{"id":33102,"date":"2018-09-22T04:41:14","date_gmt":"2018-09-22T02:41:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=33102"},"modified":"2018-09-22T04:41:14","modified_gmt":"2018-09-22T02:41:14","slug":"sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/","title":{"rendered":"SALI BASHOTA DHE P\u00cbRKUSHTIMI SHPIRT\u00cbROR E KRIJUES"},"content":{"rendered":"

Dr. Sali Bashota<\/em><\/p>\n

(Fragmente nga nj\u00eb studim m\u00eb i plot\u00eb<\/em>)<\/p>\n

\"\" Shkruan: Xhemail Peci<\/strong><\/p>\n

N\u00eb vend t\u00eb hyrjes<\/strong><\/p>\n

\u201cNj\u00eb personalitet krijues q\u00eb i ka merendit\u00eb me cil\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb e t\u00eb mbaruar, me nivel t\u00eb lart\u00eb artistik e shkencor prirjet e tij krijuese e kritiko-studimore\u2026Sali Bashota ndien p\u00ebrgjegj\u00ebsi dhe p\u00ebrkushtim ndaj fjal\u00ebs poetike.<\/p>\n

Sali Bashota \u00ebsht\u00eb i njohur n\u00eb letrat e sotme shqipe si poet dhe studiues i let\u00ebrsis\u00eb. T\u00eb lexosh poetin nga libri i par\u00eb \u201cAlbum i grisur\u201d (1986), duke vazhduar me veprat poetike \u201cZogu me profil vjeshte\u201d (1989), \u201cPlagom\u00eb\u201d (1994), \u201cDalje nga trishtimi\u201d (1999) e deri te librat e fundit poetik\u00eb \u201cBukuri e n\u00ebmur\u201d dhe \u201c\u00cbndrra n\u00eb parajs\u00eb\u201d (2006), nga nj\u00ebra an\u00eb dhe t\u00eb lexosh nj\u00ebher\u00ebsh edhe kritikun e studiuesin me librat kritiko-letrar\u00eb e studimor\u00eb \u201cShqipshkrimi kritik\u201d (1997), \u201cKuteli-poet-prozator-kritik\u201d (1999), \u201cDometh\u00ebnia e ideve letrare\u201d (2001) e deri te ky i fundit \u201cProza e filleve t\u00eb modernitetit\u201d (2006), nga ana tjet\u00ebr, kjo do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb v\u00ebshtrosh, t\u00eb ndjesh, ta zbulosh dhe ta shoh\u00ebsh nj\u00eb profil krijues n\u00eb dy hap\u00ebsira t\u00eb shkrimit letrar, duke e shtruar fillimisht pyetjen: \u00e7ka ka ndodhur p\u00ebr k\u00ebto dy decenie rresht n\u00eb literature\u00eb, nga nj\u00ebra ana dhe n\u00eb jet\u00ebn ton\u00eb nacionale, nga ana tjet\u00ebr\u201d. (Prend Buzhala: Opusi krijues e studimor i Sali Bashot\u00ebs)<\/p>\n

***<\/p>\n

\u201cShpirti i fjal\u00ebs nuk gjendet vet\u00ebm n\u00eb tekstet e shenjta, por edhe n\u00eb tekste t\u00eb k\u00ebtilla kritike q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb opinionin e huaj p\u00ebr shpirtin shqiptar\u2026Sali Bashota nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb poet i shquar i bashk\u00ebkoh\u00ebsis\u00eb, por edhe nj\u00eb njeri i shquar i kultur\u00ebs, studiues i let\u00ebrsis\u00eb, si dhe drejtues i nj\u00eb instutucioni shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb Biblioteka Komb\u00ebtare dhe Universitare e Kosov\u00ebs.<\/p>\n

Sali Bashota d\u00ebshmon se i njeh problemet e stilistik\u00ebs letrare dhe se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb poet i pasur me mjete gjuh\u00ebsore, se \u00ebsht\u00eb i pajisur me aft\u00ebsi t\u00eb rralla p\u00ebr ta hetuar natyr\u00ebn dhe bot\u00ebn, para s\u00eb gjithash, ai zot\u00ebron nj\u00eb aft\u00ebsi kombinatore t\u00eb element\u00ebve p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse t\u00eb poezis\u00eb s\u00eb tij.<\/p>\n

Poezia e Sali Bashot\u00ebs nuk mund t\u00eb klasifikohet leht\u00eb si: erotike, komb\u00ebtare, historike etj., poezia shnd\u00ebrrrohet menj\u00ebher\u00eb n\u00eb nj\u00eb poezi universale-njer\u00ebzore. Nj\u00eb element p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs i detajeve inspiruese t\u00eb Bashot\u00ebs \u00ebsht\u00eb \u00ebndrra. \u00cbndrra nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dukuri fiziologjike n\u00eb tekstin poetik, por m\u00eb shum\u00eb si nj\u00eb realitet onirik i kashtosur me realitetin\u201d. (Luan To\u00e7iu, Shpirti fisnik i nj\u00eb poeti t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm. Kur t\u00eb tjer\u00ebt flasin p\u00ebr poetin ton\u00eb Sali Bashota)<\/p>\n

***<\/p>\n

\u201cLansime shqiptare n\u00eb kryeqendr\u00ebn rumune. Lidhur me p\u00ebrurimin e librit Ekzili i shpirtit, m\u00eb 23 qershor 2005 n\u00eb Bukuresht:
\nSali Bashota \u00ebsht\u00eb shqiptari q\u00eb di t\u2019i mobilizoj\u00eb njer\u00ebzit, institucionet, atdhetarizmin dhe frym\u00ebzimet. N\u00eb vargjet e tij ndjehet p\u00ebrshp\u00ebritja e truallit shqiptar.<\/p>\n

N\u00eb n\u00ebntitullin: Poeti \u00ebsht\u00eb shpirt n\u00eb shpirtin e kombit t\u00eb tij:
\nU potencua me k\u00ebt\u00eb rast se Sali Bashota \u00ebsht\u00eb poeti i par\u00eb shqiptar nga Kosova, t\u00eb cilit i organizohet nj\u00eb lansim libri n\u00eb Bukuresht. Fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr nj\u00eb vep\u00ebr t\u00eb suksesshme, ku reflektohet poetika magjike shqiptare, e cila brenda nj\u00eb kohe t\u00eb shkurt\u00eb qe kuror\u00ebzuar me 15 recensione t\u00eb botuara, duke pasur p\u00ebr autor\u00eb emra t\u00eb njohur, si: Luan Top\u00e7iu, Octavian Soviany, Adrian Majuru, Aurelian Qivu, Mihai Antonescu.<\/p>\n

N\u00eb vargjet e Sali Bashot\u00ebs fshihet kushtrimi p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb historis\u00eb\u2026(Baki Ymeri, Nj\u00eb poet vlerash universale, p\u00ebr librin e p\u00ebrkthyer n\u00eb gjuh\u00ebn rumune \u201cShiu pa Ty\u201d). Vargjet e Sali Bashot\u00ebs jan\u00eb margaritar\u00eb ku ndjehen p\u00ebrshp\u00ebritjet e truallit shqiptar\u2026 Frym\u00ebzime t\u00eb thella q\u00eb e pasurojn\u00eb thesarin e lirik\u00ebs moderne shqiptare\u201d. (Baki Ymeri, poet, eseist, p\u00ebrkthyes dhe editor, Bota poetike e nj\u00eb jete t\u00eb pavdekshme, p\u00ebr librin \u201cJet\u00eb me vdekje\u201d)<\/p>\n

***<\/p>\n

\u201cLirika e shqiptarit Sali Bashota, nj\u00ebri nga penat m\u00eb t\u00eb shquara t\u00eb bashk\u00ebkoh\u00ebsis\u00eb s\u00eb juglindjes europiane, \u00ebsht\u00eb ajo e nj\u00eb poeti t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm. E trajtuar nga perspektiva e nj\u00eb koncepti t\u00eb dhembjes e t\u00eb durimit kosovar, krijimtaria letrare e k\u00ebsaj ane t\u00eb kontinentit ve\u00e7ohet n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi p\u00ebrmes nj\u00eb etosi n\u00ebn horizontet e t\u00eb cilit ajo shndrit si nj\u00eb vler\u00eb shpirt\u00ebrore e historis\u00eb n\u00eb frym\u00ebn e s\u00eb cil\u00ebs gjall\u00ebron, n\u00eb form\u00eb t\u00eb kondensuar, gj\u00eb q\u00eb i detyrohet nj\u00eb epoke\u201d. (Mircea Vulc\u0103nescu).<\/p>\n

***<\/p>\n

\u201cKoncepti p\u00ebrmes t\u00eb cilit tentojm\u00eb t\u2019i trajtojm\u00eb poezit\u00eb e Sali Bashot\u00ebs, paralajm\u00ebron faktin se Europa \u00ebsht\u00eb jo vet\u00ebm Per\u00ebndim, por edhe Lindje, dhe, plus k\u00ebsaj, si\u00e7 pohojn\u00eb analist\u00ebt, n\u00ebnvizon edhe nevoj\u00ebn e domosdoshme p\u00ebr t\u00eb portretizuar ekzistenc\u00ebn e nj\u00eb profili shpirt\u00ebror t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.
\nMagjia e fjal\u00ebve t\u00eb nj\u00eb shpirti fisnik\u201d. (Dan Anghelescu. Poet, kritik letrar dhe profesor universitar. Poetika midis metafizik\u00ebs, historis\u00eb dhe bashk\u00ebkoh\u00ebsis\u00eb).<\/p>\n

