00ebn e vet, me aspirat\u00ebn p\u00ebr di\u00e7ka t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, shum\u00eb m\u00eb ndryshe se uniformiteti, shum\u00eb m\u00eb ndryshe se ngurt\u00ebsia dhe stereotipet e imponuara nga politikat redaktuese q\u00eb vinin nga lart.<\/p>\n<p>Ai ishte b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu nj\u00eb figur\u00eb sa e dashur po aq edhe e admiruar, sepse ai ishte nj\u00ebjt\u00ebsuar me d\u00ebshirat e atyre q\u00eb n\u00eb shirat q\u00eb binin mbi tok\u00ebn m\u00ebm\u00eb, shihnin frytet e pun\u00ebs s\u00eb tyre. Dhe jo vet\u00ebm kaq. Sfondi i fushave me grur\u00eb, p\u00ebrc\u00ebllimi i diellit mbi kallinjt\u00eb e grurit, duart q\u00eb tok\u00ebs i jepnin gjall\u00ebri e i falnin edhe dashurin\u00eb e tyre, shpaloste nj\u00eb priz\u00ebm t\u00eb ri, nj\u00eb dritare t\u00eb re, nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb re, e cila p\u00ebrkonte aq shum\u00eb me \u00ebndrr\u00ebn p\u00ebr lirin\u00eb e shum\u00ebpritur.<\/p>\n<p>E p\u00ebrderisa let\u00ebrsia sh\u00ebrbehej me metafora, emisioni i p\u00ebrgatitur nga gazetari Qazim Kelmendi sh\u00ebrbehej me melodin\u00eb baritore t\u00eb fyellit q\u00eb ngjallte emocionet por edhe shpresat dhe \u00ebndrrat; shk\u00eblqimi i arave me kallinjt\u00eb e grurit dhe hap\u00ebsirat e pafundshme t\u00eb fushave, per\u00ebndimi i diellit n\u00eb mbr\u00ebmje dhe gisht\u00ebrinjt\u00eb e tr\u00ebndafilt\u00eb t\u00eb poemave t\u00eb Naimit po shfletonin pal\u00eb &#8211; pal\u00eb \u201cfushat e gj\u00ebra me lule\u201d, si n\u00eb nj\u00eb parandjenj\u00eb t\u00eb \u00e7uditshme sa dhe t\u00eb mahnitshme, se n\u00ebn tingujt magjeps\u00ebs t\u00eb fyjeve e n\u00eb rrjedh\u00ebn e krojeve me ujin prej kristali &#8211; ku b\u00ebnin hije zanat me shtojzovalle, di\u00e7ka do t\u00eb vinte, di\u00e7ka do t\u00eb ndodhte, her\u00ebt a von\u00eb, mu ashtu si\u00e7 e kishte parath\u00ebn\u00eb Naim Frash\u00ebri:<\/p>\n<p><strong>Shk\u00ebndij\u00eb e Diellit ndaj Manushaqes!\u2026<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb idil\u00ebn e nj\u00eb jete t\u00eb thjesht\u00eb por q\u00eb n\u00eb vetvete mbarte thelbin e dashuris\u00eb p\u00ebr tok\u00ebn, nj\u00eb metafor\u00eb e madhe po shaplosej si nj\u00eb simfoni hyjnore.<\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb pra rast\u00ebsi se tok\u00ebs n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb dhe n\u00eb kultur\u00ebn ton\u00eb i \u00ebsht\u00eb kushtuar nj\u00eb vend i posa\u00e7\u00ebm. Toka ka frym\u00ebzuar poet\u00ebt, shkrimtar\u00ebt, intelektual\u00ebt, gazetar\u00ebt, kompozitor\u00ebt, artist\u00ebt, k\u00ebng\u00ebtar\u00ebt, student\u00ebt, pun\u00ebtor\u00ebt, minator\u00ebt e thell\u00ebsive t\u00eb Trep\u00e7\u00ebs, shtresat e gj\u00ebra t\u00eb popullsis\u00eb, por mbi \u00e7do gj\u00eb toka shqiptare ka frym\u00ebzuar luft\u00ebtar\u00ebt e liris\u00eb, ata t\u00eb cil\u00ebt i ka lindur dhe rritur, ata t\u00eb cil\u00ebt i ka mbajtur gjithmon\u00eb n\u00eb gjirin e saj t\u00eb ngroht\u00eb.<\/p>\n<p>E lar\u00eb shpesh me lot (si\u00e7 e thot\u00eb edhe k\u00ebnga popullore: Moj Fusha e Korabit\u2026), por edhe me gjak: \u201c\u00cbsht\u00eb toka jon\u00eb, t\u2019par\u00ebt na kan\u00eb lan\u00eb\u201d (si\u00e7 do t\u00eb l\u00ebshonte kushtrimin Pashko Vasa n\u00eb obeliskun e tij madh\u00ebshtor O Moj Shqypni), Toka Jon\u00eb si dram\u00eb dhe si vep\u00ebr baleti &#8211; e Kol\u00eb Jakov\u00ebs, apo edhe klithja e Drit\u00ebro Agollit: \u201cTakoj shok\u00ebt, miqt\u00eb dhe farefisin\/Menkulasin tim, s\u2019e nd\u00ebrroj dot, me Rom\u00ebn, as me Parisin!\u201d; Toka dhe dashuria p\u00ebr te, n\u00eb emisionin Bujku, ishte preludi i nj\u00eb dashurie q\u00eb n\u00ebnkuptonte lirin\u00eb e saj, dashuri q\u00eb e kishin ushqyer breza dhe gjenerata t\u00eb t\u00ebra atdhetar\u00ebsh shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p>Qazim Kelmendi \u00ebsht\u00eb njeriu dhe gazetari, i cili m\u00eb kujton di\u00e7ka nga th\u00ebnia e shkrimtarit Ismail Kadare p\u00ebr Lasgush Poradecin, se ai ishte njeriu m\u00eb modest q\u00eb kishte ecur ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb rrug\u00ebt e Tiran\u00ebs!