{"id":19956,"date":"2017-11-05T08:59:03","date_gmt":"2017-11-05T08:59:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=19956"},"modified":"2017-11-05T09:07:03","modified_gmt":"2017-11-05T09:07:03","slug":"shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/","title":{"rendered":"SHQIPTAR\u00cbT, SI\u00c7 I PA AT FAVEYRIAL DHE KONVERTIMET ME DHUN\u00cb NGA OSMAN\u00cbT (II)"},"content":{"rendered":"<p>[ <a href=\"http:\/\/www.fjala.info\/rrefimi-i-at-faveyrialit-luks-shthurje-femrat-qe-shkaterruan-qytetin-e-vjeter-te-jugut-i\/\">RR\u00cbFIMI I AT FAVEYRIALIT\/ LUKS &#038; SHTHURJE, FEMRAT Q\u00cb SHKAT\u00cbRRUAN QYTETIN E VJET\u00cbR T\u00cb JUGUT (I)<\/a> ]<\/p>\n<p>Nga <strong>Luan Rama<\/strong>, <em>4 n\u00ebntor 2017<\/em><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" title=\"Historia m\u00eb e vjet\u00ebr e Shqip\u00ebris\u00eb - Zhan-Klod-Faveirial\" src=\"http:\/\/fjala.info\/2017\/historia-me-e-vjeter-e-shqiperise-zhan-klod-faveirial.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" align=\"right\" border=\"0\" hspace=\"10\" \/> N\u00eb librin e tij, Faveyrial na sjell dhe nj\u00eb korrespondenc\u00eb mjaft interesante t\u00eb marr\u00eb nga gazeta \u201cLa Turquie\u201d e 19 n\u00ebntorit t\u00eb vitit 1870, e botuar n\u00eb Konstantinopoj\u00eb, ku jepet nj\u00eb korrespondenc\u00eb e Berlinit. \u00cbsht\u00eb koha e luft\u00ebs franko-prusiane, kur prusian\u00ebt i jan\u00eb afruar portave t\u00eb Parisit. Nj\u00eb gjendje e r\u00ebnd\u00eb ku luhet fati i vet\u00eb Franc\u00ebs. Midis t\u00eb tjerash, n\u00eb k\u00ebt\u00eb gazet\u00eb shkruhet: \u00abNjoftohet mb\u00ebrritja n\u00eb Marseille e 200 shqiptar\u00ebve, q\u00eb me pushk\u00ebt e tyre t\u00eb gjata, vijn\u00eb t\u00eb ndihmojn\u00eb Franc\u00ebn. Duket se kjo \u00ebsht\u00eb ve\u00e7se pararoja e shqiptar\u00ebve. I gjith\u00eb muhamedanizmi i udh\u00ebve kryesore b\u00ebhet gati t\u00eb ndjek\u00eb detashmentin e par\u00eb. K\u00ebta shqiptar\u00eb republikan\u00eb t\u00eb pa parashikuesh\u00ebm, t\u00eb formuar n\u00eb zjarrin e luft\u00ebs s\u00eb Ali Pash\u00ebs s\u00eb Janin\u00ebs dhe ndihm\u00ebs t\u00eb pashpresuar t\u00eb z. Gambetta me shok\u00eb, natyrisht u brohorit\u00ebn dhe u prit\u00ebn p\u00ebrzem\u00ebrsisht, duke u mbuluar me lule, kur ata zbrit\u00ebn n\u00eb tok\u00ebn franceze. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb ushtar\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb Franc\u00ebs, \u00abbazen\u00ebt\u00bb, \u00abkurbert\u00ebt\u00bb, \u00ableb\u00ebf\u00ebt\u00bb, e ndjejn\u00eb veten t\u00eb p\u00ebrbuzur nga bashk\u00ebatdhetar\u00ebt e tyre demokrat\u00eb\u2026\u00bb<\/p>\n<p>Skena duhet t\u00eb ket\u00eb q\u00ebn\u00eb padyshim mjaft prek\u00ebse. K\u00ebta 200 shqiptar\u00eb, me veshjet e tyre karakteristike dhe pushk\u00ebt e gjata, edhe pse t\u00eb pak\u00ebt n\u00eb at\u00eb luft\u00eb, ishin nj\u00eb lloj frym\u00ebzimi.<\/p>\n<p>Dhe Faveyrial shton: \u00abNisur nga kjo, devotshm\u00ebria e shqiptar\u00ebve p\u00ebr Franc\u00ebn e pafat, meriton jo pak p\u00ebr tu b\u00ebr\u00eb e njohur. Qoft\u00eb e th\u00ebn\u00eb q\u00eb Franca t\u00eb kujtohet ndonj\u00eb dit\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb!\u2026\u00bb<\/p>\n<p>Tekstet e shkruara nga Faveyrial si dhe let\u00ebrk\u00ebmbimet e tij q\u00eb gj\u00ebnden n\u00eb arkivin e Misionit Lazarist n\u00eb Paris, m\u00eb dhan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb gjej nd\u00ebr ato dor\u00ebshkrime dhe nj\u00eb prej tyre q\u00eb m\u00eb befasoi p\u00ebr historin\u00eb q\u00eb tregonte dhe q\u00eb hidhte drit\u00eb mbi p\u00ebrpjekjet e shqiptar\u00ebve n\u00eb mesin e shekullit t\u00eb XIX, q\u00eb t\u00eb islamizuar dikur me forc\u00eb k\u00ebrkonin tashm\u00eb t\u00eb riktheheshin p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb fen\u00eb e origjin\u00ebs: kristianizmin. Kjo ishte tragjedia e tri fshatrave t\u00eb veriut shqiptar, (zona Mbishkodr\u00ebs, drejt Gilan-it, nj\u00eb fshat shqiptar, tashm\u00eb i mbetur n\u00eb Mal t\u00eb Zi), q\u00eb i tregoi Per\u00ebndimit t\u00eb asaj kohe k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb identitetit shqiptar, t\u00eb cilin njer\u00ebzit e thjesht\u00eb luftonin ta ruanin si gj\u00ebn\u00eb m\u00eb t\u00eb shenjt\u00eb, duke e paguar dhe me jet\u00ebn e tyre. Histori rr\u00ebnqeth\u00ebse, e denj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb film, \u00e7ka d\u00ebshmon at\u00eb q\u00eb pak evropian\u00eb e kishin kuptuar n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, kur ata gabimisht e konsideronin Shqip\u00ebrin\u00eb si tok\u00eb t\u00eb Islamit. Edhe pse me emra islam\u00eb, shqiptar\u00ebt i ruanin ritet e kish\u00ebs latine, festonin fest\u00ebn e Sh\u00ebngjergjit, Sh\u00ebn Markut, etj, madje dhe festat e tyre pagane, \u00e7ka ishin rr\u00ebnjosur n\u00eb identitetin shekullor t\u00eb tyre. Ritet e vjetra, kanunet dhe besytnit\u00eb e tyre, ishin pjes\u00eb e nj\u00eb kulture pellazgjike dhe paralele t\u00eb \u00abHomeriad\u00ebs\u00bb s\u00eb Homerit t\u00eb madh, t\u00eb cil\u00ebn e k\u00ebrkoi gjat\u00eb udh\u00ebtimeve t\u00eb tij n\u00eb veriun shqiptar, Albert Dumont, n\u00eb vitin 1871. P\u00ebrse ata shqiptar\u00eb pranuan m\u00eb mir\u00eb kalvarin sesa tjet\u00ebrsimin? Ja si e ka rr\u00ebfyer k\u00ebt\u00eb ngjarje historike At Faveyrial m\u00eb 1 janar t\u00eb vitit 1870, me at\u00eb shkrimin e tij t\u00eb vog\u00ebl, q\u00eb v\u00ebshtir\u00eb ta deshifrosh menj\u00ebher\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Kujtes\u00eb historike<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb raportin \u00abKujtes\u00eb historike mbi familjet shqiptare t\u00eb persekutuara dhe t\u00eb syrgjynosura p\u00ebr shkak t\u00eb fes\u00eb, m\u00eb 1845-1846\u00bb, At Faveyrial do t\u00eb sh\u00ebnonte: \u00abP\u00ebr k\u00ebto sh\u00ebnime q\u00eb duhej t\u2019i plot\u00ebsoja, mu desh t\u00eb kem nj\u00eb korrespondenc\u00eb t\u00eb gjat\u00eb me koleg\u00ebt tan\u00eb dhe \u00abmotrat\u00bb (\u00absuorat\u00bb) q\u00eb ende jan\u00eb gjall\u00eb, t\u00eb cilat ishin d\u00ebshmitare t\u00eb fakteve q\u00eb do t\u00eb tregojm\u00eb. Tani q\u00eb i kam k\u00ebto dokumente, po i rendis t\u00eb gjitha. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb do t\u00eb p\u00ebrdor dhe disa fakte t\u00eb p\u00ebrm\u00ebndura nga vepra e t\u00eb ndjerit z. Hecquard, konsulli francez i Shkodr\u00ebs, t\u00eb cilat i referohen aktor\u00ebve t\u00eb asaj barbarie. Sipas kolegut tim Bonnieu, ja cili ishte shkaku fetar q\u00eb b\u00ebri t\u00eb nxis\u00eb mizorin\u00eb e turqve. Nj\u00eb shqiptari, nj\u00eb kristiani t\u00eb hersh\u00ebm, q\u00eb gj\u00ebndej n\u00eb Konstantinopoj\u00eb n\u00eb vitet 1844 apo 1845, i kishin th\u00ebn\u00eb se nj\u00eb epok\u00eb e re kishte filluar p\u00ebr t\u00eb dhe t\u00eb krishter\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb Perandoris\u00eb osmane dhe se liria e nd\u00ebrgjegjes ishte proklamuar. K\u00ebtej e tutje \u00e7do njeri ishte i lir\u00eb t\u00eb p\u00ebrqafonte fen\u00eb q\u00eb donte. Por pse u p\u00ebrhap nj\u00eb lajm i till\u00eb? Kolegu yn\u00eb nuk thot\u00eb asgj\u00eb rreth k\u00ebsaj dhe sigurisht nuk dinte gj\u00eb. Por nuk ishte si shkak i Kart\u00ebs s\u00eb \u201cGul-ban\u00e9\u201d-s\u00eb, pasi ajo ishte botuar q\u00eb m\u00eb 1839. Shkaku, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb dukje ishte ky: M\u00eb 1844, nj\u00eb armenian skizmatik, (ortodoks), i quajtur Ovakim dhe q\u00eb na ishte b\u00ebr\u00eb musliman, u kthye s\u00ebrrish n\u00eb fen\u00eb kristiane.<\/p>\n<p>Por meq\u00eb u zbulua dhe u denoncua, ai nuk pranoi t\u00eb rikthehej n\u00eb musliman dhe at\u00ebher\u00eb e vran\u00eb. N\u00ebse pas ekzekutimit, trupin e tij do ta hidhnin n\u00eb Bosfor, ky fakt nuk do t\u00eb b\u00ebnte zhurm\u00eb. Por at\u00eb e ekspozuan n\u00eb mes t\u00eb pazarit, \u00e7ka ishte nj\u00eb fyerje e madhe p\u00ebr kristian\u00ebt. Ky akt i dyfisht\u00eb fanatizmi dhe talljeje e ndyr\u00eb, e preku gjith\u00eb Konstantinopoj\u00ebn. P\u00ebrfaq\u00ebsuesit e opinionit publik, ambasador\u00ebt dhe ve\u00e7an\u00ebrisht ambasadori i Anglis\u00eb, Lord Stratford Canning, i b\u00ebn\u00eb kritika t\u00eb forta qeveris\u00eb turke. Ata madje k\u00ebrc\u00ebnuan p\u00ebr nd\u00ebrprerje t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve diplomatike n\u00ebse nuk premtonin se akte t\u00eb tilla intolerance nuk do t\u00eb p\u00ebrs\u00ebriteshin m\u00eb. Dhe Abdul-Mexhid premtoi dhe u angazhua se askush nuk do t\u00eb vritej p\u00ebr pun\u00eb feje. Por ja motivet p\u00ebr tu \u00e7jerr\u00eb maskat k\u00ebtyre njer\u00ebzve t\u00eb err\u00ebt. Shqiptar\u00ebt nuk i vran\u00eb, por i internuan. Sidoqoft\u00eb, kur shqiptari q\u00eb ishte n\u00eb Stamboll u kthye n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij, ai tregoi p\u00ebr at\u00eb \u00e7ka flitej ato koh\u00eb p\u00ebr fen\u00eb. Dhe meq\u00eb t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb shpirt jan\u00eb kristian\u00eb, ata u deklaruan hapur se \u00e7far\u00eb jan\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb\u2026\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, si\u00e7 e