{"id":19247,"date":"2017-10-23T23:21:37","date_gmt":"2017-10-23T23:21:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=19247"},"modified":"2017-10-23T23:21:37","modified_gmt":"2017-10-23T23:21:37","slug":"imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/","title":{"rendered":"Imzot Frano Illia, njeriu q\u00eb i kushtoi jet\u00ebn kish\u00ebs, kombit dhe kultur\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Dossier nga Kastriot Marku<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Duke e par\u00eb furin\u00eb e t\u00ebrbimit mizor komunist, p\u00ebr t\u2019a shp\u00ebtuar nga harresa nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb historin\u00eb ton\u00eb, Imzot Frano Illia, pinjolli i breznis\u00eb s\u00eb fundme t\u00eb klerik\u00ebve katolik\u00eb shqiptar\u00eb, besnik\u00eb t\u00eb binomit \u201cFe e Atdhe\u201d, fatmir\u00ebsisht na e ka l\u00ebn\u00eb t\u00eb administruar pun\u00ebn e tij.<\/p>\n<p>Ai do ta paguante kushtimin e tij meshtarak, atdhedashurin\u00eb dhe pun\u00ebn e tij k\u00ebrkimore e shkencore me d\u00ebnimin me vdekje, q\u00eb m\u00eb pas ju kthye n\u00eb 25 vjet burg, prej t\u00eb cilave kreu 20 vjet. N\u00eb vijim do t\u00eb shihet m\u00eb s\u00eb miri dashuria e madhe e tij prej meshtari, patrioti e dijetari p\u00ebr grigj\u00ebn e vet njer\u00ebzore, fetare dhe kulturore.<\/p>\n<p>Imzot Frano Illia, nj\u00ebri prej prelat\u00ebve m\u00eb t\u00eb njohur t\u00eb Kish\u00ebs katolike shqiptare gjat\u00eb shekullit t\u00eb shkuar, lindi n\u00eb fshatin Juban t\u00eb N\u00ebnshkodr\u00ebs, m\u00eb 21 shkurt 1918 nga prind\u00ebrit Rrok Hil Illia dhe Shore (Roza) Mark Dema nga Gajtani.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignright\" title=\"Imzot Frano Ilia\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/imzot_frano_ilia1.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" border=\"0\" \/> U pag\u00ebzua dit\u00ebn mbrapa m\u00eb 22 shkurt t\u00eb atij viti nga Dom Pashk Zojzi, ku edhe mori emrin Franush, e q\u00eb do t\u00eb thirrej shkurtazi Nush. F\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e kaloi n\u00eb vendlindje ku edhe mori m\u00ebsimet e para n\u00eb qel\u00ebn e Jubanit me m\u00ebsues Karlo Shirok\u00ebn. Duke qen\u00eb se daja i tij Dom Pjet\u00ebr Dema, asokohe famullitar i Milotit, e donte fort, fal\u00eb edhe faktit se kishte marr\u00eb nj\u00eb edukim fetar solit, i lindi thirrja meshtarake.<\/p>\n<p>Hidh\u00ebrimi dhe varf\u00ebria q\u00eb la pas vetes Lufta e Par\u00eb Bot\u00ebrore, Franos s\u00eb vog\u00ebl i dhan\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb forc\u00ebn e thirrjes s\u00eb brendshme meshtarake. Dom Pjet\u00ebr Dema, e merr vesh d\u00ebshir\u00ebn e t\u00eb nipit, ndaj k\u00ebshillon prind\u00ebrit e tij, q\u00eb edhe pse e kishin djal\u00eb t\u00eb vet\u00ebm, i cili do t\u00eb duhej t\u00eb trash\u00ebgonte familjen, t\u00eb mos e pengonin n\u00eb zgjedhjen e tij. Dom Pjetri b\u00ebhet dor\u00ebzan\u00eb q\u00eb nipin e tij ta d\u00ebrgoj\u00eb n\u00eb Shkod\u00ebr tek dy t\u00eb af\u00ebrm t\u00eb tij, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb ndjek\u00eb k\u00ebshtu shkoll\u00ebn, duke marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr edhe nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb shpenzimeve p\u00ebr shkollimin.<\/p>\n<p>Studimet i nisi n\u00eb Shkod\u00ebr, fillimisht tek Kolegji Saverian i Et\u00ebrve Jezuit\u00eb, ku edhe kreu klas\u00ebn e dyt\u00eb dhe t\u00eb tret\u00eb fillore. N\u00eb vitin 1932, prind\u00ebrit e tij shp\u00ebrngul\u00ebn nga Jubani n\u00eb Shkod\u00ebr, ku edhe marrin nj\u00eb sht\u00ebpi me qira. Franoja kreu klas\u00ebn e kat\u00ebrt fillore duke g\u00ebzuar t\u00eb q\u00ebndruarit n\u00eb sht\u00ebpi s\u00eb bashku me prind\u00ebrit e tij pun\u00ebtor\u00eb (babai si pun\u00ebtor krahu dhe lulishtar, nd\u00ebrsa n\u00ebna si end\u00ebse e p\u00eblhur\u00ebs), t\u00eb cil\u00ebt investuan gjith\u00eb mundin p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebn e tyre t\u00eb vet\u00ebm, lindur mbas dy vajzave q\u00eb kishin vdekur t\u00eb njoma.<\/p>\n<p>M\u00eb 4 n\u00ebntor 1932, Franoja nisi studimet n\u00eb Seminarin Papnor t\u00eb k\u00ebtij qyteti, i regjistruar si rishtar i dioqez\u00ebs s\u00eb Zadrim\u00ebs n\u00ebp\u00ebrmjet ipeshkvit t\u00eb saj Imzot Zef Gjinalit, ngaq\u00eb dioqeza e Durr\u00ebsit, ku ai pati d\u00ebshir\u00eb t\u00eb studionte nuk kishte vend. K\u00ebtu pati profesor\u00eb intelektual\u00ebt m\u00eb t\u00eb njohur t\u00eb qytetit t\u00eb Shkodr\u00ebs nd\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt edhe Dom Ndre Mjed\u00ebn, si profesor t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, me k\u00ebshillimin e t\u00eb cilit n\u00eb vitin 1935 mori emrin Frano. Aty fillon t\u00eb studioj\u00eb vullnetsh\u00ebm fillimisht gjuh\u00ebn italiane, ve\u00e7an\u00ebrisht me nj\u00eb lib\u00ebr m\u00eb titullin: <em>Apparecchio alla morte<\/em> t\u00eb Alfonso Maria de Liguori-t, poezit\u00eb e Giacomo Leopartit etj. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb bashk\u00eb me seminarist\u00eb t\u00eb tjer\u00eb themelojn\u00eb revist\u00ebn e seminarit me titullin \u201c<em>Aurora Consurgens<\/em>&#8220;.<\/p>\n<p>Nga nj\u00eb artikull i revist\u00ebs \u201cLa Civilt\u00e0 Cattolica\u201c p\u00ebrkthen nj\u00eb jet\u00ebshkrim mbi jet\u00ebn e Maria Goretti-t, artikull t\u00eb cilin fillimisht e boton tek revista <em>Kumbona e s\u00eb Diell\u00ebs,<\/em> e m\u00eb pas si botim m\u00eb vete, duke sh\u00ebnuar k\u00ebshtu fillimit e veprimimtaris\u00eb t\u00eb tij p\u00ebrkthimore, letrare e studimore. N\u00eb vitin e pest\u00eb gjimnaz m\u00eb 26 dhjetor 1936, epror\u00ebt e seminarit i k\u00ebrkojn\u00eb daj\u00ebs s\u00eb tij Dom Pjet\u00ebr Dem\u00ebs q\u00eb ta merrte Franon n\u00eb Milot p\u00ebr ta mbajtuar af\u00ebr e n\u00ebn kujdes, p\u00ebr shkak t\u00eb disa problemeve sh\u00ebndetsore t\u00eb dyshuara p\u00ebr turbekuloz dhe bazuar n\u00eb k\u00ebto dyshime, n\u00eb prillin e vitit pasardh\u00ebs e p\u00ebrjashtojn\u00eb nga Seminari me k\u00ebt\u00eb arsyetim.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Imzot Frano Ilia\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/imzot_frano_ilia2.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>Me nd\u00ebrmjet\u00ebsim dhe kujdesin e daj\u00ebs dhe n\u00eb dakort\u00ebsi me Arqipeshkvin e Durr\u00ebsit me rezidenc\u00eb n\u00eb Delbnisht Imzot Pjet\u00ebr Gjur\u00ebn, Dom Pjetri merr p\u00ebrsip\u00ebr t\u2019i jap\u00eb privatisht m\u00ebsime filozofie dhe m\u00eb 20 tetor 1938 jep provimin para komisionit t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga Imzot Pjet\u00ebr Gjura, At Pashko Gjadrit S.J, e Dom Anton Zogajt. Imzot Gjura ishte interesuar dhe kishte gjetur gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe nj\u00eb burs\u00eb studimi p\u00ebr n\u00eb <em>Kolegjin Bringole Sale Negroni<\/em> n\u00eb Genova (<em>Collegio Brignole Sale Negroni<\/em>), Seminar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i Et\u00ebrve Lazarist\u00eb dhe n\u00eb fund t\u00eb vitit 1938, Franoja vendoset n\u00eb Gjenova. Aty gjen si student\u00eb t\u00eb teologjis\u00eb bashk\u00ebkombasit e vet Mark Gjani, Mark Bibaj e Zef Shpani si dhe Ndoc Ndoj\u00ebn n\u00eb vitin e fundit t\u00eb teologjis\u00eb, i cili sapo u shugurua meshtar u kthye n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa studionte n\u00eb Genova, Shqip\u00ebria pushtohet nga pushtuesit italian\u00eb dhe ai s\u00eb bashku me nj\u00eb grup student\u00ebsh shqiptar\u00eb e kund\u00ebrshtuan k\u00ebt\u00eb akt, gj\u00eb q\u00eb b\u00ebhet shkak q\u00eb ai t\u00eb largohej si i pad\u00ebshiruesh\u00ebm, edhe pse student\u00ebt shqiptar\u00eb ishin nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb mir\u00ebt n\u00eb at\u00eb kolegj. I mbetur s\u00ebrish pa mundur t\u00eb studioj\u00eb rregullisht sipas thirrjes, kthehet n\u00eb Shkod\u00ebr dhe i drejtohet Kryeipeshkvit t\u00eb Shkodr\u00ebs Imzot Gasp\u00ebr Tha\u00e7it dhe rektorit t\u00eb Seminarit At Felice Chiesa me k\u00ebrkes\u00ebn q\u00eb t\u00eb lejohet t\u00eb vijoj\u00eb studimet. I thon\u00eb se p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gj\u00eb duhet t\u00eb vendos\u00eb Delegati Apostolik Imzot Giovanni Nigris, i cili si proitalian q\u00eb ishte, nuk d\u00ebshironte t\u00eb jepte lejen p\u00ebr t\u00eb ndjekur seminarin edhe pse Dom Frano shkon dhe e takon vet\u00eb personalisht.