{"id":32817,"date":"2018-09-08T17:01:13","date_gmt":"2018-09-08T15:01:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=32817"},"modified":"2018-09-08T17:03:41","modified_gmt":"2018-09-08T15:03:41","slug":"katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/","title":{"rendered":"KATARSIS NDAJ N\u00cbN\u00cbS ZAFIRKA &#8211; rr\u00ebfim nga Branko Manojlovski"},"content":{"rendered":"<p><strong>Branko (Tanashi) Manojlovski<\/strong>:<\/p>\n<p>Tashm\u00eb po ndihem i detyruar t\u00eb publikoj fragmente t\u00eb rrojtjes, p\u00ebrjetimeve, mendimeve e vler\u00ebsimeve t\u00eb mia, q\u00eb nuk i kam publikuar deri tani. Ku i dihet k\u00ebsaj dreq rrojtjeje: sot je, nes\u00ebr nuk je. Po t\u00eb mos publikoja tani fragmente t\u00eb rrojtjes sime dhe t\u00eb shqiptar\u00ebve e kriptoshqiptar\u00ebve ortodoks\u00eb n\u00eb Republik\u00ebn e Makedonis\u00eb, druaj se N\u00ebna ime, Zafirka, do t\u00eb m\u00eb qortonte sapo t\u00eb m\u00eb krijohej shansi p\u00ebr t\u00eb komunikuar shpirtrat tan n\u00eb bot\u00ebn tjet\u00ebr, &#8211; si\u00e7 na \u00ebsht\u00eb injektuar t\u00eb besojm\u00eb, &#8211; sepse ajo nd\u00ebrroi jet\u00eb pa pas mund\u00ebsi t\u2019i rr\u00ebfej\u00eb vuajtjet e saj. T\u00eb lavdishmen por edhe t\u00eb shkret\u00ebn N\u00ebn\u00eb e kam dashur e respektuar, mendoj, m\u00eb shum\u00eb se sa ndodh r\u00ebndom me njer\u00ebzit e k\u00ebsaj bote.<\/p>\n<p>Duhet t\u00eb ket\u00eb ndodhur k\u00ebshtu kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb rrojtjes se saj t\u00eb p\u00ebrvuajtur, sidomos q\u00eb kur Familja jon\u00eb u shp\u00ebrngul nga Fshati yn\u00eb, Ki\u00e7inica, n\u00eb Shkup; nuk mund t\u00eb merret me mend, por at\u00eb e besoj, N\u00ebna Zafirk\u00eb shum\u00eb r\u00ebnd\u00eb duhet t\u2019i ket\u00eb p\u00ebrjetuar e p\u00ebrballuar ndrydhjet dhe diskriminimin nacional n\u00eb gjirin familjar, kur duhet t\u2019i jet\u00eb k\u00ebrkuar q\u00eb t\u00eb mos u tregonte nipave e mbesave t\u00eb saj se \u00ebsht\u00eb shqiptare, kur nuk \u00ebsht\u00eb mir\u00ebpritur nga ajo q\u00eb t\u2019u tregonte nipave e mbesave ndonj\u00eb p\u00ebrrall\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn e vetme q\u00eb fliste \u2013 n\u00eb gjuh\u00ebn amtare shqipe, kur \u00ebsht\u00eb dashur ta fshihte identitetin e vet shqiptar edhe ndaj fqinj\u00ebve t\u00eb saj, n\u00eb vendlindjen dhe n\u00eb vendin e saj etnik&#8230;<\/p>\n<p>Q\u00eb t\u00eb shp\u00ebrthej pik\u00ebrisht tani, sinqerisht dhe pa taktizime, m\u00eb nxiti sidomos<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/gJeE9qV4ae0\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; encrypted-media\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><strong>Vdekja e Jordan Llazarevskit <\/strong><\/p>\n<p>M\u00eb tre korrik t\u00eb k\u00ebtij viti (2013) vdiq Jordan Llazarevski, ndjes\u00eb past\u00eb. Vdiq n\u00eb mosh\u00ebn n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7are, m\u00eb sakt\u00eb, pasi mbushi n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb vjet e gjasht\u00eb muaj, si\u00e7 m\u00eb i informoi nipi i tij, Llazari, kur isha n\u00eb varrim. Llazarin, djalin e v\u00ebllait t\u00eb Jordanit, Varnavas, e kam pas shok shkolle n\u00eb Gostivar, nga klasa e pest\u00eb deri ne klas\u00eb t\u00eb tet\u00eb. Ishin b\u00ebr\u00eb ndoshta pes\u00ebdhjet\u00eb vjet q\u00eb nuk e kisha par\u00eb. Edhe Varnava, por edhe v\u00ebllai i tret\u00eb i Jordanit, Minja, ishin burra shum\u00eb t\u00eb respektuar, sepse q\u00eb t\u00eb tri reflektonin gjithher\u00eb energji pozitive, ishin tejet bamir\u00ebs. E kujtoj Varnavan kur shkuam n\u00eb Stamoll me tim At Manojlin, ndjes\u00eb past\u00eb, n\u00eb vitet e gjasht\u00ebdhjeta. Mbet\u00ebm pa para, sepse q\u00ebndruam atje m\u00eb gjat\u00eb dhe blem\u00eb pla\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb se sa kishim planifikuar. Babai i k\u00ebrkoi Varnavas hua. Ai me leht\u00ebsi i dashamir\u00ebsi iu p\u00ebrgjigj: \u201cDaj\u00eb, vet\u00ebm fol sa t\u00eb duhen dhe mi kthe kur t\u2019i bie Zoti, e n\u00ebse mund t\u00eb mi kthesh ndonj\u00ebher\u00eb, ia jep n\u00eb Beliqic\u00eb djalit tim, Llazarit.\u201d Sigurisht, vet\u00ebm shqip flisnin mes nesh, at\u00ebher\u00eb e kurdoher\u00eb.<\/p>\n<p>Vdekjen e Mixh\u00ebs Jordan e p\u00ebrjetova disi m\u00eb ndryshe, do t\u00eb thosha m\u00eb dhimbsh\u00ebm, nga vdekjet e r\u00ebndomta natyrore t\u00eb pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Farefisit ton\u00eb. Nuk ndodhi k\u00ebshtu pse ishte nip i Familjes son\u00eb, por nga kujtimet e hershme t\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb. Gjat\u00eb viteve 1948-1950, tri vitet e para t\u00eb sholl\u00ebs fillore i kreva n\u00eb Biliqic\u00eb, fshatin e lindjes tashm\u00eb te t\u00eb ndjerit Jordan. Edhe pse fshati Beliqic\u00eb ishte vet\u00ebm di\u00e7 m\u00eb shum\u00eb se pes\u00eb kilometra larg fshatit tim, detyrohesha t\u00eb rrija atje, te Familja e Daj\u00ebs tim, Pavle Dojqinovski-Luce, nga se rrug\u00ebtimi i p\u00ebrditsh\u00ebm malor ishte i zorsh\u00ebm p\u00ebr mosh\u00ebn q\u00eb kisha. Duke banuar atje shpesh me rastiste t\u00eb takoja Jordanin, i cili m\u00eb th\u00ebrriste me z\u00eb p\u00ebrk\u00ebdhel\u00ebs: Djali i Daj\u00ebs Manojl. N\u00ebna e tij, Mari\u00e7ka, ishte grua shum\u00eb e dashur dhe e respektuar n\u00eb mal\u00ebsin\u00eb ton\u00eb, bile edhe nga shqiptar\u00ebt e besimit mysliman, sepse ajo zot\u00ebronte mjek\u00ebsin\u00eb popullore. Ishte Bij\u00eb e Familjes ton\u00eb t\u00eb madhe. Edhe p\u00ebr babain e tij, Sokratin, d\u00ebgjoja t\u00eb flitej se kishte qen\u00eb burr\u00eb i urt\u00eb dhe i nderuar.<\/p>\n<p>Prandaj Jordani, Biri i tyre, nuk mund t\u00eb ishte ndryshe, edhe pse n\u00eb an\u00ebt tona, kur f\u00ebmija nuk u ngjante p\u00ebr t\u00eb mir\u00eb prind\u00ebrve, thuhej: \u201cNga lulja del therra\u201d. Pra, Mixha Jordan shfaqte gjithher\u00eb mir\u00ebsjellje e dashuri t\u00eb jasht\u00ebzakonshme ndaj meje, pavar\u00ebsisht se ishte tet\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vite m\u00eb i moshuar se sa un\u00eb. Te ai, dhe jo t\u00eb Daja Luce, ankohesha sa her\u00eb q\u00eb m\u00ebsuesi Mitro me rrihte, pse nuk po p\u00ebrparoja shpejt me m\u00ebsim t\u00eb gjuh\u00ebs makedone. M\u00ebsuesi Mitro na rrihte t\u00eb gjith\u00ebve, sepse n\u00eb fshatrat tona t\u00eb gjith\u00eb f\u00ebmij\u00ebt ishim shqiptar\u00eb, q\u00eb nuk dinim gjuh\u00eb tjet\u00ebr, pos gjuh\u00ebs amtare. Mund q\u00eb pik\u00ebrisht p\u00ebr at\u00eb mir\u00ebsjellje e dashuri Mixha Jordan nuk mu shkoq asnj\u00ebher\u00eb nga kujtesa, sidomos kur u emigrova n\u00eb Amerik\u00eb n\u00eb vitin 1969 (pasi mbarova shkoll\u00ebn e mesme n\u00eb Tetov\u00eb, 13 muaj praktik\u00eb n\u00eb Zvic\u00ebr dhe studimet n\u00eb Shkup e Zagreb). Mbase ishte malli i madh q\u00eb ndjeja gjat\u00eb gjith\u00eb rrojtjes sime 44-vje\u00e7are n\u00eb Amerik\u00eb p\u00ebr njer\u00ebz t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<\/p>\n<p>Rrumbullak dy jav\u00eb para se t\u00eb vdiste i lavdishmi Jordan me befasoi me nj\u00eb vizit\u00eb t\u00eb pa paralajm\u00ebruar, aq m\u00eb pak t\u00eb pritur ose t\u00eb parashikuar nga un\u00eb. Erdhi rreth mesdite. Zbriti nga automobili duke e mbajtur p\u00ebr krah\u00ebsh e bija dhe dh\u00ebnd\u00ebrri. Un\u00eb ende nuk e dalloja se ishte pik\u00ebrisht ai, meq\u00eb rruga ku ndaluan \u00ebsht\u00eb sip\u00ebr sht\u00ebpis\u00eb dhe bari e \u00e7ubat e rritura buz\u00eb saj ma pamund\u00ebsonin t\u2019i dalloja menj\u00ebher\u00eb vizitor\u00ebt, q\u00eb tashm\u00eb i kisha t\u00eb shpesht\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00eb gjeten para Kulle, duke soditur fshatin e heshtur. T\u00eb shpeshta ishin rastet q\u00eb m\u00eb qante zemra, ndonj\u00ebher\u00eb edhe lot\u00ebt nuk i p\u00ebrmbaja dot, p\u00ebr shkret\u00ebrimin e tij, por edhe t\u00eb gjith\u00eb mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Rek\u00ebs s\u00eb Ep\u00ebrm.<\/p>\n<p>Fshati yn\u00eb ka pozicion n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare prej 1530 metrave dhe \u00ebsht\u00eb buz\u00eb Liqenit artificial t\u00eb Mavrov\u00ebs. Ai u nd\u00ebrtua p\u00ebr t\u00eb prodhuar rrym\u00eb n\u00eb vitet e pes\u00ebdhjeta t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, duke p\u00ebrmbyt edhe kullosat tona; mua m\u00eb shum\u00eb m\u00eb qe dhimbsur Hani i Familjes son\u00eb, buz\u00eb rrug\u00ebs Dib\u00ebr-Gostivar, t\u00eb cilin e th\u00ebrrisnin \u201cHani i Gavrillit\u201d. N\u00eb Liqenin e Mavrov\u00ebs aty e tutje derdheshin uj\u00ebrat edhe t\u00eb Kodr\u00ebs s\u00eb Diellit (q\u00eb jo shqipfol\u00ebsit e th\u00ebrrasin Popova Shapka), sip\u00ebr Bjeshk\u00ebve t\u00eb Sharrit, buz\u00eb Tetove, i mir\u00ebnjohur si vend skijimi e turizmi. Q\u00eb andej, p\u00ebrmes kanaleve e tuneleve, t\u00eb gjat\u00eb sigurisht mbi tet\u00ebdhjet\u00eb kilometra, uji detyrohej t\u00eb mbushte k\u00ebt\u00eb liqen. Nj\u00ebsoj e kishin mbledhur edhe uj\u00ebrat e pellgut t\u00eb Beliqic\u00ebs. P\u00ebr at\u00eb pun\u00eb, \u00e7mendurisht t\u00eb madhe, ishte angazhuar edhe ushtria. Nd\u00ebrsa nga liqeni, s\u00ebrish p\u00ebrmes tubave voluminoz t\u00eb \u00e7elikut, q\u00eb shkonin p\u00ebrmes fshatit Duf, uj\u00ebt bartej deri n\u00eb hidrocentral, t\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb Vr\u00ebtok pastaj ai uj\u00eb i bashkohej Lumit Vardar.<\/p>\n<p>Dikur Fshati yn\u00eb ishte p\u00ebrplot bashk\u00ebfshatar\u00eb, edhe pse shum\u00eb burra ishin n\u00eb kurbet, kryesisht n\u00eb Istambull, kurse p\u00ebr momentin kur po m\u00eb vizitonte Mixha Jordan ishim vet\u00ebm kat\u00ebr pleq: Mixhavica Katarin\u00eb, komshiu Ilia me t\u00eb shoqen dhe un\u00eb, m\u00eb i riu nd\u00ebr ne. Tashm\u00eb edhe livadhet dhe arat e Fshatit ton\u00eb jan\u00eb pyll\u00ebzuar pothuajse krejt\u00ebsisht, meq\u00eb k\u00ebtu, q\u00eb shum\u00eb dekada, nuk rron p\u00ebrher\u00eb asnj\u00eb bashk\u00ebfshatar. Qysh gjat\u00eb pushtimit serb t\u00eb viteve 1913-1941 bashk\u00ebfshatar\u00ebt kan\u00eb z\u00ebn\u00eb t\u00eb shp\u00ebrnguleshin n\u00eb Gostivar, Shkup, deri edhe n\u00eb Beograd e gjetiu. Kam d\u00ebgjuar nga Mixha Gavrill, ndjes\u00eb past\u00eb, se ishte politika asimiluese serbe ajo q\u00eb i kishte shp\u00ebrndar\u00eb, sidomos shqiptar\u00ebt e besimit ortodoks, p\u00ebr ta serbizuar sa m\u00eb shpejt\u00eb popullin ton\u00eb. Po, Mixha Gravill, ai burr\u00eb tep\u00ebr i pash\u00ebm, orator e i nderuar, i cili n\u00eb m\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e koh\u00ebs rrinte i veshur me tirq, xhurdi e plis t\u00eb bardh\u00eb, m\u00eb donte e m\u00eb fliste shum\u00eb. Nuk u frik\u00ebsohej fare kodosh\u00ebve q\u00eb spiunonin p\u00ebr organet e sigurimit, meq\u00eb n\u00eb krye t\u00eb pushtetit komunist n\u00eb Republik\u00ebn e Makedonis\u00eb kishim Video Smilevskin-Baton, djalin e Hall\u00ebs Velika, Motra e Babait dhe e mixhallar\u00ebve t\u00eb mi, Gavrilli, Milosofit dhe Nufriut.<\/p>\n<p>St\u00ebrgjysh\u00ebrit tan\u00eb kishin nd\u00ebrtuar kulla t\u00eb m\u00ebdha, tre kat\u00ebshe, me mure t\u00eb trasha prej guri. Dy kullat binjake, pran\u00eb nj\u00ebra tjetr\u00ebs, q\u00eb e b\u00ebnin Fshatin ton\u00eb impozant, i kishin nd\u00ebrtuar v\u00ebllez\u00ebrit Manojli dhe Lazari gjat\u00eb viteve 1903-1905. Kullat tona kaq impozante ata kishin mundur t\u2019i nd\u00ebrtonin me fitimet n\u00eb emigracion n\u00eb Konstantinopol, t\u00eb cilit osmanlinjt\u00eb, pasi e pushtuan, ia nd\u00ebrruan emrin n\u00eb Istambull. Ata qysh n\u00eb vitin 1882 kishin nd\u00ebrtuar n\u00eb Stamoll nj\u00eb hotel, t\u00eb cilin e kishin em\u00ebrtuar \u201cArnaut an\u201d (hotel shqiptar), ku, si\u00e7 kam d\u00ebgjuar, mblidheshin shum\u00eb shqiptar\u00eb patriot\u00eb. Kullat i kishin rrethuar me mur t\u00eb lart\u00eb, gjithashtu prej guri.<\/p>\n<p>N\u00eb oborrin e Familjes son\u00eb t\u00eb madhe mund t\u00eb hyhej e dilej p\u00ebrmes tri portave t\u00eb larta, t\u00eb b\u00ebra prej druri masiv. Muri dhe portat ishin nd\u00ebrtuar t\u00eb larta e t\u00eb forta q\u00eb t\u00eb mbroheshin nga kafsh\u00ebt e egra dhe nga keqb\u00ebr\u00ebsit. Ato jan\u00eb shembur gjat\u00eb viteve t\u00eb shtat\u00ebdhjeta, sepse ato ishin l\u00ebn\u00eb t\u00eb shkreta, nuk i mir\u00ebmbante njeri. Dhe nuk jan\u00eb vet\u00ebm kullat tona, tashm\u00eb monumente, por edhe bashk\u00ebfshatar\u00ebt tjer\u00eb kishin nd\u00ebrtuar kullat, gjithashtu me fitimet n\u00eb kurbet. Q\u00eb t\u00eb gjitha jan\u00eb t\u00eb rrezikuara p\u00ebr munges\u00eb mir\u00ebmbajtjeje. Fatkeq\u00ebsisht institucionet p\u00ebrkat\u00ebse nuk po p\u00ebrkujdes\u00ebn p\u00ebr kullat tona, me gjas\u00eb, vet\u00ebm pse jan\u00eb t\u00eb tradit\u00ebs shqiptare&#8230;<\/p>\n<p>\u201cPret miq?\u201d, pyeti Jordani sapo u gjend para meje. Z\u00ebri i doli i lodhur, frym\u00eb ngihej me v\u00ebshtir\u00ebsi.<br \/>\n\u201cMir\u00eb se vini\u201d, ia ktheva duke hapur krah\u00ebt p\u00ebr ta mir\u00ebpritur me p\u00ebrqafim t\u00eb p\u00ebrzem\u00ebrt. Nuk po m\u00eb besohej se pik\u00ebrisht Jordani po m\u00eb surprizonte me vizit\u00eb t\u00eb pa paralajm\u00ebruar, edhe pse vinte nga Gostivari, rreth 35 kilometra rrug\u00eb larg.