***<\/p>\n

\u201cLirizmi i Sali Bashot\u00ebs, i nj\u00eb dramatizmi fisnik, i pakrahasuesh\u00ebm p\u00ebr nga z\u00ebri i tij, integrohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb harmonike me z\u00ebrat e poet\u00ebve t\u00eb m\u00ebdhenj, t\u00eb m\u00ebdhenj dhe t\u00eb pap\u00ebrs\u00ebristsh\u00ebm\u2026
\nPoet i vuajtjeve kosovare\u2026misionar i shpirtit shqiptar\u201d.(Georgeu Gibesku, poet rumun, kritik letrar, profesor universitar: Nd\u00ebrmjet antik\u00ebs dhe historis\u00eb, p\u00ebr librin \u201cEkzili i shpirtit\u201d)<\/p>\n

***<\/p>\n

\u201cSali Bashota konsiderohet si nj\u00ebri nd\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsuesit m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb poezis\u00eb shqipe n\u00eb Ballkan\u201d. (Victoria Milesku, poete dhe eseiste rumune: Ndjenja e besimit dhe zem\u00ebrgjer\u00ebsis\u00eb njer\u00ebzore, shkruar p\u00ebr librin \u201cEkzili i shpirtit\u201d)<\/p>\n

***<\/p>\n

\u201cTemperament poetik dhe ndjeshm\u00ebri dardane\u201d. (Lucian Gruria, poet dhe eseist rumun: Poezia monolitike, p\u00ebr poemat n\u00eb proz\u00eb t\u00eb Sali Bashot\u00ebs)<\/p>\n

***<\/p>\n

I. Nga sht\u00ebpia e Zeusit t\u00eb Vajmarit te vatra e pashuar e atdhetarizm\u00ebs shqiptare
\nSali Bashota \u00ebsht\u00eb krijues i cili shquhet p\u00ebr nderimin, vler\u00ebsimin dhe lart\u00ebsimin e figurave eminente leterare dhe historike. Duke evokuar kujtimet e tij nga vizita q\u00eb i kishte b\u00ebr\u00eb sht\u00ebpis\u00eb-muze t\u00eb poetit t\u00eb madh bot\u00ebror, ai \u00ebsht\u00eb shprehur gjith\u00eb pietet lidhur me p\u00ebrmas\u00ebn e p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb s\u00eb k\u00ebtyre figurave:<\/p>\n

\u201cN\u00eb vitin 2004, kur e kam vizituar studion e pun\u00ebs krijuese, dhom\u00ebn-muze t\u00eb G\u00ebtes n\u00eb Vajmar, kam menduar me vete se poeti \u00ebsht\u00eb qenie e mbinatryrshme, i cili shnd\u00ebrohet n\u00eb Figur\u00eb t\u00eb P\u00ebrjetshme. Ngjash\u00ebm m\u00eb ka ndodhur kur kam hyr\u00eb n\u00eb kafenen\u00eb e Xhojsit n\u00eb Dublin, por edhe n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb-muze t\u00eb Emily Dickinosnit n\u00eb Amherst, apo kur kam v\u00ebn\u00eb lule t\u00eb bardha mbi varrin e Lasgush Poradecit, apo kur kam marr\u00eb kumtin n\u00eb Sh\u00ebngjin p\u00ebr vdekjen e Ali Podrimjes.\u201d<\/p>\n

Nj\u00eb p\u00ebrmas\u00eb e till\u00eb p\u00ebr Sali Bashot\u00ebn ng\u00ebrthen n\u00eb vete edhe p\u00ebrmas\u00ebn e ndikimit dhe t\u00eb frym\u00ebzimit krijues, e cila shpesh \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e formimit t\u00eb nj\u00eb individualiteti krijues:
\n\u201cKam menduar se mabse do t\u00eb ndikohem nga udh\u00ebtimi i jet\u00ebs s\u00eb tyre krijuese p\u00ebrbrenda bot\u00ebs s\u00eb artit, duke paragjykuar se madh\u00ebshtia e sh\u00ebmb\u00eblltyrave krijuese i ngjason nj\u00ebra tjetr\u00ebs. K\u00ebshtu do t\u00eb mund t\u00eb kuptohej procesi i ndikimit, apo d\u00ebshmis\u00eb apo edhe sipas imagjinat\u00ebs s\u00eb poetit\u201d.<\/p>\n

N\u00ebp\u00ebrmjet anafor\u00ebs poetike t\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb funksion t\u00eb shtresimit t\u00eb fjal\u00ebs s\u00eb latuar p\u00ebrgjat\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebbisedimi mjaft t\u00eb larmish\u00ebm, Sali Bashota ka shpalosur fare natyrsh\u00ebm prjekcionin e t\u00eb sotmes dhe t\u00eb s\u00eb ardhmes:
\n\u201cKam menduar se t\u00eb gjith\u00eb shkrimtar\u00ebt kan\u00eb synuar gjithmon\u00eb ta nd\u00ebrtojn\u00eb nj\u00eb t\u00eb tashme p\u00ebr t\u00eb ardhmen e njer\u00ebzimit\u201d. (Ego)<\/p>\n

Duke rendur gjurm\u00ebve t\u00eb pararend\u00ebsve tan\u00eb, t\u00eb cili\u00ebt e b\u00ebn\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb me hir o me pahir, Sali Bashota nuk e ka l\u00ebshuar rastin pa takuar e pa u \u00e7mallur me ata q\u00eb e mbjat\u00ebn gjall\u00eb flak\u00ebn e dashuris\u00eb p\u00ebr m\u00ebm\u00ebdheun. Takimin e tij me p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e breznive or\u00ebmira, e ka skalitura aq bukur n\u00eb pen\u00ebn e tij brilante, p\u00ebrkthyesi i vepr\u00ebs s\u00eb Sali Bashot\u00ebs e veprimtari i pandalsh\u00ebm me kontributin e tij prej nj\u00eb rilind\u00ebsi t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb, Baki Ymeri:<\/p>\n

\u201cP\u00ebrgjat\u00eb dit\u00ebve t\u00eb q\u00ebndrimit t\u00eb tij n\u00eb Bukuresht autori realizoi nj\u00eb s\u00ebr\u00eb vizitash protokollare e miq\u00ebsore n\u00eb Bibliotek\u00ebn Nacionale t\u00eb Rumanis\u00eb, n\u00eb Bibliotek\u00ebn Universitare t\u00eb Bukureshtit, n\u00eb Bibliotek\u00ebn e Akademis\u00eb Rumune, si dhe n\u00eb institucione t\u00eb tjera t\u00eb kultur\u00ebs, duke vizituar ish-kish\u00ebn shqiptare t\u00eb Bukureshtit, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn Fan Noli mbajti mesh\u00ebn e par\u00eb shqipe (1911), hotelin \u201cContinental\u201d ku u mbajt mbledhja historike e Kolonis\u00eb Shqiptare me delegacionin e Ismail Qemalit, ku u vendos q\u00eb Shqip\u00ebria t\u00eb shpallet e lir\u00eb dhe e mosvarme (1912). E vizitoi, po ashtu, shqiptaren m\u00eb t\u00eb moshuar t\u00eb diaspor\u00ebs s\u00eb k\u00ebtushme shqiptare, zonj\u00ebn Anastasia Gjergji, 95-vje\u00e7are, e bija e ish-presidentit t\u00eb Komunitetit Ortodoks Shqiptar t\u00eb Rumanis\u00eb (Nikolla Gjergj Pallamida).<\/p>\n

Me k\u00ebt\u00eb rast, dit\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb k\u00ebtij manifestimi, Ambasada shqiptare e Bukureshtit n\u00eb bashk\u00ebveprim me Bashk\u00ebsin\u00eb Kulturore t\u00eb Shqiptar\u00ebve t\u00eb Rumanis\u00eb organizoi nj\u00eb takim me diaspor\u00ebn dedikuar 600-vjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb Sk\u00ebnd\u00ebrbeut, rast me t\u00eb cilin qe p\u00ebrkujtuar edhe Kosova n\u00ebp\u00ebrmjet mysafirit t\u00eb saj n\u00eb Bukuresht, dr. Sali Bashot\u00ebs. P\u00ebrve\u00e7 ambasadorit shqiptar dhe profesor\u00ebve Maksuti, Miku e Nikolla \u00c7akiri, figur\u00ebn legjendare t\u00eb Sk\u00ebnd\u00ebrbeut e evokoi edhe autori i \u201cEkzilit t\u00eb shpirtit\u201d, i cili b\u00ebri fjal\u00eb mbi veprat e Gjergj Kastriotit-Sk\u00ebnd\u00ebrbeut nga shek. XV-XVIII, si dhe koleksionin e zonj\u00ebs Patricia Nugee nga Londra, lidhur me librat e legjend\u00ebs mesjetare shqiptare\u201d.<\/p>\n