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Imzot Frano Ilia\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/imzot_frano_ilia3.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>I shkon n\u00eb nj\u00eb takim famulliarit t\u00eb Shkodr\u00ebs Dom Mikel Koliqit, i cili me t\u00eb marr\u00eb vesh problemin e pranon si ndihm\u00ebs n\u00eb zyr\u00ebn e tij famullitare, dhe bash n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb s\u00ebmuret katekisti i shkollave fillore Dom Ernest \u00c7oba, i cili e merr si asistent t\u00eb vetin n\u00eb p\u00ebrgatitjen e t\u00eb rinjve p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb sakramentetet. I shfaqet nd\u00ebrkoh\u00eb s\u00ebmundja e syve t\u00eb cil\u00ebn ia identifikon p\u00ebrgjat\u00eb m\u00ebsimeve profesori i Matemamatik\u00ebs Injac Zamputi dhe detyrohet t\u00eb vendos\u00eb syze. Vet\u00ebm pas k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur me nd\u00ebrhyrjen e At Felice Chiesa dhe t\u00eb daj\u00ebs s\u00eb tij, Imzot Leone Nigris bindet dhe l\u00ebshon lejen p\u00ebrkat\u00ebse p\u00ebr t\u00eb ndjekur seminarin, lajm t\u00eb cilin ia komunikon Imzot Frano Gjini, Ipeshkvi Abat i Mirdit\u00ebs.<\/p>\n<p>Kryen nj\u00eb vit tjet\u00ebr, duke rimarr\u00eb edhe nj\u00eb her\u00eb filozofin\u00eb, leksionet e s\u00eb cil\u00ebs ia jepnin At Mark Harapi S.J. dhe At Giovanni Fausti (Rektor i Seminarit), dhe vitin pasardh\u00ebs hidhet n\u00eb vitin e dyt\u00eb teologji, duke iu njohur k\u00ebshtu studimet e kryera n\u00eb Genova. Gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebsaj periudhe studimore, Dom Frano pati si at shpirt\u00ebror t\u00eb tij At Giacomo Gardini S.J. N\u00eb ver\u00ebn e vitit 1943, shkon dhe asiston daj\u00ebn e vet Dom Pjetrin n\u00eb p\u00ebrgatitjen e kandidat\u00ebve p\u00ebr krezmim n\u00eb Famullin\u00eb e Milotit dhe m\u00eb 18 dhjetor 1943, mbasi kishte studiuar n\u00eb shkolla t\u00eb ndryshme fetare, duke kap\u00ebrcyer pengesa t\u00eb shumta sh\u00ebndetsore dhe administrative u shugurua meshtar p\u00ebrmes duarve t\u00eb Imzot Vin\u00e7enc Prennushit O.F.M, Kryeipeshk\u00ebv i Durr\u00ebsit, n\u00eb Kish\u00ebn e Seminarit n\u00eb Shkod\u00ebr, q\u00eb do t\u00eb pasohet m\u00eb pas me kremtimin e mesh\u00ebs s\u00eb par\u00eb po n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet.<\/p>\n<p>M\u00eb 28 tetor 1944 n\u00eb kulmin e luft\u00ebs s\u00eb Tiran\u00ebs, em\u00ebrohet nga Imzot Prennushi n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e z\u00ebvend\u00ebsfamullitarit pran\u00eb famullis\u00eb s\u00eb kryeqytetit ku asokohe famullitar ishte Dom Shtjef\u00ebn Kurti. P\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr gjat\u00eb bombardimeve t\u00eb luft\u00ebs ai u strehua n\u00eb bodrumin hospicit t\u00eb kish\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebn Antonit, ku ishte rektor At Viktor Volaj O.F.M, i cili jetonte fshehurazi nga p\u00ebrndjekja e komunist\u00ebve p\u00ebr shkak se kishte qen\u00eb sekretar i regjentit At Anton Harapit O.F.M. Aty n\u00eb bodrum p\u00ebrktheu n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe \u201eUngjillin sipas Markut\u201c. M\u00eb 04 maj 1945, p\u00ebrve\u00e7se si ndihm\u00ebsfamullitar, em\u00ebrohet m\u00ebsues i besimit p\u00ebr gjasht\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb shkollat fillore t\u00eb Tiran\u00ebs.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Imzot Frano Ilia\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/imzot_frano_ilia4.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><em>Imzot Frano Ilia n\u00eb gjyqin komunist<\/em><\/p>\n<p>Po at\u00eb vit Imzot Prennushi e em\u00ebron famullitar n\u00eb Shna Prende t\u00eb Kurbinit, dikur Selia e Dioqez\u00ebs s\u00eb Arbnit dhe m\u00eb pas Selia e Arkidioqez\u00ebs s\u00eb Durr\u00ebsit. M\u00eb 11 tetor niset n\u00eb at\u00eb famulli, nga ku i duhej t\u00eb mbulonte me sh\u00ebrbim meshtarak Gallat\u00ebn, Famullin\u00eb e Shna Vlashit n\u00eb Skuraj me tre lagjet e saj (Mshet, Ferr\u00eb-Skuraj, Shkopet); Malin e Bardh\u00eb, Daul\u00ebn, Selit\u00ebn, Kuqn\u00ebn dhe Lesterin. Me dekretin e rip\u00ebrt\u00ebrir\u00eb t\u00eb dat\u00ebs 27 korrik t\u00eb vitit 1949, nga vikari Imzot Pjet\u00ebr Dema i vihet n\u00eb ngarkim edhe mbar\u00ebshtimi i Delbnishtit. N\u00eb Shna Prende do ta ndiqnin, p\u00ebr t\u00eb mos u ndar\u00eb kurr\u00eb edhe t\u00eb dy prind\u00ebrit e tij, t\u00eb cil\u00ebt lan\u00eb Shkodr\u00ebn p\u00ebr t\u2019i bashkuar djalit tyr\u00eb t\u00eb vet\u00ebm. Dom Frano kryente sh\u00ebrbimin meshtark rregullisht n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb fshatrat sidomos nd\u00ebr festa t\u00eb m\u00ebdha si p\u00ebr Pashk\u00eb, K\u00ebshndella e t\u00eb Shuma.<\/p>\n<p>M\u00ebsimet katekistike i jepte gjat\u00eb periudh\u00ebs pranver\u00eb-ver\u00eb. N\u00eb ver\u00ebn e vitit 1947, organet qeveritare vendore t\u00eb Kruj\u00ebs i sekuestruan t\u00eb gjitha pasurit\u00eb e tundshme personale dhe ato t\u00eb ish-seminarit t\u00eb Shna Prendes (karrige, banka, tavolina, tuf\u00ebn e dhive, si dhe nj\u00eb or\u00eb muri t\u00eb cil\u00ebn ia kishte b\u00ebr\u00eb dhurat\u00eb Dom Erbesto \u00c7oba, kumbari i meshtaris\u00eb dit\u00ebn e shugurimit e q\u00eb komunist\u00ebt e Kruj\u00ebs pasi e mor\u00ebn e vendos\u00ebn n\u00eb Komitetin e tyre n\u00eb Kruj\u00eb), duke ia v\u00ebshtir\u00ebsuar jetes\u00ebn vet\u00eb i pest\u00eb (p\u00ebrve\u00e7 dy prind\u00ebrve kishte n\u00eb ngarkim edhe nj\u00eb rrog\u00ebtar dhe nj\u00eb person jetim me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara). Pas tet\u00eb vjet\u00ebsh sh\u00ebrbim baritor n\u00eb Shna Prende, n\u00eb nj\u00eb territor gjeografik mjaft t\u00eb hapur e t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, n\u00eb t\u00eb cilin fillimisht iu desh t\u00eb udh\u00ebtonte m\u00eb nj\u00eb kal\u00eb t\u00eb huazuar nga Dom Pal Gjini deri sa do t\u00eb blinte nj\u00eb mushk\u00eb t\u00eb veten. N\u00eb vitin vitin 1952, Imzot Pjet\u00ebr Dema e em\u00ebron famullitar t\u00eb Milotit. Miloti, Skuraj, Gallata e Delbnishti mbeten s\u00ebrish vendbanimi i tij.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe kryen edhe detyr\u00ebn e sekretarit t\u00eb Kurjes Kryeipeshkvore t\u00eb kryesuar nga Imzot Pjet\u00ebr Dema, detyr\u00eb t\u00eb cil\u00ebn e kreu edhe kur detyr\u00ebn e ipeshkvit e mbulonin kapitullar\u00ebt Dom Luigj Gashi, famullitar i Gur\u00ebzit, Dom Zef Bici, famullitar i Tiran\u00ebs, dhe kur ky u burgos Dom Ndoc Sahat\u00e7ia. Gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb ishte famullitar n\u00eb Shna Prende dhe Milot, Dom Frano n\u00eb shembullin e pararend\u00ebsit t\u00eb tij n\u00eb Kurbin, At Shtjef\u00ebn Gje\u00e7ovit O.F.M. nis mbledhjen e dokumentacionit historik t\u00eb botuar dhe atij arkivor kryesisht n\u00ebp\u00ebr regjistrat kishtar\u00eb q\u00eb kishin shp\u00ebtuar si <em>Status Animarum<\/em>, por edhe n\u00eb terren si cop\u00ebza tregimesh historike, goj\u00ebdh\u00ebna, mikrotoponimin\u00eb (toponimin\u00eb e imt\u00eb) dhe etnonimin\u00eb, tradit\u00ebn zakonore juridike t\u00eb zon\u00ebs, me nj\u00eb fjal\u00eb ai mblodhi t\u00eb gjith\u00eb pasurin\u00eb e kultur\u00ebs tradicionale t\u00eb krahin\u00ebs s\u00eb Kurbinit.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Imzot Frano Ilia\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/imzot_frano_ilia5.