<\/p>\n<p>Sapo zum\u00eb vend para Kulle filluam me pyetje e p\u00ebrgjigjet e r\u00ebndomta, p\u00ebr sh\u00ebndetin individual, t\u00eb familjeve e t\u00eb farefisit. Mu b\u00eb qejfi q\u00eb edhe k\u00ebsaj radhe Jordani m\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndeti n\u00eb gjuh\u00ebn ton\u00eb amtare shqipe, si kurdoher\u00eb; vazhdoi dhe e mbaroi vizit\u00ebn e tij po me shqipen e tij t\u00eb rrjedhshme. V\u00ebrtet u g\u00ebzohesha bashk\u00ebvendase, shqiptar\u00eb t\u00eb fes\u00eb ortodokse, kur m\u00eb flisnin shqip, si n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, meq\u00eb tashm\u00eb me v\u00ebshtir\u00ebsi m\u00eb flisnin v\u00ebllai, e aq m\u00eb pak kush\u00ebrinjt\u00eb dhe fqinj\u00ebt, kurse pjes\u00ebtar\u00ebt e brezave pasardh\u00ebs vet\u00ebm tek-tuk din\u00eb ndonj\u00eb fjal\u00eb shqipe, q\u00eb pothuajse asnj\u00ebher\u00eb nuk i shqiptojn\u00eb&#8230;<\/p>\n<p>\u201cKam ardh\u00eb n\u00eb prag t\u00eb dek\u00ebs t\u00eb \u00e7mall\u00ebm me ty dhe t\u2019i kuvendoj dy halle q\u00eb kam\u201d, vazhdoi prajsh\u00ebm Jordani, pasi mbaruan pyetje-p\u00ebrgjigjet e zakonshme. \u201cPo b\u00ebhen tre-kat\u00ebr vite q\u00eb disa njer\u00ebz t\u00eb an\u00ebs son\u00eb vin\u00eb t\u00eb ankohen t\u00eb un\u00eb p\u00ebr deklarimin tan publik se je shqiptar, p\u00ebr paraqitjet tua n\u00eb televizione e gazeta, duke u p\u00ebrpjek t\u00eb m\u00eb bindin q\u00eb t\u00eb qortoj. U kam fol goxha r\u00ebnd\u00eb, duke u munduar t\u2019i bind se \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb e jotja q\u00eb t\u00eb tregosh se je shqiptar\u00eb, meq\u00eb prind\u00ebrit dhe t\u00eb gjith\u00eb paraardh\u00ebsit gjith\u00eb ne i kishim shqiptar\u00eb; sidomos n\u00ebnat, gjyshet, st\u00ebrgjyshet dhe k\u00ebshtu me radh\u00eb, nuk dinin fare gjuh\u00eb tjet\u00ebr, pos shqipes, kurse baballar\u00ebt, gjysh\u00ebrit e st\u00ebrgjysh\u00ebrit dinin paksa edhe gjuh\u00ebt e pushtuesve&#8230;\u201d<\/p>\n<p>U ndal nj\u00eb cop\u00eb her\u00eb p\u00ebr t\u00eb hetuar reagimin tim, por un\u00eb ruajta qet\u00ebsin\u00eb, duke u p\u00ebrpjek t\u00eb mos shfaq k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb q\u00eb po m\u00eb dhuronte ajo urti e tij. Si\u00e7 e kisha admiruar qysh si f\u00ebmij\u00eb dhe si\u00e7 e kisha kujtuar me respekt meritor gjat\u00eb gjith\u00eb rrojtjes, t\u00eb till\u00eb urti edhe prisja nga Jordani, por n\u00eb fillim pata paksa shqet\u00ebsim, mos t\u00eb tjer\u00ebt ia kishin mbush mendjen q\u00eb t\u00eb m\u00eb qortonte dhe t\u00eb m\u00eb kund\u00ebrvihej. Autoriteti i tij n\u00eb an\u00ebt tona dhe m\u00eb gjer\u00eb ishte i madh, prandaj i druhesha. Por tani, kur po d\u00ebgjoja urti mb\u00ebshtet\u00ebse, v\u00ebrtet u \u00e7lirova e g\u00ebzova. D\u00ebshiroja ta fal\u00ebnderoja. Megjithat\u00eb u p\u00ebrmbajta.<\/p>\n<p>Nuk priti gjat\u00eb, s\u00ebrish vazhdoi: \u201cKam p\u00ebrcjell ato q\u00eb ke th\u00ebn\u00eb n\u00eb televizione e n\u00eb gazeta dhe nuk kam asnj\u00eb kritik\u00eb, sepse ke qen\u00eb shum\u00eb i njer\u00ebzish\u00ebm, i vet\u00ebp\u00ebrmbajtur, i bindsh\u00ebm. Ama m\u00eb ka ardh\u00eb keq p\u00ebr reagimet e disave, q\u00eb mund t\u00eb t\u00eb ken\u00eb l\u00ebnduar. Sigurisht, nuk e ke pas leht\u00eb, meq\u00eb kemi heshtur dhe e kemi mbajtur gjat\u00eb koh\u00eb t\u00eb ndrydhur e t\u00eb fshehur identitetin ton\u00eb shqiptar.\u201d<br \/>\nSapo p\u00ebrfundoi k\u00ebsaj radhe k\u00ebrkoi uj\u00eb, duke m\u00eb sinjalizuar tashm\u00eb se duhej t\u00eb flisja. Isha n\u00eb siklet \u00e7far\u00eb t\u00eb them.<\/p>\n<p>\u201cT\u00eb fal\u00ebnderoj nga zemra p\u00ebr k\u00ebto fjal\u00eb t\u00eb urta\u201d, zura t\u00eb flas prajsh\u00ebm, me z\u00eb goxha t\u00eb drith\u00ebruar nga emocionet e shumta. \u201cMe k\u00ebto q\u00eb the po bindem edhe nj\u00ebher\u00eb se ke ruajt frym\u00ebn e t\u00eb par\u00ebve tan\u00eb, ke ruajt vlerat q\u00eb i ke shfaq gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs, sidomos sa i p\u00ebrket p\u00ebrkrahjes dhe ndihmave q\u00eb u ke dh\u00ebn\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb an\u00ebve tona. Gjat\u00eb gjith\u00eb rrojtjes sime n\u00eb Amerik\u00eb t\u00eb kam kujtuar dhe rikujtuar. Un\u00eb nuk u hidh\u00ebrohem atyre q\u00eb m\u00eb kritikojn\u00eb, e as atyre q\u00eb po m\u00eb ofendojn\u00eb e k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb. Ata fatkeq\u00ebjan\u00eb viktima t\u00eb pazot\u00ebsis\u00eb son\u00eb p\u00ebr t\u2019u mbrojt nga asimilimi. P\u00ebrvit po vij nga Amerika, po rroj k\u00ebtu i vetmuar, si\u00e7 keni d\u00ebgjuar e si\u00e7 m\u00eb gjet\u00ebt, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar gjuh\u00ebn q\u00eb ma ka m\u00ebsuar sidomos Nana Zafirka, vij t\u2019i realizoj porosit\u00eb q\u00eb mi kan\u00eb l\u00ebn\u00eb prind\u00ebt, kur kam emigruar dhe sa her\u00eb q\u00eb i vizitoja ose sa her\u00eb q\u00eb bisedonim p\u00ebrmes telefoni. Ata \u00e7do her\u00eb kan\u00eb uruar e m\u00eb kan\u00eb k\u00ebshilluar q\u00eb t\u00eb mos tretem n\u00eb dhe t\u00eb huaj dhe t\u00eb mos harroj vendlindjen. Nuk e p\u00ebrballova dot m\u00eb heshtjen, sidomos nuk p\u00ebrballova g\u00ebnjeshtrat q\u00eb b\u00ebheshin ndaj prind\u00ebve tan\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00eb vjen keq n\u00ebse ndokush m\u00eb keqkupton p\u00ebr nacionalist shqiptar. P\u00ebrmbahem t\u00eb mos jem euforik, t\u00eb mos l\u00ebndoj njeri, t\u00eb nxis sa m\u00eb shum\u00eb mir\u00ebkuptimin nd\u00ebretnik dhe nd\u00ebrfetar. Lus q\u00eb t\u00eb harrojm\u00eb urrejtjet mes ne shqiptar\u00ebve t\u00eb besimit mysliman e ortodoks, t\u00eb cilat i kan\u00eb nxitur kryesisht pushtuesit dhe disa klerik\u00eb t\u00eb feve tona. Lus q\u00eb t\u00eb harrohen edhe urrejtjet e armiq\u00ebsit\u00eb mes popujve tan\u00eb, shqiptar e makedon, me arsyetim se ato na i kishin imponuar kryesisht pushtuesit turq, serb\u00eb, bullgar\u00eb, por edhe disa pushtetar\u00eb komunist\u00eb. Lus q\u00eb t\u00eb orientohemi drejt\u00eb ardhm\u00ebris\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn duhet ta nd\u00ebrtojm\u00eb bashkarisht e v\u00ebllaz\u00ebrisht. Lus q\u00eb v\u00ebllez\u00ebrit e motrat tona, shqiptar\u00eb t\u00eb besimit ortodoks, t\u00eb mos turp\u00ebrohen e t\u00eb mos frik\u00ebsohen q\u00eb t\u00eb deklarohen dinjitetsh\u00ebm shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p>Lus q\u00eb sidomos k\u00ebta t\u00eb b\u00ebhen ur\u00eb lidh\u00ebse e mir\u00ebkuptimi mes popujve tan\u00eb, n\u00eb Shtetin ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt makedon e shqiptar. Lus q\u00eb partit\u00eb shqiptare t\u00eb hap\u00ebn karshi komunitetit ton\u00eb, shqiptar\u00ebve ortodoks\u00eb, sepse nuk ka m\u00eb kuptim q\u00eb ato t\u00eb p\u00ebrb\u00ebhen vet\u00ebm nga v\u00ebllez\u00ebrit e motrat tona t\u00eb besimit mysliman, bile t\u00eb hap\u00ebn p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim edhe p\u00ebr bashk\u00ebqytetar\u00ebt makedon\u00eb dhe t\u00eb tjer\u00eb. Lus t\u00eb gjitha partit\u00eb n\u00eb Shtetin ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrpresin garat nacionaliste mes tyre. P\u00ebr t\u00eb mos e zgjatur me rr\u00ebfimin e gjith\u00eb angazhimeve t\u00eb mia, po e them shkurt e shqip: dua ta meritoj me nder e dinjitet nj\u00eb vendvarrim, buz\u00eb t\u00eb par\u00ebve t\u00eb mi, dhe toka t\u00eb mos me nxjerr jasht\u00eb; d\u00ebshiroj t\u00eb vdes n\u00eb vendlindje me shpirt sa m\u00eb t\u00eb pastruar&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Jordani hetoi se kishte filluar t\u00eb m\u00eb djersinte balli dhe syt\u00eb kishin z\u00ebn\u00eb t\u00eb m\u00eb lotonin. Ai zuri t\u00eb flas pa pritur n\u00ebse e kisha mbaruar: \u201cNuk kemi nevoj\u00eb t\u00eb flasim m\u00eb gjat\u00eb, sepse dim\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn ton\u00eb, i dim\u00eb vuajtjet tona, tani duhet t\u2019i g\u00ebzohemi liris\u00eb q\u00eb kemi p\u00ebr t\u00eb folur pa frik\u00eb. Tashm\u00eb po flasin mes tyre zemrat tona. Kjo q\u00eb po b\u00ebn\u00eb ti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb katarsis, si\u00e7 thoshin n\u00eb greqishten e vjet\u00ebr p\u00ebr pastrim t\u00eb shpirtit. M\u00eb ke p\u00ebrkrah\u00ebs, edhe pse nuk m\u00eb ka mbet m\u00eb fuqi fizike.\u201d Mbaroi fjal\u00ebn duke ma v\u00ebn\u00eb dor\u00ebn mbi supe dhe k\u00ebrkoi t\u2019i b\u00ebhej nj\u00eb kafe. Pasi e piu, foli edhe p\u00ebr hallin familjar&#8230;<\/p>\n<p>Kat\u00ebr dit\u00eb para se t\u00eb vdiste, tashm\u00eb i ndjeri Jordan, m\u00eb telefonoi nga spitali. M\u00eb porositi t\u00eb mos i harroja ato q\u00eb kishim biseduar. I mir\u00ebkuptova si amanete. V\u00ebrtet\u00eb u m\u00ebrzita p\u00ebr vdekjen q\u00eb paralajm\u00ebroi. Po e priste tep\u00ebr njer\u00ebzisht, pa frik\u00eb e alarmim, si\u00e7 u ndodh r\u00ebndom njer\u00ebzve q\u00eb jan\u00eb t\u00eb bindur se kan\u00eb p\u00ebrmbush misionin e tyre gjat\u00eb rrojtjes, se l\u00ebn\u00eb mbrapa b\u00ebma e pasardh\u00ebs t\u00eb mir\u00eb.<br \/>\nDit\u00ebn kur vdiq Jordani i lavdish\u00ebm n\u00eb Fshatin ton\u00eb rast\u00ebsisht takova komshiun, Ilin\u00eb. M\u00eb informoi p\u00ebr vdekjen dhe koh\u00ebn e varrimit t\u00eb tij. U pik\u00ebllova shum\u00eb. Menj\u00ebher\u00eb i telefonova nj\u00eb taksisti n\u00eb Gostivar. Arrita p\u00ebrmbylljen e ceremonis\u00eb rituale t\u00eb varrimit. Pastaj shkuam p\u00ebr drekt\u00eb p\u00ebr hir t\u00eb shpirtit t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Sapo hym\u00eb n\u00eb ambientin e drekimit zura vend n\u00eb nj\u00eb tavolin\u00eb. T\u00eb pranish\u00ebm ishin mbi dyqind veta, pothuajse q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bashk\u00ebvendas. Askush nuk po ulej pran\u00eb tavolin\u00ebs ku kisha z\u00ebn\u00eb vend. Pak veta m\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndesnin. Nuk denjonin t\u00eb m\u00eb flisnin as ata q\u00eb kur i takoja pa prani t\u00eb tjer\u00ebve, m\u00eb flisnin v\u00ebllaz\u00ebrisht, m\u00eb p\u00ebrg\u00ebzojn\u00eb p\u00ebr angazhimet. Ofshana me vete: \u201cAkoma paska mbetje t\u00eb m\u00ebdha nga e kaluara e jon\u00eb e hidhur, tejet fatkeqe, e dhimbshme dhe e kriminalizuar!\u201d Vet\u00ebm pjes\u00ebtar\u00ebt e Familjes se t\u00eb ndjerit Jordan dhe ndonj\u00eb individit q\u00eb kishte mundur frik\u00ebn, me nderuan si\u00e7 e k\u00ebrkonte rendi dhe vendi. M\u00eb dukej vetja se isha n\u00eb bank\u00ebn e zez\u00eb dhe po m\u00eb b\u00ebhej gjyq.<\/p>\n<p>Sakaq u fut Prifti brenda dhe sapo m\u00eb pa, mu drejtua me p\u00ebrsh\u00ebndetje e p\u00ebrqafim t\u00eb p\u00ebrzem\u00ebrt. Me keqardhje e them se po ua lexoja n\u00eb fytyr\u00eb p\u00ebrbuzjen, bile edhe hidh\u00ebrimin disa t\u00eb pranishm\u00ebve, kur pan\u00eb t\u00eb m\u00eb p\u00ebrqaft\u00eb prifti&#8230;<\/p>\n<p><strong>Pak histori telegrafike p\u00ebr prejardhjen e asimilimit ton\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Gjat\u00eb dit\u00ebve n\u00eb vijim zuri t\u00eb m\u00eb preokuponte e mundonte \u00e7do her\u00eb e m\u00eb shum\u00eb katarsisi q\u00eb ma tha Mixha Jordan. Po mundohesha t\u00eb gjej fillin dhe t\u00eb kuptoj rrjedh\u00ebn e asimilimit ton\u00eb. Nga ato q\u00eb kisha lexuar n\u00eb Amerik\u00eb, &#8211; e m\u00eb besoni, nuk kam mundur t\u00eb lexoj shum\u00eb, meq\u00eb 26 vite kam punuar mesatarisht 14 or\u00eb n\u00eb dit\u00eb, pothuajse pa asnj\u00eb dit\u00eb pushim, &#8211; por m\u00eb shum\u00eb nga ato q\u00eb kam d\u00ebgjuar nga prind\u00ebt, mixhallar\u00ebt, njer\u00ebzit e moshuar dhe sidomos nga njer\u00ebzit gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit, m\u00eb rezulton se fillin asimilimi i paraardh\u00ebsve tan\u00eb e ka sidomos qysh kur kan\u00eb z\u00ebn\u00eb t\u00eb dynden fiset sllave n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn ton\u00eb, at\u00ebher\u00eb pothuajse e gjitha shqipfol\u00ebse, ilire, dardane, makedone, epiriote, thrake, etj., e cila n\u00ebn pushtimin romak, e shnd\u00ebrruar n\u00eb shekullin e 4-t\u00ebrt n\u00eb pushtim bizantin, dominohej nga feja kristiane.<\/p>\n<p>Fiset pagane protobullgare, serbe, kroate, etj., filluan t\u00eb dyndeshin n\u00eb shekullin e 6-t\u00eb dhe gjat\u00eb atyre dy shekujve luftuan krishterimin dominues, deri sa e humben betej\u00ebn dhe gjithashtu edhe ato u kristianizuan. Plasi konflikti i madh brenda fes\u00eb kristiane, q\u00eb zgjati deri n\u00eb shekullin e 11-t\u00eb. Nga ai konflikt i p\u00ebrgjaksh\u00ebm u p\u00ebrvijuan dy sekte kryesore kristiane: katolike dhe ortodokse. Fillimisht, n\u00eb shekullin e 9-t\u00eb, qe formuar Mbret\u00ebria protobullgare, tre shekuj m\u00eb von\u00eb Mbret\u00ebria serbe. Sidomos me formimin e k\u00ebtyre mbret\u00ebrive zuri fill edhe lufta e p\u00ebrgjakshme p\u00ebr sundim dhe primat fetar brenda besimit ortodoks mes kish\u00ebs bizantine, bullgare dhe serbe. Elita e protoshqiptar\u00ebve tashm\u00eb ishte pothuajse vet Bizanti. Gjuha zyrtare e Perandoris\u00eb Bizantine u b\u00eb greqishtja e vjet\u00ebr, duke ia z\u00ebn\u00eb vendin \u00e7do her\u00eb e m\u00eb shum\u00eb gjuh\u00ebs romake.<\/p>\n<p>Kurse si gjuh\u00eb popullore dominonte shqipja. Si rrjedhoj\u00eb e luftimeve t\u00eb shpeshta n\u00eb mes invaduesve sllav\u00eb, por edhe e t\u00eb tjer\u00ebve, kund\u00ebr popullsis\u00eb vendore, shum\u00eb paraardh\u00ebs tan\u00eb u tjet\u00ebrsuan n\u00eb bullgar\u00eb, serb\u00eb, kroat\u00eb, bisniak\u00eb, malazias. N\u00eb shekullin e 14-t\u00eb pasoi pushtimi i osmanlinjve n\u00eb Europ\u00ebn juglindore. Popullsia, e shk\u00ebrmoqur nga luft\u00ebrat mes mbret\u00ebrive dhe kishave nacionaliste ortodokse, nuk mundi ta rezistonte pushtimin osman. Meq\u00eb paraardh\u00ebsit tan\u00eb ishin lodhur nga luft\u00ebrat e deriat\u00ebhershme, zun\u00eb t\u00eb kalojn\u00eb n\u00eb besimin mysliman. Ndikim t\u00eb madh n\u00eb k\u00ebt\u00eb konvertim luanin edhe favorizimet materiale e politike t\u00eb pushtuesve osman\u00eb. Kjo b\u00ebri q\u00eb shum\u00eb paraardh\u00ebs tan\u00eb t\u00eb \u201cturqizohen\u201d gjat\u00eb rreth pes\u00eb shekujve t\u00eb sundimit obskurantist osman.