{"id":11827,"date":"2017-04-19T21:08:57","date_gmt":"2017-04-19T20:08:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=11827"},"modified":"2021-11-28T01:26:53","modified_gmt":"2021-11-27T23:26:53","slug":"krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/","title":{"rendered":"Krisht\u00ebrimi dhe Arqipeshkvia e Tivarit nd\u00ebr shekuj"},"content":{"rendered":"<p><strong>Prof. Gjon Frani Ivezaj <\/strong><\/p>\n<p>Iliria, ka qen\u00eb nj\u00eb nga vendet e Evrop\u00ebs q\u00eb e pranoi me vullnet krisht\u00ebrimin dhe ka nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb plot humbje dhe fitore. I pari q\u00eb predikoi Ungjillin e Krishtit n\u00eb Shqip\u00ebri ka qen\u00eb vet\u00eb Sh\u00ebn Pali i cili shprehet, &#8220;Nga Jeruzalemi e rrethinat deri n\u00eb Iliri plot\u00ebsova predikimin e Ungjillit t\u00eb Krishtit&#8221; (Romak\u00ebve 15:19).<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se themelet e krisht\u00ebrimit n\u00eb Shqip\u00ebri jan\u00eb hedhur nga vet\u00eb apostujt e Jezu Krishtit. Besimi n\u00eb Krishtin \u00ebsht\u00eb predikuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb nga sh\u00ebn Pali, i cili predikoi \u201cgjer n\u00eb Illiri\u201d, sipas Dhiat\u00ebs s\u00eb Re. Egzistenca e rrug\u00ebs romake \u2018Via Egnatia\u2019, q\u00eb kalonte p\u00ebrmes Shqip\u00ebris\u00eb, t\u00eb bind se predikuesit e par\u00eb t\u00eb krishter\u00eb e kan\u00eb p\u00ebrhapur lajmin e Krishtit n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, nd\u00ebrsa udh\u00ebtonin n\u00eb drejtim t\u00eb Rom\u00ebs.<\/p>\n<p>Historiani Farlati shkruan p\u00ebr kish\u00ebn e Durr\u00ebsit se ajo \u00ebsht\u00eb m\u00eb e lashta n\u00eb Shqip\u00ebri, dhe se u themelua prej apostullit Pal nd\u00ebrsa ai po predikonte n\u00eb Ilir dhe n\u00eb Epir. Thuhet se n\u00eb vitin 59 t\u00eb shekullit e par\u00eb, kishte nj\u00eb num\u00ebr jo t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb krishter\u00ebve n\u00eb Durr\u00ebs.<\/p>\n<p>Njoftimet historike mbi bashk\u00ebsit\u00eb e krisht\u00ebra, mbi strukturat kishtare, gjetjet arkeologjike (bazilikat e shumta t\u00eb shek. III\u2013VI mbas Krishtit), element\u00eb t\u00eb shumt\u00eb gjuh\u00ebsor\u00eb, terminologjia kishtare dhe ve\u00e7an\u00ebrisht toponimia e krishter\u00eb, ofrojn\u00eb q\u00eb t\u00eb gjitha prova dometh\u00ebn\u00ebse mbi raportin e fes\u00eb s\u00eb krishter\u00eb me popullin e ilir\u00ebve, raport q\u00eb ishte aq intensiv, saq\u00eb nj\u00eb autor i shek. VI mbas Kr., Kozmas, i p\u00ebrfshin pam\u00ebdyshje ata n\u00eb list\u00ebn e popujve t\u00eb krishter\u00eb.<\/p>\n<p>Nga historia m\u00ebsojm\u00eb, se edhe apostulli Sh\u00ebn Andrea, ka predikuar me passion n\u00eb Epir. Nj\u00eb num\u00ebr i madh krishter\u00ebsh ka jetuar n\u00eb portin e Durr\u00ebsit n\u00eb vitin 58 mbas Krishtit.<\/p>\n<p>Nga shekulli IV-V Krishterimi ka l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb dallueshme anemban\u00eb vendit. Peshkop\u00ebt e krishter\u00eb nga Dardania dhe Maqedonia Salutare, d.m.th zyrtar\u00ebt e lart\u00eb nga Shqip\u00ebria lindore dhe Kosova e sotme, kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb K\u00ebshillin e Par\u00eb Ekumenik, i cili u mblodh n\u00eb Nikea n\u00eb vitin 325 mbas Krishtit nga Perandori Konstandin. Gjithashtu, gjasht\u00eb peshkop\u00eb nga Dardania, Epiri i Ri dhe Epiri i Vjet\u00ebr mor\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb K\u00ebshillin e Sardik\u00ebs n\u00eb vitet 343-344 mbas Kr.).