II. Poezin\u00eb e dua gjithmon\u00eb dhe p\u00ebrpiqem t\u00eb jem vet\u00ebm poet<\/strong><\/p>\n

Pyetjes: \u201cSi mund ta p\u00ebrfytyrojm\u00eb poetin pa sht\u00ebpi, pa bibliotek\u00eb, me dor\u00ebshkrime t\u00eb djegura\u201d, Sali Bashota i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur me dhembshurin\u00eb e theksuar q\u00eb ka njeriu dhe poeti p\u00ebr studion e tij krijuese: \u201c\u00cbsht\u00eb e dhembshme, v\u00ebrtet e dhembshme. \u00cbsht\u00eb dhembja e poetit p\u00ebr librin e djegur, malli i tretur p\u00ebr vetmin\u00eb, f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb, rinin\u00eb, dashurin\u00eb e humbur n\u00eb at\u00eb studion e krijuesit, q\u00eb quhet parajs\u00eb shpirt\u00ebrore, ku thureshin trazimet e brendshme dhe zhvillohej beteja me jet\u00ebn a vdekjen. Un\u00eb e kam pasur nj\u00eb bibliotek\u00eb t\u00eb pasur n\u00eb katin e dyt\u00eb t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb q\u00eb e quanim kull\u00eb, sepse nd\u00ebrtesa u ngjante kullave t\u00eb mo\u00e7me shqiptare, sipas arkitektur\u00ebs s\u00eb jashtme por edhe brendis\u00eb. Biblioteka i kishte raftet prej druri me ngjyr\u00eb t\u00eb kuq\u00ebreme. Tash ka mbetur vet\u00ebm n\u00eb imagjinat\u00ebn time bashk\u00eb me vetmin\u00eb e shoq\u00ebruar me librat, kujtimin e ringjallur p\u00ebr t\u00eb dhe zhurm\u00ebn e f\u00ebmij\u00ebve q\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb e prishnin qet\u00ebsin\u00eb time dhe padurimin. Un\u00eb kam mall p\u00ebr librat kurse ata p\u00ebr fotografit\u00eb e djegura. Kjo \u00ebsht\u00eb gjendje e trishtueshme q\u00eb njeriu i letrave mund t\u00eb riprodhoj\u00eb n\u00eb kujtes\u00ebn e vet: ishte 2 gusht 1998 dhe Ceroviku, vendlindja ime digjej nga barbar\u00ebt serb\u00eb.<\/p>\n

N\u00ebse m\u00eb lejohet po i kthehem artit t\u00eb t\u00eb shkruarit, procesit t\u00eb krijimit dhe po prezantoj disa vargje nga poezia \u201cDhe tani digjen librat\u201d: Ferri \u00ebsht\u00eb m\u00eb i bukur se jeta\/ Lamtumir\u00eb trishtim\/ Dhe tani digjen librat. Poezia vazhdon duke e ruajtur shtres\u00ebn e fort\u00eb t\u00eb malenkolis\u00eb dhe t\u00eb tmerrit, por nuk mbaron\u2026\u201d<\/p>\n

Nd\u00ebrkaq, pyetjes: \u201cLexuesi e di se shkruani n\u00eb disa zhanre. Keni botuar poezi, kritik\u00eb dhe studime letrare. Cilin zhan\u00ebr e preferoni m\u00eb tep\u00ebr?\u201d, ai i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur s\u00ebrish duke theksuar an\u00ebn shpirt\u00ebrore prej poeti dhe prej krijuesi:<\/p>\n

\u201cFrym\u00ebzimet krijues p\u00ebrpiqem t\u2019i projektoj, t\u2019i vizionoj dhe t\u2019i sistemoj p\u00ebrbrenda nj\u00eb hap\u00ebsire ku mbizot\u00ebron drit\u00ebsimi p\u00ebr t\u00eb zbuluar misterin e fatit njer\u00ebzor apo zjarrmin\u00eb e bot\u00ebs sime shpirt\u00ebrore. Dihet, poezia e krijon mitin p\u00ebr njeriun. K\u00ebsisoji, imazhet dhe simbolet e mia poetike i kam form\u00ebsuar brenda atyre rrath\u00ebve q\u00eb na burgosin, duke e k\u00ebrkuar gjithmon\u00eb, n\u00ebp\u00ebrmjet fjal\u00ebs poetike, lirimin prej dhembjes, vetmis\u00eb, tmerrit. Krijuesi, pra qenien njer\u00ebzore e p\u00ebrcepton dhe e modelon ndryshe nga t\u00eb tjer\u00ebt. Ai gjithnj\u00eb k\u00ebrkon shtegdalje nga gjendja ekzistuese, k\u00ebrkon drit\u00eb p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt, mbijetes\u00eb. Puna krijuese \u00ebsht\u00eb sakrifica q\u00eb ka di\u00e7ka t\u00eb magjishme.\u201d<\/p>\n

E duke folur p\u00ebr raportet mes krijuesit dhe vepr\u00ebs, Sali Bashota me t\u00eb drejt\u00eb e ka v\u00ebn\u00eb theksin sa tek dhuntia po aq edhe tek p\u00ebrsosm\u00ebria, sa tek pasioni po aq edhe tek p\u00ebrkushtimi:<\/p>\n

\u201cPra, origjinaliteti dhe p\u00ebrsosm\u00ebria jan\u00eb dy faktor\u00eb t\u00eb domosdosh\u00ebm esencial\u00eb n\u00eb laboratorin krijues\u2026<\/p>\n

Krijuesi gjithmon\u00eb insiston t\u00eb mb\u00ebrrij\u00eb rezultatin poetik duke shkruar vepra t\u00eb mira, t\u00eb p\u00eblqyera q\u00eb t\u00eb mos ngjasin nj\u00ebra me tjetr\u00ebn, t\u00eb mos ket\u00eb p\u00ebrs\u00ebritje apo rrotullim t\u00eb pasioneve rreth vetvetes.
\n\u2026
\nBorhesi ka th\u00ebn\u00eb: \u201cmeq\u00eb arti i let\u00ebrsis\u00eb sajohet me k\u00ebmbimin e fjal\u00ebve, duhet q\u00eb t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb lloj ekuilibri midis k\u00ebtyre tri elementeve: ndjenja, frym\u00ebzimi dhe ritmi. Ato jan\u00eb thelb\u00ebsore.<\/p>\n

Krijuesi \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb p\u00ebrsosm\u00ebris\u00eb. Shkrimtari u drejtohet t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzve – ka th\u00ebn\u00eb Sartri, por t\u00eb gjith\u00eb nuk e kuptojn\u00eb, nuk e besojn\u00eb, nuk e pranojn\u00eb nj\u00ebsoj. Kjo koh\u00eb i k\u00ebrkon krijuesit e ditur, t\u00eb talentuar, ata q\u00eb punojn\u00eb me seriozitet e p\u00ebrkushtim.\u201d<\/p>\n

III. N\u00eb sofr\u00ebn dardane<\/strong><\/p>\n

Duke u p\u00ebrgjigjur n\u00eb nj\u00eb nga pyetjet e ve\u00e7anta, e cila lidhet me nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb krijimtaris\u00eb s\u00eb tij si studiues i p\u00ebrkushtuar i letrave shqipe: \u201cJu jeni laureat i \u00e7mimit m\u00eb t\u00eb lart\u00eb letrar n\u00eb Kosov\u00eb \u201cPjet\u00ebr Bogdani\u201d, q\u00eb e jep Shoqata e Shkrimtar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr librin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb botuar brenda vitit 1999. Si u lindi interesimi p\u00ebr vepr\u00ebn e Mitrush Kutelit dhe si e prit\u00ebt k\u00ebt\u00eb \u00e7mim letrar?\u201d, Sali Bashota ka folur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mjaft t\u00eb shkoqur p\u00ebr ndikimin letrar t\u00eb Mitrush Kutelit:<\/p>\n

\u201cQ\u00ebkur isha student i let\u00ebrsis\u00eb shqipe n\u00eb vitet e tet\u00ebdhjeta, m\u00eb lindi dashuria dhe m\u2019u shfaq interesimi p\u00ebr vepr\u00ebn e Mitrush Kutelit. N\u00eb vendlindjen time, n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb t\u00eb vog\u00ebl gjumi, gjithnj\u00eb n\u00eb mbr\u00ebmje i lexoja me z\u00eb, her\u00eb librin e rr\u00ebfenjave Net shqiptare, her\u00eb Poemin kosovar. Kureshtja m\u00eb smadhohej saq\u00eb i magjepsur nga k\u00ebto krijime, jo befas, i shfletoja ato, madje edhe n\u00eb sfor\u00ebn e buk\u00ebs. K\u00ebshtu vepra e Kutelit dhe shemb\u00eblltyra e tij dal\u00ebngadal\u00eb b\u00ebheshin pjesa m\u00eb e dashur e jet\u00ebs sime krijuese e shkencore n\u00eb at\u00eb bibliotek\u00ebn e vock\u00ebl q\u00eb shpesh nisi t\u00eb rritej, t\u00eb b\u00ebhej e madhe, por q\u00eb barbar\u00ebt serb\u00eb e dogj\u00ebn dhe e b\u00ebn shkrumb e hi. Mir\u00ebpo, tashti m\u00eb mjafton vet\u00ebm ky kujtim: pse dor\u00ebshkrimi p\u00ebr Kutelin i shp\u00ebtoi zjarrit dhe asgj\u00ebsimit\u2026\u201d<\/p>\n