<\/p>\n<p>Fillimi i shekullit t\u00eb 19-t\u00eb n\u00eb Europ\u00ebn Juglindore agoi me nd\u00ebrgjegj\u00ebsime komb\u00ebtare e kryengritje \u00e7lirimtare kund\u00ebr pushtimit osman. T\u00eb m\u00eb falin v\u00ebllez\u00ebrit e motrat shqiptar\u00eb t\u00eb besimit mysliman\u00eb, por duhet t\u00eb ken\u00eb qen\u00eb t\u00eb par\u00ebt shqiptar\u00ebt e besimit ortodoks\u00eb t\u00eb diaspor\u00ebs arb\u00ebreshe n\u00eb Itali, Turqi, Rumani, por edhe t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt e nxit\u00ebn nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin ton\u00eb komb\u00ebtar, duke i v\u00ebn\u00eb themelet e nj\u00eb l\u00ebvizjeje ton\u00eb t\u00eb madhe nacionale, gjuh\u00ebsore, kulturore, politike, t\u00eb quajtur me t\u00eb drejt\u00eb Rilindja komb\u00ebtare shqiptare. Dhe e quajt\u00ebm Rilindje komb\u00ebtare, meq\u00eb tashm\u00eb populli yn\u00eb pothuajse kishte p\u00ebsuar vdekjen komb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Pasuan kryengritje t\u00eb m\u00ebdha \u00e7lirimtare kund\u00ebr pushtimit osman. M\u00eb e madhja n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn ton\u00eb ishte Kryengritja e Dervish Car\u00ebs (nga Rrethi i Tetov\u00ebs), gjat\u00eb viteve t\u00eb 30-ta t\u00eb shekullit t\u00eb 19-t\u00eb, e b\u00ebr\u00eb bashkarisht, nga shqiptar\u00ebt e besimit mysliman\u00eb dhe ortodoks\u00eb. Ajo u shtri deri n\u00eb Oh\u00ebr, Qystendil, Nish, Ulqin, Durr\u00ebs, Dib\u00ebr. At\u00eb Kryengritje m\u00eb konkretisht dhe m\u00eb gjer\u00ebsisht e ka trajtuar deri tani vet\u00ebm akademiku Aleksand\u00ebr Matkovski, n\u00eb studimin e tij tep\u00ebr informativ e analitik, t\u00eb titulluar \u201cKryengritja e Dervish Car\u00ebs\u201d. Fatkeq\u00ebsisht ajo kryengritje nuk rezultoi me fitore t\u00eb autonomis\u00eb, me von\u00eb t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb, si, ta z\u00ebm\u00eb ajo e popullsis\u00eb \u201cgreke\u201d, bullgare dhe serbe, sepse shqiptar\u00ebt, p\u00ebr arsye q\u00eb un\u00eb nuk i di ende, nuk u p\u00ebrkrahen nga fuqit\u00eb e m\u00ebdha, si\u00e7 u p\u00ebrkrahen kryengritjet e popujve tjer\u00eb. Ndoshta mund t\u00eb supozohet se Fuqit\u00eb e M\u00ebdha nuk na p\u00ebrkrahen, meq\u00eb shumica e popullsis\u00eb son\u00eb tashm\u00eb kishte besim mysliman\u00eb, prej t\u00eb cil\u00ebve kishte shum\u00eb q\u00eb ishin tjet\u00ebrsuar n\u00eb turq.<\/p>\n<p>L\u00ebvizja e Rilindjes son\u00eb komb\u00ebtare vazhdoi angazhimet e saj. P\u00ebr volumin dhe p\u00ebrmbajt\u00ebn e saj, lexuesve n\u00eb Republik\u00ebn e Makedonis\u00eb, &#8211; sidomos atyre q\u00eb kan\u00eb paragjykime ndaj historian\u00ebve shqiptar\u00eb, &#8211; do t\u2019u sugjeroja studimin e b\u00ebr\u00eb koh\u00ebve t\u00eb fundit nga Prof. Vllado Popovskit, botuar n\u00eb makedonisht dhe shqip.<\/p>\n<p>N\u00eb fund t\u00eb shekullit t\u00eb 19-t\u00eb, n\u00eb prag t\u00eb Kongresit t\u00eb Berlinit (1878) dhe pas tij, kryengritjet \u00e7lirimtare t\u00eb popullit shqiptar mor\u00ebn p\u00ebrmasa t\u00eb m\u00ebdha. Tashm\u00eb kishte ndodhur edhe nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi komb\u00ebtar i popullit makedon dhe prandaj filluan edhe kryengritjet e tij. N\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e tanishme t\u00eb Shtetit ton\u00eb kund\u00ebr pushtimit turk luftonin bashkarisht shqiptar\u00ebt dhe makedon\u00ebt, pavar\u00ebsisht se p\u00ebr shkak t\u00eb tjet\u00ebrsimit gjuh\u00ebsor, makedon\u00ebt ishin t\u00eb influencuar dhe shp\u00ebrdoroheshin shum\u00eb nga nacionalist\u00ebt bullgar\u00eb. Ajo L\u00ebvizje qe quajtur Ilinden. N\u00eb t\u00eb u p\u00ebrfshin\u00eb shum\u00eb shqiptar\u00eb, sidomos t\u00eb besimit ortodoks, t\u00eb cil\u00ebt bashk\u00eb me makedonasit dhe vllah\u00ebt formuan Republik\u00ebn e Kryshev\u00ebs.<\/p>\n<p>Kurse kryengritjet vet\u00ebm shqiptare rezultuan me shpallje t\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (28 N\u00ebntor 1912) dhe njohjen e saj nga Fuqit\u00eb e M\u00ebdha n\u00eb korrik t\u00eb vitit 1913. Hap\u00ebsirat e tanishme t\u00eb Shtetit ton\u00eb i pushtoi ushtria serbe gjat\u00eb viteve 1912-1913. Edhe kund\u00ebr pushtimit serb u b\u00eb rezistenc\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt, por tashm\u00eb popujt tan\u00eb ishin t\u00eb lodhur nga kryengritjet e shumta kund\u00ebr pushtimit turk dhe prandaj ushtria serbe mundi t\u00eb n\u00ebnshtronte popujt tan\u00eb makedon e shqiptar pa u p\u00ebrballur me ndonj\u00eb rezistenc\u00eb serioze, t\u00eb pakt\u00ebn jo t\u00eb atij niveli sa t\u00eb rezultonin me \u00e7lirimin e trojeve tona.<\/p>\n<p>Mbase nuk do t\u2019i rendoj shum\u00eb k\u00ebto paraqitje telegrafike me nj\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb konkrete p\u00ebr kryengritjen e madhe kund\u00ebr ushtris\u00eb serbe, nga Dibra deri n\u00eb Oh\u00ebr, n\u00eb gusht e shtator t\u00eb vitit 1913. K\u00ebto kryengritje shqiptare ndodh\u00ebn pas luft\u00ebrave mes ushtrive serbe e greke kund\u00ebr ushtris\u00eb bullgare, e cila gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Ballkanike kishte pushtuar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs s\u00eb Shtetit ton\u00eb t\u00eb tanish\u00ebm. Vala e luft\u00ebrave t\u00eb dyta \u201cballkanike\u201d, tashm\u00eb jo kund\u00ebr pushtuesve turq, sepse ata ishin d\u00ebbuar deri n\u00eb kufijt\u00eb e tanish\u00ebm t\u00eb Turqis\u00eb, n\u00eb histori njihet me emrin Lufta e Dyt\u00eb Ballkanike. Pasi u mund ushtria bullgare nga ushtrit\u00eb serbe e greke, kjo luft\u00eb p\u00ebrfundoi m\u00eb 5 gusht 1913 me Marr\u00ebveshjen e Bukureshtit, sipas s\u00eb cil\u00ebs, &#8211; po t\u00eb p\u00ebrdorim terminologjin\u00eb e asaj Marr\u00ebveshjeje, &#8211; Makedonia e Egeut u pushtua nga Greqia, Makedonia e Vardarit u pushtua nga Serbia nd\u00ebrsa Makedonia e Pireut nga Bullgaria.<\/p>\n<p>Edhe pse tani ishte 100-vjetori i asaj Marr\u00ebveshjeje dhe u mbajt\u00ebn edhe simpoziume shkencore, teksti origjinal i saj thuhet se \u00ebsht\u00eb \u201czhdukur\u201d, ndoshta kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb klauzole t\u00eb saj e cila duhet t\u00eb ket\u00eb p\u00ebrmbajtur p\u00ebrcaktimin: pas 100 viteve t\u00eb tri Makedonit\u00eb duhet t\u00eb bashkohen n\u00eb nj\u00eb shtet.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb organizuar kryengritjet, tashm\u00eb kund\u00ebr pushtimit serb, m\u00eb 23 Shtator 1913 n\u00eb Dib\u00ebr qe formuar nj\u00eb Qeveri provizore shqiptare. Ajo pat em\u00ebruar nj\u00eb shqiptar t\u00eb besimit ortodoks p\u00ebr Komandant t\u00eb atyre kryengritjeve. P\u00ebrkoh\u00ebsisht kryengrit\u00ebsit shqiptar\u00eb arrit\u00ebn t\u00eb \u00e7lirojn\u00eb hap\u00ebsirat nga Dibra e K\u00ebr\u00e7ova, deri n\u00eb Oh\u00ebr. Por edhe ato kryengritje u shtyp\u00ebn. Pasoi hakmarrja e madhe e ushtris\u00eb serbe&#8230;<\/p>\n<p>Edhe para se t\u00eb ndodhte pushtimi serb kisha ortodokse n\u00eb hap\u00ebsirat tona dominohej nga kleri nacionalist serb. K\u00ebt\u00eb po ndihem i detyruar ta them sepse paraardh\u00ebsi yn\u00eb, Llazari, V\u00ebllau i St\u00ebrgjyshit tim, Manojlit, \u00ebsht\u00eb varrosur n\u00eb vitin 1906 n\u00eb oborrin e Kish\u00ebs son\u00eb n\u00eb Ki\u00e7inic\u00eb me mbiem\u00ebr \u201cTanasheviq\u201d, edhe pse Familja jon\u00eb at\u00ebher\u00eb mbante mbiemrin TANASHI. Pra, kisha, e komanduar nga kleri nacionalist serb, edhe para pushtimit serb na i regjistronte lindjet, martesat dhe vdekjet me mbar\u00ebs karakteristike serbe \u201cviq\u201d. K\u00ebt\u00eb tematik\u00eb lidhur me mbiemrat ton\u00eb e d\u00ebgjova t\u00eb diskutohet para pak dit\u00ebsh mes nj\u00eb kush\u00ebririt tim dhe ca mysafir\u00ebve. Ai, p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar se emrat e mbiemrat nuk p\u00ebrmbajn\u00eb domosdo p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb etnike, u tha mysafir\u00ebve se St\u00ebrgjyshi i tij Llazar, i vdekur n\u00eb vitin 1906, ka t\u00eb sh\u00ebnuar mbi gur varri mbiemrin Tansheviq, por asessi nuk ishte dhe nuk jemi serb. Un\u00eb q\u00ebllimisht nuk u inkuadrove n\u00eb at\u00eb bised\u00eb, sepse me kush\u00ebrit\u00eb e mi shpesh diskutimet po na eskalojn\u00eb n\u00eb hidh\u00ebrime e grindje.<\/p>\n<p>Me at\u00eb rast munda t\u00eb d\u00ebgjoj nj\u00ebrin nga mysafir\u00ebt t\u00eb thoshte: \u201cinteresant fakti, kur pyet shqiptar\u00ebt e besimit mysliman\u00eb p\u00ebr emrat e paraardh\u00ebsve t\u00eb tyre, i din\u00eb vet\u00ebm deri n\u00eb brezin kur kan\u00eb qen\u00eb ortodoks\u00eb ose katolik\u00eb, r\u00ebndom brezi i shtat\u00eb ose i tet\u00eb n\u00eb an\u00ebt tona, n\u00eb at\u00eb brez aty u p\u00ebrfundon kujtesa, kurse kur i pyet shqiptar\u00ebt ortodoks\u00eb n\u00eb Makedoni, kujtesa u p\u00ebrfundon t\u00eb brezi i tret\u00eb ose i kat\u00ebrt, sepse para pushtimit serb sidomos mbiemrat e paraardh\u00ebsve t\u00eb tyre p\u00ebrmbanin p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb shqiptare prandaj shtir\u00ebn sikur nuk din\u00eb \u00e7far\u00eb emri e mbiemri kishin paraardh\u00ebsit para pushtimit serb.\u201d Mua m\u00eb b\u00ebri p\u00ebrshtypje t\u00eb dhimbshme ky shpjegim i mysafirit, sepse, v\u00ebrtet, shumica e kush\u00ebrive t\u00eb mi nuk e rikujtojn\u00eb me d\u00ebshir\u00eb mbiemrin Tanashi para pushtimit serb. Bile, e pata lut nj\u00ebher\u00eb Djalin e Axh\u00ebs, Metodien, profesor historie n\u00eb Universitetin \u201cKirili e Metodi\u201d n\u00eb Shkup, q\u00eb t\u00eb shkruante di\u00e7 p\u00ebr tjet\u00ebrsimin e mbiemrit t\u00eb Familjes son\u00eb. Ai kund\u00ebrshtoi me arsyetim se edhe dy vite i duheshin t\u00eb dilte n\u00eb pension dhe prandaj nuk donte ta rrezikonte vendin e pun\u00ebs.<\/p>\n<p>Mbret\u00ebria pushtuese serbe, sapo konsolidoi pushtimin e hap\u00ebsirave t\u00eb Makedonis\u00eb s\u00eb tanishme, u angazhua me sforco q\u00eb t\u00eb na serbizonte sa m\u00eb shpejt, duke e em\u00ebrtuar Makedonin\u00eb e Vardarit, si\u00e7 quhej paraprakisht, her\u00eb Serbia e Jugut, her\u00eb Serbia e Vjet\u00ebr, her\u00eb Banovina e Vardarit. Por akoma m\u00eb konkretisht Serbia u angazhua q\u00eb t\u00eb asimilonte shpejt sidomos shqiptar\u00ebt e besimit ortodoks\u00eb, kurse shqiptar\u00ebt e besimit mysliman i p\u00ebrzinte n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Turqi. K\u00ebshtu vazhdoi deri n\u00eb vitin 1941, kur plasi Lufta e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, rrjedhimisht kur pushtuesit nazifashist\u00eb italian\u00eb e gjerman\u00eb pushtuan hap\u00ebsirat e Shtetit ton\u00eb, pa u ballafaquar me ndonj\u00eb rezistenc\u00eb serioze Ajo politik\u00eb asimiluese serbe q\u00eb nd\u00ebrprer\u00eb shkurtimisht gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore (1914-1918), duke u z\u00ebvend\u00ebsuar pushtimi serb me pushtim bullgar dhe austro-hungarez.<\/p>\n<p>P\u00ebr arsye q\u00eb un\u00eb ende nuk i di, Partia Komuniste e Jugosllavis\u00eb vendosi t\u00eb formonte edhe Partin\u00eb Komuniste t\u00eb Makedonis\u00eb, rrjedhimisht edhe L\u00ebvizjen Nacional\u00e7lirimtare t\u00eb Makedonis\u00eb. Mund q\u00eb t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb vendim p\u00ebr t\u00eb motivuar popullin makedon q\u00eb t\u00eb luftonte edhe kund\u00ebr pushtuesve bullgar\u00eb, aleat\u00eb t\u00eb nazifashizmit italian e gjerman.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb k\u00ebsaj Lufte ndodhi p\u00ebr\u00e7arja e madhe mes shqiptar\u00ebve t\u00eb besimit mysliman\u00eb dhe ortodoks\u00eb, sepse disa shqiptar\u00eb t\u00eb besimit mysliman\u00eb u angazhuan t\u00eb luftonin kund\u00ebr L\u00ebvizjes antifashiste, si kolaboracionist\u00eb t\u00eb nazifashist\u00ebve pushtues, kurse shqiptar\u00ebt ortodoks u angazhuan kryesisht n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb L\u00ebvizjeve antifashiste t\u00eb popullit shqiptar\u00eb dhe popujve t\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb. Kulmi i p\u00ebr\u00e7arjes n\u00eb mes t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb besimit mysliman\u00eb dhe ortodoks ishin krimet monstruoze q\u00eb kryen \u201cballist\u00ebt\u201d shqiptar\u00eb, n\u00ebn komandimin e Aqif Reqanit, kund\u00ebr popullsis\u00eb civile ortodokse shqiptare n\u00eb Beliqic\u00eb. At\u00eb krim e pat d\u00ebnuar edhe Luft\u00ebtari fam\u00ebmadh Xhem\u00eb Gostivari. At\u00eb masak\u00ebr ndaj rreth 150 f\u00ebmij\u00ebve dhe grave shqiptare ortodokse e shp\u00ebrdoruan p\u00ebr p\u00ebr\u00e7arje mes nesh sidomos komunist\u00ebt e partizan\u00ebt makedon\u00eb e serb\u00eb, edhe pse ata kishin b\u00ebr\u00eb krime shum\u00eb her\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha ndaj popullsis\u00eb civile shqiptare t\u00eb besimit mysliman&#8230;<\/p>\n<p>Se cilat p\u00ebrmasa e pasoja ka pas ai krim, i b\u00ebr\u00eb vet\u00ebm nda popullsis\u00eb shqiptare t\u00eb besimit ortodoks n\u00eb Beliqic\u00eb, u nd\u00ebrgjegj\u00ebsova sidomos n\u00eb nj\u00eb bised\u00eb rasti para dy vit\u00ebsh, kur po e qortoja Mixhavic\u00ebn Katrin\u00eb, tani plak\u00eb 89-vje\u00e7are, p\u00ebrse nuk po u fliste fare shqip mysafir\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb besimit mysliman. Si arsyetim, ajo pat rr\u00ebfyer masakr\u00ebn q\u00eb e kishte p\u00ebrjetuar si vajz\u00eb e rritur e Beliqic\u00ebs, duke shtuar se ishte p\u00ebrbetuar q\u00eb t\u00eb mos u fliste n\u00eb shqip shqiptar\u00ebve t\u00eb besimit mysliman, sapo pat m\u00ebsuar ca llafe n\u00eb makedonisht; p\u00ebr shkak t\u00eb manipulimit dhe nxitjes s\u00eb hasm\u00ebris\u00eb q\u00eb i kishin ndodhur, edhe ajo i akuzonte kolektivisht t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt e besimit mysliman p\u00ebr at\u00eb krim monstruoz.