<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 395 mbas Kr., Shqip\u00ebria Ilire e ndjeu \u00e7arjen e madhe fillestare midis Perandoris\u00eb Romake t\u00eb Lindjes dhe Per\u00ebndimit, pasi gjendej mes kufirit kulturor dhe politik mes Lindjes bizantine dhe Per\u00ebndimit italian.<\/p>\n<p><strong>1<\/strong>.<br \/>\nN\u00eb monografin\u00eb e tij Geografia Ecclesiastica dell&#8217;Albania, botuar n\u00eb 1934, studiuesi jezuit dhe albanologu i madh At Fulvio Cordignano O.F.M., nxori nj\u00eb list\u00eb me 275 kisha katolike q\u00eb ekzistonin n\u00eb Shqip\u00ebri deri n\u00eb vitin 1670, ku 42 kisha i kushtoheshin Sh\u00ebn M\u00ebris\u00eb.<br \/>\nKisha e Zoj\u00ebs n\u00eb Shkod\u00ebr, ka qen\u00eb gjith\u00ebmon\u00eb shum\u00eb e nderuar nga katolik\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb Veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. N\u00eb prill 1946, nj\u00eb vit pas marrjes se pushtetit nga komunist\u00ebt, mbi 2000 vet\u00eb mor\u00ebn pjes\u00eb ne shtegtimin tek ajo. Megjithat\u00eb, jo shum\u00eb koh\u00eb m\u00eb von\u00eb, kisha u mbyll dhe u shnd\u00ebrrua n\u00eb salle vall\u00ebzimi dhe ne vitin 1967, gjat\u00eb fushat\u00ebs komuniste kund\u00ebr fes\u00eb, kisha u rrafshua p\u00ebrtok\u00eb.<\/p>\n<p>Provinca e hershme e Prevalis\u00eb, n\u00eb shek. X\u2013XI, ishte riorganizuar n\u00eb arqipeshkvin\u00eb katolike t\u00eb Tivarit, e cila u vendos n\u00ebn var\u00ebsin\u00eb e metropolis\u00eb s\u00eb Raguz\u00ebs. N\u00eb shek. XII Selia e Shenjt\u00eb e ngriti Tivarin n\u00eb nivel Metropolie. N\u00eb shek. VII mbas Kr. kemi Primatin e Arqipeshkvis\u00eb s\u00eb Tivarit, kur fillon edhe dyndja e sllav\u00ebve ne territorin e Iliris\u00eb. Kjo Arqipeshkvi Metropolitane mori vijimsin\u00eb e Diokl\u00ebs antike, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn p\u00ebrfshihej edhe popullsia sllave e atyre territoreve e cila n\u00eb shek. XI t\u00ebr\u00ebsisht ishte pag\u00ebzuar.<br \/>\nTivari u b\u00eb vatra kryesore nga ku katolicizmi roman fitoi terren n\u00eb drejtim t\u00eb trevave t\u00eb tjera shqiptare, deri at\u00ebher\u00eb n\u00ebn ritin ortodoks.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1583, n\u00eb zon\u00ebn midis k\u00ebshtjellave Podgoric\u00eb, Zhabjak, Drisht, Shkod\u00ebr, Lezh\u00eb e Kruj\u00eb, 4\/5 e popullsis\u00eb vazhdonte t\u00eb ishte katolike. N\u00eb var\u00ebsi t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve midis shtetit islam osman, Republik\u00ebs s\u00eb Venedikut dhe Selis\u00eb s\u00eb Shenjt\u00eb, ishin marr\u00ebdh\u00ebniet e popullsis\u00eb katolike me autoritetet osmane n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Shteti islam osman dhe Papati, nuk ishin vet\u00ebm qendra ekumenike, por edhe politike, pa dyshim me ndryshime t\u00eb konsiderueshme. Popullsia shqiptare nuk kishte nj\u00eb qend\u00ebr t\u00eb vetme ku t\u00eb mb\u00ebshtetej, por orientohej nga Selia e Shenjt\u00eb, Venediku, Napoli, Spanja e Austria.