<\/p>\n<p>Modestia n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, \u00ebsht\u00eb shenj\u00eb t\u00eb cil\u00ebn e shpalos madh\u00ebshtia e njer\u00ebzve q\u00eb me urt\u00ebsin\u00eb e tyre l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb pashlyeshme, q\u00eb flasin pak e punojn\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n<p>Qazim Kelmendi ishte njeriu i fjal\u00ebs s\u00eb urt\u00eb e i shembullit t\u00eb mir\u00eb, i p\u00ebrkushtimit por edhe i parimit, i gdhendur n\u00eb kujtes\u00ebn e shikuesve me portretin e tij q\u00eb shpesh mish\u00ebrohej me sfondet e natyr\u00ebs dhe horizontet e saj, e ku shquhej figura e nj\u00eb njeriu sa fisnik po aq edhe bujar, me nj\u00eb t\u00eb folur t\u00eb q\u00eblluar e t\u00eb qart\u00eb, t\u00eb rrjedhsh\u00ebm e tep\u00ebr t\u00eb natyrsh\u00ebm, me supet e drejta e me rrobet e mbajtura me nj\u00eb pedant\u00ebri t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, me nj\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb shkath\u00ebt duarsh, t\u00eb cilat n\u00eb p\u00ebll\u00ebmb\u00ebt e tyre mbanin dashurin\u00eb p\u00ebr tok\u00ebn n\u00ebn\u00eb por edhe q\u00eb shpalosnin horizontet diellore t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb bukur, gjithsesi si nj\u00eb prelud t\u00eb atyre horizonteve q\u00eb doemos do t\u00eb vinin n\u00eb shtigjet e s\u00eb ardhmes.<\/p>\n<p>P\u00ebrmbi \u00e7do gj\u00eb ai ishte njeriu fisnik, dhe se nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb sikur ia kishte parath\u00ebn\u00eb ajo q\u00eb proverbi i lasht\u00eb latin e ka p\u00ebrmbledhur aq bukur: \u00e7ka ka n\u00eb em\u00ebr, ka n\u00eb zem\u00ebr!<\/p>\n<p>Emri i tij, pa dyshim se z\u00eb nj\u00eb vend nderi n\u00eb familjen emblem\u00eb t\u00eb gazetaris\u00eb shqiptare, e ku Ramiz Kelmendi e z\u00eb vendin ballor, tradit\u00eb kjo q\u00eb vazhdon edhe me brezin m\u00eb t\u00eb ri.<\/p>\n<p>Nj\u00eb fjal\u00eb e urt\u00eb thot\u00eb se tradita e njer\u00ebzve t\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb tradit\u00eb e Per\u00ebndis\u00eb. E till\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe tradita e atyre q\u00eb e mbajt\u00ebn ndezur pishtarin e drit\u00ebs e t\u00eb dituris\u00eb, pishtarin q\u00eb i priu liris\u00eb son\u00eb\u2026<\/p>\n<p>QAZIM KELMENDI.<br \/>\nRAMIZ KELMENDI.<\/p>\n<p>DRIT\u00cb U B\u00cbFT\u00cb SHPIRTI!<\/p>\n<p>Lum ata q\u00eb nga breznit\u00eb or\u00ebmira, kujtohen p\u00ebr t\u00eb mir\u00eb dhe si t\u00eb till\u00eb nuk harrohen kurr\u00eb!<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>XI<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>EMISIONI KULT<br \/>\nNJ\u00cb HIMN P\u00cbR LIBRIN<br \/>\nDHE<br \/>\nNJ\u00cb NESTOR I URT\u00cb E MENDJEHOLL\u00cb:<br \/>\nRAMIZ KELMENDI<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb rubrik\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr televizive t\u00eb emisionin KULT, t\u00eb transmetuar n\u00eb Radio Televizionin e Kosov\u00ebs, m\u00eb dat\u00ebn 17-t\u00eb janar 2012-t\u00eb, t\u00eb premten n\u00eb mbr\u00ebmje, e t\u00eb udh\u00ebhequr nga gazetarja e talentuar sa dhe e p\u00ebrkushtuar Lumira Kelmendi, Ramiz Kelmendi po fliste me shum\u00eb pietet dhe gjith\u00eb respekt n\u00eb p\u00ebrkujtim t\u00eb aktorit t\u00eb madh Kadri Roshi.<\/p>\n<p>Pamja e tij, m\u00eb kujtonte Nestorin e urt\u00eb e mentarin e holl\u00eb, e q\u00eb n\u00eb horizontin mendor dhe dituror t\u00eb kultur\u00ebs shqiptare shfaqet aq shpesh me flok\u00ebt e bardha e me mosh\u00ebn biblike.<\/p>\n<p>Bujaria dhe fisnik\u00ebria q\u00eb shfaqej n\u00eb z\u00ebrin, e p\u00ebrmbi \u00e7do gj\u00eb sfondi i librave t\u00eb Ramiz Kelmendit prapa krah\u00ebve t\u00eb tij, sfondi i librave q\u00eb ka gaditur dhe edukuar breza t\u00eb t\u00ebr\u00eb, m\u00eb ka kujtuar esen\u00eb e famsh\u00ebm t\u00eb shkrimtarit t\u00eb madh Stefan Cvajg: Libri \u00ebsht\u00eb Porta e Bot\u00ebs, n\u00eb t\u00eb cilin ai u ngriste nj\u00eb himn t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb lexuesve, t\u00eb cil\u00ebt i quante \u201cbanor\u00ebt e mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb lasht\u00eb t\u00eb shkrimit\u201d, duke iu drejtuar atyre me thirrjen e vet se \u201csa m\u00eb ngusht t\u00eb jesh i lidhur me librin, aq m\u00eb e thell\u00eb shpaloset jeta\u201d, prandaj e p\u00ebrmbyllte thirrjen e tij duke pohuar se \u201casnj\u00eb burim energjie nuk ka mundur deri m\u00eb sot t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb drit\u00eb t\u00eb till\u00eb\u201d &#8211; si libri.