shkruan dhe Faveyrial, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb histori kishte relatuar m\u00eb par\u00eb shkurtimisht dhe konsulli francez Hyacinthe Hecquard n\u00eb librin e tij Historia dhe p\u00ebrshkrimi i Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Ep\u00ebrme, apo Geg\u00ebris\u00eb. N\u00eb enciklik\u00ebn e Benediktit XIV, e 1 gushtit t\u00eb vitit 1754, kryepeshkop\u00ebve, peshkop\u00ebve, prift\u00ebrinjve dhe misionar\u00ebve shqiptar\u00eb u ndalohej t\u00eb merrnin emra turq, p\u00ebr t\u2019u shp\u00ebtuar k\u00ebshtu taksave dhe profesioneve t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb b\u00ebnin n\u00eb at\u00eb koh\u00eb osman\u00ebt kund\u00ebr tyre. Dhe kjo urdh\u00ebres\u00eb b\u00ebri pun\u00ebn e vet. Shum\u00eb prift\u00ebrinj e ndaluan shnd\u00ebrrimin e katolik\u00ebve n\u00eb musliman\u00eb, dhe si\u00e7 shkruan Hecquard, nj\u00ebri nga ata, q\u00eb ishte dalluar m\u00eb shum\u00eb ishte Antonio Markovi\u00e7. \u201cI pajisur me durim dhe energji, ai arriti t\u00eb bind\u00eb nj\u00ebqind e nj\u00ebzet familjet q\u00eb jetonin n\u00eb famullin\u00eb e Gilanit t\u00eb Malit t\u00eb Zi q\u00eb t\u00eb hiqnin dor\u00eb publikisht nga islamizmi, duke u premtuar se do t\u00eb p\u00ebrballonte s\u00ebbashku me ata t\u00eb gjitha persekutimet q\u00eb mund tu b\u00ebnin turqit dhe se nuk do t\u2019i braktiste kurr\u00eb, \u00e7far\u00ebdo q\u00eb t\u00eb ndodhte.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u00abN\u00ebse duhet t\u00eb vdesim, le t\u00eb vdesim!\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Por le t\u2019i rikthehemi tregimit t\u00eb At Faveyrial rreth k\u00ebsaj ngjarje q\u00eb tronditi opinionin publik dhe q\u00eb shqet\u00ebsoi kancelarit\u00eb e m\u00ebdha evropiane. \u201cPrifti i quajtur Antonio Markovi\u00e7, i cili njihej prej tyre, i p\u00ebrkrahu n\u00eb vendimin q\u00eb kishin marr\u00eb. Madje u premtoi se do t\u2019i ndiqte kudo q\u00eb do t\u00eb shkonin. Sapo vendimi u muar nga shqiptar\u00ebt, ky vendim iu d\u00ebrgua peshkopit t\u00eb Prizrenit, i cili m\u00eb duket ishte z. Bogdanovi\u00e7. Figura e tij e r\u00ebnd\u00ebsishme nuk i b\u00ebri t\u00eb heqin dor\u00eb, por peshkopi ua b\u00ebri t\u00eb qart\u00eb pasojat e nj\u00eb nd\u00ebrmarrje t\u00eb till\u00eb. E megjithat\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e shqiptar\u00ebve nuk u tund\u00ebn nga e tyrja:\u201dNe jemi t\u00eb krishter\u00eb, \u2013 than\u00eb ata. \u2013 \u00c7far\u00ebdo q\u00eb t\u00eb na b\u00ebjn\u00eb, ne do t\u00eb mbetemi t\u00eb till\u00eb. N\u00ebse do t\u00eb shuhemi t\u00eb gjith\u00eb, le t\u00eb shuhemi, n\u00ebse duhet t\u00eb vdesim, le t\u00eb vdesim!\u201d Kur ata i \u00e7uan tek pashai i Prizerenit, shqiptar\u00ebt dhan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat p\u00ebrgjigje. M\u00eb kot pashai i shau dhe i nxorri n\u00eb mes t\u00eb k\u00ebshillit, duke i fyer me t\u00ebrbim. Edhe pse i q\u00eblluan me gur\u00eb, ata mbet\u00ebn n\u00eb fjal\u00ebn e tyre. Meq\u00eb shiheshin keq nga turqit, veprimtaria e k\u00ebtyre shqiptar\u00ebve b\u00ebri q\u00eb ata t\u00eb mb\u00ebshteteshin e t\u00eb mbroheshin nga bashk\u00ebpatriot\u00ebt e tyre t\u00eb paditur. Shpejt, shum\u00eb prej tyre donin ta ndiqnin k\u00ebt\u00eb sh\u00ebmbull. Pik\u00ebrisht at\u00ebher\u00eb, harbimi i turqve s\u2019pati kufi. Autoritetet, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb qet\u00ebsonin gjakrat, i ndez\u00ebn m\u00eb keq ato. Guvernator i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i provinc\u00ebs ishte at\u00ebher\u00eb Hafez-Pasha. Nuk e di n\u00ebse ai q\u00ebndronte n\u00eb Shkup apo n\u00eb Prizeren. Por Zoti Hecquard shkruan se si\u00e7 duket, ai veproi pa u konsultuar me Port\u00ebn e Lart\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, nuk kishte pse t\u00eb ndodhte k\u00ebshtu, pasi nj\u00eb guvernator, sado i fuqish\u00ebm t\u00eb ishte, nuk mund t\u00eb internonte kaq shum\u00eb familje, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr nga Evropa n\u00eb Azi. \u00abSido q\u00eb t\u00eb jet\u00eb, t\u00eb hequr me forc\u00eb nga sht\u00ebpit\u00eb e tyre, k\u00ebto familje u \u00e7uan n\u00eb Shkup\u00bb, thot\u00eb Hecquard. Q\u00eb andej, ku gjat\u00eb gjith\u00eb rrug\u00ebs ata u keqtrajtuan nga shoq\u00ebruesit e tyre, familjet shqiptare i hodh\u00ebn n\u00ebp\u00ebr qeli, ku u desh t\u00eb duronin torturat dhe urin\u00eb. Plot dh\u00ebmbshuri e besnik\u00ebri, At Markovi\u00e7 i ndoqi pas dhe b\u00ebnte gjith\u00e7ka p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar vuajtjet e tyre. Disa dit\u00eb m\u00eb pas, pleqt\u00eb e fshatit u d\u00ebrguan n\u00eb gjykat\u00eb q\u00eb \u00e7\u00ebshtja e tyre t\u00eb shqyrtohej. Pa u trembur fare nga turqit, t\u00eb gjith\u00eb deklaruan se ata ishin kristian\u00eb dhe d\u00ebshironin t\u00eb vdisnin t\u00eb till\u00eb. T\u00eb fyer nga kjo vendosm\u00ebri, Hafez-Pasha i Shkodr\u00ebs urdh\u00ebroi q\u00eb ata t\u2019i torturonin. Por meq\u00eb nuk i theu dot, ai nxorri nj\u00eb dekret dhe i syrgjynosi n\u00eb Anadoll, duke konfiskuar dhe pronat e tyre, t\u00eb cilat u shit\u00ebn n\u00eb favor t\u00eb ark\u00ebs osmane, apo si\u00e7 thon\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, kan\u00eb shkuar me siguri n\u00eb ark\u00ebn personale t\u00eb pashait. \u201cIshte e pamundur t\u00eb p\u00ebrshkruash trishtimin e madh t\u00eb atyre familjeve t\u00eb mjera, t\u00eb cilat ran\u00eb preh\u00eb e fanatizmit musliman\u201d, \u2013 shkruan konsulli Hecquard. (- Pleq, gra, f\u00ebmij\u00eb, shkuan n\u00eb k\u00ebmb\u00eb drejt v\u00ebndit t\u00eb syrgjynosjes, duke e p\u00ebrballuar me guxim lodhjen, edhe pse p\u00ebrtej forcave t\u00eb tyre, t\u00eb ndihmuar k\u00ebshtu nga apostulli i Krishtit, Markovi\u00e7, i cili u fliste p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe shp\u00ebrblimin e p\u00ebrjetsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb gjitha vuajtjet e tyre\u201d.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu shkruan Hecquard. Sipas \u201cmotrave\u201d tona Bernardine dhe Marie, nuk ishte vet\u00ebm nj\u00eb fshat q\u00eb u deklarua i krishter\u00eb, por tri fshatra. Sipas tyre, disa i mbajt\u00ebn n\u00eb burg q\u00eb nga n\u00ebntori i vitit 1845 gjer n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 1846. Dhe meq\u00eb torurat nuk e kishin ndryshuar q\u00ebndrimin e tyre, Hafez-Pasha nxorri dekretin e syrgjynosjes. Pra t\u00eb burgosurit u vun\u00eb n\u00eb rrug\u00eb: ata n\u00eb k\u00ebmb\u00eb dhe shoq\u00ebruesit e tyre n\u00eb kuaj, ku grat\u00eb ishin ve\u00e7mas burrave dhe t\u00eb trajtuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb barbare. Nga Shkupi n\u00eb Selanik, udha e t\u00eb syrgjynosurve ishte e lodhshme dhe sjellja e zaptijeve aq barbare, sa shum\u00eb nga malsor\u00ebt vdiq\u00ebn, disa n\u00eb rrug\u00eb, t\u00eb tjer\u00ebt kur mb\u00ebrrit\u00ebn n\u00eb Selanik. Kat\u00ebr gra lind\u00ebn rrug\u00ebs. N\u00eb portat e Selanikut, nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb t\u00eb sapo kishte lindur e hodh\u00ebn n\u00eb det. Nd\u00ebrsa priftin, t\u00eb ndar\u00eb nga turma, ushtar\u00ebt e kishin nisur drejt Konstantinopoj\u00ebs. Nj\u00eb prift nga Syra, i cili sot \u00ebsht\u00eb kolegu yn\u00eb dhe q\u00eb quhet Leonardo Vaccandio, at\u00ebher\u00eb ishte n\u00eb misionin ton\u00eb n\u00eb Selanik. I informuar se nj\u00eb numur familjesh katolike shqiptare gj\u00ebndeshin n\u00eb at\u00eb han ku i kishin vendosur, t\u00eb privuar nga gjith\u00e7ka dhe ku shum\u00eb prej tyre rrezikonin t\u00eb vdisnin, nxitoi t\u2019i shikonte. Por asgj\u00eb nga sa flitej nuk ishte e ekzagjeruar. Dhe ja pse ai shkoi t\u2019i tregonte p\u00ebr k\u00ebt\u00eb konsullit t\u00eb Franc\u00ebs dhe t\u00eb Anglis\u00eb, miqve t\u00eb tij, p\u00ebr at\u00eb \u00e7ka kishte par\u00eb e kishte d\u00ebgjuar.<\/p>\n<p>Konsujt i fol\u00ebn guvernatorit t\u00eb qytetit dhe meq\u00eb kjo ngjarje po b\u00ebnte zhurm\u00eb n\u00eb Selanik, ai nxitoi t\u2019i hiqte q\u00eb andej t\u00eb syrgjynosurit. Nj\u00ebri sip\u00ebr tjetrit ata i hodh\u00ebn n\u00eb nj\u00eb anije q\u00eb do t\u2019i \u00e7onte n\u00eb Mudania, n\u00eb detin e Marmaras\u00eb. Duke par\u00eb k\u00ebt\u00eb, shum\u00eb familje katolike, n\u00eb koh\u00ebn q\u00eb prifti Vaccandio b\u00ebnte lutjet e tij, shkuan dhe mblodh\u00ebn me nxitim nj\u00eb sasi ushqimesh, t\u00eb cilat i soll\u00ebn n\u00eb kuvert\u00ebn e anijes. Por me nj\u00eb barbari e mizori t\u00eb pashoqe, ekuipazhi i anijes i morri ato p\u00ebr vete. Pes\u00eb apo gjasht\u00eb dit\u00eb q\u00eb k\u00ebta besimtar\u00eb q\u00ebndruan n\u00eb Selanik, ata u vizituan nga prifti Vaccandio, i cili i ngush\u00ebllonte dhe i ndihmoi p\u00ebrmes familjeve katolike q\u00eb banonin atje. Dhe kur ata ik\u00ebn, ai nxitoi t\u2019i shkruante Monsinjor Hillereau-s\u00eb, vikarit apostolik n\u00eb Konstantinopoj\u00eb. Ai n\u00eb fakt donte t\u2019i mbante n\u00eb Selanik ata q\u00eb ishin s\u00ebmur\u00eb, por guvernatori kund\u00ebrshtoi. (Mund t\u00eb shtojm\u00eb se Viccandio ishte nga t\u00eb par\u00ebt q\u00eb shkoi te guvernatori p\u00ebr t\u00eb mos i l\u00ebn\u00eb m\u00eb n\u00eb at\u00eb gj\u00ebndje, ata katolik\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt ishin pa ushqime t\u00eb mjaftueshme, q\u00eb flinin n\u00eb tok\u00eb t\u00eb xhveshur dhe ishin t\u00eb keqtrajtuar nga gardian\u00ebt). Me gjith\u00eb kund\u00ebrshtimet, me kurajo dhe i mb\u00ebshtetur nga konsulli i Austris\u00eb, Mikanovi\u00e7, nj\u00eb katolik i zellsh\u00ebm dhe kolegu yn\u00eb hyri disa her\u00eb n\u00eb at\u00eb han q\u00eb ishte kthyer n\u00eb nj\u00eb lloj burgu.