<\/p>\n<p>Kur acaroheshin marr\u00ebdh\u00ebniet politike, dhe shqiptar\u00ebt e besimit katolik kalonin n\u00eb an\u00ebn e aleat\u00ebve t\u00eb natyrsh\u00ebm evropian\u00eb dhe fetar\u00eb, n\u00eb fund t\u00eb konfliktit furia islame osmane binte mbi shqiptar\u00ebt. K\u00ebshtu ndodhi m\u00eb 1571, m\u00eb 1683, etj. M\u00eb 1688 Jegen Pasha, n\u00eb krye t\u00eb nj\u00eb ushtrie prej 100.000 vet\u00ebsh, kudo mbolli shkretim, pik\u00ebllim, \u00e7oroditje dhe hidh\u00ebrim. Kishat u mbyll\u00ebn dhe populli iku n\u00eb mal.<\/p>\n<p>I vetmi vend ku mund t\u00eb drejtoheshin katolik\u00ebt shqiptar\u00eb ishte Selia e Shenjt\u00eb, e cila u p\u00ebrpoq nga jasht\u00eb t\u00eb ndihmonte n\u00eb shum\u00eb drejtime. Momente kthese p\u00ebr katolik\u00ebt shqiptar\u00eb ishte krijimi i Kongregacionit Propaganda Fide dhe fillimi i shek. XVIII, kur n\u00eb fronin papal u ul Klementi XI, me origjin\u00eb shqiptare. Me nxitjen e tij, n\u00eb vitin 1703 u mblodh Kon\u00e7ili i peshkop\u00ebve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>E ndodhur p\u00ebrher\u00eb n\u00ebn presionin e shqiptar\u00ebve katolik\u00eb p\u00ebr t\u00eb vendosur<\/p>\n<p><strong>2<\/strong>.<br \/>\nklerik\u00eb vendas, Selia e Shenjt\u00eb pranoi k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr arsimimin e klerit vendas. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb nga kleri vendas dhe nga p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e Fran\u00e7eskan\u00ebve n\u00eb Shqip\u00ebri u b\u00ebn\u00eb p\u00ebrpjekje n\u00eb dy drejtime: p\u00ebr hapjen e shkollave fetare n\u00eb Shqip\u00ebri dhe p\u00ebr p\u00ebrgatitjen e klerit shqiptar n\u00eb shkollat e huaja.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, numri i prift\u00ebrinjve nuk plot\u00ebsonte nevojat e vendit. Meshtar\u00ebt ishin larg nj\u00ebri nga tjetri tri deri kat\u00ebr dit\u00eb udh\u00eb, prandaj me mij\u00ebra katolik\u00eb vdisnin pa iu b\u00ebr\u00eb ceremonit\u00eb fetare.<\/p>\n<p>Mungesa e klerik\u00ebve jo rrall\u00eb ishte shkak p\u00ebr t\u00eb kaluar nga katoli\u00e7izmi n\u00eb ortodoksi. M\u00eb 1670, nga arqipeshkvia e Tivarit b\u00ebhet e ditur se p\u00ebr munges\u00eb t\u00eb klerik\u00ebve, mjaft katolik\u00eb po kthehen n\u00eb ritin &#8220;grek&#8221;, d.m.th n\u00eb ritin bizantin.<\/p>\n<p>Popullsia katolike kishte p\u00ebrball\u00eb shtetin dhe fen\u00eb islame. Kjo e fundit kishte mb\u00ebshtetjen materiale dhe morale t\u00eb shtetit islam osman. T\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb ngrinin krye, vler\u00ebsoheshin n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb si armiq t\u00eb fes\u00eb dhe pastaj t\u00eb shtetit. T\u00eb gjith\u00eb ferman\u00ebt e sulltan\u00ebve theksonin p\u00ebrpar\u00ebsin\u00eb e fes\u00eb ndaj shtetit. Feja islame kishte mb\u00ebshtetjen e administrat\u00ebs shtet\u00ebrore. Qysh n\u00eb vitin 1537 sulltani urdh\u00ebroi q\u00eb n\u00eb \u00e7do fshat t\u00eb nd\u00ebrtohej nga nj\u00eb xhami. N\u00eb qytetet shqiptare u vendos\u00ebn klerik\u00eb mysliman\u00eb q\u00eb predikonin lirsh\u00ebm fen\u00eb islame. Her\u00eb pas here ata i ndihmonin dervish\u00eb t\u00eb ardhur nga Stambolli. Natyr\u00ebn e shtetit osman e ka p\u00ebrcaktuar mjaft bukur P. Bogdani m\u00eb 1648: &#8220;T\u00eb \u00e7lirohen delet e shkreta t\u00eb Krishtit nga goja e k\u00ebtij ujku islamik t\u00eb t\u00ebrbuar&#8221;.