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, n\u00eb esen\u00eb tjet\u00ebr Falenderim librave, Cvajg u kushtonte librave nj\u00eb poem\u00eb n\u00eb vete:<\/p>\n<p>\u201cO pjes\u00ebza t\u00eb pafund\u00ebsis\u00eb! Kurdoher\u00eb prisni t\u00eb rreshtuara n\u00eb raftet e mb\u00ebshtetura pas mureve. Kurdoher\u00eb modeste dhe kokulur prisni q\u00eb t\u00eb vijn\u00eb t\u2019ju marrin. Por me t\u2019ju prekur dora e njeriut, zemra e tij u p\u00ebrpin\u00eb dhe ngaz\u00ebllehet, si qerre e zjarrt\u00eb hyjnore e lart\u00ebsoni shpirtin e njeriut, e nxirrni nga ngushticat e r\u00ebndom\u00ebsis\u00eb, e \u00e7oni drejt hap\u00ebsirave t\u00eb amshuara t\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>P\u00ebr aq pak minuta t\u00eb asaj kronike, m\u00eb \u00ebsht\u00eb kujtuar edhe eseu i njohur i Faik Konic\u00ebs, n\u00eb t\u00eb cilin ai shkruante se pasi q\u00eb ishte duke pir\u00eb nj\u00eb \u00e7aj kinez, kishte vendosur ta shfletonte nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb rrall\u00eb sa edhe t\u00eb lasht\u00eb, Prometheun e lidhur t\u00eb Eskilit:<\/p>\n<p>\u201cNj\u00eb lib\u00ebrth i holl\u00eb, q\u00eb e ngre me nj\u00eb gisht, madje edhe me gishtin e vog\u00ebl t\u00eb dor\u00ebs, por q\u00eb jetonte edhe pas 2500 vitesh!\u201d<\/p>\n<p>Nuk ishte e rast\u00ebsishme pse Faik Konica e fillonte esen\u00eb e tij pik\u00ebrisht me th\u00ebnien e poetit francez Stefan Mallarme:<\/p>\n<p>\u201eJeta \u00ebsht\u00eb pa g\u00ebzim, dhe librat i kam lexuar t\u00eb gjitha. Me k\u00ebt\u00eb rradh\u00eb nis\u00eb nj\u00eb nga vjershat m\u00eb t\u00eb bukura t\u00eb poetit fr\u00ebnk Stefan Mallarme. Edhe t\u00eb rrojturit e edhe k\u00ebndimit vjen nj\u00eb or\u00eb q\u00eb t\u00eb lodhin e t\u00eb m\u00ebrzitin\u2026Por le t\u00eb ting\u00eblloj\u00eb jasht\u00eb z\u00ebri i nj\u00eb vajze q\u00eb shkon, gisht\u00ebrinjt\u00eb e fsheht\u00eb le t\u00eb kthejn\u00eb flet\u00ebt e harruara t\u00eb nj\u00eb libri t\u00eb dashur, dhe menj\u00ebher\u00eb muzika e jet\u00ebs dhe e artit na zgjon zemr\u00ebn dhe na ngjall\u00eb p\u00ebrs\u00ebri mendjen.\u201c<\/p>\n<p>P\u00ebrmbi \u00e7do gj\u00eb, ai sfond librash m\u00eb sillte n\u00eb mendje, th\u00ebnien lapidare t\u00eb atdhetarit dhe t\u00eb dijetarit t\u00eb Beratit e t\u00eb gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Islam Vrionit:<br \/>\n\u201e\u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, bir, q\u00eb njeriu \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr i plot\u00eb, m\u00eb me kuptim, m\u00eb me detaje t\u00eb ndritshme fenomenale p\u00ebr gjith\u00eb misteret e krijimit, \u00ebsht\u00eb i vetmi lib\u00ebr q\u00eb na m\u00ebson tjetrin, na m\u00ebson gjith\u00ebsin\u00eb, e gjithashtu na shpjegon edhe vet\u00eb fuqin\u00eb supreme hyjnore-superhumane, gjith\u00ebnjiherit edhe qenien e njeriut\u2019.<\/p>\n<p>Q\u00eb n\u00eb vitin 1953, n\u00eb kat\u00ebr shkrimet e tij t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme, Ramiz Kelmendi do ta vinte q\u00ebllimisht librin n\u00eb thelb t\u00eb artkujve t\u00eb tij: Libri i par\u00eb i proz\u00ebs origjinale te na, Nj\u00eb lib\u00ebr i ri p\u00ebr f\u00ebmij, Disa margina tue lexue librin e Sitki Imamit, Nj\u00eb lib\u00ebr i bukur p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb.<\/p>\n<p>Dhe prap\u00eb n\u00eb vitin 2012-t\u00eb, Ramiz Kelmendi do t\u00eb dal\u00eb n\u00eb mbrojtje t\u00eb librit dhe t\u00eb kultur\u00ebs ndaj librit: \u201cRuajuni prej njeriut i cili e ka lexuar vet\u00ebm nj\u00eb lib\u00ebr\u2026apo si\u00e7 thoshte ilirologu Aleksander Stip\u00e7eviq: Asgj\u00eb nuk e prish njeriun m\u00eb shum\u00eb se libri i keq, prandaj porosiste ai: Armatosne mendjen me arsye.