<\/p>\n<p>Ai i mblodhi t\u00eb rr\u00ebfehen dhe u kujdes p\u00ebr ata q\u00eb po vdisnin, i varrosi t\u00eb vdekurit dhe bekoi disa martesa mes tyre. M\u00ebshira dhe kujdesi i tij u b\u00ebn\u00eb t\u00eb njohura mes katolik\u00ebve t\u00eb qytetit, ku atyre t\u00eb syrgjynosurve u soll\u00ebn veshje, ushqime e shtroje p\u00ebr t\u00eb fjetur, t\u00eb nevojshme p\u00ebr at\u00eb sezon t\u00eb lag\u00ebsht t\u00eb pranver\u00ebs, \u00e7ka dhe mbrojti jet\u00ebn e disave. Lidhur me vuajtjet e tyre n\u00eb at\u00eb kalvar, vet\u00ebm Zoti e di. Ata p\u00ebrjetuan gjith\u00e7ka: urin\u00eb, etjen, keqtrajtimet. M\u00eb pas nj\u00eb djaloshi i pren\u00eb gishtat e k\u00ebmb\u00ebve, p\u00ebr shkak se e kishin rrahur me shkopinj. P\u00ebr nj\u00eb got\u00eb uj\u00eb, osmallinjt\u00eb u k\u00ebrkonin 1 piast\u00ebr ose 25 cent. Dhe m\u00eb pas ndaluan tu jepnin uj\u00eb, meq\u00eb ata s\u2019kishin m\u00eb para. Uria e etja b\u00ebn\u00eb q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb l\u00ebshonin klithma t\u00eb tmerrshme, aq sa marinar\u00ebt nuk i duronin dot dhe shum\u00eb prej tyre i hodh\u00ebn n\u00eb det. K\u00ebshtu ndodhi dhe me nj\u00eb prind q\u00eb humbi dy f\u00ebmij\u00ebt binjak\u00eb t\u00eb mosh\u00ebs tet\u00eb vje\u00e7are. Dhe nj\u00eb grua n\u00eb agoni, e hodh\u00ebn gjithashtu n\u00eb det, para se ajo t\u00eb jepte frym\u00ebn e fundit.\u201d<\/p>\n<p>K\u00ebto rreshta, t\u00eb lexuara n\u00eb at\u00eb sall\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb t\u00eb arkivit t\u00eb Misionit Lazarist n\u00eb Paris t\u00eb krijojn\u00eb padyshim nj\u00eb gj\u00ebndje t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, plagos\u00ebse dhe shkat\u00ebrruese. \u00c7\u2019tragjedi, \u00e7\u2019dhimbje, \u00e7\u2019ferr i tmerrsh\u00ebm p\u00ebr ata shpirtra t\u00eb pafajsh\u00ebm q\u00eb shtyheshin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb barbare drejt rrug\u00ebs s\u00eb vdekjes, drejt atij kalvari q\u00eb kishte p\u00ebrshkruar Dante e para tij, at\u00eb q\u00eb kishin p\u00ebrshkruar n\u00eb dramat e tyre tragjedian\u00ebt e m\u00ebdhenj grek\u00eb t\u00eb Antikitetit, duke filluar me Eskilin. Por kjo tragjedi, q\u00eb prisje t\u00eb p\u00ebrfundonte, vazhdonte m\u00eb tej:<\/p>\n<p>\u201cKur mb\u00ebrrit\u00ebn n\u00eb Mudania, nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb prej tyre, q\u00eb sapo kishin vdekur, i lan\u00eb n\u00eb breg, n\u00eb nj\u00eb grop\u00eb. T\u00eb tjer\u00ebt i hip\u00ebn n\u00eb nj\u00eb anije tjet\u00ebr t\u00eb vog\u00ebl q\u00eb t\u00eb mund t\u2019i ngjiteshin lumit p\u00ebr t\u2019i \u00e7uar n\u00eb Muhali\u00e7. N\u00eb koh\u00ebn kur po i transportonin nga anija, nj\u00eb shqiptar i quajtur Mici, me fe ortodokse dhe q\u00eb gj\u00ebndej rast\u00ebsisht aty, i njohu ata nga rrobat karakteristike q\u00eb kishin veshur. Ai u habit shum\u00eb q\u00eb po i t\u00ebrhiqnin p\u00ebr t\u2019i hedhur n\u00eb nj\u00eb bark\u00eb tjet\u00ebr, sikur t\u00eb ishin trungje, apo cungje drush. I prekur n\u00eb shpirt, ai morri menj\u00ebher\u00eb bark\u00ebn e tij dhe i \u00e7oi ata larg n\u00eb Muhali\u00e7, n\u00eb at\u00eb vend tep\u00ebr k\u00ebnetor dhe shum\u00eb t\u00eb pis\u00ebt p\u00ebr shqiptar\u00ebt tan\u00eb q\u00eb kishin jetuar gjithnj\u00eb n\u00eb ajrin e maleve. Por e tmerrshme ishte se i hodh\u00ebn s\u00eb bashku n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr, aty ku n\u00eb koh\u00ebn e koler\u00ebs vendosnin t\u00eb vdekurit.<\/p>\n<p>Sapo i fut\u00ebn, djaloshi Mici iu afrua dhe s\u00eb pari u p\u00ebrgatiti nj\u00eb sup\u00eb, pastaj u dha parat\u00eb e tij gjersa asgj\u00eb nuk i mbeti n\u00eb kuvert\u00ebn e tij. Nd\u00ebrkoh\u00eb, n\u00eb Selanik, me urdh\u00ebr t\u00eb pashait, At Antonio ishte arrestuar sapo ishte kthyer n\u00eb kish\u00ebn e tij. Por vendosm\u00ebria e z. Mikanovi\u00e7, konsullit t\u00eb Austris\u00eb, arriti ta shk\u00ebpus\u00eb nga ata dhe me nj\u00eb anije ta nis\u00eb drejt Stambollit. Meq\u00ebn\u00ebse ishte dalmat, pra nj\u00eb person q\u00eb varej nga shteti austriak, ai shpresonte se zotit Sturmer, q\u00eb at\u00ebher\u00eb ishte Internonce, si p\u00ebrfaq\u00ebsues i Austris\u00eb do t\u2019i mbronte ata katolik\u00eb t\u00eb mjer\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt, prifti fran\u00e7eskan ishte b\u00ebr\u00eb nj\u00eb At shpirt\u00ebror. Por kjo nuk ndodhi dhe ar\u00ebsye diplomatike e penguan z. Sturmer t\u00eb mbronte hapur kauz\u00ebn fisnike t\u00eb fes\u00eb dhe t\u00eb njer\u00ebzimit. Madje, At Antonio u burgos nga turqit. Nuk mund ta pranojm\u00eb akuz\u00ebn kund\u00ebr k\u00ebtij p\u00ebrfaq\u00ebsuesi t\u00eb Austris\u00eb se kishte gisht n\u00eb aktin e pad\u00ebgjuar e revoltues t\u00eb turqve.<\/p>\n<p>Kolegu yn\u00eb Viccandio, q\u00eb e pa At Antonion kur kaloi nga Muhali\u00e7 n\u00eb Selanik, nuk ka d\u00ebgjuar p\u00ebr nj\u00eb ankes\u00eb t\u00eb till\u00eb. Madje do donim t\u00eb supozonim se nd\u00ebrhyrja e Austris\u00eb u arrit t\u00eb b\u00ebhej ndaj qeveris\u00eb turke, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb At Antonios. Kur ishte gjetur nj\u00eb m\u00ebngjes para port\u00ebs s\u00eb hapur t\u00eb burgut, ky shkoi dhe takoi shqiptar\u00ebt e shtrenjt\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, Monsinjor Hillereau kishte m\u00ebsuar se t\u00eb syrgjynosurit ishin andej nga Bursa dhe menj\u00ebher\u00eb shkoi t\u00eb k\u00ebrkonte z. Bonnieu, i cili e flet mir\u00eb gjuh\u00ebn turke si dhe abatin Hillereau, nipin e tij. Me t\u00eb shkuar n\u00eb Bursa, ata m\u00ebsuan se besimtar\u00ebt tan\u00eb ishin n\u00eb Muhali\u00e7 n\u00eb nj\u00eb gj\u00ebndje t\u00eb patreguar. Duket se ishte zoti Sandisson, konsulli i Anglis\u00eb, i cili na dha k\u00ebt\u00eb lajm. Edhe pse protestant, z. Sandisson ka treguar gjithnj\u00eb nj\u00eb mir\u00ebdashje prek\u00ebse ndaj katolik\u00ebve shqiptar\u00eb. Duke par\u00eb se kolegu yn\u00eb, abati Hillereau shkoi n\u00eb Muhali\u00e7, ai d\u00ebrgoi atje drogmanin e tij z. Gjeorgjiaki, s\u00ebpari p\u00ebr t\u2019i shoq\u00ebruar dhe pastaj p\u00ebr t\u00eb ditur se \u00e7\u2019b\u00ebhej me ata t\u00eb syrgjynosur shqiptar\u00eb. Por po i l\u00eb fjal\u00ebn kolegut tim n\u00eb k\u00ebt\u00eb raport t\u00eb shkruar, (jo fill pas kthimit t\u00eb tij nga Muhali\u00e7, pasi at\u00eb e kap\u00ebn ca ethe sa gati dhe vdiq), por gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb sh\u00ebrimit t\u00eb tij.\u201d<\/p>\n<p><strong>Persekutimi dhe syrgjynosja<\/strong><\/p>\n<p>\u00abPersekutimi dhe syrgjynosja e 200 shqiptar\u00ebve n\u00eb Muhali\u00e7 t\u00eb Burs\u00ebs n\u00eb Bitini\u00bb, k\u00ebshtu e titullon nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb raportit t\u00eb tij At Faveyrial q\u00eb padyshim p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb nga tregimet m\u00eb prek\u00ebse dhe m\u00eb revoltueset kund\u00ebr barbaris\u00eb, \u00e7ka padyshim rradhitet nd\u00ebr ngjarjet e tmerrshme q\u00eb pa Evropa gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb Inkuizicionit. \u201cEsht\u00eb e pamundur, \u2013 shkruan ai, \u2013 t\u00eb jap\u00ebsh nj\u00eb ide t\u00eb gj\u00ebndjes s\u00eb mjerueshme dhe d\u00ebshp\u00ebruese n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ishin katandisur t\u00eb syrgjynosurit shqiptar\u00eb, viktima t\u00eb mizoris\u00eb s\u00eb pashait t\u00eb asaj province. Ata jan\u00eb n\u00eb nj\u00eb fshat, n\u00eb jug-lindje t\u00eb Burs\u00ebs, i cili quhet Muhali\u00e7, gati nj\u00eb or\u00eb larg liqenit t\u00eb Apolonis\u00eb, (n\u00eb Turqi, L.R.). Un\u00eb i pash\u00eb atje n\u00eb mjerimin m\u00eb t\u00eb tmerrsh\u00ebm, t\u00eb xhveshur, lakuriq e gjith\u00eb zhele. Ajo pamje m\u00eb tmerroi. Nga 180 persona q\u00eb kur kishin ikur nga v\u00ebndi i tyre, nuk kan\u00eb mbetur ve\u00e7se 87 dhe n\u00eb prag t\u00eb vdekjes. Ata banojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb han t\u00eb vjet\u00ebr, q\u00eb pothuaj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rr\u00ebnoj\u00eb, ku oborri \u00ebsht\u00eb i mbushur me kocka kafsh\u00ebsh, q\u00eb disa treg\u00ebtar\u00eb i d\u00ebrgojn\u00eb n\u00eb rafinerit\u00eb e sheqerit, n\u00ebp\u00ebr Evrop\u00eb. Dit\u00ebn e mb\u00ebrritjes s\u00eb tyre, ata ishin aq t\u00eb lodhur e t\u00eb dob\u00ebt, aq t\u00eb keqtrajtuar gjat\u00eb asaj rruge t\u00eb mundimshme, sa pes\u00eb prej tyre vdiq\u00ebn menj\u00ebher\u00eb.