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><em>Imzot Frano Ilia n\u00eb gjyqin komunist<\/em><\/p>\n<p>Pun\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe e kreu n\u00eb mbledhjen e \u201cZakonit t\u00eb Kurbinit\u201d, t\u00eb cil\u00ebn e kreu me nxitjen e etnografit Rrok Zojzi, asokohe punonj\u00ebs n\u00eb Sektorin e Etnografis\u00eb, pran\u00eb Institutit t\u00eb Kultur\u00ebs Popullore n\u00eb Tiran\u00eb, i cili e ftoi Dom Franon si bashk\u00ebpun\u00ebtor t\u00eb jasht\u00ebm. Vepr\u00ebn n\u00eb fjal\u00eb erdhi duke e zgjeruar dhe i dha titullin <em>Kanuni i Sk\u00ebnderbeut<\/em> , me mbi 700 faqe, t\u00eb cil\u00ebn pasi e p\u00ebrfundoi e dor\u00ebzoi pran\u00eb Institutit n\u00eb fjal\u00eb. Vepra e shtypur u shum\u00ebfishua n\u00eb shtat\u00eb kopje dhe u shqyrtua nga nj\u00eb komision ekspert\u00ebsh t\u00eb atij instituti i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga Ismet Elezi, Emil Tedeskini dhe Vangjel Meksi dhe bazuar n\u00eb v\u00ebrejtjet p\u00ebrkat\u00ebse u gjykua dhe u vler\u00ebsua p\u00ebr botim, gj\u00eb q\u00eb nuk u realizua, por q\u00eb nuk iu kthye as autorit mbasi ky i fundit u arrestua.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr dor\u00ebshkrimi u p\u00ebrvet\u00ebsua pa ju njohur e drejta e autor\u00ebsis\u00eb, pa u paguar puna e kryer dhe u shfryt\u00ebzua si literatur\u00eb dor\u00ebshkrimore pa u cituar kurr\u00eb autori i tij. Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe (1953-1967), ai shkroi nj\u00eb historik t\u00eb Kurbinit, historikun e famullis\u00eb s\u00eb Milotit si dhe p\u00ebrktheu nga latinishtja pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb v\u00ebllimit t\u00eb VII t\u00eb vepr\u00ebs <em>Illyricum Sacrum<\/em> (1817) t\u00eb Daniele Farlati-t, q\u00eb kishte subjekt territoret e dioqezave kishtare shqiptare brenda kufirit zyrtar t\u00eb shtetit shqiptar, posa\u00e7\u00ebrisht pjes\u00ebn: Shkodra me sufraganet e saj dhe Durr\u00ebsin me sufraganet e tij, me iden\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrkthehej edhe pjesa tjet\u00ebr e t\u00eb nj\u00ebjtit v\u00ebllim; Tivari me dioqezat sufragane si dhe nj\u00eb pjes\u00eb e vog\u00ebl e volumit VIII, pjesa p\u00ebr Arqipeshkvin\u00eb e Shkupit.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjat\u00eb koh\u00ebs kur nga ana e regjimit komunist imponohej miratimi i Statusit t\u00eb Kish\u00ebs Katolike, i cili e parashihte domosdoshm\u00ebrisht organizimin e hierarkis\u00eb kishtare brenda vendit, t\u00eb pavarur nga Selia e Shenjt\u00eb, (\u201e<em>Kisha katolike shqiptare nuk mban me Pap\u00ebn asnj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie organizative, ekonomike ose politike<\/em>\u201c, shih: \u201eStatuti i Kish\u00ebs Katolike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\u201c, Neni 1), Dom Franoja n\u00eb diskutimet rreth k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje kishte qen\u00eb deklaruar kund\u00ebrshtar i k\u00ebsaj ideje e cila natyrisht binte n\u00eb kund\u00ebrshtim me unitetin e kish\u00ebs, sikurse e kishte projektuar qeveria e regjimit t\u00eb Tiran\u00ebs.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Imzot Frano Ilia\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/imzot_frano_ilia6.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><em>Imzot Frano Ilia n\u00eb gjyqin komunist<\/em><\/p>\n<p>T\u00eb detyruar p\u00ebrball\u00eb presionit t\u00eb jasht\u00ebzakosh\u00ebm t\u00eb qeveris\u00eb, Dom Frano vet\u00eb i 64-ti e firmos\u00ebn me shpirt nd\u00ebr dh\u00ebmb\u00eb k\u00ebt\u00eb <em>Status<\/em> t\u00eb pprecedent\u00eb m\u00eb 26 qershor 1951. Po ashtu nj\u00eb element shtes\u00eb p\u00ebr t\u00eb cilin Dom Franoja ishte vazhdimisht i mbik\u00ebqyrur dhe i mbajtur n\u00ebn v\u00ebzhgim ishte fakti se ai jetonte e punonte n\u00eb Kurbin, krahin\u00eb e cila ishte e pabindur ndaj regjimit komunist. N\u00eb ver\u00ebn e vitit 1946 ishte arratisur gjeneral Prenk Pervizi (1897-1977), dhe list\u00ebs prej 17 t\u00eb arratisurve dhe dhjet\u00ebra t\u00eb tjer\u00ebve q\u00eb kishin dal\u00eb n\u00eb mal nga fshatrat q\u00eb ishin n\u00ebn juridiksionin e famullis\u00eb s\u00eb tij, regjimi u frik\u00ebsohej jasht\u00eb mase, ndaj Dom Frano mund t\u00eb ishte nj\u00eb pik\u00eb referimi tek i cili ata do t\u00eb k\u00ebrkonin bashk\u00ebpunim.<\/p>\n<p>P\u00ebr fat t\u00eb mir\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebt e regjimit e dinin k\u00ebt\u00eb fakt, ndaj nuk iu afruan famullitarit p\u00ebr t\u00eb mos l\u00ebn\u00eb ndonj\u00eb shkak q\u00eb ai t\u00eb vuante p\u00ebr shkak t\u00eb tyre e n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ata edhe e mbrojt\u00ebn. Por nuk qe e mjaftueshme as kjo. M\u00eb 19 shkurt 1967, kremtoi mesh\u00ebn e fundit dhe 2 dit\u00eb m\u00eb pas, t\u00eb mart\u00ebn m\u00eb 21 shkurt, at\u00eb dit\u00eb kur mbushte 49 vje\u00e7, Dom Franoja pa me sy derdhjen e t\u00ebrbimit komunist n\u00eb kish\u00ebn famullitare. M\u00eb n\u00eb fund do t\u2019i vinte radha edhe atij vet\u00eb. U arrestua t\u00eb paradit\u00ebn e s\u00eb shtun\u00ebs m\u00eb 23 shtator t\u00eb vitit t\u00eb kobsh\u00ebm 1967.<\/p>\n<p>N\u00eb vendimin p\u00ebr arrestimin p\u00ebrkat\u00ebs, arrestimi i l\u00ebshuar nga prokurori i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i Republik\u00ebs Popullore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Lefter Gega si dhe si dhe n\u00eb venndimin p\u00ebrkat\u00ebs p\u00ebr fillimin e \u00e7\u00ebshtjes penale t\u00eb l\u00ebshuara n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn dat\u00eb, m\u00eb 22 shtator 1967 hetuesi i Ministris\u00eb s\u00eb Brendshme Ilo Papa konstatonte se Frano Illija \u201c<em>\u2026duke qen\u00eb element armik i pushtetit popullor ka agjituar dhe propaganduar per kunder pushtetit popullor n\u00eb persona t\u00eb ndrysh\u00ebm, duke kryer k\u00ebshtu krimin e parashikuar nga neni 73\/I i Kodit Penal<\/em>.\u201d<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Imzot Frano Ilia\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/imzot_frano_ilia7.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>Materialet hetimore depozitohen n\u00eb dosjen me num\u00ebr 575 t\u00eb hapur enkas e q\u00eb mban t\u00eb shkruar mbi kapak \u201cMaterialet e t\u00eb pamndehurit Frano Illiaj\u201d. N\u00eb kontrollin e personal, sipas proces-verbalit p\u00ebrkat\u00ebs t\u00eb mbajtur me dat\u00ebn 23 shtator 1967, iu gjet\u00ebn dhe iu mor\u00ebn.<\/p>\n<ol>\n<li><em>530 (pes\u00ebd\u00ecqind e tridhjet\u00eb) lek\u00eb<\/em><\/li>\n<li><em>Nj\u00eb or\u00eb dore e mark\u00ebs \u201cLangines\u201d me fush\u00eb t\u00eb bardh\u00eb, trup t\u00eb bardh\u00eb, me rryp t\u00eb zi, e p\u00ebrdorur.<\/em><\/li>\n<li><em>Nj\u00eb \u00e7akmak vendi ngjyra e bardh\u00eb<\/em><\/li>\n<li><em>Nj\u00eb pasaport\u00eb personale me Nr. 017461<\/em><\/li>\n<li><em>Nj\u00eb kreh\u00ebr \u201cperlen\u201d<\/em><\/li>\n<li><em>Nj\u00eb portofol meshini ngjyr\u00eb vishnje<\/em><\/li>\n<li><em>Nj\u00eb rryp mesi l\u00ebkur\u00eb e zez\u00eb i p\u00ebrdorur<\/em><\/li>\n<li><em>Nj\u00eb stilograf blu i p\u00ebrdorur n\u00eb maj\u00ebn e t\u00eb cilit shkruhet fjala \u201caurora\u201d<\/em><\/li>\n<li><em>Nj\u00eb shami duarsh ngjyr\u00eb blu me kuadrata.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"margin-left: 53.4pt;\">Pasi \u00ebsht\u00eb mbyllur proces-verbali me num\u00ebr rendor 9, \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar me shkrim dore : \u201c<em>nj\u00eb pal\u00eb syza s\u00eb bashku me kutin\u00eb e tyre<\/em>\u201d. Pro\u00e7esverbali mbyllet me n\u00ebnshkrimet e t\u00eb arrestuarit Frano Illis\u00eb, hetuesit Ilo Papa dhe asistuesve Elham Gjika dhe Ko\u00e7o Josifi, t\u00eb cil\u00ebt sikurse do shohim do t\u00eb jen\u00eb hestuesit e tij xhelat\u00eb q\u00eb do e marrrin p\u00ebrduarsh p\u00ebrgjat\u00eb gjith\u00eb procesit hetimor.<\/p>\n<p>Pas kontrollit personal p\u00ebrpilohet nj\u00eb tjet\u00ebr vendim p\u00ebr kontrollin e banes\u00ebs sepse konstatohet se \u201c<em>dyshohet t\u00eb ket\u00eb materiale t\u00eb fshehura me p\u00ebrmbajtje armiq\u00ebsore, gjetja e t\u00eb cilave ndihmon n\u00eb sqarimin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes dhe sh\u00ebrbejn\u00eb si prova materiale konform nenit 73 t\u00eb Kodit Penal<\/em>\u201d. dhe menj\u00ebher\u00eb pas k\u00ebtij vendimi vjen ai mbi mas\u00ebn p\u00ebr sigurimin e pasuris\u00eb, konform nenit 127 t\u00eb Kodit t\u00eb Procedur\u00ebs Penale.