Nuk do mend se nj\u00eb p\u00ebrmas\u00eb t\u00eb till\u00eb ndikimi ai do ta \u00e7onte m\u00eb tej, e q\u00eb do t\u00eb b\u00ebhej k\u00ebshtu nj\u00eb prej studimeve m\u00eb serioze dhe m\u00eb t\u00eb merituara p\u00ebr Mitrush Kutelin:<\/p>\n

\u201cDuke i k\u00ebrkuar idet\u00eb esenciale p\u00ebr pjes\u00ebn e let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb pastudiuar, pa asnj\u00eb ngurrim interesimi im filloi t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndrohej edhe n\u00eb rrafshin e studimit. Prandaj, n\u00eb dimrin e vitit 1988, proza e Kutelit u mbrojt si punim i magjistratur\u00ebs. K\u00ebtu filloi t\u00eb nd\u00ebrtohej mendimi im kritik p\u00ebr vepr\u00ebn e k\u00ebtij autori t\u00eb p\u00eblqyer p\u00ebr t\u00eb mos mb\u00ebrritur asnj\u00ebher\u00eb n\u00eb fundin e k\u00ebrkimeve letrare, por n\u00eb hulumtimin sistematik t\u00eb artit t\u00eb tij.<\/p>\n

Me vite t\u00eb t\u00ebra dashuria e pakrahasueshme p\u00ebr vepr\u00ebn e Kutelit vazhdonte t\u00eb m\u00eb rr\u00ebmbente sikur t\u2019i ngjante nj\u00eb ngaz\u00ebllimi t\u00eb \u00e7uditsh\u00ebm f\u00ebmij\u00ebror. K\u00ebsisoji, tiparet kryesore t\u00eb proz\u00ebs s\u00eb tij, rr\u00ebfimi dhe stili, b\u00ebnin jet\u00eb n\u00eb mrekullimin tim t\u00eb pambaruar p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb dhe origjinalitetin q\u00eb kishte vepra e Kutelit, sidomos tregimtaria\u201d.<\/p>\n

K\u00ebshtu, n\u00eb k\u00ebt\u00eb priz\u00ebm vler\u00ebsimi dhe adhurimi, vizioni dhe misioni i rilindasve shkrihen dhe b\u00ebhet nj\u00eb, si n\u00eb koh\u00eb ashtu edhe n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, prandaj Sali Bashota s\u00ebrish e v\u00eb theksin tek forca rip\u00ebrt\u00ebrir\u00ebse e krijimtaris\u00eb s\u00eb tij letrare:<\/p>\n

\u201cKy \u00e7mim letrar gjithsesi, e ka simbolik\u00ebn dhe dometh\u00ebnien e ve\u00e7ant\u00eb. S\u00eb pari, ky \u00e7mim jepet n\u00eb rrethana t\u00eb lumtura kur Kosova tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb e lir\u00eb. Po k\u00ebshtu jam shum\u00eb i g\u00ebzuar pse \u00e7mimi i jepet vepr\u00ebs monografike q\u00eb \u00ebsht\u00eb shkruar p\u00ebr nj\u00ebrin nd\u00ebr prozator\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb shekullit nj\u00ebzet. Me k\u00ebt\u00eb rast le t\u00eb thuhet se k\u00ebt\u00eb botim e b\u00ebn m\u00eb t\u00eb dashur edhe emri i botuesit ton\u00eb t\u00eb mir\u00ebnjohur \u201cRilindja\u201d.<\/p>\n

K\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna m\u00eb g\u00ebzojn\u00eb dhe m\u00eb nxisin q\u00eb ta ruaj forc\u00ebn e dashuris\u00eb p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb dhe q\u00eb ta mbaj ritmin dhe gjall\u00ebrin\u00eb e krijimit edhe p\u00ebr vepra t\u00eb tjera t\u00eb reja.\u201d<\/p>\n

IV. Kund\u00ebr tiranis\u00eb s\u00eb medikoriteteve e n\u00eb mbrojtje t\u00eb vlerave t\u00eb mir\u00ebfillta<\/strong><\/p>\n

Duke b\u00ebr\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr probleme dhe dukuri bashk\u00ebkohore n\u00eb fush\u00ebn e kultur\u00ebs, let\u00ebrsis\u00eb e ve\u00e7mas n\u00eb fush\u00ebn e botimeve, n\u00eb shkrimin e titulluar Dukuri aktuale t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb shqipe (n\u00eb librin \u201cShqipshkrimi kritik\u201d), si studiues dhe ligj\u00ebrues i let\u00ebrsis\u00eb, Sali Bashota ka shpalosur nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb tep\u00ebr t\u00eb hidhur, e cila mjerisht po e p\u00ebrcjell\u00eb jet\u00ebn kulturore n\u00eb vazhdim\u00ebsi: \u201cEdhe n\u00eb 50 vjet\u00ebt e fundit jan\u00eb botuar libra q\u00eb s\u2019duhej t\u00eb shkruheshin dhe jan\u00eb shkruar libra q\u00eb s\u2019duhej t\u00eb botoheshin.\u201d<\/p>\n

Pra, Sali Bashota flet me nj\u00eb shije sa t\u00eb formuar po aq edhe t\u00eb st\u00ebrholluar estetike. Nj\u00eb mendim i till\u00eb, i shpalosur kaq bukur e si nj\u00eb postulat\u00eb filozofike, jo vet\u00ebm q\u00eb e thot\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e nj\u00eb realiteti t\u00eb hidhur letrar dhe kulturor por na shpie vetvetiu tek betejat mendore q\u00eb b\u00ebnin intelektual\u00ebt e mir\u00ebfillt\u00eb n\u00eb koh\u00eb t\u00eb ndryshme.<\/p>\n

Fjala vjen, kritiku i madh francez Sent Bevi, n\u00eb artikullin e titulluar Let\u00ebrsia dhjet\u00eb vjet m\u00eb pas, t\u00eb shkruar m\u00eb 1 mars 1840, vinte n\u00eb pah se let\u00ebrsia moderne \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrezik p\u00ebr t\u2019u shnd\u00ebruar n\u00eb komercializ\u00ebm: \u201cShkrimtar\u00ebt e rinj nuk mendojn\u00eb aq shum\u00eb p\u00ebr artin sa p\u00ebr suksesin dhe profitin. Standarded e industrializmit dhe t\u00eb komercializmit, rrezikojn\u00eb ta rr\u00ebnojn\u00eb tradit\u00ebn letrare dhe integritetin krijues t\u00eb shkrimtar\u00ebve. \u00c7do gj\u00eb duket si nj\u00eb konspiracion p\u00ebr ta korruptuar poetin apo shkrimtarin e ri – d\u00ebshira p\u00ebr publicitet dhe sukses, d\u00ebshira p\u00ebr para, apo edhe influenca e salloneve, t\u00eb cilat edhe pse ndoshta mund ta zhvillojn\u00eb shijen e tyre letrare, n\u00eb fund t\u00eb fundit po e d\u00ebmtojn\u00eb origjinalitetin e tyre.\u201d<\/p>\n

\u201cAh Franc\u00eb!\u201d, do t\u00eb shkrunate Sent Bevi nj\u00eb vit para vdekjes s\u00eb tij, \u201cgjithmon\u00eb e k\u00ebnaqur me veten t\u00ebnde, gjithmon\u00eb duke i th\u00ebn\u00eb vetes se gjykatat tua jan\u00eb m\u00eb t\u00eb pakorruptueshmet, se armata jote \u00ebsht\u00eb m\u00eb trimja, madje edhe se prift\u00ebrinjt\u00eb e tu jan\u00eb m\u00eb t\u00eb dlir\u00ebt, dhe se gjykimi yt n\u00eb shije dhe dije nuk l\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshiruar!\u201d.<\/p>\n

N\u00eb po k\u00ebt\u00eb priz\u00ebm sikurse Sent Bevi, do t\u00eb shprehej edhe poeti, nobelisti e diplomati meksikan Oktavio Paz, n\u00eb librin \u201cFlaka e dyfisht\u00eb, ese p\u00ebr dashurin\u00eb dhe erotizmin\u201d, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah shqet\u00ebsimin e tij t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebr prishjen e harmonis\u00eb s\u00eb dikurshme: \u201cEkuilibri n\u00eb mes trupit dhe shpirtit \u00ebsht\u00eb prishur. Trupi n\u00eb vazhdim\u00ebsi \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb mekaniz\u00ebm, dhe e nj\u00ebjta gj\u00eb ka ndodhur edhe me shpirtin. Nj\u00eb s\u00ebmundje si kjo po e godet edhe kultur\u00ebn n\u00ebp\u00ebrmjet komercializmit t\u00eb artit – n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb piktur\u00ebn dhe romanin – dhe gjithashtu duke u shtrir\u00eb n\u00eb p\u00ebrhapjen e mod\u00ebs jesht\u00ebshkurt\u00ebr letrare dhe srtistike, e cila p\u00ebrhapet aq shpejt sikurse epidemit\u00eb mesjetare, duke l\u00ebn\u00eb prapa kaq shum\u00eb viktima.\u201d<\/p>\n