<\/p>\n<p>Vdekja i dha fund martirizimit t\u00eb mundimsh\u00ebm. Q\u00eb nga 25 prilli e gjer m\u00eb 3 maj, dita kur z. Hillereau dhe un\u00eb pat\u00ebm lumturin\u00eb t\u00eb bashkonim lot\u00ebt tan\u00eb me t\u00eb tyret dhe tu sillnim ndonj\u00eb ngush\u00ebllim p\u00ebr mjerimin e tyre, \u00e7do dit\u00eb vdiste dikush. Ishte data 3 maj kur ne shkuam n\u00eb Bursa, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb z. Gjeorgjiaki, i cili ishte agjent atje i konsullit t\u00eb Anglis\u00eb. Ishte ora shtat\u00eb e m\u00ebngjesit kur ne hym\u00eb n\u00eb at\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb t\u00eb trisht\u00eb. O Zot! \u00c7\u2019spektak\u00ebl! Duke hyr\u00eb n\u00eb at\u00eb han, ne pam\u00eb n\u00eb mes t\u00eb oborrit nj\u00eb grumbull krijesash t\u00eb t\u00eb gjitha moshave dhe sekseve, nga foshnjet e deri te pleqt\u00eb m\u00eb t\u00eb skajsh\u00ebm, njer\u00ebz t\u00eb kthyer n\u00eb lakuriq\u00ebsin\u00eb m\u00eb totale, ose t\u00eb mbuluar ve\u00e7se me ca zhele. Meq\u00eb kishin ethe, ata rrinin n\u00eb diell p\u00ebr tu ngrohur, duke b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu q\u00eb tu binin morrat q\u00eb i hanin. Dhimbja dhe d\u00ebshp\u00ebrimi ishin skalitur n\u00eb fytyrat e tyre t\u00eb zbehta dhe t\u00eb rreshkura. Disa i pash\u00eb q\u00eb ishin plot plag\u00eb, t\u00eb tjer\u00eb kishin k\u00ebmb\u00ebn apo dor\u00ebn q\u00eb u varej, nd\u00ebrsa nj\u00eb tjet\u00ebr, anash, k\u00ebmb\u00ebt i kishte t\u00eb kangrenizuara.<\/p>\n<p>Sapo na pan\u00eb ata nis\u00ebn t\u00eb ngash\u00ebrehen dhe t\u00eb psher\u00ebtijn\u00eb. Zemra ime gati u \u00e7a nga dhimbja. Nuk munda t\u2019i mbaj lot\u00ebt. Ato lot\u00eb m\u00eb bijen ende, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb po shkruaj ato q\u00eb pash\u00eb. Pastaj ne filluam t\u00eb shkojm\u00eb n\u00eb kthinat ku dergjeshin t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt. N\u00eb t\u00eb par\u00ebn ne gjet\u00ebm rreth 10 persona, burra, gra, f\u00ebmij\u00eb t\u00eb shtrir\u00eb mbi pllakat e gurit, t\u00eb xhveshur lakuriq, mbuluar me disa copa thas\u00ebsh me qime kali. I pari q\u00eb na dalloi ishte nj\u00eb plak, pothuaj n\u00eb agoni. Ai u p\u00ebrpoq t\u00eb ngrinte kok\u00ebn. Zoti Hillereau i tregoi kryqin. I s\u00ebmuri ia rr\u00ebmbeu nga duart, i ngjiti buz\u00ebt dhe e mbuloi me lot\u00eb. Pastaj, si t\u00eb kishte marr\u00eb nj\u00eb forc\u00eb t\u00eb mbinatyrshme, ai k\u00ebrkoi rreth tij mbi nj\u00eb morri leckash, zbuloi dy-tri f\u00ebmij\u00eb n\u00eb prag t\u00eb vdekjes dhe i b\u00ebri t\u00eb puthin kryqin, duke u b\u00ebr\u00eb shenj\u00ebn e shp\u00ebtimit. Ne dol\u00ebm nga ai vend i tmerrsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr akoma m\u00eb t\u00eb tmerrsh\u00ebm. Ishin aty po aq persona, por ata ishin akoma m\u00eb keq dhe n\u00eb agoni e sip\u00ebr. Nuk kishin as forc\u00eb p\u00ebr t\u00eb klithur, e as fuqi p\u00ebr t\u00eb ngritur kok\u00ebn q\u00eb t\u00eb shikonin ata q\u00eb kishin ardhur t\u2019i shikonin. Pas disa \u00e7astesh, ne pam\u00eb q\u00eb midis atyre t\u00eb s\u00ebmur\u00ebve t\u00eb pafat gj\u00ebndej nj\u00eb kufom\u00eb q\u00eb po kalbej. Ne vazhduam m\u00eb tutje dhe gjet\u00ebm edhe dy kufoma t\u00eb tjera, \u00e7ka na detyroi q\u00eb para se t\u00eb shkonim m\u00eb tutje, t\u2019i nderonim ato viktima q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb kishin nj\u00eb varr. Pas k\u00ebsaj ceremonie t\u00eb trisht\u00eb, ku grek\u00ebt na dhan\u00eb nj\u00eb ndihm\u00eb t\u00eb \u00e7muar, (sepse ata pranuan t\u2019i hapnin gropat, t\u00eb mbanin t\u00eb vdekurit dhe t\u00eb na shoq\u00ebronin tri her\u00eb rradhazi n\u00eb varreza), ne gjykuam tu japim Extr\u00ebme-Onction, (kungimin), njer\u00ebzve m\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00eb.<\/p>\n<p>Por p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, ata duhej t\u00eb rr\u00ebfeheshin. Por si? Ne nuk e dinim gjuh\u00ebn e tyre. Por aty u gjet nj\u00eb njeri q\u00eb dinte pak turqisht. Vendosa ta marr si p\u00ebrkthyes. \u00abEja, \u2013 i thash\u00eb, \u2013 do t\u00eb shkojm\u00eb t\u00eb b\u00ebjm\u00eb sakrementet p\u00ebr shok\u00ebt tuaj. Ju e njihni gjuh\u00ebn e tyre dhe k\u00ebshtu do na ndihmoni. Por me shfaqjen e t\u00eb s\u00ebmurit t\u00eb par\u00eb (ishte nj\u00eb vajz\u00eb 15-18 vje\u00e7are), ai hezitoi dhe m\u00eb morri m\u00ebnjan\u00eb. \u00abM\u00eb fal Ati im, \u2013 m\u00eb tha ai, \u2013 kjo \u00ebsht\u00eb vajza ime! Ajo do t\u00eb ket\u00eb turp p\u00ebr t\u00eb m\u00eb rr\u00ebfyer dob\u00ebsit\u00eb e saj. Por prit t\u00eb th\u00ebrres n\u00ebn\u00ebn e saj. Ajo do e m\u00ebsoj m\u00eb kollaj se un\u00eb tundimin e shpirtit t\u00eb saj.\u201dIsha i befasuar nga fjal\u00ebt e tij. Pastaj u ktheva nga zoti Hillereau. \u00abEsht\u00eb tep\u00ebr e dhimbshme, \u2013 i thash\u00eb, \u2013 u mbyta nga lot\u00ebt\u00bb. K\u00ebta \u00ebngj\u00ebj t\u00eb Zotit, martir\u00ebt e besimit, i kan\u00eb lar\u00eb tashm\u00eb gabimet e tyre me lot\u00eb dhe dhimbje. A \u00ebsht\u00eb e nevojshme q\u00eb ata t\u00eb rr\u00ebfehen n\u00eb kushte t\u00eb tilla? Megjithat\u00eb i k\u00ebrkova vajz\u00ebs n\u00ebse ajo i falte me shpirt armiqt\u00eb e saj. Duke th\u00ebn\u00eb k\u00ebto fjal\u00eb, jo vet\u00ebm ajo, por t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt q\u00eb ishin n\u00eb at\u00eb dhom\u00eb ngrit\u00ebn z\u00ebrin dhe than\u00eb: \u00abZoti i falt\u00eb! \u2026 Po, Zoti i falt\u00eb! Ne kemi vuajtur shum\u00eb, \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb dhe ne do t\u00eb vuajm\u00eb akoma, por shkak jan\u00eb m\u00ebkatet tona. Persekutor\u00ebt jan\u00eb ve\u00e7se instrumenta t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb s\u00eb Zotit. Pra fali, o Zoti yn\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjitha \u00e7\u2019kan\u00eb b\u00ebr\u00eb\u00bb. Sapo kjo falje publike doli nga goj\u00ebt e tyre dhe q\u00eb u p\u00ebrs\u00ebrit pastaj n\u00eb kthinat e tjera, ne u dham\u00eb kungimin t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00ebve. Dhe kur ne i bekuam k\u00ebta atlet\u00eb t\u00eb Besimit me vajin e shenjt\u00eb, duke qar\u00eb, ne vazhduam drejt nj\u00eb vizite t\u00eb tret\u00eb. Dy vizitat e para ishin shum\u00eb t\u00eb shpejta dhe emocioni yn\u00eb ishte aq i madh, saq\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb kishim par\u00eb, dukej si nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr.<\/p>\n<p>Tani duheshin par\u00eb v\u00ebllez\u00ebrit tan\u00eb n\u00eb ve\u00e7anti, t\u00eb njihnim nevojat e tyre, dhimbjet e tyre, vuajtjet p\u00ebr t\u2019i leht\u00ebsuar ata. Midis atyre t\u00eb pafat\u00ebve, pikasa nj\u00eb vajz\u00eb q\u00eb mbahej m\u00eb mir\u00eb se t\u00eb tjerat. Pothuaj gjithnj\u00eb, e ulur ve\u00e7mas turm\u00ebs dhe me fytyr\u00eb t\u00eb kthyer nga muri, ajo dukej se nuk kishte lidhje me fatkeq\u00ebsin\u00eb e t\u00eb tjer\u00ebve. Doja t\u2019i thoja disa fjal\u00eb ngush\u00ebllimi dhe t\u00eb njihja gj\u00ebndjen e saj, por interpreti yn\u00eb at\u00eb \u00e7ast mungonte dhe un\u00eb nuk e dija gjuh\u00ebn e saj. Menduam se do kishte humbur prind\u00ebrit e saj dhe se nga vuajtja e madhe ishte b\u00ebr\u00eb e pandjeshme p\u00ebr dhimbjet e t\u00eb tjer\u00ebve. N\u00eb nj\u00eb kthin\u00eb t\u00eb keqe, diku m\u00eb larg, mbi nj\u00eb tuf\u00eb leckash t\u00eb pista, gjet\u00ebm 4-5 f\u00ebmij\u00eb t\u00eb kthyer n\u00eb kufoma,. Ata ishin braktisur nga t\u00eb gjith\u00eb. M\u00eb i madhi i tyre, \u00e7ka dukej nj\u00eb vajz\u00eb, mund t\u00eb ishte 11-12 vje\u00e7. N\u00eb vend t\u00eb klithjeve dhe lot\u00ebve t\u00eb shumta, k\u00ebta t\u00eb mjer\u00eb nuk l\u00ebshonin ve\u00e7se disa psher\u00ebtima. Nuk ishte askush q\u00eb tu jepte nj\u00eb pik\u00eb uj\u00eb. Kur ishim midis k\u00ebtyre t\u00eb syrgjynosurve fatkeq\u00eb, papritmas d\u00ebgjuam nj\u00eb k\u00ebng\u00eb ogurzez\u00eb q\u00eb dilte nga goja e nj\u00eb gruaje n\u00eb delir, apo q\u00eb ishte pushtuar nga nj\u00eb d\u00ebshp\u00ebrim i tmerrsh\u00ebm. N\u00eb fund t\u00eb \u00e7do strofe, ajo qante disa minuta dhe pastaj rifillonte me nj\u00eb lloj t\u00ebrbimi dhe me nj\u00eb ton, kujtimi i t\u00eb cil\u00ebs m\u00eb b\u00ebn akoma t\u00eb dridhem. Ne pam\u00eb gjithashtu gra t\u00eb shastisura. Na than\u00eb se ato ishin b\u00ebr\u00eb ashtu si rezultat i trajtimit t\u00eb keq dhe i skamjes s\u00eb madhe. Nj\u00ebra nga ato kishte nj\u00eb v\u00ebshtrim t\u00eb fiksuar, nd\u00ebrsa tjetra, e mbulonte fytyr\u00ebn dhe dukej se turp\u00ebrohej nga gj\u00ebndja e saj. Ajo q\u00eb na habiti pa mas\u00eb dhe q\u00eb na b\u00ebri t\u2019i admironim, ishte se k\u00ebta njer\u00ebz t\u00eb pafat dhe t\u00eb dergjur n\u00eb mjerimin m\u00eb t\u00eb madh, nuk na k\u00ebrkuan as buk\u00eb, as veshje, as para. Ata e shikonin veten n\u00eb prag t\u00eb vdekjes, si n\u00eb fundin e vuajtjeve t\u00eb tyre. E megjithat\u00eb ata zvarriteshin drejt nesh.<\/p>\n<p>Por \u00e7\u2019donin t\u00eb shikonin? \u00c7far\u00eb? Nj\u00eb medalion t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb Virgj\u00ebresh\u00ebs s\u00eb Shenjt\u00eb, tespijet apo nj\u00eb kryq. Dhe duke marr\u00eb di\u00e7ka nga gj\u00ebrat e mia, ata ngjisnin buz\u00ebt e tyre me p\u00ebrkushtim dhe me nj\u00eb lumturi t\u00eb dukshme. T\u00eb syrgjynosurve tan\u00eb t\u00eb shenjt\u00eb u dham\u00eb kungimin. Por s\u2019kishte mbaruar e t\u00ebra. U duhej dh\u00ebn\u00eb buka e t\u00eb fort\u00ebve, Saint-Viatique. Por at\u00ebher\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr v\u00ebshtir\u00ebsi na doli. Ku t\u00eb gjenim n\u00eb at\u00eb v\u00ebnd t\u00eb tmerrsh\u00ebm nj\u00eb mjedis p\u00ebr t\u00eb kujtuar Saints-Myst\u00e8res. Pasi e menduam mir\u00eb, z. Hillereau dhe un\u00eb vendos\u00ebm q\u00eb mesh\u00ebn ta b\u00ebnim fare mir\u00eb n\u00eb oborr. Por meq\u00eb na duhej nj\u00eb tavolin\u00eb, grek\u00ebt na e soll\u00ebn nj\u00eb. Sa hap e mbyll syt\u00eb, nj\u00eb altar u improvizua. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb abati Hillereau vishte petkun e duhur t\u00eb priftit, un\u00eb afrova t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt dhe gjith\u00eb ata q\u00eb mundnin t\u00eb q\u00ebndronin jasht\u00eb pa rrezik, gjat\u00eb \u00absakrific\u00ebs auguste\u00bb. Oborri ishte mbushur me kocka t\u00eb panumurta q\u00eb m\u00eb kujtonin at\u00eb q\u00eb thot\u00eb Profeti. Pik\u00ebrisht, k\u00ebto skelete t\u00eb mbetura, imazhi i v\u00ebrtet\u00eb i vdekjes, v\u00ebllez\u00ebrit tan\u00eb martir\u00eb, u vun\u00eb n\u00eb gjunj\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb mesh\u00ebs. Thirrje t\u00eb vuajturisht, psher\u00ebtima e ngash\u00ebrime d\u00ebgjoheshin nga t\u00eb gjitha an\u00ebt. Lot\u00ebt gjithashtu rridhnin me shumic\u00eb nga t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb pranishmit, d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb nj\u00eb skene t\u00eb dhimbshme. Pasi u b\u00eb bekimi i atyre q\u00eb ishin rreth altarit, (Sainte-Communion), ne shkuam ta b\u00ebnim k\u00ebt\u00eb te ata q\u00eb ishin t\u00eb shtrir\u00eb tek kthinat. Me t\u00eb mbaruar mesh\u00ebn, un\u00eb u ktheva nga ata t\u00eb syrgjynosur t\u00eb mjer\u00eb, duke u drejtuar fjal\u00eb ngush\u00ebllimi p\u00ebrmes interpretit tim. \u00abA e dini, \u2013 u thash\u00eb, \u2013 se sa i mir\u00eb \u00ebsht\u00eb Zoti me ju? Ai ka q\u00ebn\u00eb gjithnj\u00eb pran\u00eb rrug\u00ebtimit tuaj t\u00eb syrgjynosjes, duke ju ushqyer me mishin e tij t\u00eb adhuruesh\u00ebm. Ai u \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkushtuar dhe tani ju e mbani n\u00eb zemrat tuaja. T\u2019i jeni mir\u00ebnjoh\u00ebs! Duajeni dhe ju! Mos e fyeni kurr\u00eb! Kurajo v\u00ebllez\u00ebr t\u00eb dashur.<\/p>\n<p>Ngrijini syt\u00eb n\u00eb qiell. Porta p\u00ebr ju \u00ebsht\u00eb e hapur! Sa m\u00eb shum\u00eb t\u00eb keni vuajtur, aq m\u00eb t\u00eb lumtur do t\u00eb jeni. Duajeni nj\u00ebri tjetrin, ngush\u00eblloni nj\u00ebri tjetrin, kujdesuni ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr vejushat dhe jetim\u00ebt. Zoti do t\u2019ua shp\u00ebrblej\u00eb nj\u00ebqind her\u00eb m\u00eb shum\u00eb! Pastaj, duke u kthyer drejt asaj turme ortodoks\u00ebsh, q\u00eb d\u00ebgjonin k\u00ebt\u00eb fjalim t\u00eb trisht\u00eb sa me v\u00ebm\u00ebndje aq dhe me dh\u00ebmbshuri, u k\u00ebrkova t\u00eb vazhdonin vepr\u00ebn q\u00eb kishin nisur. I luta ve\u00e7an\u00ebrisht t\u2019i varrosnin t\u00eb vdekurit, pasi kjo ishte nj\u00eb vep\u00ebr q\u00eb duhej b\u00ebr\u00eb dhe q\u00eb Zoti do ta p\u00eblqente\u2026 Q\u00ebndrimi yn\u00eb n\u00eb Muhali\u00e7 zgjati nga e shtuna n\u00eb mbr\u00ebmje, m\u00eb 2 maj, gjer t\u00eb h\u00ebn\u00ebn n\u00eb 4 maj. Pastaj ne u ndam\u00eb me zemr\u00ebn e r\u00ebnduar p\u00ebr miqt\u00eb tan\u00eb. Por vonuam t\u00eb ktheheshim n\u00eb Konstantinopoj\u00eb q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb informonim p\u00ebr k\u00ebto tmerre autoritetet e duhura dhe p\u00ebrmes ambasad\u00ebs son\u00eb t\u00eb sugjeronim ndonj\u00eb ndihm\u00eb p\u00ebr t\u00eb syrgjynosurit. Duke kaluar n\u00eb Bursa, ne i treguam p\u00ebr ato q\u00eb pam\u00eb konsullit ton\u00eb, zotit Crepin dhe atij t\u00eb Anglis\u00eb, z. Sandisson, duke iu lutur q\u00eb t\u00eb p\u00ebrdornin gjith\u00eb influenc\u00ebn e tyre pran\u00eb Port\u00ebs Sublime, p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fund k\u00ebtij persekutimi mizor. Konsulli i Anglis\u00eb u tregua m\u00eb i ashp\u00ebr. Ai i shkroi ambasadorit t\u00eb tij, lordit Stratford Canning dhe ishte ky ambasador q\u00eb u ankua te Reis-Efendi, ose ministri i Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme\u00bb.<\/p>\n<p>K\u00ebtu mbaron raporti i tyre. Sigurisht q\u00eb do t\u00eb kishin nj\u00eb interes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb historik telegramet dhe raportet e ambasador\u00ebve t\u00eb Fuqive t\u00eb M\u00ebdha t\u00eb akredituara ato vite n\u00eb Stamboll q\u00eb kan\u00eb d\u00ebrguar rreth k\u00ebtyre ngjarjeve. Nj\u00eb studim i m\u00ebtejsh\u00ebm n\u00eb arkivat e Stambollit, Parisit, Londr\u00ebs apo Vjen\u00ebs, do t\u00eb nxirrte detaje t\u00eb tjera rreth fatit tragjik t\u00eb mal\u00ebsor\u00ebve shqiptar\u00eb. Faveyrial shkruan se sipas sh\u00ebnimeve t\u00eb \u201csuorave\u201d Bernardine dhe Marie, t\u00eb cilat shoq\u00ebronin superioren e tyre Lesueur n\u00eb Muhali\u00e7, ato pohojn\u00eb se lordi Canning siguroi menj\u00ebher\u00eb nga Reis Efendi, ushqime, ila\u00e7e, veshje dhe shtroje p\u00ebr t\u00eb syrgjynosurit e mjer\u00eb. \u00abGjith\u00e7ka u b\u00eb menj\u00ebher\u00eb. Gruaja e lord Canning, e cila takohej ndonj\u00ebher\u00eb me suorat, u tha atyre p\u00ebrmes nj\u00eb sekretari t\u00eb ambasad\u00ebs se do t\u00eb ishte k\u00ebnaq\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb dhe burrin e saj q\u00eb t\u00eb shkonin t\u00eb vizitonin t\u00eb syrgjynosurit, t\u00eb shoq\u00ebruar me nj\u00eb mjek dhe nj\u00eb interpret, duke shtuar se anija me avull e ambasad\u00ebs do t\u00eb vihej n\u00eb dispozicionin e tyre q\u00eb nes\u00ebr n\u00eb m\u00ebngjes. Suora superiore Lesueur, k\u00ebrkoi menj\u00ebher\u00eb t\u00eb shkonin bashk\u00eb me dy motrat e tjera. Ajo e falenderoi lordin Canning p\u00ebr d\u00ebshir\u00ebn e tij q\u00eb tu vinte n\u00eb dispozicion at\u00eb anije, pasi dhe ambasadori francez, z. Bourqueney, u ofronte tashm\u00eb t\u00eb tij\u00ebn. Dy anijet me avull u nis\u00ebn nga Gallata m\u00eb 12 maj 1846 p\u00ebr t\u00eb ndihmuar katolik\u00ebt e syrgjynosur.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00ebr\u00ebn nga to ishte mjeku i ambasad\u00ebs angleze dhe nj\u00eb drogman, interpret, nd\u00ebrsa n\u00eb t\u00eb dytin, tri \u00absuorat\u00bb e urdh\u00ebrit \u00abSaint Vincent de Paul\u00bb, bashk\u00eb me z. Lauxerrois, sekretar i ambasad\u00ebs s\u00eb Franc\u00ebs. Zoti Lauxerrois do t\u2019i shoq\u00ebronte deri n\u00eb Bursa, duke ia besuar pastaj k\u00ebt\u00eb mision konsullit Crepin. N\u00eb Bursa, \u00abmotrat\u00bb kaluan ve\u00e7se nj\u00eb nat\u00eb. T\u00eb nes\u00ebrmen, m\u00eb 15 maj, ato morr\u00ebn udh\u00ebn, t\u00eb prira nga nj\u00eb hebre, t\u00eb shoq\u00ebruara nga nj\u00eb armen dhe t\u00eb ruajtura nga nj\u00eb turk, i cili i ishte betuar zotit Crepin se do t\u2019i \u00e7onte gjall\u00eb e sh\u00ebndosh\u00eb n\u00eb at\u00eb v\u00ebnd. Sapo kishin udh\u00ebtuar tre \u00e7erekun e dit\u00ebs, kur ato takuan drogmanin anglez. Nga Mudania, ai kishte shkuar drejt e n\u00eb Muhali\u00e7 dhe tani po kthehej n\u00eb Bursa. \u00abAh, \u201cmotrat\u201d e mia, \u2013 u tha ai, \u2013 \u00e7\u2019nd\u00ebrmarrje t\u00eb tmerrshme q\u00eb keni marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr dhe \u00e7\u2019udh\u00eb t\u00eb llahtarshme keni p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb!\u00bb (Kali i tij ishte me balt\u00eb gjer n\u00eb bark). Por megjithat\u00eb, Zoti do tu jap\u00eb mbrojtje. Nxitoni q\u00eb t\u00eb arrini liqenin, para se t\u00eb bjer\u00eb nata!\u00bb \u00abSuorat\u00bb u ngjit\u00ebn n\u00eb karroc\u00eb t\u00eb pinin pak qum\u00ebsht, i vetmi ushqim q\u00eb kishin gjetur n\u00eb nj\u00eb fshat t\u00eb vog\u00ebl ku ishin \u00e7lodhur pak. Pastaj, kur mb\u00ebrrit\u00ebn n\u00eb breg t\u00eb liqenit, si\u00e7 u kishte th\u00ebn\u00eb drogmani, ra nata. T\u00eb vije qark liqenit n\u00eb nj\u00eb or\u00eb t\u00eb till\u00eb ishte e pamundur. Lumturisht ato i d\u00ebgjuan disa njer\u00ebz t\u00eb nj\u00eb manastiri ortodoks dhe nj\u00eb bark\u00eb erdhi e i morri. Nj\u00ebra prej tyre i sh\u00ebrbeu mikeshave kurajoze t\u00eb shqiptar\u00ebve. P\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb Muhali\u00e7 duheshin ende dhe 2-3 or\u00eb rrug\u00eb. T\u00eb nes\u00ebrmen ato u nis\u00ebn q\u00eb her\u00ebt dhe m\u00eb s\u00eb fundi mb\u00ebrrit\u00ebn.