<\/p>\n<p>Kur nj\u00ebri nga mysafir\u00ebt i pat th\u00ebn\u00eb: \u201cpo n\u00ebse Zot\u00ebri Ali Ahmeti, si lider aktual i shqiptar\u00ebve n\u00eb Republik\u00ebn e Makedonis\u00eb, do t\u00eb k\u00ebrkonte falje para P\u00ebrmendores se atyre viktimave n\u00eb Beliqic\u00eb, duke v\u00ebn\u00eb lule dhe duke r\u00ebn\u00eb n\u00eb gjunj\u00eb, si dikur kacelari gjerman Vili Brandi n\u00eb Poloni, do ndikonte q\u00eb Ju ta zbusni k\u00ebt\u00eb urrejtje ndaj shqiptar\u00ebve t\u00eb besimit mysliman\u00eb\u201d, Mixhavic\u00eb Katrin\u00eb pat th\u00ebn\u00eb: \u201cdo ta doja e \u00e7moja si v\u00eblla\u201d. E shkreta Katrin\u00eb, &#8211; e emigruar n\u00eb vitet e 60-ta bashk\u00eb me familjen n\u00eb Serbi, edhe pse e kishte burrin kryetar Komiteti n\u00eb Gostivar, dhe tani vjen vet\u00ebm p\u00ebr verime n\u00eb Kull\u00eb t\u00eb burrit, kush\u00ebrinit tim, &#8211; pat fol me admirim t\u00eb madh p\u00ebr luft\u00ebtarin Xhem\u00eb Gostivari, rr\u00ebfeu si familja e saj u kishte dh\u00ebn\u00eb fshehur buk\u00eb Atij dhe bashk\u00ebluft\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tij&#8230;<\/p>\n<p><strong>Kriptoshqiptar\u00ebt ose marr\u00ebzia jon\u00eb kolektive<\/strong><\/p>\n<p>Me vendosjen e pushtetit komunist n\u00eb Republik\u00ebn e Makedonis\u00eb, e cila u formua si \u201crepublik\u00eb federative\u201d e popullit makedon dhe popullit shqiptar, zuri fill edhe tjet\u00ebrsimi im n\u00eb \u201cmakedon\u201d, sidomos kur fillova shkollimin fillor, t\u00eb detyruesh\u00ebm, n\u00eb gjuh\u00eb makedone. Fillimisht, pothuajse me \u201cautomatiz\u00ebm\u201d, pushteti komunist mbiemrin ton\u00eb \u201czyrtar\u201d t\u00eb deriat\u00ebhersh\u00ebm Tansheviq na e shnd\u00ebrroi n\u00eb Manojlovski. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb ndryshim nuk na pyeti njeri. K\u00ebshtu ndodhi pothuajse me t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt e besimit ortodoks\u00eb n\u00eb Republik\u00ebn e Makedonis\u00eb.<\/p>\n<p>Nuk e kam kuptuar at\u00ebher\u00eb, nuk e kam t\u00eb qart\u00eb as tani, p\u00ebrse e miratuan k\u00ebt\u00eb lloj diskriminim sidomos udh\u00ebheq\u00ebsit komunist\u00eb shqiptar\u00eb, prind\u00ebrit e t\u00eb cil\u00ebve ishin shqiptar\u00eb t\u00eb besimit ortodoks, t\u00eb cil\u00ebt kishin pushtet t\u00eb madh, si ta z\u00ebm\u00eb Zhivo Brajkovski i Beliqic\u00ebs, ose Nipi yn\u00eb, Video Smilevski dhe t\u00eb tjer\u00eb!? Mbase duhet t\u00eb jen\u00eb vet\u00ebmjaftuar me zhdukjen e mbaresave t\u00eb deriat\u00ebhershme serbe \u201cviq\u201d dhe me shansin p\u00ebr t\u00eb ushtruar pushtet. Ndonj\u00ebher\u00eb m\u00eb ka vajtur mendja se ata do t\u00eb ken\u00eb pranuar at\u00eb lloj pragmatizmi, vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb mos qen\u00eb t\u00eb stigmatizuar si serb\u00eb, si gjat\u00eb viteve 1913-1941, por ndoshta edhe p\u00ebr faktin se makedon\u00ebt antik\u00eb i ndienin si paraardh\u00ebs t\u00eb tyre, meq\u00eb miti p\u00ebr Aleksandrin e Madh ishte ruajtur sidomos te shqiptar\u00ebt e besimit ortodoks n\u00eb hap\u00ebsirat tona&#8230;<\/p>\n<p>Rrjedh\u00ebn pasuese t\u00eb tjet\u00ebrsimit t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb besimit ortodoks n\u00eb \u201cmakedon\u201d e kam jetuar e p\u00ebrjetuar edhe un\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb pothuajse t\u00eb pavet\u00ebdijshme. Nuk po kuptoja p\u00ebrse m\u00ebsuesi n\u00eb vitin 1949 duhej t\u00eb na rrihte ne nx\u00ebn\u00ebsit n\u00eb klas\u00ebn e par\u00eb fillore n\u00eb Beliqic\u00eb vet\u00ebm pse nuk dinim fare makedonisht. Aq m\u00eb pak kuptoja p\u00ebrse nuk na lejohej shkollimi n\u00eb gjuh\u00ebn amnore shqipe, edhe pse shum\u00eb funksionar\u00eb t\u00eb lart\u00eb politik\u00eb komunist\u00eb t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Makedonis\u00eb ishin pik\u00ebrisht nga Beliqica, nga Katuni im, nga Reka e Ep\u00ebrme dhe nga hap\u00ebsira t\u00eb tjera, prind\u00ebrit e t\u00eb cil\u00ebve flisnin vet\u00ebm gjuh\u00ebn shqipe dhe rronin ndershm\u00ebrisht si shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr konkretizim po sjell shembuj.<br \/>\nKekja ime Velika (si\u00e7 i themi ne rekasit motr\u00ebs s\u00eb babit dhe t\u00eb n\u00ebn\u00ebs), ishte n\u00ebna e Video Smilevskit. Deri sa u martua nuk ka zot\u00ebruar asnj\u00eb fjal\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn makedonishte as n\u00eb gjuh\u00ebn serbishte. P\u00ebr shkaqe ekonomike u detyrua t\u00eb emigronte n\u00eb Beograd, si shum\u00eb rekas t\u00eb tjer\u00eb. Kurdoher\u00eb q\u00eb e kam vizituar n\u00eb Beograd e Shkup kemi biseduar vet\u00ebm n\u00eb gjuh\u00ebn ton\u00eb amnore, kurse Videoja belb\u00ebzonte ndonj\u00eb llaf, meq\u00eb ishte rrit e shkolluar si imigrant n\u00eb Beograd. Pata d\u00ebgjuar nga Mixha Gavrill, me t\u00eb cilin Vedoja bisedonte shum\u00eb, se kur ka ardhur n\u00eb pushtet Video Smilevski, vet\u00eb Lazar Kolishevski ka kund\u00ebrshtuar, me arsyetim se nuk fliste fare makedonisht. Por, Svetozar Vukmanoviq Tempo, nj\u00eb komunist i thekur serb, q\u00eb vrante e kthjellte aso kohe n\u00eb Beograd, kishte urdh\u00ebruar q\u00eb ai t\u00eb b\u00ebhej funksionar i lart\u00eb partiak e qeveritar n\u00eb Makedoni&#8230;<\/p>\n<p>M\u00eb ka rastisur t\u00eb jem shpesh n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e Zhivko Brajkovskit n\u00eb Shkup, meq\u00eb te ai po banonte Veljan Lontevski, gjithashtu beliqicas, shoku im i studimeve n\u00eb vitin e par\u00eb n\u00eb universitetin e Shkupit. Mbaj mend q\u00eb n\u00eb nj\u00eb vizit\u00eb m\u00eb shoq\u00ebronte edhe nj\u00eb koleg\u00eb makedon (emrin ia paskam harruar), i cili ishte kryetar i Lidhjes s\u00eb rinis\u00eb socilaiste. Kur ishim n\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb Zhivkos, N\u00ebna e Zhivkos, q\u00eb ende mbante vesh\u00ebn tradicionale shqiptare t\u00eb Rek\u00ebs s\u00eb Ep\u00ebrm, na foli shqip, pasi gjuh\u00eb tjet\u00ebr nuk dinte. P\u00ebr hir t\u00eb N\u00ebn\u00ebs edhe Zhivkoja na foli shqip. T\u00eb nes\u00ebrmen kryetari i rinis\u00eb shp\u00ebrdoroi at\u00eb vizit\u00eb dhe zuri t\u2019u thoshte koleg\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb fakultet se Makedonin\u00eb po e qeverisnin shqiptar\u00ebt ortodoks, me arsyetim se n\u00eb Familje t\u00eb Zhivko Brajkovskit flitet vet\u00ebm shqip.<\/p>\n<p>Ua mbaj mend emrat shum\u00eb funksionar\u00ebve t\u00eb lart\u00eb partiak\u00eb e qeveritar\u00eb t\u00eb asaj kohe, q\u00eb ishin nga Reka e Ep\u00ebrm, t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00eb, sipas bindjes sime, por tashm\u00eb kriptoshqiptar\u00eb makedon\u00eb, por nuk po i p\u00ebrmend me k\u00ebt\u00eb rast. Jo vet\u00ebm n\u00eb pozicione t\u00eb larta partiake e shtet\u00ebrore, por edhe n\u00eb polici, prokurori, gjyq\u00ebsi, administrat\u00eb shtet\u00ebrore, etj., u pozicionuan shum\u00eb shqiptar\u00eb ortodoks nga t\u00eb gjitha hap\u00ebsirat e Republik\u00ebs s\u00eb Makedonis\u00eb.<br \/>\nPasi u nd\u00ebrgjegj\u00ebsova se jam v\u00ebrtet shqiptar, u interesova t\u00eb informohem sa shqiptar\u00eb ortodoks kishte n\u00eb RM. Kam d\u00ebgjuar edhe nga profesor\u00eb historie, se para pushtimit serb n\u00eb vitin 1912, nga popullsia e p\u00ebrgjithshme e besimit ortodoks, rreth 35 p\u00ebr qind duhet t\u00eb ken\u00eb qen\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb besimit ortodoks, q\u00eb m\u00eb rezulton se duhet t\u00eb ishim rreth 300 mij\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb besimit ortodoks.<\/p>\n<p>Para shum\u00eb viteve, sapo erdha n\u00eb Vendlindje, i telefonova ish-shokut t\u00eb shkoll\u00ebs fillore dhe internatit, tani an\u00ebtar i Akademis\u00eb Makedone t\u00eb Shkencave dhe Arteve (ndoshta do t\u00eb duhej t\u00eb riem\u00ebrtohet n\u00eb Akademia e Shkencave dhe Arteve e Republik\u00ebs s\u00eb Makedonis\u00eb), z. Gligor Jovanovski. Kisha d\u00ebgjuar n\u00eb Amerik\u00eb p\u00ebr Rilindasin shqiptar Josif Bageri dhe meq\u00eb e dija se Gligori \u00ebsht\u00eb st\u00ebrnip i tij, e luta q\u00eb t\u00eb angazhoheshim p\u00ebr t\u00eb mos e l\u00ebn\u00eb n\u00eb harres\u00eb at\u00eb Kolos. Ai ma preu shkurt, q\u00eb as mos t\u2019i tregoj kujt se ishte st\u00ebrnip i Josif Bagerit. Me aq p\u00ebrfundoi shoq\u00ebria jon\u00eb e hershme. Un\u00eb vazhdova t\u00eb angazhohem p\u00ebr riafirmim t\u00eb Josif Bagerit, i motivuar kryesisht p\u00ebr kontributin e tij p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen shqiptare, por edhe p\u00ebr hir t\u00eb r\u00ebnies heroike t\u00eb Djalit t\u00eb Tij, Kristos s\u00eb lavdish\u00ebm, krah \u00e7etave \u00e7lirimtare makedone, n\u00eb kryengritje \u00e7lirimtare kund\u00ebr pushtimit turk, n\u00eb vitin 1906 n\u00eb Manstir, duke qen\u00eb vet\u00ebm 16-vje\u00e7ar. Letr\u00ebn e fundit q\u00eb Kristo kryengrit\u00ebs ia ka d\u00ebrguar Babait Josif dhe elegjin\u00eb q\u00eb ia ka kushtuar Atij Babai, Rilindasi yn\u00eb Josif Bageri, pothuajse p\u00ebrher\u00eb i mbaj me vete.<\/p>\n<p>Kam pas nderin t\u00eb bisedoj vet\u00ebm n\u00eb telefon me Risto Kiriaz t\u00eb Manastirit. Nga t\u00eb tjer\u00ebt kam d\u00ebgjuar se ai me krenari prezantohet shqiptar, pinjoll i Familjes fam\u00ebmadhe Qiriazi, e cila ishte promotor i Kongresit p\u00ebr Alfabetin Shqip, mbajt n\u00eb Manastir n\u00eb vitin 1908. Fati ka desht\u00eb q\u00eb Gjerasimi Qiriazi t\u00eb njihet e t\u00eb ndihmohet financiarisht nga Familja e Presidentit amerikan Wilson, p\u00ebr t\u00eb organizuar at\u00eb Kongres dhe p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb shtypshkronj\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb koh\u00ebs n\u00eb rajon. Pushtuesit serb\u00eb, p\u00ebr hakmarrje ia djeg\u00ebn at\u00eb shtypshkronj\u00eb dhe persekutuan barbarisht Familjen Qiriazi. Deri tani pak jemi interesuar t\u00eb gjejm\u00eb varrin e Gjirasimit t\u00eb vrar\u00eb nga serb\u00ebt dhe ta nderojm\u00eb Manastirin me nj\u00eb p\u00ebrmendore t\u00eb tij. Tani edhe Risto Kiriaz kritikohet e p\u00ebrbuz\u00ebt nga ndonj\u00eb pjes\u00ebtar i Familjes s\u00eb tij Qiriazi dhe nga qytetar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb Mansatir e gjetiu, ashtu si\u00e7 po i p\u00ebrjetoj edhe un\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr debatet kontroverse rreth p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb etnike t\u00eb t\u00eb madhit Akademik Matej Matevski kam shfaq mendime edhe m\u00eb her\u00ebt. Nuk ka se si t\u00eb mos dh\u00ebmb\u00eb, sa her\u00eb q\u00eb shfaqen dilema, mos v\u00ebrtet\u00eb edhe Ai ishte ose \u00ebsht\u00eb shqiptar. Prind\u00ebrit tan\u00eb kan\u00eb qen\u00eb miq mes tyre n\u00eb Stamboll, ku ishte nj\u00eb koloni e madhe e shqiptar\u00ebve ortodoks\u00eb. Kur Matej u kthye n\u00eb Makedoni, rreth mosh\u00ebs 14-vje\u00e7are t\u00eb tij, nuk dinte fare makedonisht, por vet\u00ebm gjuh\u00ebn amtare shqipe dhe turqishten. Kurse p\u00ebrse e pat\u00ebn arrestuar e d\u00ebnuar me kat\u00ebr vite burg n\u00eb Goli Otok V\u00ebllain e tij, Stevon, nuk jam i informuar konkretisht.<\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb njer\u00ebzore q\u00eb t\u00eb prodhohet klim\u00eb terrori q\u00eb Kolosi Matej t\u00eb mos e rr\u00ebfen lirsh\u00ebm dhe shkoqur gjith\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn p\u00ebr p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb e tij etnike. Shpresojm\u00eb t\u00eb ket\u00eb kuraj\u00eb, edhe pse po terrorizohet q\u00eb t\u00eb hesht. Megjithat\u00eb makedon\u00ebt do t\u00eb duhej t\u00eb vazhdonin ta \u00e7monin, si edhe deri tani, si\u00e7 ka ndodhur n\u00eb Shqip\u00ebri me Shkrimtarin e famsh\u00ebm makedon Sterio Spase, i cili, si\u00e7 kam d\u00ebgjuar, i ka dh\u00ebn\u00eb shum\u00eb romane t\u00eb mrekulluesh\u00ebm let\u00ebrsis\u00eb shqiptare. Ai asnj\u00ebher\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb paragjykuar pse ia kishte v\u00ebn\u00eb emrin djalit Ilinden dhe pse deklarohej dinjitetsh\u00ebm makedon. Kushdo mund t\u00eb anketoj\u00eb intelektual\u00ebt shqiptar\u00eb, n\u00ebse dyshon se Sterio Spase nuk ishte dhe nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00ebri nd\u00ebr shkrimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb \u00e7muar n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb shqipe.<\/p>\n<p>Para ca dit\u00ebve, fare papritmas n\u00eb Fshatin ton\u00eb ishte p\u00ebr vizit\u00eb Branimiri, Nipi i Akademikut Matej Matevski (Djali i V\u00ebllait t\u00eb tij, z. Stevo Matevski), bashk\u00eb me Bashk\u00ebshorten dhe vajz\u00ebn. N\u00eb bised\u00eb e sip\u00ebr ai ma b\u00ebri pyetjen e drejt\u00ebp\u00ebrdrejt\u00eb, n\u00ebse jemi shqiptar\u00eb ose makedon. Un\u00eb iu gjegja se p\u00ebr q\u00ebndrimin tim mund t\u00eb jesh informuar p\u00ebrmes mediave dhe bashk\u00ebvendas\u00ebve, pra se jam shqiptar. B\u00ebm\u00eb bashk\u00ebbisedim v\u00ebllaz\u00ebror dhe n\u00eb fund u ndam\u00eb me p\u00ebrqafime tep\u00ebr miq\u00ebsore. Sigurisht, m\u00eb befasoi e g\u00ebzoi kjo vizit\u00eb.<\/p>\n<p>Para ca dit\u00ebve po b\u00ebnim nj\u00eb ndej\u00eb rasti para sht\u00ebpis\u00eb se fqinjit Ilia. N\u00eb bised\u00eb e sip\u00ebr djali i tij, \u00c7edoja, tep\u00ebr i mir\u00ebsjellsh\u00ebm, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb humorit q\u00eb po b\u00ebnim, rr\u00ebfeu p\u00ebr nj\u00eb rast q\u00eb duhej t\u2019i ket\u00eb ndodhur fqinjit ton\u00eb, Prof. Dr. Arsen Janevskit, tashm\u00eb jurist i famsh\u00ebm n\u00eb Republik\u00ebn e Makedonis\u00eb. Si\u00e7 rr\u00ebfente \u00c7edo, ai ka qen\u00eb duke pyetur n\u00eb provim nj\u00eb student shqiptar n\u00eb Universitet t\u00eb Tetov\u00ebs. Pyetjet dhe p\u00ebrgjigjet ndodhnin p\u00ebrmes p\u00ebrkthyesit, i cili nj\u00ebherit ishte asistent i Prof. Jovanovskit. Asistenti, n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment p\u00ebrkthyesi, duhej t\u00eb ishte marr\u00eb vesh me studentit q\u00eb ta ndihmonte n\u00eb kalim t\u00eb provimit p\u00ebrmes p\u00ebrkthimit, n\u00ebse studenti nuk do t\u00eb dinte t\u00eb p\u00ebrgjigjej, meq\u00eb dihej se Arseni ishte korrekt por rigoroz.