\u201d<\/p>\n<p>Apologjia q\u00eb Ramiz Kelmendi ia ka b\u00ebr\u00eb n\u00eb vazhdim\u00ebsi librit, ma kujton m\u00eb tej poezin\u00eb e nobelistit \u00c7eslav Milosh, me titullin Lexime:<\/p>\n<blockquote><p>M\u00eb pyete \u00e7\u2019t\u00eb mir\u00eb ka t\u2019i lexosh n\u2019origjinal<br \/>\nshkrimet e shejta.<br \/>\nDije, pra, se \u00ebsht\u00eb m\u00eb mir\u00eb t\u2019i f\u00ebrkojm\u00eb gisht\u00ebrinjt\u00eb<br \/>\nP\u00ebrgjat\u00eb germave m\u00eb jet\u00ebgjata se ato t\u00eb gdhendura n\u00eb gur,<br \/>\nDhe se po ta shqiptojm\u00eb ngadal\u00eb \u00e7do rrokje,<br \/>\nZbulojm\u00eb krenarin\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs.<br \/>\n&#8230;<br \/>\nSp\u00ebrdredhjet, shkuma e goj\u00ebs, mprehja e dh\u00ebmb\u00ebve<br \/>\nNuk quheshin d\u00ebshmi e dhuntis\u00eb.<br \/>\nT\u00eb \u00e7mendurit nuk i pranonte kush p\u00ebr pun\u00eb e libra,<br \/>\nShum\u00eb rrall\u00eb merreshin me art e let\u00ebrsi,<br \/>\nPo krahu i fjal\u00ebs s\u00eb shenjt\u00eb mbetet i fort\u00eb:<br \/>\n&#8230;<\/p>\n<p>E k\u00ebsisoj n\u00eb \u00e7do shfaqje nj\u00eb lexues pun\u00ebshum\u00eb<br \/>\nI sheh nj\u00ebzet shekuj si nj\u00ebzet dit\u00eb<br \/>\nN\u00eb nj\u00eb bot\u00eb q\u00eb dikur do t\u00eb marr\u00eb fund.<\/p><\/blockquote>\n<p>Mund t\u00eb ndodh\u00eb q\u00eb nj\u00eb fjal\u00eb, nj\u00eb fjali e vetme e fshehur n\u00eb trupin e nj\u00eb libri, t\u00eb jet\u00eb p\u00ebr te si nj\u00eb vul\u00eb e mistershme, do t\u00eb shkruante Jean-Louis Jacques.<\/p>\n<p>Dhe se ishte libri ai q\u00eb e b\u00ebnte Omar Kajamin ta shijonte jet\u00ebn m\u00eb ndryshe sesa njeriu q\u00eb jeton mes m\u00ebkatit dhe pendes\u00ebs, sepse libri e b\u00ebnte at\u00eb q\u00eb t\u00eb shkruante n\u00eb p\u00ebrmasat e tilla poetike, duke shkruar: \u201cMe devotshm\u00ebri, duke shenjt\u00ebruar nd\u00ebrgjegj\u00ebn time.\u201d<\/p>\n<p>Omar Khajami i falej poezis\u00eb, muzik\u00ebs dhe atronomis\u00eb, do me th\u00ebn\u00eb e kishte privilegjin e rrall\u00eb q\u00eb t\u2019i falej tri bot\u00ebve: bot\u00ebs mendore, bot\u00ebs shpirt\u00ebrore dhe bot\u00ebs qiellore.<\/p>\n<p>E n\u00eb gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb univers ku let\u00ebrsia \u00ebsht\u00eb princesha e qytet\u00ebrimeve, pa dyshim se libri p\u00ebrher\u00eb e ka bekimin e vet t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb dhe se libri \u00ebsht\u00eb vet\u00eb pavdek\u00ebsia e shpirtit.<\/p>\n<p>Pra, ja q\u00eb kishte arsye t\u00eb mjaftueshme Roman Rolan, kur thoshte:<\/p>\n<p>T\u00eb krijosh do t\u00eb thot\u00eb ta mund\u00ebsh vdekjen!<\/p>\n<p>Nikolla Leonik Tomeu (1456-1531), ky erudit shqiptar i koh\u00ebs s\u00eb tij kishte nj\u00eb bibliotek\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ku i ruante me aq kujdes veprat n\u00eb origjinal t\u00eb Plutarkut, si dhe dor\u00ebshkrimet e Ciceronit e t\u00eb Aristotelit, kurse piktori Viktor Karpa\u00e7i (1455-1526) , e kishte punuar portretin e dijetarit t\u00eb shquar ilir t\u00eb shekullit IV-t\u00eb, Portretin e Jeronimit me fytyr\u00ebn e kthyer kah dritarja (\u00e7udit\u00ebrisht profil ky q\u00eb sh\u00ebmb\u00ebllen aq shum\u00eb me pamjen e Jeronim De Rad\u00ebs t\u00eb kthyer me fytyr\u00eb kah Arb\u00ebria matan\u00eb detit: \u201cP\u00ebrse t\u00eb ven\u00eb nga deti,\/mendimet, zemra ime?\u201d) por edhe t\u00eb rrethuar me libra t\u00eb shumt\u00eb.<\/p>\n<p>Mes librash dhe dor\u00ebshkrimesh t\u00eb shumta e kishte kaluar jet\u00ebn edhe Ismail Pash\u00eb Vlora, i cili do t\u00eb vritej n\u00eb vitin 1764 me ferman\/urdh\u00ebrin perandorak.<\/p>\n<p>N\u00eb pallatin e tij verues ai kishte pasur nj\u00eb sfond prej 8000 dor\u00ebshkrimesh, fati i t\u00eb cilave nuk dihet, ashtu si\u00e7 nuk dihet \u00e7udit\u00ebrisht as fati i librave\/bibliotek\u00ebs aq t\u00eb p\u00ebrzgjedhur t\u00eb Faik Konic\u00ebs, ashtu si\u00e7 nuk dihet se si ka humbur dor\u00ebshkrimi i Divanit t\u00eb poetit Sylejman Naibi, p\u00ebr t\u00eb cilin thuhet se ka pasur n\u00eb dor\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb fundit studiuesi i zellsh\u00ebm i let\u00ebrsis\u00eb shqipe, Namik Resuli!