<\/p>\n<p>Ende pa u vendosur tek nj\u00eb familje e mir\u00eb ortodokse ia behu mjeku anglez. Ai erdhi dhe u uroi mirseardhjen. \u00abIshte nj\u00eb njeri mjaft i mir\u00eb dhe i zellsh\u00ebm, nj\u00eb protestan q\u00eb ishte kthyer n\u00eb katolik, \u2013 than\u00eb \u201csuorat\u201d. S\u2019pat\u00ebm asnj\u00eb problem p\u00ebr tu kuptuar me t\u00eb, me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb ndihmonim shqiptar\u00ebt. Meq\u00eb po vonoheshim p\u00ebr tu takuar me shqiptar\u00ebt dhe p\u00ebr tu ardhur n\u00eb ndihm\u00eb atyre fatkeq\u00ebve, at\u00ebher\u00eb nxituam. Kishe frik\u00eb t\u2019i shikoje. Ishin si fantazma t\u00eb v\u00ebrteta q\u00eb l\u00ebviznin, q\u00ebnie kock\u00eb e l\u00ebkur\u00eb, aq sa l\u00ebkura e tyre ishte nxir\u00eb. Nuk arrinin dot t\u00eb flisnin. Dit\u00eb e nat\u00eb i d\u00ebgjonim t\u00eb r\u00ebnkonin. Megjithat\u00eb ne u jepnim fuqi pak nga pak n\u00eb saj\u00eb t\u00eb l\u00ebngut t\u00eb mishit q\u00eb kishim, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb rrobave dhe ila\u00e7eve q\u00eb kishim sjell\u00eb dhe n\u00eb saj\u00eb t\u00eb pranis\u00eb son\u00eb, fjal\u00ebs dhe asaj \u00e7ka po b\u00ebnim p\u00ebr ata. \u00abP\u00ebrpara ata binin p\u00ebrdhe si mizat, por q\u00eb nga ajo dit\u00eb, nuk vdiq\u00ebn, ve\u00e7 pes\u00eb apo gjasht\u00eb, mes t\u00eb cil\u00ebve dhe nj\u00eb vajz\u00eb q\u00eb ishte e pamundur ta shp\u00ebtonim nga plag\u00ebt e tmerrshme q\u00eb kishte dhe kangren\u00ebn q\u00eb e kishte pushtuar pak nga pak\u2026 Xhandari turk q\u00eb shoq\u00ebronte karvanin ton\u00eb, duke par\u00eb t\u00eb respektuar\u00ebn \u201csuor\u00ebn\u201d Lesueur aq t\u00eb g\u00ebzuar dhe me kurajo tek mb\u00ebshteste t\u00eb tjer\u00ebt, (megjith\u00eb sh\u00ebndetin e saj t\u00eb dob\u00ebt dhe ushqimin e pak\u00ebt, \u2013 ve\u00e7se nj\u00eb vez\u00eb q\u00eb kishte ngr\u00ebn\u00eb), u thoshte musliman\u00ebve: \u00abKjo grua \u00ebsht\u00eb nj\u00eb Evlia, nj\u00eb mike e Zotit, nj\u00eb Sh\u00ebnjte!\u00bb \u2026<\/p>\n<p>K\u00ebto d\u00ebshmi q\u00eb At Faveyrial i d\u00ebgjonte nga goja e \u201csuorave\u201d, ishin tejet trondit\u00ebse. Ato i kishin folur p\u00ebr varrime e \u00e7\u2019varrime, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb vdekurit t\u00eb mos i linin t\u00eb hedhur ashtu turm\u00eb n\u00ebp\u00ebr gropa. Ai kishte sh\u00ebnuar gjith\u00e7ka q\u00eb i kishin treguar ato, gjer n\u00eb detaje\u2026 Ishte e pamundur t\u00eb mos rr\u00ebnqetheshe, duke imagjinuar ato tmerre t\u00eb p\u00ebrjetuara nga ata njer\u00ebz t\u00eb thjesht\u00eb, t\u00eb pa shkoll\u00eb, fshatar\u00eb, q\u00eb pranuan t\u00eb vdisnin e t\u00eb mos e mohonin identitetin e tyre. Vall\u00eb cili z\u00eb hyjnor u kishte folur q\u00eb t\u00eb merrnin k\u00ebt\u00eb udh\u00eb\u2026 Skena q\u00eb padyshim u afrohen skenave biblike, t\u00eb p\u00ebrshkruara n\u00eb Dhjat\u00ebn e Vjet\u00ebr apo Dhjat\u00ebn e Re\u2026<\/p>\n<p>\u201cPas sh\u00ebrbimeve t\u00eb para p\u00ebr t\u00eb syrgjynosurit, duhej menduar p\u00ebr t\u00eb vdekurit. Ata i kishin vendosur n\u00eb l\u00ebndin\u00eb, mbuluar me ca lopata dh\u00e9. \u00abNj\u00eb varr i till\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb mir\u00eb!\u00bb \u2013 tha mjeku anglez. Jan\u00eb v\u00ebllez\u00ebrit tan\u00eb. Vdekja e tyre ka q\u00ebn\u00eb nj\u00eb vdekje martiri. Trupat e tyre jan\u00eb t\u00eb shenjt\u00eb. \u00abShpejt ne do t\u00eb ikim dhe nuk \u00ebsht\u00eb mir\u00eb q\u00eb t\u2019i l\u00ebm\u00eb n\u00eb at\u00eb gj\u00ebndje, n\u00eb at\u00eb v\u00ebnd ku kan\u00eb hedhur k\u00ebrma dhe plehra. Le t\u2019i k\u00ebrkojm\u00eb z\u00ebv\u00ebnd\u00ebs-prefektit nj\u00eb v\u00ebnd varrimi. Dhe kjo gj\u00eb u akordua menj\u00ebher\u00eb, \u2013 than\u00eb \u201cmotrat\u201d Bernardine dhe Marie, dhe sipas d\u00ebshir\u00ebs son\u00eb. Pastaj soll\u00ebn ca ustallar\u00eb dhe gur\u00eb t\u00eb shumt\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb lloj muri. P\u00ebr pak dit\u00eb muri u ngrit, iu vu nj\u00eb port\u00eb dhe nj\u00eb kryq mermeri n\u00eb mes t\u00eb varrez\u00ebs. Ai kryq kishte nj\u00eb mbishkrim q\u00eb do tu p\u00ebrcillte shekujve t\u00eb ardhm\u00eb historin\u00eb e k\u00ebsaj ngjarjeje. Dhe kur varreza u b\u00eb gati, at\u00ebher\u00eb u hap\u00ebn gropat p\u00ebr t\u2019i vendosur kufomat si\u00e7 duhej. Por si t\u2019i transportonim? Q\u00eb prej 10, 15 apo 20 dit\u00ebsh, ato ishin dekompozuar.<\/p>\n<p>Cili do ta kishte guximin dhe kurajon t\u00eb g\u00ebrmonte tok\u00ebn dhe t\u2019i nxirrte q\u00eb andej, t\u2019i mb\u00ebshtillte me qefinin e p\u00ebrgatitur nga \u201csuorat\u201d dhe t\u2019i transportonte pastaj n\u00eb varrez\u00ebn e re? U vendos q\u00eb m\u00eb t\u00eb fuqishmit e shqiptar\u00ebve ta b\u00ebnin k\u00ebt\u00eb sh\u00ebrbim p\u00ebr bashk\u00ebatdhetar\u00ebt e tyre. Por sapo u afruam n\u00eb gropat e vjetra me belat n\u00eb duar, askush nuk guxonte t\u00eb fillonte. Duke e par\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb hezitonin, mjeku anglez, nxorri diamantin e \u00e7muar q\u00eb kishte n\u00eb gisht\u00ebrinj, (t\u00eb cilin mund ta thyente duke punuar), ia besoi \u201csuor\u00ebs\u201d dhe nisi t\u00eb g\u00ebrmonte. At\u00ebher\u00eb t\u00eb gjith\u00eb filluan menj\u00ebher\u00eb pas tij. Nj\u00eb \u00e7ast m\u00eb von\u00eb kufomat u shfaq\u00ebn. Ata i mb\u00ebshtoll\u00ebn me qefin\u00eb, i vun\u00eb n\u00eb karroca dhe i \u00e7uan n\u00eb varreza, t\u00eb shoq\u00ebruar nga At Antonio, i cili lumturisht sapo kishte mb\u00ebrritur. N\u00eb fakt, kur kishte gjetur der\u00ebn e burgut hapur n\u00eb Selanik, ai ia kishte mbathur dhe i veshur si xhandar, kishte mundur t\u00eb vinte deri k\u00ebtu. Varrimin e kufomave e b\u00ebn\u00eb me v\u00ebshtir\u00ebsi, pasi era e qelbur e kufomave ishte mbyt\u00ebse. Por ishte dita e \u201cAscension\u201d, (e ngjitjes s\u00eb Krishtit n\u00eb qiell) dhe Per\u00ebndia e b\u00ebri k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr.<\/p>\n<p>Nj\u00eb er\u00eb e fort\u00eb nisi t\u00eb frynte, aq sa t\u00eb merrte frym\u00ebn. Kurr\u00eb nuk do t\u00eb na shqitet nga kujtesa ajo dit\u00eb, \u2013 kujtojn\u00eb suorat. \u2013 Kurr\u00eb nuk do ta harrojm\u00eb sken\u00ebn q\u00eb pam\u00eb kur trupi i nj\u00eb gruaje t\u00eb varrosur 15 dit\u00eb m\u00eb par\u00eb ishte dekompozuar. Flok\u00ebt e saj t\u00eb gjata e t\u00eb zinj i binin nga koka dhe dy f\u00ebmij\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl ajo i mbante ende n\u00eb krah\u00ebt e saj. Varrimi i t\u00eb vdekurve tan\u00eb t\u00eb shtrenjt\u00eb u b\u00eb n\u00eb prani t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb Muhali\u00e7-it. Kishin ardhur turq e ortodoks\u00eb. Nj\u00eb ndjesi respekti e tmerri e mbante at\u00eb turm\u00eb t\u00eb madhe. At Antonio printe pro\u00e7esionin. Mjeku anglez i sh\u00ebrbeu atij si f\u00ebmija e korrit, duke k\u00ebnduar me sa fuqi kishte. Sapo kufomat u vun\u00eb n\u00eb tok\u00eb, u d\u00ebgjua psallma p\u00ebr ta. Dhe At Antonio p\u00ebrfundoi me nj\u00eb falje t\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb m\u00ebkateve p\u00ebr ata t\u00eb dashur q\u00eb kishin vdekur tashm\u00eb. Megjithat\u00eb, shum\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00eb e kishin marr\u00eb veten dhe i kishin vendosur n\u00eb nd\u00ebrtesa t\u00eb ve\u00e7anta. Por ngaq\u00eb ai lloj strehimi nuk ishte p\u00ebr t\u00eb q\u00ebn\u00eb, apo nga vet\u00eb ajri i Muhali\u00e7-it, ata u s\u00ebmur\u00ebn nga ethet e her\u00ebpasher\u00ebshme. Pra \u201csuorat\u201d dhe mjeku anglez menduan se duhej gjetur nj\u00eb v\u00ebnd i p\u00ebrshtatsh\u00ebm. \u00abLe t\u00eb shkojn\u00eb dy-tri nga ata q\u00eb mbahen m\u00eb mir\u00eb dhe le t\u00eb gjejn\u00eb nj\u00eb v\u00ebnd apo fshat q\u00eb tu p\u00eblqej\u00eb, \u2013 tha z\u00ebv\u00ebnd\u00ebs-prefekti.<\/p>\n<p>Ne i d\u00ebrguam me shpres\u00eb q\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt do t\u00eb bashkoheshin me ata. Pra, dy-tri nga m\u00eb t\u00eb fortit u nis\u00ebn p\u00ebr t\u00eb gjetur v\u00ebndin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. N\u00ebnt\u00eb dit\u00eb m\u00eb pas ata u kthyen, duke th\u00ebn\u00eb se Filidare ishte mjaft mir\u00eb p\u00ebr ata. Pamja ishte e bukur. Klima e sh\u00ebndetshme, dhe atje, n\u00eb at\u00eb v\u00ebnd p\u00ebrball\u00eb Burs\u00ebs, n\u00eb breg t\u00eb detit, midis Guemlek dhe Mudania, do t\u00eb vendoseshin s\u00eb shpejti. N\u00eb fakt, Filadare ishte ajo q\u00eb ata shpresonin m\u00eb mir\u00eb. Por p\u00ebr t\u2019i \u00e7uar atje duheshin karroca. Z\u00ebv\u00ebnd\u00ebs-prefekti dha 22 karro t\u00eb tilla. Motra Lesueur, xhandari i l\u00ebn\u00eb nga zoti Crepin dhe Charles, interpreti i mjekut anglez, u ngarkuan me detyr\u00ebn q\u00eb t\u2019i \u00e7onin ata gjer n\u00eb destinacionin e ri. Kjo nisje ndodhi dit\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb Pentec\u00f4te-s. P\u00ebr t\u00eb shmangur nj\u00eb kthes\u00eb t\u00eb madhe, u vendos q\u00eb burrat t\u2019i transportonin p\u00ebrmes liqenit me varka, me buaj apo me not. Por q\u00eb t\u00eb b\u00ebhej ky lloj kalimi, u desh\u00ebn shum\u00eb mundime, pasi b\u00ebnte nj\u00eb vap\u00eb e madhe dhe buajt, sapo hynin n\u00eb uj\u00eb s\u2019donin t\u00eb l\u00ebviznin m\u00eb. M\u00eb e keqja \u00ebsht\u00eb se pas nj\u00eb stuhie t\u00eb tmerrshme, era p\u00ebrmbysi gjith\u00e7ka dhe u desh q\u00eb t\u00eb shtriheshin n\u00eb mes t\u00eb fush\u00ebs me karrot dhe pla\u00e7kat e b\u00ebra qull. Kishte ende dhe nj\u00eb dit\u00eb udh\u00eb e t\u00eb nes\u00ebrmen askush nuk donte t\u00eb l\u00ebvizte, aq e keqe kishte q\u00ebn\u00eb ajo nat\u00eb. \u00abN\u00ebse s\u2019doni t\u00eb l\u00ebvizni, askush nuk do t\u00eb haj\u00eb! \u2013 u tha \u201csuora\u201d Lesueur. Dhe menj\u00ebher\u00eb ajo nisi p\u00ebrpara karron q\u00eb mbante ushqimet. Karrot e tjera e ndoq\u00ebn. Me hir a me pahir, t\u00eb gjith\u00eb u vun\u00eb n\u00eb rrug\u00ebtim. Nat\u00ebn mb\u00ebrrit\u00ebn n\u00eb Filadare dhe k\u00ebrkuan v\u00ebnd p\u00ebr t\u00eb fjetur. \u00abPo ku tu gjejm\u00eb v\u00ebnd p\u00ebr t\u00eb fjetur? \u2013 u than\u00eb atje banor\u00ebt.