<\/p>\n<p>Pra, kur studenti nuk do t\u00eb dinte t\u00eb p\u00ebrgjigjej, ai do t\u00eb duhej t\u00eb fliste di\u00e7, nd\u00ebrsa p\u00ebrkthyesi t\u00eb jepte p\u00ebrgjigje nga vetja e tij, me mendim se Prof. Jovanovski nuk e kuptonte shqipen. Plas skandali. Prof. Jovanovski heton k\u00ebt\u00eb manovrim, kur d\u00ebgjon se p\u00ebrkthyesi nuk po p\u00ebrkthente ato q\u00eb kish th\u00ebn\u00eb studenti, por po p\u00ebrgjigjej nga njohurit\u00eb e tij. Humb durimin dhe nd\u00ebrhyn n\u00eb gjuh\u00eb shqipe, duke e qortuar p\u00ebrkthyesin p\u00ebr shp\u00ebrdorim, rrjedhimisht duke e nxjerr at\u00eb jasht\u00eb.<\/p>\n<p>Pastaj vazhdon me marrjen n\u00eb pyetje t\u00eb studentit, duke komunikuar aty e tutje n\u00eb gjuh\u00eb shqipe. Gati sa nuk qesha me z\u00eb kur rr\u00ebfeu \u00c7edoja, por u p\u00ebrmbajta q\u00eb t\u00eb mos keqkuptohem. Un\u00eb e njihja mir\u00eb Arsenin, bashk\u00eb ishim rrit, ishim shok\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb, edhe pse un\u00eb isha m\u00eb i moshuar se ai. Kurdoher\u00eb kemi komunikuar shqip mes nesh. Tashm\u00eb mendova me vete, p\u00ebrse Arsenit, profesor me fam\u00eb, i duhet t\u00eb fsheh zot\u00ebrimin e mrekulluesh\u00ebm t\u00eb shqipes, t\u00eb cil\u00ebn ia kan\u00eb m\u00ebsuar prind\u00ebrit e tij si gjuh\u00eb amnore, bile ndoshta e zot\u00ebron m\u00eb mir\u00eb se sa student\u00ebt shqiptar\u00eb q\u00eb u ligj\u00ebron, p\u00ebrse duhet q\u00eb ai t\u2019u ligj\u00ebron atyre e t\u2019i marr\u00eb n\u00eb pyetje p\u00ebrmes p\u00ebrkthyesit. Mbase kjo praktik\u00eb vet\u00ebkuptohet.<\/p>\n<p>Duke k\u00ebrkuar paraprakisht mir\u00ebkuptim nga Profesor Janjevski, ndihem i detyruar t\u00eb rr\u00ebfej edhe pranin\u00eb e tij n\u00eb varrimin e Mixh\u00ebs Jordan. Ai v\u00ebrtet nuk mund t\u00eb mungonte n\u00eb at\u00eb varrim. Mbaj mend se Babai i Arsenit nuk kishte mund\u00ebsi t\u00eb financonte shkollimin e tij, prandaj Arseni mund q\u00eb do mbeste pa u b\u00ebr\u00eb profesor i famsh\u00ebm. Jordani ishte Ai q\u00eb e p\u00ebrkrahu t\u00eb vazhdonte studimet. Edhe ky Profesor i \u00e7muar nuk denjoi ose nuk guxoi t\u00eb m\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndeste gjat\u00eb drek\u00ebs p\u00ebr shpirtin e Jordanit, edhe pse n\u00eb rinin\u00eb ton\u00eb, pos q\u00eb ishim fqinj, ishim shum\u00eb shok\u00eb, pavar\u00ebsisht se un\u00eb isha paksa m\u00eb i moshuar.<\/p>\n<p>E kuptova p\u00ebrmbajtjen e tij. Ai mbase nuk donte ta shihnin m\u00eb shum\u00eb se 200 t\u00eb pranish\u00ebm, pothuajse t\u00eb gjith\u00eb bashk\u00ebvendas ton\u00eb, t\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndetej me shqiptarin Branko, tashm\u00eb i stigmatizuar nga disa kriptoshqiptar\u00eb si tradhtar i tyre. Edhe disa t\u00eb tjer\u00eb, si ai, q\u00eb kishim qen\u00eb shum\u00eb shok\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, nuk denjuan ose nuk guxuan t\u00eb m\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndesnin, po p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn arsye, edhe pse kur na rastis t\u00eb takohemi pa prani t\u00eb askujt, \u00e7mallemi duke biseduar n\u00eb shqipen ton\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn jemi t\u00eb mall\u00ebngjyer, por edhe m\u00eb p\u00ebrg\u00ebzojn\u00eb p\u00ebr angazhimin tim.<\/p>\n<p>Mbaj mend, nj\u00ebri nga ata, duke ndjer\u00eb keqardhje p\u00ebr peripecit\u00eb e mia, me pat th\u00ebn\u00eb: \u201cM\u00eb vjen keq, por shum\u00eb veta po t\u00eb \u00e7mojn\u00eb si guximtar t\u00eb marr\u00eb, prandaj, t\u00eb lut\u00ebm, nd\u00ebrprit k\u00ebto angazhime, sepse vet\u00ebm po keqkuptohesh, asimilimi yn\u00eb nuk mund t\u00eb zhb\u00ebhet m\u00eb&#8230;\u201d Pa e menduar se ai po m\u00eb jepte k\u00ebshill\u00eb, n\u00eb dukje dashamir\u00ebse, ia ktheva: \u201cKe par\u00eb tek digjen shpesh malet tona. P\u00ebr t\u00eb shuar zjarrin angazhohen zjarrfik\u00ebsit, qytetar\u00ebt, bile edhe ushtria. N\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve nuk i fikin dot. E pra, n\u00eb fillim t\u00eb p\u00ebrfshirjes s\u00eb tyre nga zjarri i madh, ka ndodhur vet\u00ebm nj\u00eb shk\u00ebndi.\u201d<\/p>\n<p>Duke pas parasysh k\u00ebto raste, por edhe shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, si, ta z\u00ebm\u00eb, rasti makab\u00ebr, kur e kan\u00eb kusht\u00ebzuar p\u00ebr pun\u00ebsim nj\u00eb mal\u00ebsore t\u00eb an\u00ebs son\u00eb q\u00eb t\u00eb simulonte se \u00ebsht\u00eb memece, meq\u00eb mund t\u00eb pun\u00ebsohej vet\u00ebm si makedone, e ajo nuk dinte fare makedonisht, shpesh, ndoshta nga d\u00ebshp\u00ebrimi, e kam gjykuar k\u00ebt\u00eb gjendje ton\u00ebn si marr\u00ebzi kolektive.<\/p>\n<p>Pra, k\u00ebta shembuj mbase shpjegojn\u00eb tep\u00ebr qart\u00eb se n\u00eb \u00e7far\u00eb rrethi vicioz e nacionalist \u00ebsht\u00eb katandis shoq\u00ebria jon\u00eb. Edhe akademik\u00ebt t\u00eb ndihen t\u00eb detyruar q\u00eb t\u00eb mos tregojn\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn p\u00ebrse e din\u00eb shqipen, pa e m\u00ebsuar at\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb shkolla dhe kurse, p\u00ebrse prind\u00ebrit e tyre kan\u00eb fol mes tyre dhe me f\u00ebmij\u00ebt e tyre vet\u00ebm n\u00eb gjuh\u00eb shqipe, \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet nj\u00eb marr\u00ebzi, mbase edhe di\u00e7 tjet\u00ebr!? Pas asaj q\u00eb i ndodhi ish-Ministrit t\u00eb jasht\u00ebm, Zot\u00ebri Antonio Milloshovskit, po e mir\u00ebkuptoj frik\u00ebn e tyre; ish-Ministri Milloshovski, si\u00e7 e kuptova un\u00eb, u detyrua nga mediat nacionaliste makedone t\u00eb jepte dor\u00ebheqje, vet\u00ebm pse gjat\u00eb vizit\u00ebs zyrtare n\u00eb Prishtin\u00eb i kishte p\u00ebrsh\u00ebndetur gazetar\u00ebt n\u00eb konferenc\u00eb shtypi n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe&#8230;<\/p>\n<p><strong>Tjet\u00ebrsimi i Familjes ose diskriminimi vulgar i N\u00ebn\u00ebs sime.<\/strong><\/p>\n<p>T\u00eb rikthehem p\u00ebr t\u00eb paraqit telegrafisht dhe konkretisht edhe rrjedh\u00ebn e tjet\u00ebrsimit t\u00eb Familjes dhe farefisit ton\u00eb, jo vet\u00ebm n\u00eb makedon\u00eb, por edhe n\u00eb serb\u00eb, pasi disa kan\u00eb emigruar her\u00ebt n\u00eb Serbi.<\/p>\n<p>Pasi mbarova vitin e par\u00eb t\u00eb studimeve n\u00eb Shkup fatkeq\u00ebsisht ndodhi t\u00ebrmeti i kobsh\u00ebm (26 korrik 1963), i cili u keqp\u00ebrdor p\u00ebr ta makedonizuar sa m\u00eb vulgarisht Kryeqytetin. Video Smilevski m\u00eb k\u00ebshilloi t\u00eb vazhdoja studimet n\u00eb Zagreb. Ai intervenoi t\u00eb kryetari i Shkupit, Krste Markovski, gjithashtu bashk\u00ebvendas yni, t\u00eb m\u00eb jepej bursa p\u00ebr t\u00eb studiuar n\u00eb Zagreb. Atje p\u00ebrfundova edhe tre vitet tjera t\u00eb studimeve, dhe u diplomova si agronom.<br \/>\nGjat\u00eb rrojtjes sime t\u00eb atyre viteve po m\u00eb brengoste fakti i hidhur, p\u00ebrse vet\u00ebm n\u00eb Familje guxoja t\u00eb flisja shqip, kurse jasht\u00eb, publikisht, m\u00eb duhej t\u00eb flisja makedonisht. Shum\u00eb funksionar\u00eb t\u00eb an\u00ebs son\u00eb m\u00eb lut\u00ebn t\u00eb pun\u00ebsohem n\u00eb funksione t\u00eb larta, por un\u00eb, p\u00ebr shkak se nuk po e p\u00ebrballoja dot at\u00eb lloj rrojtjeje t\u00eb dyfisht\u00eb, bilinguistike, dhe p\u00ebr shkak se n\u00eb Zagreb u njoha me Dragica Stanojshiqin, kolege e studimeve, me t\u00eb cil\u00ebn u martova dhe lind\u00ebm n\u00eb Amerik\u00eb dy djem, Draganin e Vllajkon dhe nj\u00eb vajz\u00eb, Brankic\u00ebn, emigruam n\u00eb Amerik\u00eb n\u00eb vitin 1969.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1961, pasi Babai im, i kthyer pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore nga emigracioni n\u00eb Stamoll, doli n\u00eb pension. Me k\u00ebt\u00eb rast ai vendosi q\u00eb t\u00eb shp\u00ebrngulemi nga Bel\u00e7ica n\u00eb Shkup, sepse atje tashm\u00eb ishin shp\u00ebrngulur shum\u00eb rekas. N\u00eb Shkup bleu sht\u00ebpi, n\u00eb Lagj\u00ebn Qend\u00ebr. N\u00ebna Zafirka, ndjes\u00eb past\u00eb, nisi rrojtjen n\u00eb Shkup. Por ajo ende nuk dinte ndonj\u00eb fjal\u00eb makedonisht. N\u00eb Shkup ajo tashm\u00eb nuk duhej t\u00eb fliste shqip, sidomos me nipat e mbesat e saj. K\u00ebt\u00eb Ajo e p\u00ebrjetonte tep\u00ebr r\u00ebnd\u00eb, sepse u shnd\u00ebrrua n\u00eb nj\u00eb si memece n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e saj, nd\u00ebrsa \u00e7mallej n\u00eb shqip vet\u00ebm me Babain tim dhe me ne f\u00ebmij\u00ebt e saj (pos meje edhe Veljanin e Vllajkun dhe vajz\u00ebn Jelic\u00eb).<\/p>\n<p>T\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn dram\u00eb tragjike e p\u00ebrjetuan pothuajse t\u00eb gjitha n\u00ebnat shqiptare, t\u00eb besimit ortodoks, t\u00eb cilat nuk dinin gjuh\u00eb tjet\u00ebr pos shqipes. Ato u detyruan t\u00eb mos komunikonin shqip sidomos me bashk\u00ebmoshataret e tyre shqiptare, t\u00eb besimit mysliman\u00eb, kur i kishin fqinj\u00eb, sepse shqiptar\u00ebt e besimit mysliman\u00eb tashm\u00eb nuk duhej t\u00eb dinin se ne ishim shqiptar\u00eb ortodoks. Ato u detyruan t\u00eb mos komunikojn\u00eb fare shqip, jasht\u00eb sht\u00ebpive e banesave t\u00eb tyre. Bile nuk kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb rrall\u00eb rastet tragji-komike kur n\u00eb familje nip\u00ebrit e mbesat d\u00ebgjonin t\u00eb flisnin gjysh\u00ebrit n\u00eb gjuh\u00ebn q\u00eb ata nuk e kuptonin dhe prandaj i pyesnin \u00e7far\u00eb gjuhe po flisnin. P\u00ebrgjigja, pothuajse p\u00ebrgjith\u00ebsisht, sigurisht e imponuar, duhej t\u00eb ishte: po flisnin fr\u00ebngjisht. Ndodhte k\u00ebshtu vet\u00ebm q\u00eb nip\u00ebrit e mbesat t\u00eb mos dinin se gjyshet e tyre nuk dinin gjuh\u00eb tjet\u00ebr pos shqipes. Deri n\u00eb k\u00ebt\u00eb nivel shkonte marr\u00ebzia gjat\u00eb procesit t\u00eb tjet\u00ebrsimit ton\u00eb.<\/p>\n<p>Rastisi q\u00eb t\u00eb ishte p\u00ebr vizit\u00eb n\u00eb Ki\u00e7inic\u00eb Djali i Axh\u00ebs, Metodia, Profesor n\u00eb Fakultetin e historis\u00eb n\u00eb Universitetin e Shkupit. Them p\u00ebr vizit\u00eb, edhe pse Kull\u00ebn ton\u00eb e kishim pron\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, por ai, q\u00eb kur u angazhova publikisht si shqiptar, nuk vinte p\u00ebr pushime si p\u00ebrpara n\u00eb Vendlindje t\u00eb tij. N\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb erdhi p\u00ebr vizit\u00eb nj\u00eb gazetar. Ai u interesua t\u00eb dinte edhe nga Metodia, n\u00ebse kisha t\u00eb drejt\u00eb un\u00eb q\u00eb deklarohesha e angazhohesha si shqiptar. Metodia iu p\u00ebrgjigj se \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb individuale t\u00eb deklarohet kushdo se i p\u00ebrket etnis\u00eb q\u00eb d\u00ebshiron. Gazetari ia kontestoi, duke i th\u00ebn\u00eb se edhe ai do t\u00eb d\u00ebshironte t\u00eb ishte ta z\u00ebm\u00eb japonez, por Ambasada e Japonis\u00eb n\u00eb Shkup nuk do t\u2019ia pranonte at\u00eb deklarim.<\/p>\n<p>Pastaj e pyeti n\u00ebse N\u00ebna ime fliste vet\u00ebm gjuh\u00ebn shqipe, si edhe Gjyshja ime, meq\u00eb Baba dhe Gjyshi dinin edhe turqisht. Profesori kuptoi mesazhin dhe iu p\u00ebrgjigj se gjuha nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcaktues kryesor etnik. T\u00eb pranish\u00ebm ishin edhe disa veta. Bashk\u00ebshortja e Djalit t\u00eb Axh\u00ebs nd\u00ebrhyri, duke shpjeguar se edhe ajo kishte prejardhje shqiptare. Profesori iu drejtua asaj, pse nuk e kishte th\u00ebn\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb p\u00ebrpara. Zonja iu p\u00ebrgjigj: \u201cProfesor, ne asnj\u00ebher\u00eb nuk kemi guxuar t\u00eb diskutojm\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tematik\u00eb n\u00eb familjen ton\u00eb, vet\u00ebm tani q\u00eb Zot\u00ebri Branko e ka ngrit k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje po guxojm\u00eb t\u00eb bisedojm\u00eb m\u00eb lirsh\u00ebm&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Sa po m\u00eb vinte keq p\u00ebr Profesorin Metodia q\u00eb ishte kap\u00eb nga procesi asimilues ndaj nesh&#8230;<br \/>\nPara rreth 15 viteve, duke qen\u00eb \u00c7ikago, se si ndjeva mall ti telefonoj motr\u00ebs Taska n\u00eb Shkup, mot\u00ebr nga ana e Babait. U \u00e7mallem gjat\u00eb bised\u00ebs s\u00eb gjat\u00eb n\u00eb gjuh\u00eb ton\u00eb amnore shqipe. N\u00eb p\u00ebrmbyllje tha se po ma kalonte motr\u00ebn Marta, t\u00eb cil\u00ebn e kishte p\u00ebr vizit\u00eb. Kjo mot\u00ebr prej vitesh ishte shp\u00ebrngul familjarisht n\u00eb Beograd. Kat\u00ebr vajzat e saj jan\u00eb b\u00ebr\u00eb atje shkenc\u00ebtare t\u00eb famshme. Sapo ma kaloi n\u00eb bised\u00eb telefonike, e p\u00ebrsh\u00ebndeta shqip, si\u00e7 kishim biseduar sa her\u00eb q\u00eb e kisha vizituar n\u00eb Beograd para emigrimit tim n\u00eb Amerik\u00eb. Ajo ma ktheu n\u00eb serbisht, m\u00eb z\u00eb inat\u00e7or dhe urrejt\u00ebs: \u201cp\u00ebrse m\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndet e flisni n\u00eb k\u00ebt\u00eb gjuh\u00eb barbare, k\u00ebtu nuk jemi n\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb madhe&#8230;!?\u201d Nga dora m\u00eb ra telefoni, prandaj nuk ia d\u00ebgjova fjal\u00ebt tjera, nga fyerja e r\u00ebnd\u00eb nuk e mbajta dot.<\/p>\n<p>T\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn mot\u00ebr e kishte vizituar Babai yn\u00eb n\u00eb Beograd n\u00eb vitet e 60-ta. N\u00eb fakt, e vizitonte t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb her\u00eb n\u00eb vit. Asaj radhe p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb i kishte ndodhur ta d\u00ebgjonte dh\u00ebnd\u00ebrrin, gjithashtu bashk\u00ebvendas, tu thoshte kur bab\u00eb e bij\u00eb flisnin n\u00eb gjuh\u00eb amnore shqipe: \u201cp\u00ebrse flisni n\u00eb k\u00ebt\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb urryer!?