<\/p>\n<p>Me ligj ndaloheshin t\u00eb nd\u00ebrtoheshin kisha t\u00eb reja, madje ato t\u00eb nd\u00ebrtuara pa leje, prisheshin. Procesi i kthimit t\u00eb kishave n\u00eb xhami vazhdoi gjat\u00eb shek. XVI \u2013 XVIII. K\u00ebshtu, n\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb vitit 1745 mbi dioqez\u00ebn e Shkodr\u00ebs, thuhej se katedralja e Sh\u00ebn Stefan Protomartirit n\u00eb Shkod\u00ebr ishte kthyer n\u00eb xhami nga autoritetet osmane. N\u00eb raste t\u00eb tjera autoritetet osmane nuk lejonin zhvillimin e ceremonive t\u00eb ndryshme fetare kristiane, nuk lejonin t\u00eb \u00e7oheshin f\u00ebmij\u00ebt p\u00ebr sakramendin e krezmimit.<\/p>\n<p>Nj\u00eb persekutim i vazhduesh\u00ebm iu b\u00eb klerik\u00ebve q\u00eb mbronin katolicizmin. Arsyen e k\u00ebtij persekutimi i jep nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues i bejlerbeut t\u00eb Sofjes, q\u00eb kishte mb\u00ebrritur n\u00eb Shkod\u00ebr. Ai u mat t\u00eb godiste P. Bogdanin me shpat\u00eb, duke e k\u00ebrc\u00ebnuar se do ta cop\u00ebtonte, se &#8220;ky \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb pengon k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb b\u00ebhet turk&#8221;.<\/p>\n<p>Ilir\u00ebt e kan\u00eb pranuar dhe ushtruar krishterimin qysh nga koha apostolike, nga Sh\u00ebn Pali dhe nx\u00ebn\u00ebsi i tij, Titi n\u00eb tekstet t\u00eb Bes\u00eblidhjes s\u00eb Re, tek Libri Romak\u00ebve, (Rom 15, 19, kah viti 66), ku, Sh\u00ebn Palit shprehe se: \u201cK\u00ebshtu predikova q\u00eb nga Jerusalemi dhe p\u00ebrreth deri n\u00eb Ilirik, duke kryer detyr\u00ebn e shpalljes s\u00eb Lajmit t\u00eb G\u00ebzuar mbi Krishtin.\u201d<\/p>\n<p>K\u00ebshtu p\u00ebr krishterimin n\u00eb trevat Iliro-shqiptare, flasin nj\u00eb num\u00ebr i madh i shkrimtar\u00ebve kishtar\u00eb: Sh\u00ebn Gregori i Nishit (nga Naissusi, 334-379). Sh\u00ebn<\/p>\n<p><strong>3<\/strong>.<br \/>\nJeronimi (347-420) nga Stridoni e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n<p>Studiuesi Pavle Mioviq, duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb gjurmime arkeologjike, konstaton se Ulqinin ishte si dioqez\u00eb q\u00eb n\u00eb kohen e Justinianit n\u00eb shek. VI dhe Tivari figuron si dioqez\u00eb q\u00eb n\u00eb shek. VI. N\u00eb val\u00ebn e krijimit t\u00eb dioqezave t\u00eb reja, mund t\u00eb jen\u00eb themeluar edhe, Shasi, Budva, Kotorri dhe Risani si kryeqend\u00ebr e mbret\u00ebresh\u00ebs Teut\u00eb. Kurse, Drishti (Drivasto), n\u00eb baz\u00eb t\u00eb dokumenteve del si dioqez\u00eb n\u00eb vitit 458. dhe Lezha (Lissus-Alessio) vitin 592.