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha sht\u00ebpit\u00eb tona jan\u00eb plot krimba m\u00ebndafshi, nd\u00ebrsa ne flem\u00eb n\u00eb qiell t\u00eb hapur. Nj\u00eb burr\u00eb i veshur m\u00eb mir\u00eb se t\u00eb tjer\u00ebt u tha se ishte m\u00ebsuesi i fshatit. \u00abT\u00eb jini e sigurt! \u2013 i tha ai \u201csuor\u00ebs\u201d Lesueur, \u2013 se ambasada u \u00ebsht\u00eb mir\u00ebnjoh\u00ebse p\u00ebr gjith\u00e7ka keni b\u00ebr\u00eb p\u00ebr k\u00ebta t\u00eb mjer\u00eb. \u00c7\u2019mbrojtje e p\u00ebrkujdesje p\u00ebr ata!\u00bb Dhe sa tha k\u00ebto fjal\u00eb, zot\u00ebria vendosi t\u2019i pres\u00eb miqt\u00eb e rinj. A do ia dilte mban\u00eb? Dukej e dyshimt\u00eb, sepse kishte t\u00eb b\u00ebnte me ortodoks\u00eb. Ja ku erdh\u00ebn nd\u00ebrkoh\u00eb dy kalor\u00ebs. Ishin dy xhandar\u00eb t\u00eb d\u00ebrguar nga guvernatori i Burs\u00ebs. Menj\u00ebher\u00eb dhe pa diskutuar duhej q\u00eb t\u2019i prisnin shqiptar\u00ebt tan\u00eb t\u00eb shenjt\u00eb, por dhe tu gjenin nj\u00eb v\u00ebnd t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb fjetur. Suora Lesueur pati streh\u00ebn m\u00eb t\u00eb bukur. Ishte nj\u00eb sht\u00ebpi e re, pa port\u00eb e dritare. Por t\u00eb pakt\u00ebn ishin t\u00eb mbrojtur nga shiu. Pra Filadare ishte m\u00eb i p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr shqiptar\u00ebt e mjer\u00eb. Ajri ishte i past\u00ebrt dhe klima e sh\u00ebndetshme. \u201cSuora\u201d Lesueur q\u00ebndroi pran\u00eb tyre q\u00eb mos tu mungonte asgj\u00eb. Dy \u201csuorat \u00bb e tjera, mjeku anglez dhe At Antonio q\u00ebndruan q\u00eb t\u00eb kat\u00ebr n\u00eb Muhali\u00e7 p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebruar t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt. Midis tyre gj\u00ebndej dikush q\u00eb quhej Andrea. Gjat\u00eb rrug\u00ebs nga Shqip\u00ebria n\u00eb Muhali\u00e7, duke e rrahur me shkopinj, atij i kishin thyer krah\u00ebt dhe k\u00ebmb\u00ebt.<\/p>\n<p>M\u00eb von\u00eb, kur t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt e fundit i d\u00ebrguan n\u00eb Filadare dhe n\u00eb Burs\u00eb, me ata shkoi dhe \u201csuora\u201d Marie, q\u00eb t\u00eb sh\u00ebronte plag\u00ebt e k\u00ebtij t\u00eb riu. Kur t\u00eb shtrenjt\u00ebt tan\u00eb shqiptar\u00eb ishin ende n\u00eb Muhali\u00e7, ata pan\u00eb t\u00eb vinin p\u00ebr te ata dy njer\u00ebz t\u00eb legat\u00ebs prusiane, t\u00eb cil\u00ebt i siguruan se Shk\u00eblqesia e Tij, Fr\u00e9d\u00e9ric-Guillaume IV interesohej p\u00ebr fatin e katolik\u00ebve shqiptar\u00eb. \u00abNj\u00eb dit\u00eb, \u2013 m\u00eb tha \u201csuora\u201d Marie, \u2013 kur ne i kishim varrosur ata tri f\u00ebmij\u00eb, tri \u00ebngj\u00ebj tre-kat\u00ebr vje\u00e7ar\u00eb, un\u00eb kisha thurrur p\u00ebr ata nj\u00eb kuror\u00eb me lule q\u00eb i kisha mbledhur fushave.\u00bb Kur ne filluam t\u00eb shkojm\u00eb drejt varrezave, nj\u00eb nga k\u00ebta zot\u00ebrinj tha : \u2013 \u201cSuora\u201d Marie, m\u00eb jep dhe mua nj\u00eb nga k\u00ebto kurora! D\u00ebshiroj ta mbaj n\u00eb dor\u00eb dhe t\u2019i shoq\u00ebroj k\u00ebta tri \u00ebngj\u00ebj t\u00eb vegj\u00ebl p\u00ebr n\u00eb banes\u00ebn e fundit dhe pastaj do ta v\u00eb n\u00eb krye t\u00eb atij, t\u00eb cilit kishit menduar t\u2019ia vinit\u00bb. \u00abKa disa vjet, \u2013 thot\u00eb \u201csuora\u201d Marie, \u2013 kur isha n\u00eb Selanik, shkoja buz\u00eb Vardarit, kur papritmas u gj\u00ebnda pran\u00eb tri xhandar\u00ebve. \u00abAh, tha nj\u00ebri nga ata. Kur isha n\u00eb Bursa kisha b\u00ebr\u00eb nj\u00eb udh\u00ebtim bashk\u00eb me ca gra t\u00eb veshura si kjo gruaja k\u00ebtu\u00bb. Kur d\u00ebgjova k\u00ebto fjal\u00eb, e v\u00ebshtrova xhandarin dhe e njoha. Ishte turku q\u00eb na kishte dh\u00ebn\u00eb me vete z. Crepin. \u2013 Ah Mustafa! Nuk e njeh m\u00eb \u201csuor\u00ebn\u201d Marie? \u2013 i thash\u00eb. Xhandari i shkret\u00eb u habit nga ky takim dhe plot d\u00ebshir\u00eb m\u00eb p\u00ebrqafoi. Q\u00eb nga ajo koh\u00eb nuk e kam par\u00eb m\u00eb at\u00eb burr\u00eb t\u00eb mir\u00eb. Sa shum\u00eb na sh\u00ebrbeu ai njeri, neve dhe shqiptar\u00ebve t\u00eb shtrenjt\u00eb!\u00bb.<\/p>\n<p>\u201cSuorat\u201d q\u00ebndruan nj\u00eb muaj pran\u00eb shqiptar\u00ebve tan\u00eb, si n\u00eb Muhali\u00e7 ashtu dhe n\u00eb Filadare, ku \u201csuora\u201d Bernardine ishte bashkuar me kryemurgesh\u00ebn, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb \u201csuora\u201d Marie sh\u00ebronte plag\u00ebt e Andreas n\u00eb Bursa. Ato mb\u00ebrrit\u00ebn nga Bursa n\u00eb Konstantinopoj\u00eb dit\u00ebn e fest\u00ebs s\u00eb Zotit, dit\u00ebn e Pro\u00e7esionit. Kishin sjell\u00eb me vete tri f\u00ebmij\u00eb, nj\u00eb vajz\u00eb dhe dy djem. Pak m\u00eb von\u00eb, vajz\u00ebn e k\u00ebrkuan prind\u00ebrit, t\u00eb cil\u00ebt e mor\u00ebn pran\u00eb tyre. Nj\u00eb nga djemt\u00eb vdiq m\u00eb 1847, koha kur un\u00eb mb\u00ebrrita n\u00eb Konstantinopoj\u00eb. Disa vite me rradh\u00eb q\u00ebndroi me ne djaloshi tjet\u00ebr. Ai m\u00ebsoi t\u00eb lexoj\u00eb, t\u00eb shkruaj\u00eb e t\u00eb flas\u00eb mir\u00eb fr\u00ebngjisht. At Paolo, i cili at\u00ebher\u00eb ishte nj\u00eb prift i thjesht\u00eb dhe sot peshkop, erdhi n\u00eb Konstantinopoj\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e shqiptar\u00ebve tan\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb dhe i k\u00ebrkoi superiorit ton\u00eb, z. Doumerq, autorizimin q\u00eb ta merrte k\u00ebt\u00eb djal\u00eb n\u00eb Rom\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebnte studime. Nga Roma, djaloshi Mark, i shkruante her\u00eb pas here superiorit ton\u00eb z. Gamba dhe \u201csuor\u00ebs\u201d Lesueur. Tani \u00ebsht\u00eb prift dhe sh\u00ebrben n\u00eb dioqez\u00ebn e Prizerenit, por nuk e di n\u00eb cil\u00ebn kish\u00eb. Mjeku anglez i la t\u00eb surgjynosurit tan\u00eb, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb me \u00absuorat\u00bb. Nuk di se \u00e7\u2019b\u00ebhet me t\u00eb, n\u00ebse \u00ebsht\u00eb gjall\u00eb apo ka vdekur. Por \u00absuora\u00bb Bernardine thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb gjall\u00eb me siguri, sepse erdh\u00ebn bashk\u00eb gjer n\u00eb Guemlek dhe se me t\u00eb mb\u00ebrritur n\u00eb nj\u00eb fush\u00eb, rrethuar plot pem\u00eb, ai i tregoi nj\u00eb aventur\u00eb q\u00eb i kishte ndodhur pik\u00ebrisht k\u00ebtu, kur po shkonte p\u00ebr n\u00eb Muhali\u00e7. Ai kishte pikasur mes barishteve di\u00e7ka si nj\u00eb q\u00ebnie njer\u00ebzore dhe kishte pyetur se \u00e7far\u00eb ishin. \u00abJan\u00eb njer\u00ebz q\u00eb vijn\u00eb nga Ismid, (Nicomedie). Uria i ka detyruar t\u00eb l\u00ebn\u00eb v\u00ebndin e tyre dhe tani k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb han\u00eb bar. I prekur, doktori i thirri ata t\u00eb mjer\u00eb, u bleu buk\u00eb, u dha kafe dhe duke u l\u00ebn\u00eb nj\u00eb shum\u00eb parash, vazhdoi udh\u00ebn\u2026\u00bb<\/p>\n<p>N\u00eb librin e tij Historia dhe p\u00ebrshkrimi i Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Ep\u00ebrme ose i Geg\u00ebris\u00eb, konsulli francez Hyacinthe Hecquard, i cili ishte marr\u00eb me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, pohon se t\u00eb d\u00ebshp\u00ebruar n\u00eb kulm me fatin e tyre, shqiptar\u00ebt prit\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb q\u00eb sipas fjal\u00ebs s\u00eb dh\u00ebn\u00eb t\u2019i kthenin m\u00eb s\u00eb fundi n\u00eb fshatrat e tyre. \u00abAt Markovi\u00e7i, \u2013 shkruan ai, \u2013 i em\u00ebruar famullitar i tyre n\u00eb k\u00ebt\u00eb vendbanim t\u00eb ri, shkoi p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb Stamboll, ku, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb nd\u00ebrhyrjes k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebse t\u00eb ambasador\u00ebve t\u00eb Franc\u00ebs dhe t\u00eb Anglis\u00eb, arriti t\u00eb merrte dekretin q\u00eb i riatdhesonte k\u00ebta njer\u00ebz t\u00eb mjer\u00eb me shpenzimet e Port\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb dhe q\u00eb u rikthente pronat. K\u00ebto urdh\u00ebra u vun\u00eb n\u00eb zbatim. Nj\u00eb anije me avull i \u00e7oi ata n\u00eb Selanik, nga ku me nj\u00eb ferman t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ata duhej t\u00eb ktheheshin n\u00eb vendlindje. Nga nj\u00ebqind e nj\u00ebzet familje me mbi nj\u00ebmij\u00eb persona q\u00eb kishin q\u00ebn\u00eb n\u00eb fillim, kishin mbetur ve\u00e7se tet\u00ebdhjet\u00eb njer\u00ebz. Por pritja ishte e pafund\u2026 Kryepeshkopi i tyre i mundua t\u2019i bind\u00ebte q\u00eb t\u00eb prisnin edhe pak, por ata iu p\u00ebrgjigj\u00ebn duke e v\u00ebn\u00eb at\u00eb n\u00eb siklet: \u00abN\u00ebse ky \u00e7ast vjen pasi t\u00eb kemi vdekur ne, a nuk do tu vij\u00eb turp q\u00eb keni humbur shpirtrat tan\u00eb?