Nuk \u00ebsht\u00eb pra rast\u00ebsi, pse libri \u201cEgo\u201d i Sali Bashot\u00ebs, p\u00ebrmbyllet me nj\u00eb mision kaq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm si\u00e7 \u00ebsht\u00eb misioni kund\u00ebr tiranis\u00eb s\u00eb mediokriteteve:<\/p>\n

\u201cParap\u00eblqej mendimin e Herman Heses, i cili kishte vazhduar \u201cbetej\u00ebn e tij kund\u00ebr mikrobeve t\u00eb shpirtit n\u00eb fush\u00ebn e let\u00ebrsis\u00eb\u201d.<\/p>\n

***<\/p>\n

Nj\u00eb misioni t\u00eb till\u00eb, sa t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb po aq edhe aktual, Sali Bashota ia shton m\u00eb tej edhe p\u00ebrmas\u00ebn e dinjitetit personal dhe komb\u00ebtar. N\u00eb v\u00ebshtrimin eseistik Situata e poezis\u00eb shqipe sot, (n\u00eb librin \u201cShiqpshkrimi kritik\u201d), duke e ritheksuar mendimin e njohur t\u00eb Ernest Koliqit se poezia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kryengritje, nd\u00ebrsa poeti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hakmarr\u00ebs, Sali Bashota e ka shpalosur edhe m\u00eb t\u00eb plot\u00eb misionin fisnik t\u00eb poezis\u00eb: \u201cDo t\u00eb thosha kryengritje sublime e ndjenjave, mendimeve, ideve, shpirtit krijues\u2026, i cili \u00ebnd\u00ebrron lirin\u00eb dhe dinjitetin individual dhe komb\u00ebtar. Ky do t\u00eb ishte shqiptimi i par\u00eb i kuptimit\u201d.<\/p>\n

Sali Bashota \u00ebsht\u00eb gjithashtu krijues i cili ka shkruar p\u00ebr raportet, p\u00ebrkat\u00ebsisht p\u00ebrplasjet e let\u00ebrsis\u00eb me pushtetin, p\u00ebr vlerat dhe pseudovlerat, p\u00ebr tradit\u00ebn dhe bashk\u00ebkohoren, p\u00ebr shtresimin e ideve krijuese, p\u00ebr qart\u00ebsin\u00eb e th\u00ebnies poetike, p\u00ebr dometh\u00ebnien poetike t\u00eb historis\u00eb dhe aktualitetit, p\u00ebr p\u00ebrjetimin estetik t\u00eb poezis\u00eb dhe t\u00eb proz\u00ebs shqiptare, p\u00ebr vet\u00ebdijen shkrimore si pararend\u00ebse e vet\u00ebdijes komb\u00ebtare, p\u00ebr artin naimian si dhe p\u00ebr artin fishtian.<\/p>\n

Ai ka shkruar me admirim dhe me p\u00ebrkushtim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr Jeronim De Rad\u00ebn si poet, duke potencuar se: \u201cVepra e tij b\u00ebhet burim tematik p\u00ebr autor\u00ebt e romantizmit shqiptar. Nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm ndjenj\u00ebsore por edhe mendimore\u201d (Jeronim De Rada – Poet, n\u00eb librin \u201cStudime letrare\u201d), ka shkruar me adhurim t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb edhe p\u00ebr Zef Sermeben dhe poezin\u00eb e tij erotike, por n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb e madje krejt\u00ebsist origjinale nga studiuesit dhe krijuesit e tjer\u00eb, Sali Bashota ka shkruar p\u00ebr poetin komb\u00ebtar Naim Frash\u00ebri, duke e pag\u00ebzuar p\u00ebr vizonaritetin e tij dhe madh\u00ebshtin\u00eb e tij krijuese, me nj\u00ebrin prej epiteteve m\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta: Shqip\u00ebrikrijues.<\/p>\n

Sali Bashota ka shkruar me nj\u00eb zot\u00ebsi t\u00eb rrall\u00eb p\u00ebr Naim Frash\u00ebrin si poet i p\u00ebrve\u00e7\u00ebm i kombit, ka shkruar p\u00ebr shemb\u00eblltyr\u00ebn e tij fisnike dhe atdhetare, por edhe p\u00ebr madh\u00ebshtin\u00eb e tij krijese si dhe p\u00ebr poezin\u00eb e tij rrezatuese, madje ai ka shkruar n\u00eb p\u00ebrmas\u00ebn e nj\u00eb admirimi t\u00eb denj\u00eb p\u00ebr \u00e7do lakmi.<\/p>\n

Ai ka shkruar p\u00ebr shkrimtar\u00ebt e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb tradit\u00ebs, si Faik Konica; p\u00ebr Gjergj Fisht\u00ebn (si poet, si estet dhe si kritik), p\u00ebr ato q\u00eb ai i ka quajtur \u201cmjesht\u00ebrin\u00eb briliante dhe universin magjeps\u00ebs fishtjan\u201d, duke e lart\u00ebsuar me t\u00eb drejt\u00eb heroizmin epik t\u00eb Oso Kuk\u00ebs si \u201cgati hyjnor\u201d, dhe duke l\u00ebshuar zem\u00ebrthirrjen se: \u201cFjala e tij murmurit deri pavdek\u00ebsia\u201d.
\nSi studiuesi i let\u00ebrsis\u00eb shqipe, ai ka shkruar gjithashtu p\u00ebr prirjet moderne t\u00eb proz\u00ebs brilante t\u00eb Faik Konic\u00ebs (shtresimi i ideve dhe personazhin e vet\u00ebdijes kritike), p\u00ebr Ernest Koliqin-p\u00ebr proz\u00ebn e tij si dhe p\u00ebr t\u00eb e p\u00ebr dy shkollat letrare shkdorane, p\u00ebr shkrimtar\u00ebt me prirjet e ve\u00e7anta-tregimtaria e Mithat Frash\u00ebrit dhe e Mehdi Frash\u00ebrit (si romancier e dramaturg), p\u00ebr ve\u00e7orit\u00eb e tregimtaris\u00eb s\u00eb Mitrush Kutelit si dhe p\u00ebr poezit\u00eb e tij t\u00eb fundit, por gjithsesi edhe p\u00ebr perlat-poema t\u00eb tij \u201cPoemthi kosovar\u201d dhe \u201cPoemi i Sh\u00ebndnaumit\u201d.<\/p>\n

N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, studimi i Sali Bashot\u00ebs \u201cKuteli prozator, poet, kritik\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb studim historiko-letrar dhe teorik mjaft unik, si me qasjen, metodoligjin\u00eb po ashtu edhe vler\u00ebsimin kritik t\u00eb vepr\u00ebs kuteliane.<\/p>\n

Duke dep\u00ebrtuar thell\u00eb n\u00eb anatamin\u00eb krijuese t\u00eb shkrimtar\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb etapave dhe periudhave t\u00eb ndryshme, ai ka shkruar me nj\u00eb qasje origjinale dhe me kritere t\u00eb nj\u00eb kritike t\u00eb argumentuar bukur dhe qart\u00eb edhe p\u00ebr ligj\u00ebrimin profetik t\u00eb Vin\u00e7enc Prenushit, p\u00ebr \u201cUdh\u00ebn e shqiptarizm\u00ebs\u201d s\u00eb Vangjel Ko\u00e7\u00ebs, p\u00ebr librin publicistik \u201cFormula e neoshqiptarizm\u00ebs\u201d t\u00eb Bramko Merxhanit, p\u00ebr vepr\u00ebn e Anton Harapit \u201cKulla e Babelit\u201d, p\u00ebr librin \u201cMisioni i Shekullit XX\u201d t\u00eb Tajar Zavalanit, p\u00ebr \u201cLibrin e Burgut\u201d t\u00eb Arshi Pip\u00ebs, p\u00ebr p\u00ebrmbledhjen poetike \u201cTufa\u201d t\u00eb Latif Berish\u00ebs, p\u00ebr Kosov\u00ebn si gjakim i p\u00ebrjetsh\u00ebm krijues dhe p\u00ebr Kosov\u00ebn si metafor\u00eb poetike; p\u00ebr fatin e krijuesit, p\u00ebr djegien e dor\u00ebshkrimeve, p\u00ebr plagom\u00ebn shqiptare, p\u00ebr dhembjen e bekuar, p\u00ebr Ismail Kadaren\u00eb, p\u00ebr Rexhep Qosjen; p\u00ebr format p\u00ebrkat\u00ebsisht kodet e narracionit dhe prirjet moderne n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb shqipe, p\u00ebr poetik\u00ebn e personazhit, p\u00ebr idet\u00eb letrare dhe p\u00ebrmasat e tyre n\u00eb vizonin e p\u00ebrfytyrimeve atdhetare, p\u00ebr realitetin dhe mitin n\u00eb letrat shqipe, si dhe p\u00ebr nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb shkrimtar\u00ebve t\u00eb tradit\u00ebs apo bashk\u00ebkohor\u00eb (tek libri m\u00eb i ri \u201cEnigma e shkrimit\u201d), p\u00ebr dukuri dhe fenomene aktuale n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb shqiptare, p\u00ebr tem\u00eb-dilemat krijuese dhe p\u00ebr fatit e krijuesit shqiptar, ku ka \u00e7muar vlerat-duke i afirmuar ato, dhe ku i ka fshikulluar pseudovlerat-duke i v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah ato.<\/p>\n

Fjala vjen, duke i analizuar, intrepretuar dhe vler\u00ebsuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kritike dhe krahasimtare modelet e proz\u00ebs s\u00eb Faik Konic\u00ebs, Ernest Koliqit, Mitrush Kutelit dhe Migjenit, prirje me t\u00eb cilat lidhen fillet e modernitetin t\u00eb proz\u00ebs shqipe t\u00eb shekullit XX (n\u00eb librin \u201cProza e filleve t\u00eb modernitetit\u201d), me nj\u00eb priz\u00ebm mjaft origjinal dhe me nj\u00eb qasje metodologjike t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb shkencore, me nj\u00eb stil mjaft konciz e me nj\u00eb mendim t\u00eb mpreht\u00eb kritiko-estetik, me nj\u00eb gjuh\u00eb mjaft t\u00eb rrjedhshme e me nj\u00eb terminologji moderne t\u00eb kritik\u00ebs letrare, me qasjen e theksuar p\u00ebr t\u00eb shpalosur lidhshm\u00ebrin\u00eb e tekstit dhe t\u00eb n\u00ebntekstit letrar, t\u00eb tradit\u00ebs me bashk\u00ebkoh\u00ebsin\u00eb, ai i ka riafirmuar k\u00ebto vlera t\u00eb mir\u00ebfillta krijuese.<\/p>\n

N\u00eb t\u00eb pes\u00eb veprat e tij studimore: \u201cShqipshkrimi kritik\u201d (1997), \u201cKuteli-prozator-poet-kritik\u201d (1999), \u201cDometh\u00ebnia e ideve letrare\u201d (2001), \u201cProza e filleve t\u00eb modernitetit\u201d (2006), \u201cStudime letrare\u201d (2008), si dhe n\u00eb librin m\u00eb t\u00eb ri, t\u00eb titulluar \u201cEnigma e shkrimit\u201d (2018), ai mbetet ithtar i madh i parimit t\u00eb shpalosur me nj\u00eb qart\u00ebsi sa transparente po aq edhe dometh\u00ebn\u00ebse, se: \u201cAfirmimi i vlerave t\u00eb nj\u00eb kulture apo let\u00ebrsie \u00ebsht\u00eb e ardhmja e nj\u00eb kombi\u201d (n\u00eb librin Ego).<\/p>\n

V. Nj\u00eb Parath\u00ebnie Programatike p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb Etnike<\/strong><\/p>\n

N\u00eb librin e tij \u201cShqipshkrimi kritik\u201d, botuar nga \u201cRilindja\u201d m\u00eb 1997, n\u00eb shkrimin e tij nga m\u00eb t\u00eb ve\u00e7antit dhe gjithsesi nga m\u00eb t\u00eb p\u00ebrkryerit, shkrim t\u00eb cilin jo rast\u00ebsisht e ka titulluar M\u00ebrgimi – plag\u00eb e pambyllur p\u00ebr shqiptarizmin (eseja \u00ebsht\u00eb parath\u00ebnie e librit Malli i Atdheut -poezi p\u00ebr m\u00ebrgimin, Prishtin\u00eb, 1995), Sali Bashota ka shkruar n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nj\u00eb programatik\u00eb t\u00eb p\u00ebrshkuar jo vet\u00ebm me poetik\u00eb.<\/p>\n

Nuk ka dyshim se nj\u00eb poet i cili \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar lart dhe gjykuar drejt nga kritika bashk\u00ebkohore shqiptare, si dhe nj\u00eb individualitet krijues t\u00eb cilin kritika rumune e ka quajtur me t\u00eb drejt\u00eb \u201cpoet t\u00eb vuajtjeve kosovare e misionar i shpirtit shqiptar\u201d (George Gibescu n\u00eb shkrimin Nd\u00ebrmjet antik\u00ebs dhe historis\u00eb), temperament poetik dhe ndieshm\u00ebri dardane (Lucian Gruia, n\u00eb shkrimin Poezia monolitike), por edhe p\u00ebr t\u00eb cilin \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb me aq shije se: \u201cEdhe pse fizikisht nuk \u00ebsht\u00eb i shp\u00ebrngulur, shpirti i tij ndjehet i k\u00ebtill\u00eb\u201d (Vasile Moldovan, n\u00eb shkrimin Ekzili i brendsh\u00ebm i nj\u00eb poeti kosovar), Sali Bashota e ka shkrir\u00eb gjith\u00eb dhuntin\u00eb e tij krijuese duke krijuar nj\u00eb perl\u00eb t\u00eb pap\u00ebrs\u00ebritshme t\u00eb k\u00ebtij zhanri shkrimor.<\/p>\n

R\u00ebndom, numrat q\u00eb p\u00ebrdor Sali Bashota n\u00eb sistemin e tij poetik, jan\u00eb numrat 3 dhe 9; ndarje n\u00eb tri pjes\u00eb, p\u00ebrkat\u00ebsisht 333 poezi tek v\u00ebllimi \u201cDhembje e bekuar\u201d, apo \u201cRruzulimi i zjarrit\u201d n\u00eb n\u00ebnt\u00eb kaptina, gjegj\u00ebsisht edhe 99 poezi, tek libri m\u00eb i ri \u201cN\u00eb fillim ishte drita\u201d.<\/p>\n

N\u00eb librin e tij \u201cEgo\u201d, duke i zb\u00ebrthyer kodet e tij diskursit t\u00eb tij krijues, ai ka sqaruar dometh\u00ebnien e p\u00ebrdorimit t\u00eb numrave p\u00ebrkat\u00ebs n\u00eb krjimet e tij letrare:<\/p>\n

\u201cP\u00ebrmes poezis\u00eb d\u00ebshiroj t\u00eb dal\u00eb nga situatat e mitizuara, nga ajo legjenda e kujtimit midis \u00ebndrr\u00ebs e zhgj\u00ebndrr\u00ebs, midis realitetit e fiksionit, midis sitautave t\u00eb zakonshme dhe t\u00eb pazakonshme, midis jet\u00ebs e vdekjes, p\u00ebr t\u00eb sprovuar nj\u00eb parim krijues me ide, vargje dhe imazhe simbolike t\u00eb numrave: 333.<\/p>\n

P\u00ebrmes poezis\u00eb d\u00ebshiroj t\u2019i gjej pik\u00ebtakimet e vetmis\u00eb dhe t\u00eb dhembjes, t\u00eb fatit dhe t\u00eb fatalitetit, t\u00eb etik\u00ebs dhe estetik\u00ebs, t\u00eb motivuara p\u00ebrbrenda fanitjeve refleksive n\u00eb koh\u00ebn dhe hap\u00ebsir\u00ebn e vet.\u201d<\/p>\n

Ky shkrim-sa manifest poetik po aq edhe testament etnik, t\u00eb cilin jo rast\u00ebsisht ai e ka ndar\u00eb n\u00eb tri pjes\u00eb-ashtu si\u00e7 ishte e ndar\u00eb edhe harta e atdheut n\u00eb vitin 1995 (kur Kosova nuk ishte shpallur shtet), d\u00ebshmon mjaft qart\u00eb se Sali Bashota e ka shkruar nj\u00eb triptik tipik poetik p\u00ebr m\u00ebm\u00ebdheun, dhe se brenda k\u00ebtij shkrimi shkrihen dhe b\u00ebhen nj\u00eb poeti dhe studiuesi, profesori dhe intelektuali, duke gjakuar n\u00eb pafund\u00ebsi p\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri natyrale n\u00eb kufijt\u00eb e saj normal.<\/p>\n

N\u00eb pjes\u00ebn e par\u00eb t\u00eb shkrimit n\u00eb fjal\u00eb, shpaloset nj\u00eb si prelud i q\u00ebndres\u00ebs historike t\u00eb shqiptar\u00ebve kundruall barbar\u00ebve. Lufta \u00ebsht\u00eb sa e pabarabart\u00eb, po aq edhe e padrejt\u00eb dhe mizore nga ana e tyre q\u00eb kan\u00eb lakmuar dhe mjerisht po i lakmojn\u00eb ende padrejt\u00ebsisht tokat tona st\u00ebrgjyshore:<\/p>\n

\u201cPika e shikimit e t\u00ebrhequr dhembsh\u00ebm n\u00eb prapav\u00ebshtrimin historik. Ardhja e pushtimeve varg\u00ebzore romak, bizantin, serb, turk dhe prap\u00eb serb p\u00ebr t\u00eb gjunj\u00ebzuar e shprishur far\u00ebn iliro-shqiptare. Grindja e shekujve: shp\u00ebrngulja, shpopullimi, kolonizimi, konventat. Lakmia e shtuar pushtuese p\u00ebr t\u2019i cop\u00ebtuar trojet tona etnike. Dhe q\u00ebndresa shqiptare, p\u00ebrfytyrim i mo\u00e7\u00ebm n\u00eb k\u00ebrkimin e liris\u00eb\u201d.<\/p>\n

Me nj\u00eb gjuh\u00eb poetike t\u00eb g\u00ebrshetuar me tematik\u00eb dhe motive epike, autori shfaq tablon\u00eb e ndeshur aq shum\u00eb tek poet\u00ebt arb\u00ebresh\u00eb, at\u00eb t\u00eb dheut t\u00eb huaj. M\u00ebrgimi shfaqet n\u00eb jet\u00ebn e shqiptar\u00ebve si nj\u00eb fat i zi, ku tragjikja e ndjek\u00eb si hije sa t\u00eb panjohur\u00ebn po aq edhe t\u00eb papritur\u00ebn:<\/p>\n