<\/p>\n<p>Si pasoj e pushtimit nga barbar\u00ebt, avar\u00ebve dhe sllav\u00ebt n\u00eb shek. VII, t\u00eb Gadishullin e Ballkanit, nuk dihet asgj\u00eb p\u00ebr fatin e m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb dioqezave n\u00eb trevat Iliro &#8211; Arb\u00ebrore deri n\u00eb Koncilin kishtar, t\u00eb mbajtur n\u00eb koh\u00ebn e papa Gjonit VIII (872-882) n\u00eb Delmitanum (Duvno) n\u00eb vitin 877, ku Dioklea figuron si kryedioqez\u00eb metropolitan, duke pasur n\u00ebn juridiksionin e vet dioqezat e tilla si: Kotorri, Budva, Tivari, Ulqini, Shasi, Shkodra, Drishti, Pulti, pastaj Serbia, Bosna, Travunia dhe Zahumle.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsia e Diokl\u00ebs gjat\u00eb shek. XI-XII, mendohet s\u00eb zgjati p\u00ebr 140 vjet. Me ardhjen n\u00eb fronin mbret\u00ebror t\u00eb Diokles\u00eb, mbretit Konstantin Bodinit (1081- 1101), iu drejtua pap\u00ebs t\u00eb pa ligjsh\u00ebm, Klementit III (1080-1100), p\u00ebr riorganizimin e jet\u00ebs kishtare n\u00eb Prevalitan\u00eb. Papa Klementi III, m\u00eb 8 janar t\u00eb vitit 1089, nxori n\u00eb Rom\u00eb bull\u00ebn drejtuar ipeshkvit t\u00eb Tivarit, Pjetrit, \u201cPetro Diocliensis sedis Archiepiscopo\u201d, (Arqipeshk\u00ebvit Pjetrit t\u00eb Selis\u00eb s\u00eb Diokles\u00eb), me t\u00eb cil\u00ebn themeloi provinc\u00ebn e ve\u00e7ant\u00eb kishtare p\u00ebr Dioklen\u00eb, respektivisht gjallon metropolin\u00eb e dikurshme t\u00eb Diokl\u00ebs, duke i dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb form\u00eb t\u00eb re, Mitropolia Diokleato-Tivarase dhe duke e vendos nen juridiksion kryesisht dioqezat, t\u00eb cilat i kishte marr\u00eb n\u00eb Koncili e Delmitanus viti 877.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu ai shtoi, kishat me gjith\u00e7ka q\u00eb u takonte dhe kuvendet, si t\u00eb dalmateve, ashtu edhe t\u00eb grek\u00ebve dhe sllav\u00ebve. Nga ana e tjeter papati theksoj dhe dh\u00ebnien e titullit \u201cPrimat i Serbis\u00eb\u201d. \u201cM\u00eb ket\u00ebr rast filloj nj\u00eb faze e re e historis\u00eb se Kish\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri\u201d, do shprehej njoh\u00ebsi m\u00eb i mir\u00eb i \u00e7\u00ebshtjeve shqiptare, Milan Syfllay.<\/p>\n<p>Duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn e Diokles, del qart\u00eb roli q\u00eb kishte arqipeshkvia e Tivarit. N\u00eb vitin 1248, papa Inocenti IV, emron dominikanin e njohur Gjon Plani Karpini, arqipeshk\u00ebv t\u00eb Tivarit. Karpini, parapriu nj\u00eb sistemi t\u00eb ri t\u00eb Selis\u00eb Shenjt, sipas t\u00eb cilit Shqip\u00ebria behet baza e operacioneve kund\u00ebr ortodoksis\u00eb n\u00eb Ballkan, kurse Tivari shtabi kryesor kund\u00ebr dep\u00ebrtimit t\u00eb kish\u00ebs ortodokse n\u00eb bregdet.<\/p>\n<p>U mundova me pak fjal\u00eb dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb telegrafike t\u00eb p\u00ebrshkruaj nj\u00eb histori t\u00eb shkurt\u00ebr t\u00eb Kish\u00ebs dhe Arqipeshkvis\u00eb Metropolitane t\u00eb Tivarit nd\u00ebr shekuj, e cila i ka mbijetuar rrebesheve dhe stuhive t\u00eb fuqishme t\u00eb koh\u00ebs, lutrave dhe pushtimeve t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme q\u00eb kan\u00eb p\u00ebsuar trojet shqiptare nd\u00ebr shekuj. Por historia e popullit dhe kish\u00ebs son\u00eb t\u00eb lavdishme \u00ebsht\u00eb \u00eb mbushur me humbje dhe fitore, duke u shfaqur krenare n\u00eb dit\u00ebt tona.<\/p>\n<p><strong>4<\/strong>.