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Imzot Frano Ilia me Pap\u00ebn Pali II\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/imzot_frano_ilia_me_papen.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><em>Imzot Frano Ilia me pap\u00ebn\u00a0Gjon Pali II<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb pro\u00e7esverbalin p\u00ebrkat\u00ebs t\u00eb kontrollit t\u00eb banes\u00ebs t\u00eb mbajtur n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn dat\u00eb (23 shtator), teksti i s\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb i shkruar me shkrim dore, t\u00eb n\u00ebnshkruar nga hetuesi Ilo Papa asistuar nga Ko\u00e7o Josifi, Qemal Karamani, Selman Kasmi (ky i fundit kryetar i K\u00ebshillit popullor t\u00eb katundit Milot, si dhe motr\u00ebs Pelegrina Kallmeti, q\u00eb paraqitet si e zonja e sht\u00ebpis\u00eb u mor\u00ebn sendet e poshtsh\u00ebnuar:<\/p>\n<ol>\n<li><em>Nj\u00eb bllok me kapak kartoni q\u00eb n\u00eb faqen e par\u00eb t\u00eb t\u00eb cilit shkruhen fjal\u00ebt \u201ckronik\u00eb, viti 1953.<\/em><\/li>\n<li><em>3 (tre) cop\u00eb blloqe me sh\u00ebnime t\u00eb ndrysshme<\/em><\/li>\n<li><em>6 (gjasht\u00eb) cop\u00eb kartolina q\u00eb i d\u00ebrgohen nga persona t\u00eb ndrysh\u00ebm<\/em><\/li>\n<li><em>1 (nj\u00eb), kalendar kishtar i vitit 1942<\/em><\/li>\n<li><em>1(nj\u00eb) biografi e Zef Bicit<\/em><\/li>\n<li><em>14 (kat\u00ebrmb\u00ebdhjet\u00eb) cop\u00eb letra t\u00eb ndryshme<\/em><\/li>\n<li><em>1 (nj\u00eb) bllok sh\u00ebnimesh me kapak blu, prej letre, kapak fletoresh.<\/em><\/li>\n<li><em>1 (nj\u00eb) album fotografik me nj\u00eb sasi fotografish t\u00eb ndryshme<\/em>. Vjon m\u00eb pas po me shkrim dore inventari i materialeve dhe orendive sht\u00ebpiake t\u00eb dhom\u00ebs si dhe i veshjeve personale t\u00eb Dom Franos, list\u00eb e cila mbyllet me num\u00ebr rendor 17, materiale t\u00eb cilat i lihen n\u00ebn ruajtje Pelegrina Kallmetit.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Pas 8 muajsh hetuesi, shoq\u00ebruar kjo me ciniz\u00ebm, fyerje, p\u00ebrbuzje, rrahje e turtura nga m\u00eb \u00e7njer\u00ebzoret, m\u00eb 1 prill 1968 dosja hetimor n\u00eb ngarkim t\u00eb Dom Frano Illis\u00eb Dom Zef Bicit, Dom Mark Hasit, Dom Mark Dushit At Geg\u00eb Lum\u00ebs, Alfons Radovanit dhe Kol Marlacajt, nga prokurori i rrethit Shkod\u00ebr Faik Minarolli, i p\u00ebrcillet p\u00ebr gjykim Gjykat\u00ebs s\u00eb Qarkut Shkod\u00ebr.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Imzot Frano Ilia - Famullia e Milotit\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/imzot_frano_ilia_famullia.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>M\u00eb 25 prill 1968, pas 4 dit\u00ebsh gjykimi n\u00eb Kish\u00ebn e Motrave Stigmatine n\u00eb Gjuhadol n\u00eb Shkod\u00ebr, n\u00eb pretenc\u00ebn e prokurorit k\u00ebrkohej kjo mas\u00eb d\u00ebnimi: \u201c<em>I pandehuri Frano Ilia, p\u00ebr krimin e tradhtis\u00eb ndaj atdheut, i kryer n\u00eb form\u00ebn e spiunazhit, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nenit 64-14 t\u00eb Kodit Penal me vdekje me pushkatim; p\u00ebr krimin e agjitacionit dhe t\u00eb propagand\u00ebs kund\u00ebr pushtetit popullor n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nenit 73\/1 e 14 t\u00eb Kodit Penal me 10 vjet heqje lirie, duke b\u00ebr\u00eb bashkimin e d\u00ebnimeve, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nenit 48 t\u00eb Kodit Penal, k\u00ebrkoj d\u00ebnimin e tij me vdekje me pushkatim, me konfiskim t\u00eb pasuris\u00eb dhe me humbjen e t\u00eb drejtave elektorale n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nenit 27 t\u00eb Kodit Penal p\u00ebr 5 vjet<\/em>.\u201d<\/p>\n<p>Gjykata e Qarkut t\u00eb Shkodr\u00ebs e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga Nuri Resmja (kryetar), Marije Zef Gjoni (ndihm\u00ebsgjygjtare) dhe Gjergj Mark Doda (ndihm\u00ebsgjygjtar) e shpalli fajtor dhe n\u00ebn aprovimin e duartrokitjeve e turpshme t\u00eb publikut n\u00eb sall\u00eb dhe pjes\u00ebs tjet\u00ebr jasht\u00eb saj q\u00eb e ndiqte me altoparlant\u00eb t\u00eb vendosur enkas vendosi:<\/p>\n<p>\u201c<em>T\u00eb pandehurin Frano Illia, p\u00ebr krimin e tradhtis\u00eb ndaj atdheut, ie d\u00ebnon me vdekje me pushkatim, me konfiskim t\u00eb pasuris\u00eb s\u00eb tij e me heqjen e t\u00eb drejt\u00ebs elektorale p\u00ebr 5 vjet koh\u00eb, p\u00ebr krimin e agjitacionit e propagand\u00ebs e d\u00ebnon me 10 vjet heqje t\u00eb liris\u00eb.<\/em><\/p>\n<p>Duke b\u00ebr\u00eb bashkimin e d\u00ebnimeve p\u00ebrfundimisht me vdekje pushkatim, me konfiskim t\u00eb pasuris\u00eb dhe me heqjen e s\u00eb drejt\u00ebs elektorale p\u00ebr 5 vjet koh\u00eb.\u201d S\u00eb bashku m\u00eb t\u00eb u d\u00ebnuan me masat e d\u00ebnimit p\u00ebrkat\u00ebse edhe Dom Zef Bici, Dom Mark Hasi, Dom Mark Dushi e t\u00eb tjer\u00ebt. Nd\u00ebrsa dy t\u00eb par\u00ebt u ekzekutuan, Dom Frano dhe Dom Mark Hasi u d\u00ebnuan me 25 vjet, ky i fundit vdiq n\u00eb burg. Mjaft interes paraqesin sh\u00ebnimet e tij autobiografie, n\u00eb t\u00eb cilat jan\u00eb p\u00ebrshkruar kujtimet plot dhimbje p\u00ebr shkak t\u00eb dhun\u00ebs dhe turturave fizike e shpirt\u00ebrore t\u00eb ushtruara mbi t\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb kalvarit.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Imzot Frano Ilia - romani Dava\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/imzot_frano_ilia_dava.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>Kur i soll\u00ebn p\u00ebr t\u00eb firmosur nj\u00eb k\u00ebrkes\u00ebn ankimore p\u00ebr falje t\u00eb jet\u00ebs, p\u00ebrpiluar nga zyra e ndihm\u00ebs juridike dit\u00ebn mbas m\u00eb 26 prill 1968, ku shkruhej se gjoja prifti jubanas n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb saj mohonte fen\u00eb se gjoja kjo e kishte paisur q\u00eb n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri me nj\u00eb \u201eedukim regresist\u201c i cili i kishte \u201eushqyer konceptet reaksionare\u201c, dom Franja shkruan me stilolaps se \u201e<em>P\u00ebrsa i p\u00ebrket besimit, jam besimtar por me nd\u00ebrgjegje t\u00eb past\u00ebr do t\u2019i sh\u00ebrbej Atdheut<\/em>\u201c, shlyen gjith\u00e7ka n\u00eb fjalin\u00eb q\u00eb aprovonte mohimin e fes\u00eb prej tij, duke l\u00ebn\u00eb vet\u00ebm rreshtin e fundit: Lypi m\u00ebshir\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe Gjykata e Lart\u00eb \u201eKolegji Penal\u201c e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga Aranit \u00c7ela, Hajri Shehu dhe Sybhi Dedei, pas marrjes n\u00eb shqyrtim t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes penale nr. 65 n\u00eb ngarkim t\u00eb t\u00eb pandeurve t\u00eb p\u00ebrmendur n\u00eb seanc\u00ebn e hapur t\u00eb dat\u00ebs 6 maj 1968, vendosi l\u00ebnien n\u00eb fuqi t\u00eb vendimit nr. 16, dat\u00eb 25 prill 1968 t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Qarkut Shkod\u00ebr. Dom Franoja do t\u00eb deklaronte publikisht se \u201cEdhe sikur t\u00eb m\u00eb premtojn\u00eb nj\u00ebqind jet\u00eb, asnjen\u00ebn nuk e due tue mohue fen\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Dihej q\u00eb Dom Franoja kishte punuar p\u00ebrplot 22 vjet pand\u00ebrprer\u00eb n\u00eb gjurmimin e historis\u00eb shqiptare, etnologjis\u00eb, gjuh\u00ebsis\u00eb e folkloristik\u00ebs, posa\u00e7\u00ebrisht n\u00eb Kurbin, mu n\u00eb zemr\u00ebn e Arbnit, ndaj dor\u00ebshkrimet e tij praqisinin interes. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim, m\u00eb dat\u00ebn 18 tetor 1967, nga punonj\u00ebsi i Arkivit t\u00eb Shtetit Dhimit\u00ebr Andoni, mbahet prosecverbali i marrjes (konfiskimit) t\u00eb bibliotek\u00ebs personale t\u00eb Dom Frano Illis\u00eb.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Imzot Frano Ilia - kanuni i Skanderbegut\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/kanuni_skanderbegut.