\u201cPo, mbi t\u00eb gjith\u00eb, \u00e7elja e udh\u00ebs s\u00eb m\u00ebrgimit p\u00ebr shqiptar\u00ebt \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fat i zi n\u00eb koh\u00ebn e paharruar. Gjithashtu, edhe dheu i huaj i lagur me lot\u00ebt e m\u00ebrgimit p\u00ebr t\u00eb rritur bim\u00ebn e huaj e p\u00ebrplot\u00ebson k\u00ebt\u00eb skenografi t\u00eb tragjicitetit, e vij\u00ebzon bot\u00ebn personale dhe kolektive p\u00ebrmes nj\u00eb universi t\u00eb panjohur\u2026\u201d<\/p>\n

N\u00eb verbin poetik t\u00eb Sali Bashot\u00ebs shfaqet gjuha shqipe n\u00eb logun e luft\u00ebs, e bashk\u00eb me t\u00eb edhe malli i pashuar. Nd\u00ebrkaq, kujtesa n\u00eb k\u00ebt\u00eb sfond \u00ebsht\u00eb projektuar si nj\u00eb lib\u00ebr i grisur, lib\u00ebr ky i cili do t\u00eb shfaqet n\u00eb opusin estetiko-poetik t\u00eb Sali Bashot\u00ebs p\u00ebrmes sfondit historik, her\u00eb si bibliotek\u00eb e djegur e her\u00eb si dor\u00ebshkrim i ringjallur. Por s\u00eb pari, ai do t\u00eb ndalet tek p\u00ebrmasa m\u00eb e dhimbshme, ajo e prerjes s\u00eb Etnis\u00eb. S\u00ebrish jan\u00eb g\u00ebrsh\u00ebr\u00ebt e padrejt\u00ebsive historike ato q\u00eb kan\u00eb prer\u00eb hart\u00ebn e bekuar t\u00eb gjeografis\u00eb son\u00eb, prandaj pena e poetit nuk l\u00ebshon asgj\u00eb n\u00eb misionin p\u00ebr t\u00eb hedhur drit\u00eb mbi t\u00eb kaluar\u00ebn ton\u00eb t\u00eb dhembshme historike:<\/p>\n

\u201cGjuha shqipe, e p\u00ebrp\u00eblitur, p\u00ebrvajsh\u00ebm n\u00ebp\u00ebr dh\u00ebmb\u00eb, e vetmja pasuri e bartur me vete. dhe malli i pashuar p\u00ebr atdheun. T\u00eb p\u00ebrkujtojm\u00eb vet\u00ebm shek. XV. Pushtimi i kat\u00ebrt me radh\u00eb: pushtimi otoman. Fati tragjik i nguljes s\u00eb arb\u00ebresh\u00ebve p\u00ebrtej Adriatikut e vazhdon shfletimin e librit t\u00eb grisur t\u00eb kujtes\u00ebs s\u00eb kobshme brez pas brezi p\u00ebr far\u00ebn e shkepur shqiptare n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb. \u00cbsht\u00eb kjo, e para, prerje e Etnis\u00eb. M\u00eb e dhimbshmja.\u201d<\/p>\n

Duke shpalosur k\u00ebshtu n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb poetike trajektoren historike t\u00eb mbushur me aq shum\u00eb ngjarje tragjike, m\u00ebrgimi p\u00ebr Sali Bashot\u00ebn nuk shfaqet ende si nj\u00eb bekim hyjnor, por si nj\u00eb lum\u00eb i pandalsh\u00ebm njer\u00ebzor, rrjedh\u00ebs e s\u00eb cilit ai e p\u00ebrjeton me nj\u00eb ndieshm\u00ebri t\u00eb theksuar e ku verbi poetik thadron n\u00eb kujtes\u00ebn krijuese rrug\u00ebtimin biblik. Fatin tragjik t\u00eb kombit t\u00eb tij, Sali Bashota e shpalos n\u00eb sfondin e nj\u00eb p\u00ebrmase e cila mbase edhe do t\u00eb ishte shpresa e nj\u00eb dit\u00eb t\u00eb re, shfaqja e let\u00ebrsis\u00eb shqipe si faktor i mend\u00ebsis\u00eb s\u00eb b\u00ebrjes s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb:<\/p>\n

\u201cM\u00ebrgimi, plag\u00eb e pambyllur edhe sot, \u00ebsht\u00eb ngulitur n\u00eb mend\u00ebsin\u00eb e shqiptarizmit me shekuj duke e p\u00ebrthekuar shpirtin e p\u00ebrv\u00ebluar n\u00eb udh\u00ebtim, duke e shkall\u00ebzuar odisejad\u00ebn e lotve n\u00ebp\u00ebr rrath\u00ebt e muruar t\u00eb \u00ebndrr\u00ebs mij\u00ebvje\u00e7are p\u00ebr liri dhe identitet. K\u00ebsisoji, edhe let\u00ebrsia shqipe b\u00ebhet d\u00ebshmi e trajtimit t\u00eb k\u00ebtij fenomeni, sa her\u00eb tragjik, nga k\u00ebndv\u00ebshtrime t\u00eb ndryshme, tek e artikulon p\u00ebrmas\u00ebn e re t\u00eb mallit e t\u00eb dhimbjes p\u00ebrbrenda qenies krijuese shqiptare.\u201d<\/p>\n

P\u00ebrmes nj\u00eb gradacioni t\u00eb till\u00eb, n\u00eb t\u00eb cilin ai ka kapur p\u00ebrmas\u00ebn sa poetike po aq edhe historike, Bashota nga sfondi i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i let\u00ebrsis\u00eb zbret fare natyrsh\u00ebm tek kurora e k\u00ebsaj let\u00ebrsie, tek poezia shqipe dhe flamurtar\u00ebt e shqiptarizm\u00ebs s\u00eb rishlindur, si\u00e7 do t\u00eb thoshte profesor Selman Riza p\u00ebr misionar\u00ebt dhe vizionar\u00ebt e ringjalljes komb\u00ebtare:<\/p>\n

\u201cMegjithat\u00eb, kjo nuk \u00ebsht\u00eb kryesorja. Jan\u00eb poet\u00ebt, ata q\u00eb \u201cbalt\u00ebn\u201d e atdheut e bart\u00ebn n\u00eb shpirt p\u00ebrbrenda kolonive t\u00eb ndryshme n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb (Turqi, Itali, Rumani, Bullgari, Amerik\u00eb, Egjipt, e tjer\u00eb) \u00cbsht\u00eb pra, ekzodi i shkrimtar\u00ebve m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm q\u00eb jasht\u00eb atdheut t\u00eb tyre krijuan n\u00eb mendje dhe n\u00eb letrat shqipe dashurin\u00eb p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, duke e bartur at\u00eb gjithkund me vete. \u00cbsht\u00eb e djeshmja e kolonis\u00eb dhe e sotmja e ekzodit (Gjermani, Zvic\u00ebr, Suedi, Australi, e tjer\u00eb), e mbushur, fundekrye, me format e dhembshme t\u00eb rrnes\u00ebs mbi t\u00eb cilat krijohet aq tmerr\u00ebsisht, fjala, mbase e nemun: kurbet.\u201d<\/p>\n

Pasi ka b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu krahasimin e q\u00eblluar n\u00eb mes t\u00eb djeshmes dhe t\u00eb sotmes, pasi q\u00eb ka shfaqur sfondin e m\u00ebrgimit si fat i zi e si mall i pashuar, n\u00eb gjuh\u00ebn e n\u00ebntekstit t\u00eb tij poetik v\u00ebrehet qart\u00eb se n\u00eb sfondin e paraqitjes s\u00eb projektuesve t\u00eb atdhedashuris\u00eb m\u00ebrgimi z\u00eb vend edhe si nj\u00eb bekim hyjnor, ndon\u00ebse nj\u00ebmend\u00ebsia e ka ruajtuar ende nj\u00eb fjal\u00eb me mall t\u00eb val\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr, e q\u00eb Sali Bashota e rikujton si nj\u00eb fjal\u00eb \u2018mbase e nemun: kurbet.\u201d<\/p>\n

P\u00ebrderisa n\u00eb pjes\u00ebn e par\u00eb t\u00eb triptikut t\u00eb tij poetik shpaloset sfondi i prerj\u00ebs s\u00eb Etnis\u00eb me pasojat e shumta, n\u00eb pjes\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj programatike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Etnike, ky sfond del edhe m\u00eb i p\u00ebrgjaksh\u00ebm, sepse t\u00eb till\u00eb e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb faktor\u00eb t\u00eb shumt\u00eb.<\/p>\n

Tani, n\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb, p\u00ebrshkall\u00ebzimi i shprehjes \u00ebsht\u00eb m\u00eb i ngadalsh\u00ebm, dhe se \u00e7do pik\u00eb e \u00e7do presje shpalos tragjiken e p\u00ebrjetuar thell\u00eb, fatin e pafat q\u00eb e ka shoq\u00ebruar k\u00ebt\u00eb komb t\u00eb p\u00ebrvuajtur si shpata e Damokluet mbi kok\u00eb.<\/p>\n