<\/p>\n<p>Sami Frash\u00ebri ka pasur nj\u00eb sfond prej 20.000 librash, t\u00eb cilat iu shit\u00ebn s\u00eb bashku me sht\u00ebpin\u00eb p\u00ebr t\u00eb shlyer borxhet e shumta q\u00eb kishte pasur -sepse qe dh\u00ebn\u00eb aq shum\u00eb pas nx\u00ebnies s\u00eb dijes dhe b\u00ebrjes s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb me hir o me pahir.<\/p>\n<p>Mithat Frash\u00ebri, thuhet ta ket\u00eb pasur nj\u00eb nd\u00ebr sfondet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb librave n\u00eb Ballkan, shumica e t\u00eb cilave iu kaluan Bibliotek\u00ebs Komb\u00ebtare n\u00eb Tiran\u00eb.<\/p>\n<p>Mes librave e kishin nx\u00ebn\u00eb dijen edhe Hoxh\u00eb Hasan Tahsini e Sami Frash\u00ebri.<\/p>\n<p>Librat i pat ruajtur si nj\u00eb theasr tejet t\u00eb \u00e7muar edhe profesori Hasan Efendi Nahi, madje mes 70-t\u00eb dor\u00ebshkrimeve t\u00eb vjetra orientale, ai kishte ruajtur edhe nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb lasht\u00eb 754 vjet, e mir\u00ebsia e familjes s\u00eb tij e deshti q\u00eb ato t\u2019i dhurohen Bibliotek\u00ebs Komb\u00ebtare n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr librat i shpenzonte gjith\u00eb ato para q\u00eb kishte edhe Mustafa Kruja, ndon\u00ebse k\u00ebshillohej nga Imzot Bum\u00e7i e Luigj Gurakuqi q\u00eb t\u2019i kursente t\u00eb hollat\u2026<\/p>\n<p>Ai sfond librash dhe ajo kronik\u00eb e shkurt\u00ebr e emisionit Kult (sot KultArt), ma kujton sot e mot shkrimin e Ernest Koliqit me titullin tejet dometh\u00ebn\u00ebs Malli i Atdheut e Librat (nj\u00eb reminishenc\u00eb me eseun e njohur t\u00eb Faik Konic\u00ebs Mall\u00ed i Atdheut), ku shkruante:<\/p>\n<p>\u201cNj\u00eb dit\u00eb, qi kishim mbet\u00eb vet\u00ebm n\u00eb sht\u00ebpi, m\u2019a ndrydhi e m\u2019a shtrydhi zemr\u00ebn nj\u00eb mall i papritun p\u00ebr Shkod\u00ebr. E ndjeva veten t\u00eb mjeruem, t\u00eb zezuem, t\u00eb d\u00ebrrmuem. Shikova librat shqip rrjeshtue n\u00eb l\u00ebpiz\u00eb si me lyp\u00eb ndihm\u00eb e ngushllim. Zgjata dor\u00ebn e nxora nga l\u00ebpiza nji prej tyne; cilindo, pa i a vu menden titullit. E hapa dhe fillova me lexue. E nji freski e amb\u00ebl m\u2019a flladiti mallin qi m\u00eb kishte kap\u00ebrthye. Jo se ai mall u shue, mun ndoshta e shtue, por tashti at mall e mb\u00ebshillte n\u00eb shpirt nji mall\u00ebngjim i kandsh\u00ebm ku pluskojshin hiret e mosh\u00ebs fmijnore\u201d, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfunduar ma mallin e theksh\u00ebm se: \u201cLibrat shqip m\u2019a sjellin Shqipnin mbrenda banes\u00ebs s\u2019eme n\u00eb vis t\u00eb m\u00ebrgimit. Bajn\u00eb me qarkullue n\u00ebp\u00ebr dhoma t\u00eb sht\u00ebpis s\u2019eme n\u00eb vend t\u00eb huej frym\u00ebn e qiellit dhe t\u00eb tok\u00ebs shqiptare dhe p\u00ebrtrijn\u00eb rreth meje tingullin e zanave ma t\u00eb dashuna t\u00eb vend-lindjes. Nuk e shujen\u00eb, kuptohet vetvetiu, krejt dishirin e kthimit, por mallin e atdheut e amb\u00eblsojn\u00eb. A je edhe ti i k\u00ebtij mendimi?\u201c<\/p>\n<p>Gjithsesi, ai sfond librash ma kujton mendimin q\u00eb vet\u00eb Ramiz Kelmendi ka shprehur n\u00eb mbrojtje t\u00eb librit dhe nga dashuria e tij e ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr librin:<\/p>\n<p>\u201eThem q\u00eb edhe mjedisi ku lind e rritesh nuk \u00ebsht\u00eb pa ndikim, s\u2019do mend. Ja q\u00eb m\u00eb t\u00eb madhin NDIKIM un\u00eb e kam pasur t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn -LEXIMIN. Shkurt: LIBRIN. Gjith\u00e7ka q\u00eb kam arritur n\u00eb letra \u00ebsht\u00eb, po, \u201cndeshja\u201d ime me jet\u00ebn dhe njer\u00ebzit. Por, edhe m\u00eb shum\u00eb se kaq jan\u00eb librat dhe leximi i tyre. \u201cSfida\u201d ime me vetveten: pale a di dhe a mundem t\u00eb shkruaj edhe un\u00eb nj\u00eb tregim, se jo m\u00eb-nj\u00eb roman\u2026Po thon\u00eb q\u00eb digjitalizimi sikur edhe do ta \u201cvras\u00eb\u201d librin. Mbase brezat q\u00eb vijn\u00eb pas meje do t\u00eb pajtohen edhe me k\u00ebt\u00eb. Un\u00eb, h\u00ebp\u00ebrh\u00eb, jo.