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><strong>Ja teksti i procesverbalit: Proces-Verbal<\/strong><br \/>\nI mbajtur me dat\u00ebn 18 tetor 1967, n\u00eb qytetin e Milotit nga un\u00eb punonj\u00ebsi i Arkivit t\u00eb Shtetit Dhimit\u00ebr Andoni, me pjesmarrjen e shok\u00ebve Elham Gjika, hetues n\u00eb Ministrin\u00eb e P. t\u00eb Brendshme, Xhemal Kapllani, punonj\u00ebs n\u00eb D. P. t\u00eb Brendshme Kruje, Selman Kasmit, Kryetar i K\u00ebshillit Popullor t\u00eb lokalitetit t\u00eb Milotit dhe t\u00eb zonj\u00ebs s\u00eb sht\u00ebpis\u00eb Pelegrina kallmetit, n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e t\u00eb arrestuart Frano Illija, mor\u00ebm bibliotek\u00ebn personale t\u00eb t\u2019 arrestuarit materialet e poshtsh\u00ebnuara:<\/p>\n<ol>\n<li>5 tuba let\u00ebr t\u00eb milimetruar q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb skica t\u00eb kishave dhe t\u00eb kalave t\u00eb vjetra.<\/li>\n<li>Nj\u00eb zarf me harta t\u00eb ndryshme t\u00eb Europ\u00ebs.<\/li>\n<li>Nj\u00eb dosje me studime p\u00ebr Kurbinin, Famullin\u00eb e Shna Prendes dhe skeda t\u00eb ndryshme.<\/li>\n<li>Nj\u00eb p\u00ebrkthim shqip me titull \u201cMbi ardhjen e Elis n\u00eb mbarim t\u00eb bot\u00ebs\u201d.<\/li>\n<li>Nj\u00eb p\u00ebrkthim Ungjilli<\/li>\n<li>Nj\u00eb fletore me punime t\u00eb ndryshme e p\u00ebrkthime t\u00eb Gasp\u00ebr Gurakuqit.<\/li>\n<li>Fjal\u00eb t\u00eb urta t\u00eb mbledhura nga Gasp\u00ebr Gurakuqi.<\/li>\n<li>Nj\u00eb zarf me nj\u00eb punim t\u00eb Gasp\u00ebr Gurakuqit me titull \u201cNjoftime mbi Kuran e Islamiz\u00ebm\u201d.<\/li>\n<li>Nj\u00eb punim i daktilografuar mbi viset e ndryshme t\u00eb Zadrim\u00ebs.<\/li>\n<li>Nj\u00eb fletore me titull \u201cMishelanija\u201d e Gasp\u00ebr Gurakuqit.<\/li>\n<li>Nj\u00eb fletore \u201cStudim p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe nga Gasp\u00ebr Gurakuqi.<\/li>\n<li>Nj\u00eb shqyrtim mbi hebrejt.<\/li>\n<li>Kodi i Tagrit Kanonik.<\/li>\n<li>Nj\u00eb sasi predikimesh fetare. Nj\u00eb fletore.<\/li>\n<li>Pjes\u00eb t\u00eb ndryshme nga p\u00ebrkthimi i Farlatit, n\u00eb 6 fletore.<\/li>\n<li>Pes fletore me kujtime t\u00eb ndryshme.<\/li>\n<li>Nj\u00eb p\u00ebrkthim \u201cZoja e Lurd\u00ebs\u201d.<\/li>\n<li>Nj\u00eb fletore me sh\u00ebnime mbi kontrollin e kishave.<\/li>\n<li>Nj\u00eb dosje me materiale folkloristike.<\/li>\n<li>Nj\u00eb lib\u00ebr pag\u00ebzimesh.<\/li>\n<li>Nj\u00eb fletore me titull \u201cMrekulli me Fatimen\u201d.<\/li>\n<li>Nj\u00eb dosje me kalendar fetar dhe nj\u00eb punim mbi Kurbinin.<\/li>\n<li>Nj\u00eb dosje me predikime fetare.<\/li>\n<li>Nj\u00eb dosje me punimin mbi zakonin e Kurbinit.<\/li>\n<li>Nj\u00eb dosje m kopje t\u00eb p\u00ebrkthimit shqip t\u00eb Letrave t\u00eb Sh\u00ebn Pal Apostolit.<\/li>\n<li>12 fletrore me shenime toponomastike p\u00ebr fshatra t\u00eb ndryshme t\u00eb rrethit t\u00eb Kruj\u00ebs.<\/li>\n<li>Nj\u00eb dosje me disa sh\u00ebnime mbi origjin\u00ebn e Familjes Illiaj.<\/li>\n<li>Nj\u00eb pako me skeda p\u00ebr fjalor\u00eb.<\/li>\n<li>Nj\u00eb fletore me kopje t\u00eb letrave t\u00eb Sh\u00ebn Palit dhe komenti i saj.<\/li>\n<li>5 fletore me rregulla t\u00eb ndryshme kishtare.<\/li>\n<li>Nj\u00eb dosje me korrespondenc\u00ebn kishtare.<\/li>\n<li>Nj\u00eb dosje me studime t\u00eb ndryshme, fshatrat e Kruj\u00ebs.<\/li>\n<li>Nj\u00eb punim mbi famullin\u00eb e Biz\u00ebs.<\/li>\n<li>Nj\u00eb zarf me dor\u00ebshkrime t\u00eb vjetra Turqisht e Italisht.<\/li>\n<li>Nj\u00eb dosar me p\u00ebrkthimin e Historis\u00eb Kishtare t\u00eb Iliris\u00eb prej Danijel Farlatit.<\/li>\n<li>20 dor\u00ebshkrime mbi studimin \u201cSk\u00ebnderbeu n\u00ebp\u00ebr Kurbi\u201d, kulti i Zott t\u00eb diellit n\u00eb Ilirin para kristjane etj.<\/li>\n<li>Nj\u00eb fashikull me studime t\u00eb ndryshme.<\/li>\n<li>Nj\u00eb material mbi zakonin e Kurbinit.<\/li>\n<li>Nj\u00eb sasi skedash t\u00eb ndryshme.<\/li>\n<li>Nj\u00eb kuti me punime t\u00eb ndryshme historiko-fetare.<\/li>\n<li>Nj\u00eb punim mbi ndryshimet nd\u00ebrmjet kanuneve t\u00eb Sk\u00ebnderbeut dhe t\u00eb Lek Dukagjinit.<\/li>\n<li>8 cop\u00eb fjalor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaja.<\/li>\n<li>5 cop\u00eb gramatika t\u00eb gjuh\u00ebve t\u00eb huaja.<\/li>\n<li>46 cop\u00eb libra t\u00eb ndryshme fetare n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaja.<\/li>\n<li>39 cop\u00eb libra dhe historik\u00eb shqip t\u00eb botuara para \u00e7lirimit.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Tjet\u00ebr gj\u00eb nuk u muarr nga ana jon\u00eb. Proces verbali u mbyll me num\u00ebr rendor 45 dhe mbasi u lexua u firmos nga t\u00eb pranishmit. Gjithashtu u pyet dhe e zonja e sht\u00ebpis\u00eb Pelegrina Kallmeti n\u00ebse kishte ndonj\u00eb ankes\u00eb dhe deklaroi se nuk kishte asnj\u00eb ankes\u00eb.<\/p>\n<p>Marr\u00ebsi i bibliotek\u00ebs<br \/>\n(Dhimit\u00ebr Andoni)<\/p>\n<p>T\u00eb pranishmit<br \/>\n(Xhemal Kapllani) (Elham Gjika), (Selman Kasmi).<\/p>\n<p>E Zonja e sht\u00ebpis\u00eb (Pelegrina Kallmeti).<\/p>\n<p>Dom Franoja, u lirua nga burgu m\u00eb 12 prill 1986, mbas nj\u00eb falje t\u00eb papritur dhe u vendos n\u00eb qel\u00ebn e Milotit, ku jetonte Mot\u00ebr Pelegrina Kallmeti, e cila kishte ardhur n\u00eb Milot q\u00eb n\u00eb qershorin e vitit 1960 dhe qe i vetmi person q\u00eb u interesua p\u00ebr Dom Franon sa koh\u00eb kur ky i fundit ishte i burgosur. Mbasi p\u00ebrjetoj p\u00ebrbuzjen e komunist\u00ebve, p\u00ebr shkak t\u00eb mosgjetjes s\u00eb nj\u00eb banese t\u00eb p\u00ebrshtatshme, n\u00eb vitin pasues Dom Frano shkoi tek disa t\u00eb af\u00ebrm t\u00eb tij n\u00eb fshatin e lindjes n\u00eb Juban, ku edhe jetoi deri m\u00eb 24 shkurt 1991, sikurse edhe Mot\u00ebr Pelegrina, e cila shkoi t\u00eb jetonte tek disa t\u00eb af\u00ebrm t\u00eb saj n\u00eb Shkod\u00ebr.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Imzot Frano Ilia - kanuni i Skanderbegut, histori\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/kanuni_skenderbegut_histori.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>Me t\u00eb dal\u00eb nga burgu ai nisi fshehtas t\u00eb ndaj\u00eb sakramentet e shenjta; t\u00eb rr\u00ebfej\u00eb, pag\u00ebzoj\u00eb, lidh\u00eb n\u00eb kuror\u00eb martese vajoj\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00eb n\u00eb Juban, Milot, La\u00e7 e fshatrat e Kurbinit dhe t\u00eb gjitha k\u00ebto i regjistronte me kujdes n\u00eb fletoret e tij. Mbas mesh\u00ebs s\u00eb par\u00eb publike t\u00eb 4 N\u00ebntorit 1990, t\u00eb udh\u00ebhequr prej Dom Simon Jubanit, m\u00eb 11 n\u00ebntor 1990, Dom Frano Illia kremton mesh\u00ebn e par\u00eb n\u00eb Juban dhe n\u00eb shkurt 1991, kremton mesh\u00ebn e par\u00eb pas 24 vjet\u00ebsh n\u00eb Milot, n\u00eb kish\u00ebn e cila ishte kthyer n\u00eb sht\u00ebpi kulture, e q\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb e Milotit e hap\u00ebn forc\u00ebrisht p\u00ebr t\u00eb celebruar Mesh\u00ebn e Shenjt\u00eb. Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe Dom Frano celebroi dy mesh\u00eb t\u00eb m\u00ebdha publike n\u00eb varrezat e Milotit (dikur Kisha e Sh\u00ebn Iz\u00ebs) m\u00eb 24 shkurt 1991 dhe m\u00eb 2 n\u00ebntor 1992, n\u00eb t\u00eb cilat mori pjes\u00eb nj\u00eb mas\u00eb e madhe e besimtar\u00ebve t\u00eb k\u00ebsaj famullie, nga qyteti dhe t\u00eb gjitha fshatrat, si nj\u00eb d\u00ebshmi e rilindjes shpirt\u00ebrore dhe si nj\u00eb ritakim i p\u00ebrmallsh\u00ebm me famullitarin e vuajtur.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb vitit 1992, fal\u00eb disa misionar\u00ebve t\u00eb huaj vullnetmir\u00eb shkoi n\u00eb Itali p\u00ebr t\u00eb kryer disa vizita mjek\u00ebsore, sepse burgimi i gjat\u00eb i kishte l\u00ebn\u00eb pasojat e tij. U ndal n\u00eb Brescia i ftuar prej famullitarit t\u00eb Beatro Palozzolo, Dom Michelangelo Braga. Aty fal\u00eb kushteve t\u00eb mira, Dom Frano punoi pa pushim p\u00ebr t\u00eb sistemuar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb materialeve t\u00eb pabotuara dor\u00ebshkrimore, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb m\u00eb 24 Dhjetor 1992, nat\u00ebn e Krishtlindjeve, Selia e Shenjt\u00eb e em\u00ebron Ipeshk\u00ebv, p\u00ebr t\u2019u shuguruar nga vet\u00eb Papa Gjon Pali II (Karol \u00cboytila) n\u00eb vizit\u00ebn apostolike historike t\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri m\u00eb 25 prill t\u00eb vitit 1993, p\u00ebr rast\u00ebsi pik\u00ebrisht n\u00eb dit\u00ebn e p\u00ebrvjetorit t\u00eb d\u00ebnimit t\u00eb tij me vdekje m\u00eb 25 prill 1968. M\u00eb k\u00ebt\u00eb rast Imzot Frano Illia em\u00ebrohet Arqipeshk\u00ebv i Arqipeshkvis\u00eb Metropolitane t\u00eb Shkodr\u00ebs dhe Administrator Apostolik i Dioqez\u00ebs s\u00eb Lezh\u00ebs, Sap\u00ebs dhe Abacis\u00eb s\u00eb Oroshit n\u00eb Mirdit\u00eb.