\u00bb\u2026<\/p>\n<p>Sigurisht, kjo ngjarje mbeti kulminante n\u00eb kujtimet e Atit Faveyrial. Dhe ajo nuk ishte e vetme, pasi jezuit\u00eb e fran\u00e7iskan\u00eb shqiptar\u00eb kishin r\u00ebn\u00eb si martir\u00eb nga nd\u00ebshkimi osman, si\u00e7 kishte q\u00ebn\u00eb peshkopi Antonio d\u2019Aici i Shkodr\u00ebs apo fran\u00e7iskani Antonio Lorante i varur n\u00eb nj\u00eb pem\u00eb. N\u00eb librin e tij Historia e Shqip\u00ebris\u00eb ai shton ngjarjet e hidhura t\u00eb ndodhura. Po k\u00ebshtu, ai sjell dhe historin\u00eb e dikujt, i cili k\u00ebrkoi t\u00eb kthehej n\u00eb besimin e tij t\u00eb par\u00eb, at\u00eb kristian. \u00abM\u00eb 1709, \u2013 shkruan ai, \u2013 nj\u00eb njeri i quajtur Nicodimos, u ekzekutua n\u00eb Berat. Koh\u00eb m\u00eb par\u00eb ai kishte pranuar t\u00eb b\u00ebhej musliman, por m\u00eb von\u00eb e kishte kuptuar aktin e tij dhe ishte nisur p\u00ebr n\u00eb Malin e Shenjt\u00eb Athos q\u00eb t\u00eb pendohej. Kur u kthye n\u00eb Berat, ai shkoi te guvernatori turk dhe i deklaroi se ishte i krishter\u00eb. Meq\u00eb nuk pranoi t\u00eb rikthehej n\u00eb fen\u00eb musliman\u00eb, nj\u00eb t\u00eb djel\u00eb, me urdh\u00ebr t\u00eb Hasan Pash\u00ebs, atij ia pren\u00eb kok\u00ebn\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Vdekja e Atit<\/strong><\/p>\n<p>Faveyrial iku nga kjo bot\u00eb me besimin te Zoti dhe Njeriu, pasi ai vet\u00eb nuk i ndante k\u00ebto t\u00eb dyja. Por ai ishte nj\u00eb atipik n\u00eb rradh\u00ebt e klerik\u00ebve, aq sa n\u00eb nj\u00eb shkrim t\u00eb gazet\u00ebs La Croix, nj\u00eb gazetar francez e ka quajtur \u00abaventurier t\u00eb Zotit\u00bb, n\u00eb kuptimin e mir\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs aventurier, pra q\u00eb kishte shpirtin e aventur\u00ebs, e zbulimit t\u00eb botrave, popujve dhe kulturave t\u00eb komuniteteve t\u00eb tjera. Kur ai u shua, shqiptar\u00ebt nuk e dinin sh\u00ebrbimin e madh q\u00eb ai i kishte b\u00ebr\u00eb historis\u00eb shqiptare me at\u00eb p\u00ebrkushtim shum\u00ebvje\u00e7ar, duke k\u00ebrkuar dhe hulumtuar historin\u00eb e vjet\u00ebr t\u00eb shqiptar\u00ebve, me p\u00ebrpjekjen p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb at\u00eb t\u00eb njohur n\u00eb syt\u00eb e Per\u00ebndimit. Kontributi historik i shqiptar\u00ebve n\u00ebp\u00ebr epoka, ishte p\u00ebr t\u00eb m\u00ebse i qart\u00eb dhe kjo duhej d\u00ebshmuar. Faveyrial vdiq n\u00eb 25 n\u00ebntor t\u00eb vitit 1893, n\u00eb Manastir, pas nj\u00eb s\u00ebmundje t\u00eb mushkrive. Q\u00eb nga Manastiri, At Vincent Dupuy njoftonte hierarkin\u00eb e tij n\u00eb Paris p\u00ebr vdekjen e Faveyrial duke shkruar jo vet\u00ebm p\u00ebr kontributin e tij t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, por dhe se ai u p\u00ebrcoll me nj\u00eb nderim t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm dhe me pranin\u00eb dhe kurorat e pes\u00eb konsujve si, atij t\u00eb Franc\u00ebs, Austro-Hungaris\u00eb, Anglis\u00eb, Rumanis\u00eb, Serbis\u00eb dhe Rusis\u00eb. \u00abGjith\u00eb dit\u00ebn ne e lam\u00eb trupin e tij n\u00eb shapel\u00ebn, ku njer\u00ebzit q\u00eb e shikonin plot dashuri thonin: \u00abKy At i mir\u00eb po fl\u00eb, ai nuk ka vdekur!\u00bb<\/p>\n<p>Dor\u00ebshkrimet e Faveyrial n\u00eb arkivin e Misionit Lazarist n\u00eb Paris, (ku shpesh n\u00eb ato letra t\u00eb zverdhura nga koha me at\u00eb shkrim t\u00eb vog\u00ebl, jan\u00eb bashkangjitur letra, korrespondenca apo pjes\u00eb nga gazetat e koh\u00ebs ku shkruhet p\u00ebr shqiptar\u00ebt dhe Shqip\u00ebrin\u00eb), shkruajn\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht dhe p\u00ebr fisnik\u00ebt e Mirdit\u00ebs, nj\u00eb nga kryeq\u00ebndrat e fuqishme t\u00eb katoli\u00e7izmit n\u00eb Shqip\u00ebri, e cila mbrohej si nga francez\u00ebt ashtu dhe nga italian\u00ebt dhe austriak\u00ebt, q\u00eb jo rrall\u00eb nd\u00ebrhynin tek Porta e Lart\u00eb, apo e p\u00ebrcaktonin mbrojtjen e fes\u00eb s\u00eb tyre n\u00eb marr\u00ebveshjet nd\u00ebrshtet\u00ebrore me Perandorin\u00eb Osmane. Nj\u00eb studim i m\u00ebtejsh\u00ebm do ta njoh\u00eb lexuesin me fakte t\u00eb reja t\u00eb k\u00ebtij adhuruesi t\u00eb shqiptar\u00ebve.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ RR\u00cbFIMI I AT FAVEYRIALIT\/ LUKS &#038; SHTHURJE, FEMRAT Q\u00cb SHKAT\u00cbRRUAN QYTETIN E VJET\u00cbR T\u00cb JUGUT (I) ] Nga Luan Rama, 4 n\u00ebntor 2017 N\u00eb librin e tij, Faveyrial na sjell dhe nj\u00eb korrespondenc\u00eb mjaft interesante t\u00eb marr\u00eb nga gazeta \u201cLa Turquie\u201d e 19 n\u00ebntorit t\u00eb vitit 1870, e botuar n\u00eb Konstantinopoj\u00eb, ku jepet nj\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19957,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-19956","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>SHQIPTAR\u00cbT, SI\u00c7 I PA AT FAVEYRIAL DHE KONVERTIMET ME DHUN\u00cb NGA OSMAN\u00cbT (II) - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SHQIPTAR\u00cbT, SI\u00c7 I PA AT FAVEYRIAL DHE KONVERTIMET ME DHUN\u00cb NGA OSMAN\u00cbT (II) - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[ RR\u00cbFIMI I AT FAVEYRIALIT\/ LUKS &#038; SHTHURJE, FEMRAT Q\u00cb SHKAT\u00cbRRUAN QYTETIN E VJET\u00cbR T\u00cb JUGUT (I) ] Nga Luan Rama, 4 n\u00ebntor 2017 N\u00eb librin e tij, Faveyrial na sjell dhe nj\u00eb korrespondenc\u00eb mjaft interesante t\u00eb marr\u00eb nga gazeta \u201cLa Turquie\u201d e 19 n\u00ebntorit t\u00eb vitit 1870, e botuar n\u00eb Konstantinopoj\u00eb, ku jepet nj\u00eb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-11-05T08:59:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2017-11-05T09:07:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/martyrs-of-otranto.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"325\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"46 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"SHQIPTAR\u00cbT, SI\u00c7 I PA AT FAVEYRIAL DHE KONVERTIMET ME DHUN\u00cb NGA OSMAN\u00cbT (II)\",\"datePublished\":\"2017-11-05T08:59:03+00:00\",\"dateModified\":\"2017-11-05T09:07:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\\\/\"},\"wordCount\":9282,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/11\\\/martyrs-of-otranto.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\\\/\",\"name\":\"SHQIPTAR\u00cbT, SI\u00c7 I PA AT FAVEYRIAL DHE KONVERTIMET ME DHUN\u00cb NGA OSMAN\u00cbT (II) - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/11\\\/martyrs-of-otranto.jpg\",\"datePublished\":\"2017-11-05T08:59:03+00:00\",\"dateModified\":\"2017-11-05T09:07:03+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/11\\\/martyrs-of-otranto.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/11\\\/martyrs-of-otranto.jpg\",\"width\":600,\"height\":325},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SHQIPTAR\u00cbT, SI\u00c7 I PA AT FAVEYRIAL DHE KONVERTIMET ME DHUN\u00cb NGA OSMAN\u00cbT (II)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SHQIPTAR\u00cbT, SI\u00c7 I PA AT FAVEYRIAL DHE KONVERTIMET ME DHUN\u00cb NGA OSMAN\u00cbT (II) - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"SHQIPTAR\u00cbT, SI\u00c7 I PA AT FAVEYRIAL DHE KONVERTIMET ME DHUN\u00cb NGA OSMAN\u00cbT (II) - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"[ RR\u00cbFIMI I AT FAVEYRIALIT\/ LUKS &#038; SHTHURJE, FEMRAT Q\u00cb SHKAT\u00cbRRUAN QYTETIN E VJET\u00cbR T\u00cb JUGUT (I) ] Nga Luan Rama, 4 n\u00ebntor 2017 N\u00eb librin e tij, Faveyrial na sjell dhe nj\u00eb korrespondenc\u00eb mjaft interesante t\u00eb marr\u00eb nga gazeta \u201cLa Turquie\u201d e 19 n\u00ebntorit t\u00eb vitit 1870, e botuar n\u00eb Konstantinopoj\u00eb, ku jepet nj\u00eb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2017-11-05T08:59:03+00:00","article_modified_time":"2017-11-05T09:07:03+00:00","og_image":[{"width":600,"height":325,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/martyrs-of-otranto.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"46 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"SHQIPTAR\u00cbT, SI\u00c7 I PA AT FAVEYRIAL DHE KONVERTIMET ME DHUN\u00cb NGA OSMAN\u00cbT (II)","datePublished":"2017-11-05T08:59:03+00:00","dateModified":"2017-11-05T09:07:03+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/"},"wordCount":9282,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/martyrs-of-otranto.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/","name":"SHQIPTAR\u00cbT, SI\u00c7 I PA AT FAVEYRIAL DHE KONVERTIMET ME DHUN\u00cb NGA OSMAN\u00cbT (II) - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/martyrs-of-otranto.jpg","datePublished":"2017-11-05T08:59:03+00:00","dateModified":"2017-11-05T09:07:03+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/martyrs-of-otranto.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/martyrs-of-otranto.jpg","width":600,"height":325},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shqiptaret-sic-i-pa-at-faveyrial-dhe-konvertimet-me-dhune-nga-osmanet-ii\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SHQIPTAR\u00cbT, SI\u00c7 I PA AT FAVEYRIAL DHE KONVERTIMET ME DHUN\u00cb NGA OSMAN\u00cbT (II)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19956","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19956"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19956\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19957"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19956"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19956"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19956"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}