\u201d Motra Marta, e z\u00ebn\u00eb ngusht\u00eb, me keqardhje i kishte k\u00ebrkuar falje Babait ton\u00eb, kurse Babai, i p\u00ebrmbajtur iu kishte p\u00ebrgjigjur: \u201cnuk kemi \u00e7far\u00eb t\u00eb b\u00ebjm\u00eb, Vajza ime, k\u00ebt\u00eb pasoj\u00eb ka procesi i asimilimit ton\u00eb&#8230;\u201d K\u00ebt\u00eb ndodhi na e tregoi Babai kur u kthye n\u00eb sht\u00ebpi. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb ia pash syt\u00eb e p\u00ebrlotur. Nuk di ta ket\u00eb vizituar m\u00eb. Tashm\u00eb, mua nuk po m\u00eb ofendonte dh\u00ebnd\u00ebrri, si dikur Babain, por vet motra. Ajo ka p\u00ebrfunduar n\u00eb strehimore t\u00eb pleqve n\u00eb Beograd, \u00ebsht\u00eb tejet e s\u00ebmur\u00eb, por nuk po m\u00eb shkohet q\u00eb ta vizitoj&#8230;<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb rezistuar asimilimin ton\u00eb gjat\u00eb viteve 2006-2009 u mora intensivisht me hartim t\u00eb trungut familjar. Para katragjyshit Manojl, brezi i 4-t\u00ebrt (1830-1903), dhe v\u00ebllait t\u00eb tij, Llazarit, nuk munda t\u00eb gjeja informata. Pasi i mblodha informatat e mundshme, luta mbes\u00ebn (vajz\u00ebn e motr\u00ebs Jelic\u00eb), e lindur dhe arkitekte n\u00eb Amerik\u00eb, q\u00eb t\u00eb ma vizatoj\u00eb trungun familjar, meq\u00eb un\u00eb nuk e b\u00ebja dot. Ajo n\u00eb vitin 2009 ma b\u00ebri k\u00ebt\u00eb nder. Tani, sa her\u00eb e shoh k\u00ebt\u00eb trung familjar ndjej nj\u00eb pik\u00ebllim p\u00ebr tjet\u00ebrsimin dhe shp\u00ebrfytyrimin e tij. Edhe un\u00eb, si dikur N\u00ebna Zafirka, nuk flas dot n\u00eb gjuh\u00eb time amnore shqipe as edhe me djemt\u00eb dhe Vajz\u00ebn time, me nipat e mbesat&#8230;<\/p>\n<p><strong>Rrojtja n\u00eb Amerik\u00eb dhe n\u00eb Vendlindje<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1969, si\u00e7 informova, emigruam n\u00eb Amerik\u00eb, konkretisht n\u00eb \u00c7ikago. Fillimi i rrojtjes, si p\u00ebr \u00e7do emigrant, ishte i v\u00ebshtir\u00eb. Por ia dol\u00ebm. Atje po e ruaja gjuh\u00ebn shqipe n\u00eb komunikim me Motr\u00ebn time Jelic\u00eb, shum\u00eb t\u00eb dashur dhe t\u00eb respektuar, e cila \u00ebsht\u00eb kat\u00ebr vite m\u00eb e moshuar se sa un\u00eb. Ajo nuk dinte gjuh\u00eb tjet\u00ebr pos shqipes. Atje takoja bashk\u00ebvendas, si Tome Llazarevskin e Krekornic\u00ebs??, me t\u00eb cil\u00ebt komunikoja vet\u00ebm n\u00eb gjuh\u00eb shqipe, sado q\u00eb angazhimet n\u00eb biznes nuk na jepnin mund\u00ebsi t\u00eb shiheshim shpesh. Takoheshim pothuajse \u00e7do t\u00eb diele, n\u00eb meshat e kish\u00ebs son\u00eb shqiptare ortodokse, t\u00eb nd\u00ebrtuar nga komuniteti yn\u00eb, shqiptar\u00ebt ortodoks, shum\u00eb vite para se t\u00eb emigroja un\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrtimin e Kish\u00ebs tjet\u00ebr shqiptare n\u00eb Detroid e kishin financuar bashk\u00ebvendasit Maksim Tanashi (i fshatit fqinj\u00eb Beliqic\u00eb) me bashk\u00ebshorten Gllada (mbiemri i vajz\u00ebris\u00eb Llazarevski, kush\u00ebrir\u00eb imja, motra e gjyshes s\u00eb politikanes s\u00eb mrekullueshme Radmilla Sheqerinska). Si\u00e7 m\u00eb ka rr\u00ebfyer djali i tyre Mateja, tashm\u00eb 94-vje\u00e7ar, ende kumbar i asaj Kishe, prind\u00ebrit e tij Maksimi dhe Gllada ishin shquar si patriot\u00eb shqiptar\u00eb, e kishin Mik t\u00eb Madhin Kryepeshkop shqiptar Fan Stilian Noli&#8230;<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1996 pak\u00ebsova angazhimin tim n\u00eb \u00c7ikago dhe zura t\u00eb vij m\u00eb shpesh n\u00eb Vendlindje, sepse kisha shum\u00eb mall p\u00ebr t\u00eb dhe p\u00ebr farefisin. Kur erdha pash\u00eb se Kull\u00ebs son\u00eb ia kishte shemb \u00e7atin\u00eb bora e madhe. Meq\u00eb ishte krenaria e Familjes son\u00eb, e rind\u00ebrtova. Gjat\u00eb q\u00ebndrimit tim, fillimisht m\u00eb heshturazi, n\u00eb biseda vet\u00ebm me individ\u00eb, m\u00eb von\u00eb, m\u00eb hapur dhe m\u00eb theksuesh\u00ebm zura t\u00eb prezantohem shqiptar. Farefisi i ngusht\u00eb dhe i gjer\u00eb dhe bashk\u00ebvandasit zun\u00eb t\u00eb m\u00eb trajtonin p\u00ebr t\u00eb \u00e7mendur. Ndonj\u00ebri p\u00ebshp\u00ebriste se jam shnd\u00ebrruar n\u00eb tradhtar. Megjithat\u00eb un\u00eb po mbaja q\u00ebndrim, pa shfaq hidh\u00ebrim e nervoziz\u00ebm ndaj askujt.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1998 ndodhi nj\u00eb si aksident. Kishte ardhur n\u00eb ekip i televizionit makedon t\u00eb b\u00ebn\u00eb nj\u00eb dokumentar p\u00ebr kullat tona. U g\u00ebzuan kur m\u00eb gjet\u00ebn k\u00ebtu. U prezantuan dhe treguan q\u00ebllimin e ardhjes, me shpjegim se kullat tona ishin shpall monumente t\u00eb mbrojtura muzeale. Kur m\u00eb pyet\u00ebn p\u00ebr historin\u00eb e nd\u00ebrtimit t\u00eb kullave, rr\u00ebfeva se ata q\u00eb i nd\u00ebrtuan ishin paraardh\u00ebsit ton\u00eb, Manojli e Lazari shqiptar\u00eb. Ekipi nd\u00ebrpreu incizimin, me arsyetim se duhej t\u00eb rr\u00ebfeja q\u00eb ishin tradit\u00eb arkitektonike makedone. N\u00eb at\u00eb ekip b\u00ebnte pjes\u00eb edhe gazetari Alush Kamberi, por ai nuk reagoi fare. T\u00eb nes\u00ebrmen erdh vet\u00ebm.<\/p>\n<p>Kur i thash t\u00eb shporrej, meq\u00eb e mbaja mend nga dita paraprake, mu prezantua se \u00ebsht\u00eb shqiptar, por q\u00eb nuk ka guxuar t\u00eb prezantohej, sepse do ta p\u00ebrzinin nga puna. Aty e tutje u b\u00ebm\u00eb miq. M\u00eb pat propozuar t\u00eb b\u00ebnte nj\u00eb dokumentar p\u00ebr kullat tona dhe p\u00ebr mua, por p\u00ebr vitet t\u00eb t\u00ebra nuk e realizuam dot, jo vet\u00ebm pse atij nuk ia lejonte televizioni makedon, por edhe pse un\u00eb po p\u00ebrmbahesha q\u00eb t\u00eb mos armiq\u00ebsohesha m\u00eb shum\u00eb me familjar\u00ebt e mi. Ata vazhdimisht ankoheshin se prezantimi dhe angazhimi im si shqiptar po ua v\u00ebshtir\u00ebsonte rrojtjen n\u00eb Makedoni&#8230;<\/p>\n<p>Tek n\u00eb vitin 2011 mu dha shansi fatlum q\u00eb t\u00eb b\u00ebja paraqitje publike, t\u00eb them edhe spektkulare. At\u00eb vit televizioni publik makedonas, MTV 2, progarami n\u00eb shqip dhe n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb tjera, b\u00ebri nj\u00eb dokumentar me pak rr\u00ebfime t\u00eb mia, t\u00eb incizuar kryesisht para Kull\u00ebs son\u00eb. Sapo e pan\u00eb dokumentarin v\u00ebllai Veljani dhe vajza e tij, rrjedhimisht mbesa ime, Sllavica, m\u00eb telefonuan nga Shkupi dhe m\u00eb p\u00ebrg\u00ebzuan p\u00ebr paraqitjen n\u00eb at\u00eb dokumentar. Sa u g\u00ebzova kur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb mbesa Sllavic\u00eb m\u00eb foli shqip.<\/p>\n<p>Gjithashtu po at\u00eb vit vendosa t\u00eb ec k\u00ebmb\u00eb buz\u00eb Lumit Vardar, nga burimi n\u00eb Vrutok t\u00eb Gostivarit, deri n\u00eb derdhje n\u00eb Detin Ege. Motivet p\u00ebr at\u00eb vendim i kam shpjeguar n\u00eb broshur\u00ebn q\u00eb e shp\u00ebrndam\u00eb n\u00eb gjuh\u00eb shqipe e makedonishte gjat\u00eb rrug\u00ebtimit, kurse motivin kryesor e mbajta diskret. Ishte d\u00ebshira ime q\u00eb t\u00eb informoj p\u00ebr pranin\u00eb e shqiptar\u00ebve ortodoks\u00eb n\u00eb Republik\u00ebn e Makedonis\u00eb, por q\u00eb ende p\u00ebrmbahen ta shfaqin, kryesisht nga frika, turpi dhe p\u00ebrmasa e asimilimit t\u00eb tyre. Fati deshi q\u00eb t\u00eb gjendeshin miq t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00eb shoq\u00ebruar, sepse vet\u00ebm nuk e b\u00ebja dot, n\u00eb mosh\u00ebn 70-vje\u00e7are.<\/p>\n<p>U treguan t\u00eb gatsh\u00ebm alpinist\u00ebt Ibrahim Dehari dhe Vullnet Ahmeti, q\u00eb t\u00eb dy profesor\u00eb t\u00eb Universitetit Shtet\u00ebror t\u00eb Tetov\u00ebs, \u201cegejcja\u201d Donka Kaziovska, nga Dibra, e cila ka mbaruar studimet n\u00eb Universitetin e Shkupit p\u00ebr p\u00ebrkthyese t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe. Na shoq\u00ebruan edhe nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. M\u00eb keqardhje m\u00eb duhet ta them se m\u00eb s\u00eb shumti m\u00eb g\u00ebzoi pjes\u00ebmarrja e Nipit tim, Man\u00ebs, Djalit t\u00eb V\u00ebllait tim, Vllajkut, sepse ishte i pari nga Familja jon\u00eb, q\u00eb po u bashkangjitej angazhimeve t\u00eb mia. Gjat\u00eb p\u00ebrgatitjes se k\u00ebtij pelegrinazhi mori vesh edhe policia. U shqet\u00ebsua, meq\u00eb druante se mos gjat\u00eb rruge do t\u00eb kishte eksese nga bashk\u00ebqytetar\u00ebt makedonas. Pati edhe propozime q\u00eb t\u00eb na jepeshin si shoq\u00ebrim dy pjes\u00ebtar\u00eb policie, p\u00ebr shkaqe sigurie, por t\u00eb kamufluar si pjes\u00ebmarr\u00ebs pelegrinazhi.<\/p>\n<p>Refuzova, me arsyetim se nuk do t\u00eb ndodhnin eksese. Vendosa t\u00eb nis\u00ebm m\u00eb 13 Gusht 2011, meq\u00eb at\u00eb dit\u00eb ishte 10-vjetori i Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit. Luta edhe hoxh\u00ebn dhe priftin e Vrutokut q\u00eb t\u00eb ishin t\u00eb pranish\u00ebm kur do t\u00eb niseshim, p\u00ebr t\u00eb uruar misionin e pelegrinazhit. Fatmir\u00ebsisht erdh\u00ebn dhe i b\u00ebn\u00eb ceremonit\u00eb fetare t\u00eb urimit. Edhe tani i fal\u00ebnderoj p\u00ebrzem\u00ebrsisht p\u00ebr at\u00eb angazhim t\u00eb tyre tejet dometh\u00ebn\u00ebs edhe p\u00ebr bashk\u00ebjetes\u00eb e mir\u00ebkuptim nd\u00ebretnik e nd\u00ebrfetar. Ishte dit\u00eb ramazani. Kjo nuk i pengoi edhe qindra shqiptar\u00eb t\u00eb besimit mysliman\u00eb q\u00eb t\u00eb vinin n\u00eb at\u00eb ceremoni nisjeje. Aty kishin ardhur edhe dajregji me zurla e tupana, njer\u00ebz t\u00eb veshur me rroba komb\u00ebtare. Fotot e b\u00ebra nga ato paraqitje u shp\u00ebrndan\u00eb n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, p\u00ebrmes televizioneve dhe internetit.<\/p>\n<p>Dit\u00eblindjen e 71-vjetorit tim arrit\u00ebm ta festojm\u00eb n\u00eb Gjevgjeli, pas gjasht\u00eb dit\u00ebsh ecjeje maratonike. I gjith\u00eb ekipi mbante bluza e kapela t\u00eb bardha, m\u00eb emblem\u00eb t\u00eb stampuar t\u00eb Shoqat\u00ebs Josif Bageri, e cila p\u00ebrmbante edhe foton e Rilindasit t\u00eb shqiptar Josif Bageri, nga Nistrova e Rek\u00ebs s\u00eb Ep\u00ebrm, nj\u00ebherit edhe Fshati i Prind\u00ebrve t\u00eb poetit markant shqiptar, Millosh Gjergj Nikolla \u2013 Migjeni. Megjithat\u00eb nuk ndodhi asnj\u00eb ekses gjat\u00eb gjith\u00eb rrug\u00ebtimit. P\u00ebrkundrazi, qytetar\u00ebt q\u00eb biseduan me ne dhe q\u00eb i merrnin edhe broshurat q\u00eb shp\u00ebrndanim, na p\u00ebrg\u00ebzonin. Kjo m\u00eb shtoi bindjen se qytetar\u00ebt e mir\u00ebfillt\u00eb nuk jan\u00eb t\u00eb hasmuar e nuk urrehen mes tyre, por jan\u00eb disa politikan\u00eb e klerik\u00eb nacionalist\u00eb q\u00eb nxisin hasm\u00ebri nd\u00ebretnike e nd\u00ebrfetare, p\u00ebr t\u00eb ruajtur primatin e tyre t\u00eb pushtetsh\u00ebm, rrjedhimisht fitimprur\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb dit\u00eb, nuk e mbaj mend dat\u00ebn, por ka qen\u00eb dita e dyt\u00eb e Simpoziumit q\u00eb iu kushtua Josif Bagerit, i cili u organizua nga Shoqata Josif Bageri bashk\u00eb me Universitetin Shtet\u00ebror t\u00eb Tetov\u00ebs, erdh\u00ebn p\u00ebr t\u00eb vizuar Fshatin tim shum\u00eb aktivist\u00eb t\u00eb Shoqat\u00ebs s\u00eb Josif Bageri dhe referues e pjes\u00ebmarr\u00ebs t\u00eb Simpoziumit. Me at\u00eb rast dy vajza bukuroshe t\u00eb Shoqat\u00ebs, Fitore Reshiti dhe Delvin\u00eb K\u00ebrluku, b\u00ebn\u00eb foto me mua n\u00eb hyrjen kryesore t\u00eb Kull\u00ebs son\u00eb. Mbanim para nesh edhe Flamurin ton\u00eb komb\u00ebtar. Ajo foto mori bot\u00ebn p\u00ebrmes interneti. Sapo e pan\u00eb disa bashk\u00ebfamiljar\u00eb, fqinj\u00eb e bashk\u00ebvendas, m\u00eb qortuan r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr at\u00eb foto.<\/p>\n<p>Shkuan aq larg sa t\u00eb m\u00eb thoshin se nuk \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb b\u00ebhet foto me Flamur shqiptar para Kull\u00ebs dhe n\u00eb Fshatin ton\u00eb. Bile m\u00eb k\u00ebrc\u00ebnonin se nuk do t\u00eb duhej t\u00eb guxoja q\u00eb ta p\u00ebrs\u00ebrisja. Kur u ktheva n\u00eb Amerik\u00eb, sidomos Djali im i madh, zuri t\u00eb me qortonte r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr gjith\u00eb ato angazhime, por sidomos p\u00ebr at\u00eb foto me Flamur shqiptar. U m\u00ebrzita shum\u00eb. Zura t\u2019i shpjegoja Djalit se kishte t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebr at\u00eb zem\u00ebrim, sepse un\u00eb deri at\u00ebher\u00eb nuk i kisha shpjeguar shkoqur se isha shqiptar. Kur i rr\u00ebfeva se me at\u00eb Flamur ishte b\u00ebr\u00eb dasma e Gjyshit t\u00eb tij, Babait tim, ai m\u00eb zuri p\u00ebrqafe. Mua po me rridhnin lot nga ajo gjendje tep\u00ebr tragjike. Ai mezi shqiptoi: \u201cM\u00eb fal, Baba, tani po t\u00eb mir\u00ebkuptoj&#8230;\u201d<\/p>\n<p><strong>N\u00eb p\u00ebrmbyllje edhe disa mendime, konkluzione e urata<\/strong><\/p>\n<p>Fillimisht ndjej\u00eb nevoj\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb nj\u00eb sqarim pak m\u00eb shkoqur: gjith\u00eb angazhimi im i viteve t\u00eb fundit nuk e ka p\u00ebr synimin kryesor nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin e kriptoshqiptar\u00ebve ortodoks q\u00eb t\u2019i rikthehen identitetit ton\u00eb etnik shqiptar, ndershm\u00ebrisht e denj\u00ebsisht, por t\u00eb mbroj sidomos N\u00ebnat dhe Baballar\u00ebt tan\u00eb nga g\u00ebnjeshtrat se nuk kan\u00eb qen\u00eb shqiptar\u00eb. Ata tashm\u00eb jan\u00eb t\u00eb vdekur dhe nuk mbrohen dot. Shpresoj q\u00eb na i kan\u00eb fal fajet q\u00eb kemi b\u00ebr\u00eb ndaj Tyre, sa ishin gjall\u00eb, sepse tjet\u00ebrsimin dhe shp\u00ebrfytyrimin ton\u00eb Ata duhet ta ken\u00eb p\u00ebrjetuan tep\u00ebr r\u00ebnd\u00eb, sidomos p\u00ebr faktin se nuk kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb vendimin ton\u00eb t\u00eb heshtur dhe kolektiv q\u00eb t\u00eb shnd\u00ebrrohemi n\u00eb makedon\u00eb. Edhe p\u00ebr t\u00eb moshuarit, q\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb jetojn\u00eb, m\u00eb vjen keq q\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb mos guxojn\u00eb tu tregojn\u00eb nip\u00ebrve dhe mbesave q\u00eb gjuh\u00ebn shqipe e kan\u00eb gjuh\u00eb amtare&#8230;<\/p>\n<p>Akoma m\u00eb brutal ka qen\u00eb angazhimi yn\u00eb si t\u00eb konvertuar n\u00eb \u201cmakedon\u00eb\u201d t\u00eb dalldisur, p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar veten se jemi m\u00eb \u201cmakedon\u00eb\u201d se sa makedon\u00ebt. Ndonj\u00ebri ka b\u00ebr\u00eb faje t\u00eb r\u00ebnda ndaj v\u00ebllez\u00ebrve tan\u00eb shqiptar\u00eb q\u00eb kan\u00eb rezistuar asimilimin, meq\u00eb jan\u00eb avancuar n\u00eb poste t\u00eb larta partiake (komuniste) dhe shtet\u00ebrore, rrjedhimisht edhe n\u00eb poste t\u00eb larta n\u00eb polici. T\u00eb till\u00ebt e kan\u00eb vulgarizuar politik\u00ebn diskriminuese ndaj bashk\u00ebkomb\u00ebsve t\u00eb tyre shqiptar\u00eb. Ajo praktik\u00eb duhet ti ket\u00eb ngjar\u00eb praktik\u00ebs s\u00eb pashallar\u00ebve, vezir\u00ebve, zabit\u00ebve shqiptar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar besnik\u00ebrin\u00eb e tyre ndaj pushtuesve turq, silleshin m\u00eb se keqi ndaj bashk\u00ebkomb\u00ebsve t\u00eb tyre shqiptar\u00eb, meq\u00eb interesi i tyre egoist e banal i nxiste q\u00eb t\u00eb shp\u00ebrfaqen si m\u00eb \u201cturq\u201d se sa turqit.