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Imzot Frano Ilia - illyricum\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/imzot_frano_ilia_illyricum.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>Tashm\u00eb ishte Kryeipeshkvi i par\u00eb Metropolit i pas-diktatur\u00ebs n\u00eb Arkidioqez\u00ebn e Shkodr\u00ebs, prelati m\u00eb i lart\u00eb n\u00eb hierarkin\u00eb kishtare shqiptare, nj\u00eb ngjarje kjo me p\u00ebrmasa dhe r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme duke llogaritur se qe nisur t\u00eb p\u00ebrfundonte jeta e tij, e cila sh\u00ebnonte rip\u00ebrt\u00ebrirjen me k\u00ebt\u00eb akt t\u00eb Selis\u00eb s\u00eb Shenjt\u00eb t\u00eb Hierarkis\u00eb s\u00eb Kish\u00ebs Katolike Shqiptare tashm\u00eb e rilindur nga Hiri dhe p\u00ebrb\u00ebr\u00eb tashm\u00eb nga kat\u00ebr ipeshk\u00ebvij: Dom Frano Illia (1918-1997), Dom Robert Ashta (1918-1998), Dom Zef Simoni (1928-2009) dhe Dom Rrok Mirdita (1939-2015).<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse n\u00eb k\u00ebt\u00eb pozicion t\u00eb lart\u00eb, Imzot Frano Illia ruajti thjesht\u00ebsin\u00eb e nji prifti katundi t\u00eb nj\u00eb famullie periferike. Ai rrethohej vazhdimisht n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse prej dashuris\u00eb s\u00eb popullit t\u00eb thjesht\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cilin punoi dhe e kultivoi gjith\u00eb jet\u00ebn m\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e tij krejt origjinale. Ai priste n\u00eb zyr\u00ebn e Kurjes si nj\u00eb zot\u00ebri i v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb gjith\u00eb dhe nj\u00eblloj, pa as m\u00eb t\u00eb voglin privilegj kortezie, si besimtar\u00eb fshatar\u00eb t\u00eb ardhur nga larg, qytetar\u00eb vendas dhe autoritete vendore, arsimtar\u00eb, artist\u00eb, jurist\u00eb, ateist\u00eb, ministra, deputet\u00eb e kjo ia shtonte atij popullaritetin.<\/p>\n<p>Imzot Franos i shkuan n\u00eb zyr\u00eb madje edhe d\u00ebshmitar\u00eb q\u00eb kishin d\u00ebshmuar kund\u00ebr tij e siv\u00ebller\u00ebrve t\u00eb tij, e ai do t\u00eb pohonte qet\u00ebsisht thuajse n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb proverbiale: &#8220;<em>T&#8217;lum Ju q\u00eb na s\u2019jena si ju hakmarr\u00ebs, se po t\u00eb ishim si Ju nuk do t\u00eb ishit gjall\u00eb sot<\/em>&#8220;. Tonin Alia pohon se d\u00ebshmitari i sip\u00ebrth\u00ebn\u00eb kishte ardhur p\u00ebr t\u2019i k\u00ebrkuar ndihm\u00eb p\u00ebr kurim, Imzot Franos p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebn e djalit, dhe Imzot Franoja b\u00ebri \u00e7mos q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsonte p\u00ebrmes bamir\u00ebsve t\u00eb huaj q\u00eb f\u00ebmija t\u00eb d\u00ebrgohej p\u00ebr kurim jasht\u00eb vendit. M\u00eb 27 n\u00ebntor 1995 merr titullin \u201cProfesor\u201d nga Komisioni i Kualifikimit Shkencor, nd\u00ebrsa bashkia e qytetit t\u00eb Shkodr\u00ebs pak koh\u00eb para se t\u00eb nd\u00ebrronte jet\u00eb i dha titullin \u201cQytetar Nderi i Shkodr\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Imzot Frano Ilia - dokument\" src=\"http:\/\/shkoder.net\/images\/shkodra\/imzot_frano_ilia_dokument.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>Dom Frano Illia ishte shembulli i meshtarit t\u00eb devotsh\u00ebm i bindur n\u00eb zgjedhjen q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb me nd\u00ebrmjet\u00ebsin\u00eb e Provanis\u00eb Hyjnore, ndaj ai sh\u00ebrbeu me devocion dhe shpirt flijimi ndaj Zotit dhe me shum\u00eb dashuri ndaj njer\u00ebzve, n\u00eb dispozicion t\u00eb t\u00eb cil\u00ebve vendosi t\u00eb gjitha fuqit\u00eb e tij morale, njer\u00ebzore intelektuale e kulturore. Ai ishte d\u00ebshmia m\u00eb e mir\u00eb, shembullore e njeriut besnik t\u00eb traditave m\u00eb t\u00eb mira kulturore t\u00eb trash\u00ebguara nga t\u00eb par\u00ebt, q\u00eb rezistoi me nj\u00eb heshtje heroike p\u00ebrball\u00eb val\u00ebs s\u00eb eg\u00ebr t\u00eb persekutimit gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb diktatur\u00ebs komuniste e cila derdhi gjith\u00eb p\u00ebrbuzjen, n\u00ebp\u00ebrk\u00ebmbjen, fyerjen, posht\u00ebrimin, rrahjen dhe torturat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda dhe t\u00eb papajtueshme me \u00e7do norm\u00eb e \u00e7do t\u00eb drejt\u00eb njer\u00ebzore, e cila e mori p\u00ebrpara pa as m\u00eb t\u00eb vogl\u00ebn m\u00ebshir\u00eb, q\u00eb e d\u00ebnoi s\u00eb pari me pushkatim e mandej me burgim t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm e q\u00eb u shnd\u00ebrrua m\u00eb pas n\u00eb nj\u00eb burgim t\u00eb mundimsh\u00ebm e tejet t\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n<p>Kush e ka njohur Dom Franon e kujton at\u00eb si nji burr\u00eb t\u00eb urt\u00eb, t\u00eb virtytsh\u00ebm, t\u00eb p\u00ebrvuajtur e pun\u00ebtor i palodhur, nj\u00eb njeri t\u00eb but\u00eb e t\u00eb devotsh\u00ebm. Dom Frano Illia sikurse paraardh\u00ebsit e tij Imzot Laz\u00ebr Mjeda, Imzot Luigj Bum\u00e7i, Imzot Vin\u00e7enc Prennushi, la pas vetes shembullin e apostullit t\u00eb ekumenizmit, t\u00eb meshtarit bashk\u00ebpunues, pun\u00ebtor i paqes dhe i dialogut, q\u00eb predikoi dhe faktoi me vepra v\u00ebllaz\u00ebrin\u00eb e sinqert\u00eb dhe ruajtjen e bashk\u00ebjetes\u00ebs mes bashk\u00ebsive fetare n\u00eb Shkod\u00ebr e n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb. Shembulli m\u00eb i mir\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ishte organizimi me nism\u00ebn e tij personale t\u00eb mbrojtjes s\u00eb nd\u00ebrtesave t\u00eb kultit t\u00eb qytetit verior t\u00eb Shkodr\u00ebs n\u00eb vitin 1997, duke ftuar p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e bashk\u00ebsis\u00eb islame t\u00eb ruanin Kishat e duke nisur meshtar\u00ebt e vet n\u00eb mbrojtje t\u00eb xhamive t\u00eb qytetit. Tregon Tonin Alia, sekretari i tij n\u00eb vitet 1993-1997.\u201cN\u00eb koh\u00ebn e \u00e7menduris\u00eb s\u00eb vitit 1997, kur i gjith\u00eb vendi e Shkodra shkrumonte prej flak\u00ebve, edhe pse nuk kishte shtet, kishte ende ish-sigurimsa.<\/p>\n<p>Aty rreth or\u00ebs shtat\u00eb t\u00eb darkes, u hap fjala se duen me &#8220;hedh\u00eb n\u00eb er\u00eb xhamin\u00eb&#8221;, nj\u00eb pretekst q\u00eb k\u00ebrkonte me fut vllavrasjen n\u00eb ato dit\u00eb t\u00eb liga. Imzot Franoja m\u00eb thirri aty nga ora 9 e dark\u00ebs e me thot\u00eb \u201c \u2026shko e merr makin\u00ebn se un\u00eb e dom Michelangelo do t\u2019shkojm\u00eb te xhamia e do t\u00eb flejm\u00eb atje. Ata q\u00eb dojn\u00eb me hedh\u00eb n\u00eb er\u00eb xhamin\u00eb kan\u00eb me m\u00eb hedhe n\u00eb ere edhe mue\u201d E k\u00ebshtu u b\u00e0. Shkuam me Imzot Franon tek xhamia e q\u00ebndruem aty deri mbas mjesnate. Prania e tij aty ishte domethan\u00ebse \u00e7\u2019ka la me kuptue se katolik\u00ebt ishin t\u00eb gatsh\u00ebm me mbrojt\u00eb me jet\u00ebn e tyre sht\u00ebpin\u00eb e vllazn\u00ebve t\u00eb tyne muhamedan\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Kjo ishte dhe mbetet ende edhe sot nj\u00eb nga ngjarjet m\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb historis\u00eb s\u00eb shkuar dhe asaj moderne t\u00eb kombit shqiptar. Imzot Frano Illia ishte shembulli i intelektualit vizionar, edukuar me p\u00ebrgjegjshm\u00ebrin\u00eb qytetare p\u00ebr t\u2019i sh\u00ebrbyer Fes\u00eb, Atdheut dhe Kombit, e q\u00eb ia kushtoi gjith\u00eb jet\u00ebn Elterit dhe kultur\u00ebs komb\u00ebtare. Imzot Frano Illia kaloi n\u00eb amshim n\u00eb krah\u00ebt e Tonin Alis\u00eb (sekretari i dyt\u00eb) dit\u00ebn e m\u00ebrkur\u00eb m\u00eb dat\u00ebn 22 tetor 1997 n\u00eb or\u00ebn 09 e 47 minuta. Imzot Illia pati deri n\u00eb fund ndihm\u00ebn e sekretarit t\u00eb tij besnik Don Michelangelo Brag\u00ebs, italian nga Brescia-s, i cili u kujdesua p\u00ebr t\u00eb deri n\u00eb \u00e7astet e fundit t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij tok\u00ebsore. Ai \u00e7ilt\u00ebrsisht do t\u00eb deklaronte se: \u201cshtet\u00ebsin\u00eb shqiptare ma dha Dr. Berisha, nd\u00ebrsa shqiptar m\u00eb b\u00ebri Imzot Frano Illia\u201d. Ishte ai q\u00eb u kujdesua q\u00eb disa nga veprat e tij t\u00eb shihnin drit\u00ebn e botimit.