\u201c<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>XII<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>THIRRJE<br \/>\nP\u00cbR BOTIMIN E PLOT\u00cb<br \/>\nT\u00cb VEPR\u00cbS LETRARE DHE PUBLICISTIKE<br \/>\nT\u00cb SHKRIMTARIT RAMIZ KELMENDI<\/strong><\/p>\n<p>Me p\u00ebrkushtimin e tij t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, Ramiz Kelmendi p\u00ebrve\u00e7 tjerash, ka p\u00ebrpiluar vepr\u00ebn letrare t\u00eb Josip Rel\u00ebs &#8211; n\u00eb dy v\u00ebllime, vepr\u00ebn letrare t\u00eb Fran Anton Santorit &#8211; n\u00eb dy v\u00ebllime, vepr\u00ebn e Shtjef\u00ebn Konstantin Gje\u00e7ovit &#8211; n\u00eb kat\u00ebr v\u00ebllime, veprat e plota t\u00eb Sterjo Spasses &#8211; n\u00eb tet\u00eb v\u00ebllime; vepr\u00ebn e Marin Barletit \u201cHistoria e Sk\u00ebnd\u00ebrbeut\u201d, vepr\u00ebn e ilirologut Aleksand\u00ebr Stip\u00e7eviq \u201cIlir\u00ebt\u201d, vepr\u00ebn e shkrimtarit Ali Harshova \u201cBashk\u00ebluft\u00ebtar\u00ebt e Sk\u00ebnd\u00ebrbeut\u201d, serin\u00eb e botimeve Biblioteka e Xhepit &#8211; n\u00eb 20 v\u00ebllime, serin\u00eb Romani Shqiptar &#8211; n\u00eb 10 v\u00ebllime, si dhe kompletin e veprave t\u00eb shkrimtarit t\u00eb madh anglez Uilliam Shekspirit &#8211; n\u00eb 10 v\u00ebllime.<br \/>\nMjaftojn\u00eb k\u00ebto fakte p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar se Ramiz Kelmendit i kemi borxh. Prandaj, BOTIMI I PLOT\u00cb i vepr\u00ebs letrare dhe publicistike t\u00eb Ramiz Kelmendit \u00ebsht\u00eb domosdoshm\u00ebri, sepse kjo vep\u00ebr paraqet nj\u00eb thesar t\u00eb madh letrar e kulturor, dhe se duke shpresuar n\u00eb p\u00ebrkrahjen institucionale p\u00ebr k\u00ebt\u00eb nism\u00eb, kjo VEP\u00cbR E PLOT\u00cb do t\u00eb mund t\u00eb botohej, pak a shum\u00eb me k\u00ebt\u00eb renditje:<\/p>\n<p><strong>I<\/strong><br \/>\nVepra letrare dhe publicsitike e Ramiz Kelmendit<br \/>\n1. Vija e vrrag\u00eb &amp; Dy rr\u00ebfime<br \/>\n2. Ahmet Koshutani &amp; Njer\u00ebzit dhe k\u00ebrmijt\u00eb<br \/>\n3. Heshtja e arm\u00ebve<br \/>\n4. Shtat\u00eb persona ndjekin autorin<br \/>\n5. Kapu\u00e7 me m\u00ebng\u00eb<br \/>\n6. Letra prej Ulqini &amp; Suzana<br \/>\n&amp; Tregimi yn\u00eb humoristiko-satirik<br \/>\n7. Kokrra kripe<br \/>\n8. Fytyra dhe turinj (Polemika n\u00eb letrat shqipe)<br \/>\n9. Kritik\u00eb letrare<br \/>\n10. Publicistik\u00eb &amp; Kolumne<br \/>\n11. K\u00ebshhtu foli Kadareja<br \/>\n12. Fejtonistik\u00eb (Rilindja Komb\u00ebtare Shqiptare)<br \/>\n13. Rrug\u00ebt<br \/>\n14. Shtegtimet e mia<br \/>\n15. Shqip\u00ebria e Marie Shllakut<br \/>\n16. Radiodrama &amp; Drama televizive<br \/>\n17. Kultur\u00eb shkrimi dhe t\u00eb foluri shqip (I-II)<br \/>\n18. Antologji (P\u00ebrkthime, P\u00ebrpilime, Parath\u00ebnie)<br \/>\n19. Intervista<br \/>\n20. Nga ditari im (Kujtime)<\/p>\n<p><strong>II<\/strong><br \/>\nVepra t\u00eb p\u00ebrkthyera nga Ramiz Kelmendi<\/p>\n<p><strong>V\u00ebllime me tregime<\/strong><\/p>\n<p>21. Ernest Heminguej: Plaku e deti dhe tregime t\u00eb tjera<br \/>\n22. Tregime moderne amerikane<br \/>\n23. Xhejms M. Bari: Pjet\u00ebr Pani<br \/>\n24. Prezhihov Voranc: Mundqar\u00ebt<br \/>\n25. Xhek London: Jehu i eg\u00ebrsisr\u00ebs<br \/>\n26. Juri Kazakov: Adami dhe Eva<br \/>\n27. Danillo Kish: Enciklopedia e t\u00eb vdekurve<\/p>\n<p><strong>Romane<\/strong><\/p>\n<p>28. Franc Kafka: Procesi<br \/>\n29. Mihail Sadoveanu: Dega e art\u00eb<br \/>\n30. Gabriel Garsia Markes: Nj\u00ebqind vjet vetmi<br \/>\n31. Milan Kundera: Shakaja<br \/>\n32. Xhorxh Oruell: 1984<br \/>\n33. Gynter Gras: Daullja e llamarint\u00eb I-II<br \/>\n34. Oskar Davi\u00e7o: Fsheht\u00ebsit\u00eb<br \/>\n35. Karlos Kastaneda: Dhuntia e shqiponj\u00ebs<br \/>\n36. Ernesto Sabato: Mbi heronjt\u00eb dhe varrezat<br \/>\n37. Hana Dalipi: Nj\u00eb fundjav\u00eb te n\u00ebna<br \/>\n38. Natali Sarot: Portreti i t\u00eb panjohuri<\/p>\n<p><strong>Drama<\/strong><\/p>\n<p>39. Zhan-Pol Sart\u00ebr: Duart e ndyta<br \/>\n40. Zhan-Pol Sart\u00ebr: Kat\u00ebr drama<br \/>\n41. Albert Kamy: Kaligula<br \/>\n42. Domenik Smole: Antigona<\/p>\n<p><strong>Publicistik\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>43. Karlo Shtajner: Kthimi nga Gulagu P\u00ebrpilime<br \/>\n44. Tregime t\u00eb sotme shqiptare<br \/>\n45. Femrat shkruajn\u00eb<br \/>\n46. Adelina Mamaqi: \u00cbndrra vash\u00ebrie<br \/>\n47. Ismail Kadare: Qyteti i jugut<br \/>\n48. Teodor La\u00e7o: Tregime<br \/>\n49. Thoma Kacorri: Tregimet e jugut<br \/>\n50. Anastas Kondo: Kio<br \/>\n51. Josip V. Rela: Vepra I-II<br \/>\n52. Frano Anton Santori: Emira &amp; Lek\u00eb Dugagjini<\/p>\n<p><strong>III<\/strong><br \/>\nStudime p\u00ebr vepr\u00ebn letrare dhe publicistike t\u00eb Ramiz Kelmendit<\/p>\n<p>53. Prend Buzhala: Klasiku modern i tekstit (Let\u00ebrsia e Ramiz Kelmendit)<br \/>\n54. Hashim Baftiari: Ramiz Kelmendi (humorist dhe satirik)<br \/>\n55. Xhemail Peci: Ramiz Kelmendi-Sokol Halili i letrave shqipe<br \/>\n56. Xhemail Peci: E bukura dhe e madh\u00ebrishmja n\u00eb pen\u00ebn e Ramiz Kelmendit<br \/>\n57. Xhemail Peci: Ramiz Kelmendi dhe Sibila e Ulqinit<br \/>\n58. Xhemail Peci: Ramiz Kelmendi dhe porosia e tij e madhe (Faik Konica)<br \/>\n59. Xhemail Peci: Ramiz Kelmendi p\u00ebr shkrimin dhe shkrimtar\u00ebt<br \/>\n60. Xhemail Peci: Ramiz Kelmendi dhe pag\u00ebzimi m\u00eb i bukur n\u00eb letrat shqipe<br \/>\n61. Ramiz Kelmendi: Nj\u00eb shekull dije dhe drite<br \/>\n62. Nga n\u00ebntori n\u00eb n\u00ebntor. Nj\u00eb p\u00ebrvjetor arb\u00ebror<br \/>\n63. Ramiz Kelmendi dhe Rugova<br \/>\n64. Shkrimtari dhe syt\u00eb e Mona Liz\u00ebs<br \/>\n65. Ahmet Koshutani: (V\u00ebshtrim krahasimtar: Kelmendi, Kafka, Konica, Kuteli, Kadare, Kavabata. Moravia, Pirandello, Dostojevski, Markezi)<br \/>\n66. Biografi dhe bibliografi<\/p>\n<p>Qofshim t\u00eb denj\u00ebt e asaj dite q\u00eb do t\u00eb vij\u00eb:<\/p>\n<p>N\u00eb 90-t\u00eb vjetor, n\u00eb Nj\u00ebqindvjetor e n\u00eb \u00e7do P\u00ebrvjetor t\u00eb Ramiz Kelmendit!<\/p>\n<p>Qofshim t\u00eb denj\u00ebt e asaj dite kur do t\u00eb kujtojm\u00eb p\u00ebr T\u00eb, fjal\u00ebt e shkrimtarit t\u00eb madh austriak Stefan Cvajg p\u00ebr Volterin:<\/p>\n<p>\u201eNuk e meritojm\u00eb lirin\u00eb n\u00eb qoft\u00eb se nuk do t\u00eb dijm\u00eb ta nderojm\u00eb si duhet Volterin!\u201c<\/p>\n<p>Qofshim t\u00eb denj\u00ebt e asaj dite q\u00eb do t\u00eb vij\u00eb, dit\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn breznit\u00eb or\u00ebmira, t\u00eb cilat do t\u00eb vijn\u00eb pas nesh (sipas porosis\u00eb s\u00eb Balzakut p\u00ebr francez\u00ebt: \u201cRuajeni artin dhe gjuh\u00ebn, sepse, edhe kur t\u00eb mos jemi gjall\u00eb, do t\u00eb vazhdoni t\u00eb jetoni me krijimet tuaja, t\u00eb cilat kurr\u00eb nuk vdesin, bile edhe sikur t\u00eb zhduket vendi yn\u00eb, njer\u00ebzit do t\u00eb thon\u00eb: k\u00ebtu ka qen\u00eb Franca.\u201d), do t\u00eb thon\u00eb me krenarin\u00eb e tyre t\u00eb ligjshme, sot e mot, se k\u00ebtu ka qen\u00eb, se k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb e do t\u00eb jet\u00eb gjithmon\u00eb Kosova, Kosova e brezave dhe e gjeneratave t\u00eb shqiptar\u00ebve atdhetar\u00eb!<\/p>\n<p>Kosova e mendjeve t\u00eb ndritura dhe e mentar\u00ebve t\u00eb holl\u00eb, Kosova e urtive t\u00eb larta, Kosova e mendjeve dhe e zemrave t\u00eb bashkuara p\u00ebr q\u00ebllimin dhe t\u00eb mir\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt, sepse mendja e njeriut \u00ebsht\u00eb kurora e kombit.<\/p>\n<p>Sepse ky komb, kjo Republik\u00eb e Liris\u00eb e ka edhe nj\u00eb em\u00ebr emblem\u00eb, nj\u00eb em\u00ebr i cili la gjurm\u00eb t\u00eb pashlyeshme n\u00eb Republik\u00ebn e Let\u00ebrsis\u00eb.<\/p>\n<p>Ky em\u00ebr, t\u00eb cilin e kemi e do ta kemi sot e mot aq shum\u00eb p\u00ebr zem\u00ebr, me jet\u00ebn e vet dhe me vepr\u00ebn e vet, me shemb\u00eblltyr\u00ebn dhe me porosin\u00eb e tij t\u00eb madhe, p\u00ebrb\u00ebn NJ\u00cb SHEKULL DIJE DHE DRITE: RAMIZ KELMENDI.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Lond\u00ebr, 11-15 janar 2017<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xhemail Peci NJ\u00cb URTI E LART\u00cb, NJ\u00cb KOLOS I LETRAVE SHQIPE, FIGUR\u00cb POLIEDRIKE E PISHTAR I GJALL\u00cb I KULTUR\u00cbS KOMB\u00cbTARE SHQIPTARE, RILIND\u00cbS I KOMBIT T\u00cb VET, TIRTE Q\u00cb ME ZJARRIN E FJAL\u00cbS SHQIPE GJAKONTE P\u00cbR NJ\u00cb ATDHE T\u00cb LIR\u00cb E T\u00cb BASHKUAR, LUIGJI PIRANDELLO I ROMANIT SATIRIK SHQIPTAR, ALBERTO MORAVIA I LETRAVE SHQIPE, BALZAKU SHQIPTAR [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-10005","post","type-post","status-publish","format-standard","category-artikuj"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>RAMIZ KELMENDI - NJ\u00cb SHEKULL DIJE DHE DRITE - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"RAMIZ KELMENDI - NJ\u00cb SHEKULL DIJE DHE DRITE - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Xhemail Peci NJ\u00cb URTI E LART\u00cb, NJ\u00cb KOLOS I LETRAVE SHQIPE, FIGUR\u00cb POLIEDRIKE E PISHTAR I GJALL\u00cb I KULTUR\u00cbS KOMB\u00cbTARE SHQIPTARE, RILIND\u00cbS I KOMBIT T\u00cb VET, TIRTE Q\u00cb ME ZJARRIN E FJAL\u00cbS SHQIPE GJAKONTE P\u00cbR NJ\u00cb ATDHE T\u00cb LIR\u00cb E T\u00cb BASHKUAR, LUIGJI PIRANDELLO I ROMANIT SATIRIK SHQIPTAR, ALBERTO MORAVIA I LETRAVE SHQIPE, BALZAKU SHQIPTAR [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-01-18T21:33:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-02-11T00:24:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/fjala.info\/2017\/kronike_ne_gurre.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"103 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"RAMIZ KELMENDI &#8211; NJ\u00cb SHEKULL DIJE DHE DRITE\",\"datePublished\":\"2017-01-18T21:33:59+00:00\",\"dateModified\":\"2018-02-11T00:24:12+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\\\/\"},\"wordCount\":20540,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/fjala.info\\\/2017\\\/kronike_ne_gurre.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\\\/\",\"name\":\"RAMIZ KELMENDI - NJ\u00cb SHEKULL DIJE DHE DRITE - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/fjala.info\\\/2017\\\/kronike_ne_gurre.jpg\",\"datePublished\":\"2017-01-18T21:33:59+00:00\",\"dateModified\":\"2018-02-11T00:24:12+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\\\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/fjala.info\\\/2017\\\/kronike_ne_gurre.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/fjala.info\\\/2017\\\/kronike_ne_gurre.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"RAMIZ KELMENDI &#8211; NJ\u00cb SHEKULL DIJE DHE DRITE\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"RAMIZ KELMENDI - NJ\u00cb SHEKULL DIJE DHE DRITE - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"RAMIZ KELMENDI - NJ\u00cb SHEKULL DIJE DHE DRITE - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Xhemail Peci NJ\u00cb URTI E LART\u00cb, NJ\u00cb KOLOS I LETRAVE SHQIPE, FIGUR\u00cb POLIEDRIKE E PISHTAR I GJALL\u00cb I KULTUR\u00cbS KOMB\u00cbTARE SHQIPTARE, RILIND\u00cbS I KOMBIT T\u00cb VET, TIRTE Q\u00cb ME ZJARRIN E FJAL\u00cbS SHQIPE GJAKONTE P\u00cbR NJ\u00cb ATDHE T\u00cb LIR\u00cb E T\u00cb BASHKUAR, LUIGJI PIRANDELLO I ROMANIT SATIRIK SHQIPTAR, ALBERTO MORAVIA I LETRAVE SHQIPE, BALZAKU SHQIPTAR [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2017-01-18T21:33:59+00:00","article_modified_time":"2018-02-11T00:24:12+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/fjala.info\/2017\/kronike_ne_gurre.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"103 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"RAMIZ KELMENDI &#8211; NJ\u00cb SHEKULL DIJE DHE DRITE","datePublished":"2017-01-18T21:33:59+00:00","dateModified":"2018-02-11T00:24:12+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/"},"wordCount":20540,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/fjala.info\/2017\/kronike_ne_gurre.jpg","articleSection":["Artikuj"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/","name":"RAMIZ KELMENDI - NJ\u00cb SHEKULL DIJE DHE DRITE - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/fjala.info\/2017\/kronike_ne_gurre.jpg","datePublished":"2017-01-18T21:33:59+00:00","dateModified":"2018-02-11T00:24:12+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/#primaryimage","url":"http:\/\/fjala.info\/2017\/kronike_ne_gurre.jpg","contentUrl":"http:\/\/fjala.info\/2017\/kronike_ne_gurre.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ramiz-kelmendi-nje-shekull-dije-dhe-drite\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"RAMIZ KELMENDI &#8211; NJ\u00cb SHEKULL DIJE DHE DRITE"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10005","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10005"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10005\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}