<br \/>\nGjith\u00ebmon\u00eb Kisha Katolike \u201cZoja e Shkodr\u00ebs\u201d, n\u00eb Harsdale Ne\u00eb York, n\u00ebn udh\u00ebheqjen shpirt\u00ebrore t\u00eb bariut t\u00eb saj t\u00eb nderuar Dom Pjet\u00ebr Popaj s\u00eb bashku me K\u00ebshillin e Kish\u00ebs dhe zotin Leonard Berishaj, po kontribuojn\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbledhur fonde, p\u00ebr rip\u00ebrt\u00ebritjen dhe rinovimin e Kish\u00ebs antike, duke ruajtur vlerat dhe identitetin e saj autokton.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb nism\u00eb t\u00eb re dhe shum\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb sot me nj\u00eb p\u00ebrkushtim t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm edhe Arqipeshkvi i ri i Tivarit dhe Primat i Serbis\u00eb, Shk\u00eblq\u00ebsia e Tij <em>Imzot Rrok Gjonlleshaj<\/em> s\u00ebbashku me Vikarin e P\u00ebrgjithsh\u00ebm apo Sekretarin dhe franceskanin e p\u00ebrkushtuar p\u00ebr Fe e Atdhe, <em>Pader Pashko Gojcaj O.F.M<\/em>. Ato kane gjetur mb\u00ebshtetjen e madhe nga komuniteti shqiptaro- amerikan, t\u00eb cil\u00ebt me bujari po dhurojn\u00eb shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur realizimin me sukses t\u00eb projektit rinovues t\u00eb Katedral\u00ebs s\u00eb Tivarit nj\u00eb nga m\u00eb t\u00eb vjetrat n\u00eb Arqipeshkvin\u00eb Metroplitane n\u00eb fjal\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Gjon Frani Ivezaj Iliria, ka qen\u00eb nj\u00eb nga vendet e Evrop\u00ebs q\u00eb e pranoi me vullnet krisht\u00ebrimin dhe ka nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb plot humbje dhe fitore. I pari q\u00eb predikoi Ungjillin e Krishtit n\u00eb Shqip\u00ebri ka qen\u00eb vet\u00eb Sh\u00ebn Pali i cili shprehet, &#8220;Nga Jeruzalemi e rrethinat deri n\u00eb Iliri plot\u00ebsova predikimin e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16581,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-11827","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Krisht\u00ebrimi dhe Arqipeshkvia e Tivarit nd\u00ebr shekuj - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Krisht\u00ebrimi dhe Arqipeshkvia e Tivarit nd\u00ebr shekuj - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Prof. Gjon Frani Ivezaj Iliria, ka qen\u00eb nj\u00eb nga vendet e Evrop\u00ebs q\u00eb e pranoi me vullnet krisht\u00ebrimin dhe ka nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb plot humbje dhe fitore. I pari q\u00eb predikoi Ungjillin e Krishtit n\u00eb Shqip\u00ebri ka qen\u00eb vet\u00eb Sh\u00ebn Pali i cili shprehet, &#8220;Nga Jeruzalemi e rrethinat deri n\u00eb Iliri plot\u00ebsova predikimin e [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-04-19T20:08:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-11-27T23:26:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/darke_per_katedralen_e_tivarit.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"550\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"715\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"Krisht\u00ebrimi dhe Arqipeshkvia e Tivarit nd\u00ebr shekuj\",\"datePublished\":\"2017-04-19T20:08:57+00:00\",\"dateModified\":\"2021-11-27T23:26:53+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\\\/\"},\"wordCount\":2188,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/darke_per_katedralen_e_tivarit.