<\/p>\n<p>Mons. Frano para s\u00eb gjithash ishte meshtar i vlert\u00eb dhe po aq i till\u00eb edhe si njeri kulture, historian, filolog, etnograf, arkeolog, poet, prozator, p\u00ebrkthyes etj. K\u00ebt\u00eb e d\u00ebshon vepra e tij e botuar dhe ajo e l\u00ebn\u00eb n\u00eb dor\u00ebshkrim e pap\u00ebrfunduar.<\/p>\n<p>Ai shkroi dhe p\u00ebrgatiti p\u00ebr botim katekizma, libra me k\u00ebng\u00eb fetare, vepra letrare, studime, p\u00ebrkthime t\u00eb llojeve t\u00eb ndryshme. Menj\u00ebher\u00eb mbas daljes nga burku, Dom Franoja interesohet p\u00ebrmes disa letrave tek Akademia e Shkencave, kryetari i saj Aleks Buda dhe deri tek udh\u00ebheq\u00ebsi i shtetit komunist Ramiz Alia, p\u00ebr kthimin e dor\u00ebshkrimit t\u00eb <em>Kanunit t\u00eb Sk\u00ebnderbeut<\/em>, i cili u arrit t\u00eb nxirrej q\u00eb andej vet\u00ebm n\u00eb vitin 1992, pas shum\u00eb pengesave e peripecive t\u00eb pallogaritshme e t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme s\u00eb bashku me nj\u00eb pjes\u00eb fare t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb dor\u00ebshkrimeve t\u00eb veta, pjesa m\u00eb e madhe e t\u00eb cilave gjenden t\u00eb depozituara n\u00eb Arkivin Qendror t\u00eb Shtetit n\u00eb Tiran\u00eb, nd\u00ebrsa nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e tyre ka humbur pa l\u00ebn\u00eb asnj\u00eb gjurm\u00eb. Kanuni i Sk\u00ebnderbeut u botua n\u00eb Breshia n\u00eb vitin 1993 me ndihm\u00ebn e meshtarit italian, nj\u00ebkoh\u00ebsisht mik i Dom Franos, Miechelangelo Braga.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb vihet re n\u00eb aktet e pro\u00e7esverbalit t\u00eb mbajtur p\u00ebrgjat\u00eb marrjes n\u00eb dor\u00ebzim t\u00eb bibliotek\u00ebs personale t\u00eb Dom Franos nga ana e punonj\u00ebsit t\u00eb Arkivit t\u00eb Shtetit, krahasuar me nj\u00ebsit\u00eb e ruajtjes t\u00eb regjistruara n\u00eb k\u00ebt\u00eb arkiv n\u00eb fondin p\u00ebrkat\u00ebs me num\u00ebr 569, \u00ebsh\u00ebt se vihet re se ka mosp\u00ebrputhje e si rezultat edhe mungesa.<\/p>\n<p>P.sh. n\u00eb dor\u00ebshkrimet e veta Imzot Frano thot\u00eb se ka grumbulluar edhe toponomastik\u00ebn e Kurbinit, t\u00eb cil\u00ebn e kishte renditur n\u00eb dor\u00ebshkrim n\u00eb 12 fletrore me sh\u00ebnime toponomastike p\u00ebr fshatrat e ndryshme t\u00eb rrethit t\u00eb Kruj\u00ebs. Gjat\u00eb periudh\u00ebs mes viteve 2002-2006, kur autori i k\u00ebtij shkrimi ka vjel\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb terren toponomastik\u00ebn e Kurbinit n\u00eb gjithsej 3350 nj\u00ebsi, ai nuk ka mundur p\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebrkimeve n\u00eb AQSH, t\u00eb bjer\u00eb n\u00eb gjurm\u00ebt e dor\u00ebshkrimit t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrm qoft\u00eb edhe p\u00ebr ta p\u00ebrdorur si referim krahsues n\u00eb respekt t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb kryer shum\u00eb koh\u00eb para tij, nd\u00ebrkoh\u00eb n\u00eb Arkivin e Institutit t\u00eb Gjuh\u00ebsis\u00eb, k\u00ebrkes\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb hulumtim t\u00eb till\u00eb, ju p\u00ebrgjigj\u00ebn negativisht.<\/p>\n<p>Sipas meje ekzistojn\u00eb 3 variante si mund\u00ebsi sqarimi se ku kan\u00eb p\u00ebrfunduar: s\u00eb pari disa nga dor\u00ebshkrimet i kan\u00eb vendosur n\u00eb fonde t\u00eb tjera gabimisht; s\u00eb dyti i kan\u00eb zhvendour n\u00eb fonde sipas tematik\u00ebs, sikurse mund t\u00eb ket\u00eb ndodhur me \u201cToponomastik\u00ebn e Kurbinit\u201c, e cila do t\u00eb jet\u00eb transferuar n\u00eb em\u00ebr t\u00eb dikujt tjet\u00ebr n\u00eb Arkivinin e Institutit t\u00eb Gjuh\u00ebsis\u00eb dhe Let\u00ebrsis\u00eb ose n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb keq dikush e ka marr\u00eb p\u00ebr t\u2019a lexuar\/redaktuar, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb vepruar p.sh. edhe me \u201cIllyricum Sacrum\u201c, dhe m\u00eb pas \u201eautori\u201c ka sh\u00ebnuar emrin e vet, dhe arkivisti \u00ebsht\u00eb ngat\u00ebrruar duke e konsiderur si pun\u00eb t\u00eb personit tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Dom Frano Illia ka qen\u00eb nd\u00ebr t\u00eb vetmit meshtar\u00eb sikurse qen\u00eb edhe At Marian Prela, At Donat Kurti, At Justin Rrota, At Viktor Volaj, Dom Mark Dushi, Dom Nikoll Mazzrreku e ndonj\u00eb tjet\u00ebr, q\u00eb n\u00eb ato kushte p\u00ebrndjekje dhe terrori t\u00eb pashembullt t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrve\u00e7 sherbimit meshtark kan\u00eb b\u00ebr\u00eb \u00e7\u2019ishte e mundur q\u00eb regjistronin secili sipas m\u00ebnyr\u00ebs dhe tematik\u00ebs s\u00eb vet historin\u00eb, leksikun, toponomastik\u00ebn, folklorin e t\u00eb tjera visare t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb historike e kulturore t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>Ve\u00e7an\u00ebrisht ishte urgjente dokumentimi i historis\u00eb kishtare e cila po shk\u00ebrmoqej prej harres\u00ebs s\u00eb q\u00ebllimshme selektive e t\u00eb nj\u00ebanshme nga historiografia komuniste. \u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se sipas k\u00ebshillimeve t\u00eb Dom Zef Bicit (1920-1968), i cili prej vitit 1956 qe Ordinar i Dioqez\u00ebs s\u00eb Durr\u00ebsit, Dom Frano Illia, Dom Mark Dushi (1920-1978) dhe At Viktor Volaj o.f.m. (1910-1995) nis\u00ebn t\u00eb shkruanin historikun e famullive t\u00eb tyre p\u00ebrkat\u00ebse, gj\u00eb q\u00eb do t\u00eb \u00e7onte m\u00eb pas tek Historiku i Arkidioqez\u00ebs s\u00eb Durr\u00ebsit. Jo m\u00eb kot Mons. Frano Illia kishte p\u00ebrkthyer Volumin e VII t\u00eb <em>Illiricum Sacrum<\/em>, q\u00eb i kushtohet krejt\u00ebsisht historis\u00eb kishtare t\u00eb k\u00ebndej Adriatikut.<\/p>\n<p>Dom Frano Illia u tregua sfidanti unik n\u00eb at\u00eb gjerdan intelektual\u00ebsh, i cili mori guximin e paprovuar prej askujt deri at\u00ebher\u00eb, duke shprishur edhe kufijt\u00eb e inercis\u00eb s\u00eb &#8220;motit t\u00eb shkuar&#8221;, duke marr\u00eb p\u00ebrip\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkthente kryevepren e Daniel Farlatit \u201cIllyricum Sacrum\u201c. Q\u00ebllimi i Dom Franos ka qen\u00eb i qart\u00eb: t\u00eb ndihmonte historian\u00ebt shqiptar\u00eb duke u ofruar atyre BURIMET par\u00ebsore historike t\u00eb mbledhura nga et\u00ebrit jezuit\u00eb hartues t\u00eb korpusit 8 volum\u00ebsh. Ngjan anakronike por ka kaluar m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb gjys\u00ebm shekulli nga koha e realizimit t\u00eb p\u00ebrkthimit t\u00eb Dom Franos dhe asnj\u00eb institucion shtet\u00ebror apo mecenat privat nuk e ka marr\u00eb mundimin ta botoj\u00eb k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr e cila esht\u00eb puthuajse e gatshme p\u00ebr botim, pa\u00e7ka se ajo citohet e st\u00ebrcitohet demek nga origjinali, kur dihet fare mire se nj\u00eb variant i digjitalizuar i saj i dal\u00eb nga AQSH qarkullon ilegalisht, nd\u00ebrkoh\u00eb shkenca jon\u00eb &#8220;autonome&#8221;, p\u00ebr ironi t\u00eb fatit t\u00eb saj t\u00eb mbrapsht\u00eb, p\u00ebrkundrejt mburrjes s\u00eb saj vend e pa vend ende nuk ka arritur t\u00eb formoj\u00eb nj\u00eb p\u00ebrkthyes dinjitoz p\u00ebr Farlatin.<\/p>\n<p>V\u00ebllimi VII i <em>Illyricum Sacrum<\/em>, u p\u00ebrfundua s\u00eb p\u00ebrkthyeri nga Imzot Frano Illia (1918-1997) n\u00eb ver\u00ebn e vitit 1963, pun\u00eb t\u00eb cil\u00ebn e kishte nisur n\u00eb vitin 1956. Disa her\u00eb radhazi ai u \u00ebsht\u00eb drejtuar institucioneve t\u00eb asaj kohe p\u00ebrmes letrave d\u00ebrguar zyrtarisht q\u00eb ai p\u00ebrkthim t\u00eb botohej, por askush nuk e mori n\u00eb konsiderat\u00eb. P\u00ebrkthimi i tij q\u00ebndronte n\u00eb tavolin\u00ebn e Institutit t\u00eb Kultur\u00ebs Popullore dhe at\u00eb t\u00eb Historis\u00eb sikurse dhe vepra tjet\u00ebr<em> Kanuni i Skanderbegut<\/em> q\u00ebndronte tek Instituti i Kultur\u00ebs Popullore, ku ai ishte vet\u00ebofruar si bashk\u00ebpun\u00ebtor i jasht\u00ebm. P\u00ebr fat t\u00eb keq k\u00ebtij p\u00ebrkthimi i mungon pjesa e par\u00eb e k\u00ebtij v\u00ebllimi, e cila ka historin\u00eb e Kryeipeshkvis\u00eb s\u00eb Tivarit.