<\/p>\n<p>Uroj q\u00eb bashk\u00ebkomb\u00ebsit tan\u00eb ti arkivojn\u00eb ato padrejt\u00ebsi si nj\u00eb p\u00ebrjetim fatkeq. Uroj q\u00eb ato t\u00eb mos rikujtohen ato presekutime n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb nxitjes se ndonj\u00eb urrejtjeje e armiq\u00ebsimi mes nesh, sepse \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb fanatik\u00ebt dhe ekstremist\u00ebt makedon\u00eb dhe shqiptar\u00eb ti shp\u00ebrdorojn\u00eb ato p\u00ebr t\u00eb nxit konflikte fetare e etnike mes nesh. Fatmir\u00ebsisht, p\u00ebrvoja ime e viteve t\u00eb fundit tregon se shqiptar\u00ebt e besimit mysliman\u00eb dhe agnostik\u00eb d\u00ebshirojn\u00eb pajtim e mir\u00ebkuptim mes ne shqiptar\u00ebve t\u00eb besimeve myslimane dhe ortodokse dhe mes shqiptar\u00ebve e makedon\u00ebve.<\/p>\n<p>Fatkeq\u00ebsisht disa kriptoshqimtar\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb promotor\u00eb t\u00eb nacionalizmit ekstremist makedon, duke vazhduar me nxitje t\u00eb urrejtjeve shoviniste e fetare. T\u00eb till\u00ebt po vazhdojn\u00eb t\u00eb k\u00ebmb\u00ebngulin q\u00eb t\u00eb sforcohet diskriminimi nacional, ekonomik, kulturor e social ndaj popullit shqiptar n\u00eb Republik\u00ebn Makedonis\u00eb. Sigurisht, nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb interes t\u00eb kriptoshqiptar\u00ebve, por as t\u00eb popullit makedon, insistimi p\u00ebr t\u00eb vazhduar praktikat e deritanishme diskriminuese ndaj popullit shqiptar. K\u00ebt\u00eb tashm\u00eb nuk e arsyeton as d\u00ebshira p\u00ebr pushtet, sundim e pasurim t\u00eb pandersh\u00ebm, p\u00ebrmes sa m\u00eb shum\u00eb votave \u201cpatriotike\u201d e nacionaliste, sepse k\u00ebshtu rrezikohet ardhm\u00ebria jon\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt, q\u00eb do t\u00eb duhej t\u00eb ishte m\u00eb e mir\u00eb se e deritanishmja. Gjithsesi, nga viti 2001 e k\u00ebtej jan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebrparime t\u00eb m\u00ebdha sa i p\u00ebrket barazin\u00eb nacionale, por sa i p\u00ebrket t\u00eb drejtave kushtetuese, si\u00e7 m\u00eb thon\u00eb jurist\u00ebt, m\u00eb shum\u00eb barazi nacionale g\u00ebzonte populli shqiptar me Kushtetut\u00ebn e Republik\u00ebs Socialiste t\u00eb Makedonis\u00eb t\u00eb vitit 1974 se sa me Kushtetut\u00ebn aktuale&#8230;<\/p>\n<p>Meq\u00eb kam mendimin se bashk\u00ebkomb\u00ebsit shqiptar\u00eb nuk jan\u00eb bollsh\u00ebm t\u00eb informuar p\u00ebr procesin e definimit dhe t\u00eb manifestimit t\u00eb identitetit komb\u00ebtar t\u00eb popullit makedon, po e \u00e7moj t\u00eb nevojshme t\u00eb ofroj ca njohuri q\u00eb i kam nga vrojtuar gjat\u00eb angazhimit tim n\u00eb vitet e fundit.<\/p>\n<p>Deri kur ndodhi pavar\u00ebsimi i Republik\u00ebs s\u00eb Makedonis\u00eb (1991) bashk\u00ebqytetar\u00ebt makedon\u00eb fare pak kan\u00eb menduar me z\u00eb se kan\u00eb prejardhje nga makedon\u00ebt antik\u00eb, akoma m\u00eb pak e kan\u00eb manifestuar me krenari t\u00eb arsyeshme k\u00ebt\u00eb prejardhje. P\u00ebrse ka ndodhur ashtu!? Po p\u00ebrpiqem t\u00eb jap disa shpjegime.<\/p>\n<p>Si edhe t\u00eb popujt tjer\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj hap\u00ebsire, n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb shekullit 19-t\u00eb zuri t\u00eb ngjallej L\u00ebvizja komb\u00ebtare makedone (Ilindeni), e motivuar dhe e manifestuar kryesisht p\u00ebrmes kryengritjeve t\u00eb armatosura \u00e7lirimtare kund\u00ebr pushtimit shum\u00ebshekullor turk. Edhe L\u00ebvizja komb\u00ebtare shqiptare, q\u00eb drejtohej nga i ideologu i shquar Hasan Prishtina dhe bashk\u00ebveprimtar\u00ebt e bashk\u00ebluft\u00ebtar\u00ebt e tij e kan\u00eb p\u00ebrkrah L\u00ebvizje komb\u00ebtare makedone, kan\u00eb bashk\u00ebluftuar pushtuesit turq. Rrol t\u00eb madh p\u00ebr k\u00ebt\u00eb duhet t\u00eb ket\u00eb luajtur prania e madhe e shqiptar\u00ebve t\u00eb besimit ortodoks n\u00eb k\u00ebt\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, p\u00ebrkund\u00ebr ndikimit dhe shp\u00ebrdorimit q\u00eb i b\u00ebhej L\u00ebvizjes makedone nga L\u00ebvizja nacionaliste bullgare, e cila L\u00ebvizjen komb\u00ebtare makedone e manipulonte p\u00ebr interesa t\u00eb saj nacionaliste e ekspasioniste. Kjo b\u00ebri q\u00eb populli makedon t\u00eb mos jet\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb finalizonte angazhimin e tij me pavar\u00ebsi komb\u00ebtare e shtet\u00ebrore, edhe kur pushtuesit turq u d\u00ebbuan nga hap\u00ebsira jon\u00eb. Shkaktar kryesor i asaj fatkeq\u00ebsie u b\u00eb pushtimi serb.<\/p>\n<p>Ende nuk e kam t\u00eb qart\u00eb, p\u00ebrse L\u00ebvizja komb\u00ebtare makedone nuk e rezistoi pothuajse fare pushtimin serb, i cili, pasi mundi ushtrin\u00eb pushtuese bullgare n\u00eb gusht t\u00eb vitit 1913, e n\u00ebnshtroi pa mund t\u00eb madh popullin makedon. Vet\u00ebm shqiptar\u00ebt e besimeve myslimane dhe ortodokse b\u00ebn\u00eb kryengritjet e fundit \u00e7lirimtare kund\u00ebr pushtuesit serb n\u00eb shtator t\u00eb vitit 1913. K\u00ebto kryengritje i organizoi qeveria provizore, e formuar n\u00eb Dib\u00ebr n\u00eb muajin shtator 1913. Ajo qeveri pat caktuar p\u00ebr komandant t\u00eb forcave \u00e7lirimtare nj\u00eb shqiptar ortodoks t\u00eb Strug\u00ebs. Ato forca kryengrit\u00ebse i \u00e7liruan nga ushtria pushtuese serbe hap\u00ebsirat mes Dibr\u00ebs, K\u00ebr\u00e7ov\u00ebs dhe Ohrit, por pas pak dit\u00ebsh u munden. Aty e tutje Serbia pushtuese popullin e pushtuar makedon e trajtonte si pjes\u00eb t\u00eb popullit serb, kurse me sforco u angazhua ti serbizonte shqiptar\u00ebt e besimit ortodoks; rrol t\u00eb madh n\u00eb at\u00eb politik\u00eb e praktik\u00eb asimiluese luajti edhe kleri nacionalist serb. Pra, ishin kryesisht Serbia pushtuese, por edhe Bullgaria pretendente, q\u00eb shtypi L\u00ebvizjen komb\u00ebtare makedone, por edhe L\u00ebvizjen komb\u00ebtare shqiptare. Ai pushtim serb ishte fillesa e asimilimit ton\u00eb&#8230;<\/p>\n<p>Me p\u00ebrfundimin e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore u krijua Republika e Makedonis\u00eb, fillimisht si republik\u00eb federative e popullit makedon dhe popullit shqiptar. N\u00eb krye t\u00eb saj u imponuan kuadro t\u00eb shkoll\u00ebs serbe, kryesisht makedon\u00eb dhe shqiptar\u00eb ortodoks. K\u00ebta t\u00eb fundit ishin me shumic\u00eb si emigrant\u00eb n\u00eb Beograd. Disa prej tyre atje u shkolluan, si\u00e7 ishte rasti i Djalit t\u00eb Hall\u00ebs sime, Video Smilevskit. Gjat\u00eb dekadave n\u00eb vazhdim populli makedon ishte i dyzuar sa i p\u00ebrket prejardhjes s\u00eb tij etnike, sepse intelektual\u00ebt serbofil\u00eb, por edhe bullgarofil\u00eb, kishin ndikim m\u00eb t\u00eb madh se sa intelektual\u00ebt patriot\u00eb makedon\u00eb. Fatmir\u00ebsisht pavar\u00ebsimi paq\u00ebsor i Republik\u00ebs s\u00eb Makedonis\u00eb u dha shans makedon\u00ebve patriot\u00eb q\u00eb t\u00eb mendojn\u00eb z\u00ebsh\u00ebm e ta manifestojn\u00eb edhe me sforcim romantik prejardhjen e popullit makedon nga makedon\u00ebt antik\u00eb. K\u00ebta u ballafaquan me rezistenc\u00ebn e makedon\u00ebve serbofil\u00eb dhe bullgarofil\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt vazhdojn\u00eb t\u00eb k\u00ebmb\u00ebngulin se populli makedon ka prejardhje etnike sllave.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsimin e Republik\u00ebs s\u00eb Makedonis\u00eb populli yn\u00eb shqiptar e ka p\u00ebrjetuar si fatkeq\u00ebsi t\u00eb radh\u00ebs, sidomos p\u00ebr shkak se Kushtetuta e re e saj e tkurri barazin\u00eb nacionale edhe m\u00eb shum\u00eb se sa Kushtetuta e vitit 1974, meq\u00eb n\u00eb krye t\u00eb Republik\u00ebs edhe tani u imponuan kuadrot e dresuar n\u00eb Beograd, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb sa m\u00eb antishqiptar. Edhe aktualisht kan\u00eb ngel grupime makedone q\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb prejardhjen e popullit makedon nga makedon\u00ebt antik\u00eb; debati mes makedon\u00ebve sa i p\u00ebrket prejardhjes etnike ende nuk ka p\u00ebrfunduar. Ai do t\u00eb b\u00ebhej m\u00eb i zhurmsh\u00ebm dhe me m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrplasje, sikur t\u00eb mos ishte interesi i tyre nacionalist kund\u00ebr shqiptar\u00ebve.<\/p>\n<p>Kriptoshqiptar\u00ebr ortodoks duhet ta ken\u00eb mir\u00ebpritur p\u00ebrcaktimin popullit makedon p\u00ebr prejardhje nga makedon\u00ebt antik\u00eb, sepse dihet mir\u00ebfilli se popullsit\u00eb d\u00ebrmuese t\u00eb Europ\u00ebs Juglindore kan\u00eb prejardhjen e p\u00ebrbashk\u00ebt etnike nga pellazgo-ilir\u00ebt, pjes\u00eb e t\u00eb cil\u00ebve ishin dardan\u00ebt, makedon\u00ebt, epiriot\u00ebt, grek\u00ebt (jo-helen\u00ebt), etj. Ka edhe nga ata shakagji injorant\u00eb makedon\u00eb q\u00eb mendojn\u00eb se kan\u00eb prejardhje t\u00eb dubluar: nga makedon\u00ebt antik\u00eb dhe nga sllav\u00ebt&#8230;<\/p>\n<p>Bashk\u00ebkomb\u00ebsit e mi autokton shqiptar\u00eb, kryesisht t\u00eb besimit mysliman\u00eb, po vazhdojn\u00eb t\u00eb heshtin ndaj gjith\u00eb k\u00ebtij procesi identitar t\u00eb popullit makedon, t\u00eb pakt\u00ebn nuk po e kontestojn\u00eb e kund\u00ebrshtojn\u00eb, si\u00e7 po ndodh me kund\u00ebrshtimet nga nacionalist\u00ebt helen\u00eb, bullgar\u00eb e serb\u00eb. Edhe barshkumb\u00ebsat shqiptar\u00eb q\u00eb kan\u00eb njohuri e vet\u00ebdije t\u00eb theksuar historike dhe komb\u00ebtar u p\u00ebrmbajt\u00ebn e t\u00eb mos shfaqin g\u00ebzimin kur u ngrit P\u00ebrmendorja pompoze e Kryeheroit legjendar Aleksandri i Madh, meq\u00eb nuk d\u00ebshironin t\u00eb provokonin xhelozi tek bashk\u00ebqytetar\u00ebt makedon\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt, po p\u00ebrdora fjalorin popullor, rezulton tashm\u00eb ti kemi t\u00eb pakt\u00ebn kush\u00ebrinj, n\u00ebse jo v\u00ebllaz\u00ebri, meq\u00eb kemi prejardhje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt nga pellazgo-ilir\u00ebt, edhe pse gjuha e nj\u00eb pjese t\u00eb pasardh\u00ebsve t\u00eb makedon\u00ebve antik\u00eb \u00ebsht\u00eb sllavizuar gjat\u00eb pushtimeve bullgare n\u00eb shekullin 9-11.<\/p>\n<p>Kryesisht gjuh\u00ebn makedone po e p\u00ebrdorin si argument nga disa bashk\u00ebkomb\u00ebs t\u00eb mi p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrshtuar prejardhjen e popullit makedon nga makedon\u00ebt antik\u00eb, duke anashkaluar faktin, se goxha shum\u00eb \u00ebsht\u00eb orientalizuar kultura e shqiptar\u00ebve t\u00eb k\u00ebtush\u00ebm t\u00eb besimit mysliman; t\u00eb dy k\u00ebto fatkeq\u00ebsi jan\u00eb t\u00eb imponuar nga pushtuesit p\u00ebrkat\u00ebs shum\u00ebshekullor bullgar e turq, por fatkeq\u00ebt r\u00ebndom shquhet p\u00ebr minimizim t\u00eb fatkeq\u00ebsive vetanake, duke ngush\u00eblluar veten me fatkeq\u00ebsit\u00eb q\u00eb i kan\u00eb goditur fqinj\u00ebt, n\u00eb rastin konkret popullin makedon. K\u00ebto fatkeq\u00ebsi kan\u00eb cenuar r\u00ebnd\u00eb identitetet tona etnike; mbase edhe bashk\u00ebkomb\u00ebsit e mi do t\u00eb binden se si pasoj\u00eb e tyre shum\u00eb shqiptar\u00eb, bile edhe ata q\u00eb deri sa zbrit\u00ebn n\u00eb qytete ishin mal\u00ebsor\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb besimit mysliman\u00eb, tani po deklarohen turq, duke shpresuar se do t\u00eb ken\u00eb p\u00ebrfitime materiale nga Turqia (ta z\u00ebm\u00eb n\u00eb Gostivar numri i tyre ka kaluar 5 p\u00ebrqind\u00ebshin).<\/p>\n<p>N\u00ebse nuk u st\u00ebrgjata, mbase nga k\u00ebto shpjegime q\u00eb paraqita rezulton se marr\u00ebdh\u00ebniet tona jan\u00eb goxha t\u00eb komplikuara, prandaj po vazhdojm\u00eb t\u00eb jetojm\u00eb pran\u00eb nj\u00ebri-tjetrit dhe jo me nj\u00ebri-tjetrin. K\u00ebt\u00eb e d\u00ebshmojn\u00eb, ta z\u00ebm\u00eb, mospjes\u00ebmarrja e p\u00ebrbashk\u00ebt n\u00eb dasma e deka, mosd\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar gjuh\u00ebt e nj\u00ebri-tjetrit, mediat nj\u00eb-nacionale, partit\u00eb nj\u00eb-nacionale, etj.