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\\\/\",\"name\":\"Krisht\u00ebrimi dhe Arqipeshkvia e Tivarit nd\u00ebr shekuj - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/darke_per_katedralen_e_tivarit.jpg\",\"datePublished\":\"2017-04-19T20:08:57+00:00\",\"dateModified\":\"2021-11-27T23:26:53+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/darke_per_katedralen_e_tivarit.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/darke_per_katedralen_e_tivarit.jpg\",\"width\":550,\"height\":715},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Krisht\u00ebrimi dhe Arqipeshkvia e Tivarit nd\u00ebr shekuj\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Krisht\u00ebrimi dhe Arqipeshkvia e Tivarit nd\u00ebr shekuj - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Krisht\u00ebrimi dhe Arqipeshkvia e Tivarit nd\u00ebr shekuj - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Prof. Gjon Frani Ivezaj Iliria, ka qen\u00eb nj\u00eb nga vendet e Evrop\u00ebs q\u00eb e pranoi me vullnet krisht\u00ebrimin dhe ka nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb plot humbje dhe fitore. I pari q\u00eb predikoi Ungjillin e Krishtit n\u00eb Shqip\u00ebri ka qen\u00eb vet\u00eb Sh\u00ebn Pali i cili shprehet, &#8220;Nga Jeruzalemi e rrethinat deri n\u00eb Iliri plot\u00ebsova predikimin e [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2017-04-19T20:08:57+00:00","article_modified_time":"2021-11-27T23:26:53+00:00","og_image":[{"width":550,"height":715,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/darke_per_katedralen_e_tivarit.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"Krisht\u00ebrimi dhe Arqipeshkvia e Tivarit nd\u00ebr shekuj","datePublished":"2017-04-19T20:08:57+00:00","dateModified":"2021-11-27T23:26:53+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/"},"wordCount":2188,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/darke_per_katedralen_e_tivarit.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/","name":"Krisht\u00ebrimi dhe Arqipeshkvia e Tivarit nd\u00ebr shekuj - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/darke_per_katedralen_e_tivarit.jpg","datePublished":"2017-04-19T20:08:57+00:00","dateModified":"2021-11-27T23:26:53+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/darke_per_katedralen_e_tivarit.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/darke_per_katedralen_e_tivarit.jpg","width":550,"height":715},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/krishterimi-dhe-arqipeshkvia-e-tivarit-nder-shekuj\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Krisht\u00ebrimi dhe Arqipeshkvia e Tivarit nd\u00ebr shekuj"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11827","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11827"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11827\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73386,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11827\/revisions\/73386"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16581"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}