<\/p>\n<p>Kuptohet se p\u00ebr nevoja t\u00eb koh\u00ebs Dom Frano Illiaj ka p\u00ebrkthyer vet\u00ebm pjes\u00ebt q\u00eb i kushtoheshin dioqezave kishtare katolik\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi brenda territorit t\u00eb shtetit t\u00eb sot\u00ebm zyrtar shqiptar. Pra p\u00ebrkthimi nuk p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb p\u00ebrkthimi t\u00eb t\u00ebrsish\u00ebm t\u00eb v\u00ebllimit t\u00eb VII t\u00eb <em>Illyricum Sacrum<\/em>. N\u00ebse do t\u00eb mb\u00ebrrihej t\u00eb p\u00ebrkthehej edhe kjo pjes\u00eb e mbetur e v\u00ebllimit VII, si dhe gjithashtu pjesa hyr\u00ebse e v\u00ebllimit VIII, q\u00eb i kushtohet Kryeipeshkvis\u00eb s\u00eb Shkupit, <em>Iliria e Shenjt\u00eb<\/em> n\u00eb viset shqiptare do t\u00eb ishte thuajse e plot\u00eb, pra do t\u00eb kishim n\u00eb dor\u00eb nj\u00eb kryevep\u00ebr t\u00eb historiografis\u00eb n\u00eb shqip. Mendoj se nj\u00eb bashk\u00ebpunim mes Arkivit Qendror t\u00eb Shtetit <strong>Institutit t\u00eb Studimeve t\u00eb Krimeve dhe Pasojave t\u00eb Komunizmit<\/strong> dhe sidomos Ministris\u00eb s\u00eb Kultur\u00ebs e pse jo edhe titullares s\u00eb k\u00ebsaj ministrie, e cila vjen nga fusha p\u00ebrkthimore, do t\u00eb ishte nj\u00eb ogur i mir\u00eb q\u00eb t\u2018a vler\u00ebsojn\u00eb si duhet k\u00ebt\u00eb pun\u00eb, si nj\u00eb sh\u00ebrbim fort me r\u00ebnd\u00ebsi q\u00eb i b\u00ebhet albanologjis\u00eb.<\/p>\n<p>Botime t\u00eb Imzot Frano Illia. <em>Jezusi<\/em>, Jet\u00eb e shkurt\u00eb e Jezu Krishtit Zot e Njeri, Shp\u00ebtimtar i Njer\u00ebzimit\u201d, Milot 1992. <em>Kanuni i Skanderbegut. <\/em>Mbledh\u00eb e kodifikue nga Imzot Frano Illia Arqipeshk\u00ebv, Metropolit i Shkodr\u00ebs. Editri\u00e7e La Rosa. Milot &amp; Brescia, 1993. <em>Dava<\/em>, roman, Sht\u00ebpia botuese \u201cGjergj Fishta\u201d, Shkod\u00ebr, 1996. <em>Jubani.<\/em> Shkod\u00ebr, 1997. <em>Famullia e Milotit. <\/em>(Famullia e Sh\u00ebn Nikoll\u00ebs (Milot), Famullia e Shna Prendes (Gallat\u00eb), Famullia e Shna Vlashit (Skuraj). Shkruar n\u00eb Milot n\u00eb vitet 1962-1967. P\u00ebrgatiti, Kastriot Marku, Chaminade, Lezh\u00eb, 2006.. Me mjaft interes paraqesin sh\u00ebnimet e tij autobiografike, t\u00eb cilat iu botuan pas vdekjes.<\/p>\n<p>Botimi i vepr\u00ebs s\u00eb tij dor\u00ebshkrimore nuk mund t\u00eb jet\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se nj\u00eb ngush\u00ebllim\/homazh, nj\u00eb shp\u00ebrblim i munguar p\u00ebr d\u00ebnimin dhe vuajtjet tij t\u00eb shumta e t\u00eb pamerituara vet\u00ebm sepse jetoi e punoi p\u00ebr Fe e Atdhe.<\/p>\n<p>dy.b\/<a href=\"http:\/\/shqiptarja.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">shqiptarja.com<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dossier nga Kastriot Marku Duke e par\u00eb furin\u00eb e t\u00ebrbimit mizor komunist, p\u00ebr t\u2019a shp\u00ebtuar nga harresa nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb historin\u00eb ton\u00eb, Imzot Frano Illia, pinjolli i breznis\u00eb s\u00eb fundme t\u00eb klerik\u00ebve katolik\u00eb shqiptar\u00eb, besnik\u00eb t\u00eb binomit \u201cFe e Atdhe\u201d, fatmir\u00ebsisht na e ka l\u00ebn\u00eb t\u00eb administruar pun\u00ebn e tij. Ai do ta paguante kushtimin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19248,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-19247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Imzot Frano Illia, njeriu q\u00eb i kushtoi jet\u00ebn kish\u00ebs, kombit dhe kultur\u00ebs - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Imzot Frano Illia, njeriu q\u00eb i kushtoi jet\u00ebn kish\u00ebs, kombit dhe kultur\u00ebs - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dossier nga Kastriot Marku Duke e par\u00eb furin\u00eb e t\u00ebrbimit mizor komunist, p\u00ebr t\u2019a shp\u00ebtuar nga harresa nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb historin\u00eb ton\u00eb, Imzot Frano Illia, pinjolli i breznis\u00eb s\u00eb fundme t\u00eb klerik\u00ebve katolik\u00eb shqiptar\u00eb, besnik\u00eb t\u00eb binomit \u201cFe e Atdhe\u201d, fatmir\u00ebsisht na e ka l\u00ebn\u00eb t\u00eb administruar pun\u00ebn e tij. Ai do ta paguante kushtimin [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-10-23T23:21:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/imzot_frano_ilia.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"765\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"37 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"Imzot Frano Illia, njeriu q\u00eb i kushtoi jet\u00ebn kish\u00ebs, kombit dhe kultur\u00ebs\",\"datePublished\":\"2017-10-23T23:21:37+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\\\/\"},\"wordCount\":7454,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/imzot_frano_ilia.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\\\/\",\"name\":\"Imzot Frano Illia, njeriu q\u00eb i kushtoi jet\u00ebn kish\u00ebs, kombit dhe kultur\u00ebs - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/imzot_frano_ilia.jpg\",\"datePublished\":\"2017-10-23T23:21:37+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/imzot_frano_ilia.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/imzot_frano_ilia.jpg\",\"width\":600,\"height\":765},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Imzot Frano Illia, njeriu q\u00eb i kushtoi jet\u00ebn kish\u00ebs, kombit dhe kultur\u00ebs\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Imzot Frano Illia, njeriu q\u00eb i kushtoi jet\u00ebn kish\u00ebs, kombit dhe kultur\u00ebs - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Imzot Frano Illia, njeriu q\u00eb i kushtoi jet\u00ebn kish\u00ebs, kombit dhe kultur\u00ebs - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Dossier nga Kastriot Marku Duke e par\u00eb furin\u00eb e t\u00ebrbimit mizor komunist, p\u00ebr t\u2019a shp\u00ebtuar nga harresa nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb historin\u00eb ton\u00eb, Imzot Frano Illia, pinjolli i breznis\u00eb s\u00eb fundme t\u00eb klerik\u00ebve katolik\u00eb shqiptar\u00eb, besnik\u00eb t\u00eb binomit \u201cFe e Atdhe\u201d, fatmir\u00ebsisht na e ka l\u00ebn\u00eb t\u00eb administruar pun\u00ebn e tij. Ai do ta paguante kushtimin [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2017-10-23T23:21:37+00:00","og_image":[{"width":600,"height":765,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/imzot_frano_ilia.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"37 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"Imzot Frano Illia, njeriu q\u00eb i kushtoi jet\u00ebn kish\u00ebs, kombit dhe kultur\u00ebs","datePublished":"2017-10-23T23:21:37+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/"},"wordCount":7454,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/imzot_frano_ilia.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/","name":"Imzot Frano Illia, njeriu q\u00eb i kushtoi jet\u00ebn kish\u00ebs, kombit dhe kultur\u00ebs - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/imzot_frano_ilia.jpg","datePublished":"2017-10-23T23:21:37+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/imzot_frano_ilia.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/imzot_frano_ilia.jpg","width":600,"height":765},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/imzot-frano-illia-njeriu-qe-i-kushtoi-jeten-kishes-kombit-dhe-kultures\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Imzot Frano Illia, njeriu q\u00eb i kushtoi jet\u00ebn kish\u00ebs, kombit dhe kultur\u00ebs"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19247"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19247\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}