<\/p>\n<p>Meq\u00eb makedon\u00ebt po vazhdojn\u00eb t\u00eb k\u00ebmb\u00ebngulin q\u00eb shtetit yn\u00eb i p\u00ebrbashk\u00ebt \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsi ekskluzive e popullit makedon, qeveritar\u00ebt dhe parlamentar\u00ebt makedon\u00eb po vazhdojn\u00eb t\u00eb imponojn\u00eb pushtet pothuajse ekskluziv \u201cmakedon\u201d; ata nuk po mund t\u00eb mendojn\u00eb dhe t\u00eb akceptojn\u00eb, ta z\u00ebm\u00eb, se gjuh\u00ebt tona duhet t\u00eb legalizohen si gjuh\u00eb t\u00eb barabarta zyrtare, sipas modelit zviceran. Kjo po ndodh p\u00ebr shkak se ende po dominon fryma e kuadrove t\u00eb dresuara n\u00eb Beograd, por edhe p\u00ebr shkak se ne shqiptar\u00ebt nuk jemi m\u00eb k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebs p\u00ebr t\u00eb imponuar k\u00ebt\u00eb dhe barazit\u00eb tjera nacionale. Mbase kjo \u00ebsht\u00eb pasoj\u00eb e vet\u00ebp\u00ebrmbajtjes s\u00eb tepruar t\u00eb popullit shqiptar, i cili po e n\u00ebnvler\u00ebson potencialin e vet dhe po tregohet tep\u00ebr i kujdessh\u00ebm ndaj frustrimeve nacionaliste t\u00eb mekedon\u00ebve ekstremist\u00eb, kryesisht p\u00ebr hire t\u00eb qet\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb paqes, qoft\u00eb edhe tejet t\u00eb brishta, si\u00e7 i kemi aktualisht&#8230;<\/p>\n<p>Po i rikthehem edhe nj\u00ebher\u00eb komunitetit ton\u00eb \u2013 shqiptar\u00ebve ortodoks. Un\u00eb jam i vet\u00ebdijsh\u00ebm se pasi u detyruam t\u00eb l\u00ebshojm\u00eb vendlindjet tona, kan\u00eb ndodhur edhe shum\u00eb martesa t\u00eb p\u00ebrziera mes shqiptar\u00ebve ortodoks dhe makedon\u00ebve, sepse qen\u00eb prishur lidhjet e njohjet e natyrshme mes nesh. Martesat mes shqiptar\u00ebve mysliman\u00eb dh ortodoks fatkeq\u00ebsisht kan\u00eb qen\u00eb vet\u00ebm p\u00ebrjashtime, p\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb nuk kan\u00eb ndodhur e nuk po ndodhin fare, kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsive fetare, meq\u00eb ashtu na kan\u00eb dresuar klerik\u00ebt dhe nacionalist\u00ebt. P\u00ebr ilustrim po sjell rr\u00ebfimin e nj\u00eb Zonje makedone, kur pat ardhur p\u00ebr vizit\u00eb n\u00eb Ki\u00e7inic\u00eb me bashk\u00ebshortin e saj, shqiptar ortodoks, dhe f\u00ebmij\u00ebt e tyre, t\u00eb cil\u00ebt, si\u00e7 mu duk, rr\u00ebfimin e n\u00ebn\u00ebs s\u00eb tyre po e d\u00ebgjonin p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb. Ajo tha sinqerisht, se kat\u00ebr vite i ishin dashur q\u00eb t\u00eb bind prind\u00ebrit e saj p\u00ebr t\u2019u martuar me bashk\u00ebshortin, sepse kishin paragjykim p\u00ebr p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb e tij etnike shqiptare, edhe pse i p\u00ebrkiste besimit ortodoks. F\u00ebmij\u00ebt e martesave t\u00eb p\u00ebrziera tani e kan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktohen, kur d\u00ebgjojn\u00eb se nj\u00ebri nga prind\u00ebrit e tyre \u00ebsht\u00eb shqiptar ortodoks, si\u00e7 po ndodh edhe me f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb&#8230;<\/p>\n<p>Cil\u00ebn an\u00eb po mbajn\u00eb ose duhet t\u00eb mbajn\u00eb kriptoshqiptar\u00ebt ortodoks gjat\u00eb debateve definuese mes makedon\u00ebve, n\u00ebse kan\u00eb prejardhje etnike nga makedon\u00ebt antik\u00eb ose nga sllav\u00ebt? Interesant, ata q\u00eb un\u00eb njoh, vet\u00ebm heshtin, nuk prononcohen p\u00ebr asnj\u00ebrin nga variantet. Fatlume do t\u00eb ishte sikur ata t\u00eb d\u00ebgjonin shpirtin dhe jo barkun e tyre \u2013 ti rikthehen identitetit t\u00eb tyre shqiptar; ata q\u00eb duan e guxojn\u00eb t\u00eb deklarohen lirsh\u00ebm shqiptar\u00eb, uroj t\u00eb t\u00eb mbajn\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb dinjitetsh\u00ebm, por edhe ata q\u00eb nuk duan e nuk kan\u00eb guxim, nuk do t\u00eb duhej t\u00eb shp\u00ebrfytyrohen n\u00eb nacionalist\u00eb makedon\u00eb, duke u imponuar si \u201cm\u00eb katolik se Papa\u201d.<\/p>\n<p>Uroj q\u00eb shqiptar\u00ebt dhe kriptoshqiptar\u00ebt ortodoks t\u00eb b\u00ebhen ur\u00eb lidh\u00ebse n\u00eb mes popujve tan\u00eb, shqiptar e makedon, t\u00eb kontribuojn\u00eb njer\u00ebzisht e qytetarisht n\u00eb rritjen e bashk\u00ebjetes\u00ebs dhe mir\u00ebkuptimit nd\u00ebretnik dhe nd\u00ebrfetar; do t\u00eb duhej tashm\u00eb t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsohet bashk\u00ebjetesa pran\u00eb njeri-tjetrit, me bashk\u00ebjetes\u00eb me njeri-tjetrin. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb mund t\u00eb ndihmojn\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti shqiptar\u00ebt dhe kriptoshqiptar\u00ebt ortodoks\u00eb.<\/p>\n<p>Uroj q\u00eb partit\u00eb politike n\u00eb Shtetit ton\u00eb t\u00eb ndryshojn\u00eb p\u00ebrcaktimin e deritanish\u00ebm, organizimin vet\u00ebm n\u00eb baza nj\u00eb-nacionale e nj\u00eb-fetare, duke shkuar drejt partive demokratike qytetare dhe duke garuar mes tyre jo me programe sa m\u00eb patriotike e nacionaliste, por me programe sa m\u00eb demokratike e zhvillimore.<\/p>\n<p>Uroj q\u00eb edhe propozimi im Makedonia Ilire t\u00eb debatohet e mir\u00ebpritet p\u00ebr em\u00ebrtim kompromis t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Makedonis\u00eb, sepse i p\u00ebrgjigjet m\u00eb s\u00eb miri realitetit historik t\u00eb koh\u00ebs antike p\u00ebr popujt tan\u00eb dhe do t\u00eb akceptohej me k\u00ebnaq\u00ebsi nga ne shqiptar\u00ebt. Edhe un\u00eb jam nj\u00eb bashk\u00ebqytetar, q\u00eb fam\u00ebn e Makedonis\u00eb antike, ish-paraardh\u00ebses son\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, t\u00eb mos e p\u00ebrvet\u00ebsojn\u00eb e monopolizojn\u00eb neofashist\u00ebt helen\u00eb p\u00ebr interesa t\u00eb tyre nacionaliste; helen\u00ebt (jo-grek\u00eb) nuk jan\u00eb pasardh\u00ebs t\u00eb makedon\u00ebve antik\u00eb! Makedonia antike ishte v\u00ebrtet paraardh\u00ebsja jon\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt, e cila qytet\u00ebrimin antik grek (jo helen) e b\u00ebri t\u00eb p\u00ebrhapej, afirmohej dhe t\u00eb admirohej n\u00eb Bot\u00eb. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb jemi krenar\u00eb edhe ne shqiptar\u00ebt q\u00eb kemi mundur t\u00eb ruajm\u00eb krenarin\u00eb p\u00ebrkat\u00ebse. Po k\u00ebshtu, edhe Ilria, Dardania, Epiri, etj., ishin nj\u00ebsoj paraardh\u00ebse tona t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta. N\u00eb t\u00eb gjitha hap\u00ebsirat e tyre popullsit\u00eb flisnin pellazgjishten, rrjedhimisht protoshqip\u00ebn, nd\u00ebrsa greqishtja e vjet\u00ebr ishte vet\u00ebm gjuh\u00eb e sajuar artificialisht nga prift\u00ebrinjt\u00eb, poet\u00ebt, filozof\u00ebt e popujve tan\u00eb paraardh\u00ebs&#8230;<\/p>\n<p>Uroj q\u00eb edhe Kisha ortodokse e Republik\u00ebs s\u00eb Makedonis\u00eb t\u00eb tregoj\u00eb toleranc\u00eb ndaj shqiptar\u00ebve t\u00eb besimit ortodoks, duke u \u00e7liruar plot\u00ebsisht nga kleri nacionalist ortodoks serb. Kishat ortodokse n\u00eb Republik\u00ebn e Makedonis\u00eb \u00ebsht\u00eb e besimtar\u00ebve ortodoks\u00eb, pavar\u00ebsisht p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb nacionale, prandaj edhe shqiptar\u00ebt e besimit ortodoks duhet t\u00eb mos diskriminohen gjuh\u00ebsisht prej saj.<\/p>\n<p>Uroj q\u00eb siv\u00ebllez\u00ebrit tan\u00eb shqiptar\u00eb, t\u00eb besimit mysliman, t\u00eb p\u00ebrafrohen sa m\u00eb shum\u00eb me siv\u00ebllez\u00ebrit e tyre shqiptar\u00eb dhe me kriptoshqiptar\u00ebt e besimit ortodoks, por edhe me makedon\u00ebt e dinjitetsh\u00ebm. P\u00ebr ardhm\u00ebrin\u00eb ton\u00eb sa m\u00eb t\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb e domosdoshme bashk\u00ebjetesa dhe angazhimi i p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr t\u00eb konsoliduar Shtetin ton\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebhet edhe m\u00eb demokratik, me barazi e t\u00eb drejta edhe m\u00eb t\u00eb madha nacionale e qytetare, kusht\u00ebzime k\u00ebto p\u00ebr zhvillim edhe m\u00eb t\u00eb p\u00ebrshpejtuar ekonomik, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar kriz\u00ebn e r\u00ebnd\u00eb aktuale ekonomike n\u00eb vend dhe n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>Uroj q\u00eb t\u00eb ndodh integrimi sa m\u00eb i shpejt i Republik\u00ebs s\u00eb Makedonis\u00eb (Ilire) n\u00eb NATO dhe n\u00eb Bashkimin Europian, duke u dh\u00ebn\u00eb fund sa m\u00eb shpejt \u00ebnd\u00ebrrimeve e angazhimeve p\u00ebr dofar\u00eb aleanca nacionaliste pansllaviste, sepse europianizimi yn\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Bashkimit Europian \u00ebsht\u00eb shansi yn\u00eb m\u00eb i natyrsh\u00ebm dhe m\u00eb i dobish\u00ebm.<br \/>\nGjithsesi, n\u00eb p\u00ebrmbyllje t\u00eb k\u00ebsaj paraqitjeje, ndihem i detyruar t\u00eb fal\u00ebnderoj t\u00eb gjith\u00eb bashk\u00ebqytetar\u00ebt q\u00eb po m\u00eb mir\u00ebkuptojn\u00eb dhe q\u00eb po p\u00ebrkrahin angazhimet e mia.<\/p>\n<p><strong>Branko Manojlovski<\/strong><br \/>\n(<em>Ki\u00e7inic\u00eb, Reka e Ep\u00ebrme, Republika e Makedonis\u00eb, gusht 2013<\/em>)<\/p>\n<blockquote><p><em>D\u00ebrgoi p\u00ebr publikim, <strong>Ibrahim Kelmendi<\/strong>, veprimtar politik<\/em><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Branko (Tanashi) Manojlovski: Tashm\u00eb po ndihem i detyruar t\u00eb publikoj fragmente t\u00eb rrojtjes, p\u00ebrjetimeve, mendimeve e vler\u00ebsimeve t\u00eb mia, q\u00eb nuk i kam publikuar deri tani. Ku i dihet k\u00ebsaj dreq rrojtjeje: sot je, nes\u00ebr nuk je. Po t\u00eb mos publikoja tani fragmente t\u00eb rrojtjes sime dhe t\u00eb shqiptar\u00ebve e kriptoshqiptar\u00ebve ortodoks\u00eb n\u00eb Republik\u00ebn e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":32818,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-32817","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>KATARSIS NDAJ N\u00cbN\u00cbS ZAFIRKA - rr\u00ebfim nga Branko Manojlovski - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"KATARSIS NDAJ N\u00cbN\u00cbS ZAFIRKA - rr\u00ebfim nga Branko Manojlovski - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Branko (Tanashi) Manojlovski: Tashm\u00eb po ndihem i detyruar t\u00eb publikoj fragmente t\u00eb rrojtjes, p\u00ebrjetimeve, mendimeve e vler\u00ebsimeve t\u00eb mia, q\u00eb nuk i kam publikuar deri tani. Ku i dihet k\u00ebsaj dreq rrojtjeje: sot je, nes\u00ebr nuk je. Po t\u00eb mos publikoja tani fragmente t\u00eb rrojtjes sime dhe t\u00eb shqiptar\u00ebve e kriptoshqiptar\u00ebve ortodoks\u00eb n\u00eb Republik\u00ebn e [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-09-08T15:01:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-09-08T15:03:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/branko_manojlovski_me_kleriket.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"655\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"69 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"KATARSIS NDAJ N\u00cbN\u00cbS ZAFIRKA &#8211; rr\u00ebfim nga Branko Manojlovski\",\"datePublished\":\"2018-09-08T15:01:13+00:00\",\"dateModified\":\"2018-09-08T15:03:41+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\\\/\"},\"wordCount\":13884,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/09\\\/branko_manojlovski_me_kleriket.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\\\/\",\"name\":\"KATARSIS NDAJ N\u00cbN\u00cbS ZAFIRKA - rr\u00ebfim nga Branko Manojlovski - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/09\\\/branko_manojlovski_me_kleriket.jpg\",\"datePublished\":\"2018-09-08T15:01:13+00:00\",\"dateModified\":\"2018-09-08T15:03:41+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/09\\\/branko_manojlovski_me_kleriket.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/09\\\/branko_manojlovski_me_kleriket.jpg\",\"width\":500,\"height\":655},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"KATARSIS NDAJ N\u00cbN\u00cbS ZAFIRKA &#8211; rr\u00ebfim nga Branko Manojlovski\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"KATARSIS NDAJ N\u00cbN\u00cbS ZAFIRKA - rr\u00ebfim nga Branko Manojlovski - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"KATARSIS NDAJ N\u00cbN\u00cbS ZAFIRKA - rr\u00ebfim nga Branko Manojlovski - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Branko (Tanashi) Manojlovski: Tashm\u00eb po ndihem i detyruar t\u00eb publikoj fragmente t\u00eb rrojtjes, p\u00ebrjetimeve, mendimeve e vler\u00ebsimeve t\u00eb mia, q\u00eb nuk i kam publikuar deri tani. Ku i dihet k\u00ebsaj dreq rrojtjeje: sot je, nes\u00ebr nuk je. Po t\u00eb mos publikoja tani fragmente t\u00eb rrojtjes sime dhe t\u00eb shqiptar\u00ebve e kriptoshqiptar\u00ebve ortodoks\u00eb n\u00eb Republik\u00ebn e [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2018-09-08T15:01:13+00:00","article_modified_time":"2018-09-08T15:03:41+00:00","og_image":[{"width":500,"height":655,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/branko_manojlovski_me_kleriket.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"69 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"KATARSIS NDAJ N\u00cbN\u00cbS ZAFIRKA &#8211; rr\u00ebfim nga Branko Manojlovski","datePublished":"2018-09-08T15:01:13+00:00","dateModified":"2018-09-08T15:03:41+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/"},"wordCount":13884,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/branko_manojlovski_me_kleriket.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/","name":"KATARSIS NDAJ N\u00cbN\u00cbS ZAFIRKA - rr\u00ebfim nga Branko Manojlovski - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/branko_manojlovski_me_kleriket.jpg","datePublished":"2018-09-08T15:01:13+00:00","dateModified":"2018-09-08T15:03:41+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/branko_manojlovski_me_kleriket.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/branko_manojlovski_me_kleriket.jpg","width":500,"height":655},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/katarsis-ndaj-nenes-zafirka-rrefim-nga-branko-manojlovski\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"KATARSIS NDAJ N\u00cbN\u00cbS ZAFIRKA &#8211; rr\u00ebfim nga Branko Manojlovski"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32817","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32817"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32817\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32818"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32817"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32817"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32817"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}