Duke e g\u00ebrshetuar nj\u00eb sfond t\u00eb till\u00eb me gjuh\u00ebn poetike t\u00eb nj\u00ebrit prej shkrimtar\u00ebve t\u00eb cilin ai jo vet\u00ebm qe njeh aq bukur, por prej t\u00eb cilit edhe \u00ebsht\u00eb frym\u00ebzuar, Sali Bashota me fjal\u00ebn e bukur shqipe p\u00ebrshkon truallin e shqipeve, Gernik\u00ebn e p\u00ebrgjakshme t\u00eb k\u00ebtij kombi, q\u00ebndres\u00ebn epike t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb shtetrrethime t\u00eb panum\u00ebrta:<\/p>\n

\u201cTrualli i shqipeve e ndien thell\u00eb e m\u00eb qart\u00eb syrgjyn\u00ebrisht ekzilin, ekzodin, shp\u00ebrnguljen dhe t\u00eb gjitha format e k\u00ebtij kompleksi shpirt\u00ebror e fizik, t\u00eb ngujuar jasht\u00eb atdheut.<\/p>\n

Nd\u00ebr t\u00eb parat. \u00cbsht\u00eb kjo, Kosova, Shqip\u00ebria e Jashtme, si\u00e7 e quan Mitrush Kuteli, edhe sot e pikturuar p\u00ebrgjaksh\u00ebm n\u00eb kujtes\u00ebn reale e historike. P\u00ebrbrenda trupit dhe shpirtit t\u00eb saj zhvillohet lloji i vet i tragjedis\u00eb s\u00eb projektuar nga barbaria serbe. Shpopullimi. Shp\u00ebrngulja. Kolonizimi. Por, jo edhe shfarosja. \u00cbsht\u00eb Kosova, deg\u00eb e njom\u00eb e Atdheut t\u00eb Plot\u00eb, e ballafaquar dhe e kacafytur aq gjat\u00eb me dhun\u00ebn, me shovenizmin sllav, me antilirin\u00eb. \u00cbsht\u00eb Kosova e rrudhur me pamjen ilirike, dardane – q\u00ebndres\u00eb e vet\u00ebdijes s\u00eb lart\u00eb komb\u00ebtare, burim i rezistenc\u00ebs, z\u00eb i fort\u00eb i kushtrimit. Kurr\u00eb e p\u00ebrkulur\u201d.<\/p>\n

Kosova shfaqet dhe rishfaqet s\u00ebrish si latjtmotivi i q\u00ebndres\u00ebs komb\u00ebtare, por edhe si lajtmotiv i krijimtaris\u00eb poetike t\u00eb Sali Bashot\u00ebs. Dega e njom\u00eb e Atdheut t\u00eb Plot\u00eb, n\u00eb prizmin krijues t\u00eb Sali Bashot\u00ebs, mbetet gjithmon\u00eb nj\u00eb zem\u00ebrrthirje e kushtrimeve p\u00ebr liri: Kurr\u00eb e p\u00ebrkulur.<\/p>\n

Nj\u00eb krenari e ligjshme e p\u00ebrshkon qenien prej poeti, por gjithsesi edhe qenien prej shqiptari. Nj\u00eb frym\u00ebzim por edhe nj\u00eb p\u00ebrd\u00ebllim i thell\u00eb p\u00ebr fatet e atdheut e t\u00eb kombit. Dall\u00ebndyshja e poetit t\u00eb kombit Naim Frash\u00ebri, hap p\u00ebrs\u00ebri krah\u00ebt dhe p\u00ebrshkon gjeografin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb, num\u00ebron plag\u00ebt q\u00eb kullojn\u00eb gjak. Verbi poetik shfaq n\u00eb sfond p\u00ebr t\u00eb sat\u00ebn her\u00eb kryevargun e Namit. Eni vjen prej \u00c7am\u00ebrie:<\/p>\n

\u201cDhe fjala tjet\u00ebr e shkrumbosur: \u00c7am\u00ebria. \u00c7am\u00ebria e truallit ilir, plag\u00eb q\u00eb kullon ende gjak nga vandalizmi Helen. Gjymtyr\u00eb tjet\u00ebr e Etnis\u00eb, tash e mbetur shkret, pa zot. Gjithmon\u00eb shqiptare.<\/p>\n

Jan\u00eb trojet etnike n\u00eb Maqedoni, tok\u00eb e kufirit t\u00eb ndar\u00eb q\u00eb duhej t\u00eb shtrihej n\u00eb hart\u00ebn e Etnis\u00eb. Poashtu, gjithmon\u00eb shqiptare.<\/p>\n

\u00cbsht\u00eb Kosova Lindore, pjes\u00eb e trungut t\u00eb prer\u00eb, dhe i lasht\u00eb i Iliris\u00eb, e futur dhun\u00ebrisht p\u00ebrbrenda rrethojave t\u00eb hekurta sllave.<\/p>\n

M\u00eb tutje, jan\u00eb viset shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi, mbi t\u00eb cilat edhe sot shtrihet gjer\u00eb e gjat\u00eb hija e truallit ilirik, hija veriake, Mal\u00ebsia e Mbishkodr\u00ebs.\u201d<\/p>\n

Shqiponja n\u00eb shterrethime, kthetra n\u00eb hekura! Mizori dhe padrejt\u00ebsi, sa mbi historin\u00eb ton\u00eb e sa mbi gjeografin\u00eb tone! Molla e kuqe \u00ebsht\u00eb Moll\u00eb e p\u00ebrgjakur, e kujtesa historike shpaloset s\u00ebrish n\u00eb p\u00ebrmasat e ve\u00e7anta t\u00eb shprehjes poetike, latuar me aq mjesht\u00ebri, menduar me aq holl\u00ebsi, theksuar me aq dhembshuri:<\/p>\n

\u201c\u00cbsht\u00eb Toplica deri p\u00ebrtej Naisusit q\u00eb flet mbi shpirtin antik p\u00ebr ikjet dhe vrasjet, kjo Moll\u00eb e p\u00ebrgjakur, n\u00eb syt\u00eb e nj\u00eb poeti komb\u00ebtar. Assesi. Fatit t\u00eb dhembjes atdhetare, nuk i ik\u00ebn konventa jugosllavo-turke p\u00ebr shp\u00ebrnguljen e shqiptar\u00ebve n\u00eb Turqi, nj\u00eb nga plag\u00ebt tona m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb k\u00ebtij shekulli t\u00eb fundit.\u201d<\/p>\n

Nuk ka dyshim se nj\u00eb rrug\u00ebtim biblik me plag\u00ebt e shtatit q\u00eb kullojn\u00eb gjak, ka gjetur poetin e denj\u00eb, i cili n\u00eb artikulimin e tij poetik ka shkrir\u00eb gjith\u00eb fjal\u00ebt shqipe p\u00ebr t\u00eb risjllellur n\u00eb kujtes\u00ebn komb\u00ebtare nj\u00eb p\u00ebrfytyrim t\u00eb paharruar. Dhembja p\u00ebr atdheun dhe gjakimi shpirt\u00ebror p\u00ebr lirin\u00eb e kombit t\u00eb shum\u00ebvuajtur, v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ken\u00eb gjetur shprehje kaq bukur dhe kaq mjesht\u00ebrisht sesa tek k\u00ebto flatra t\u00eb fjal\u00ebs shqipe, t\u00eb derdhura me nj\u00eb rit\u00ebm kaq t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb e me nj\u00eb stil kaq t\u00eb goditur t\u00eb pen\u00ebs poetike t\u00eb Sali Bashot\u00ebs:<\/p>\n

\u201cPrap\u00eb, duke \u201ck\u00ebnduar\u201d m\u00ebrgimin e jet\u00ebs, \u00e7elet porta e vetmis\u00eb arb\u00ebreshe. Copat e vendlindjes s\u00eb dheut t\u00eb paharruar t\u00eb futura n\u00ebp\u00ebr vazot e luleve, t\u00eb ujitura me lot\u00ebt e p\u00ebrgjakur, p\u00ebrfytyrojn\u00eb e kujtojn\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb Etnike. Jan\u00eb gjurma t\u00eb mbetura n\u00ebp\u00ebr brigje atdhetare ku skicon e vizatohen rrug\u00ebt e larg\u00ebta, rrug\u00ebt pa kthim, ku d\u00ebgjohen dhe humbasion z\u00ebrat e n\u00ebnave, t\u00eb nuseve, t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, t\u00eb t\u00eb dashurve. T\u00ebr\u00eb jeta e shkruar n\u00ebn ritmin dhe shk\u00ebndijimet e mallit\u201d.<\/p>\n

N\u00eb pjes\u00ebn e tret\u00eb ligj\u00ebrimi p\u00ebr fatin tragjik b\u00ebhet, ritmi i t\u00eb shkruarit shfaqet edhe m\u00eb poetik, e ku lirika fare natyrsh\u00ebm g\u00ebrshetohet s\u00ebrish me epik\u00ebn:<\/p>\n

\u201cM\u00ebrgimi, fat i dhembsh\u00ebm i kombit t\u00eb ndar\u00eb shqiptar, artikulohet n\u00eb vargjet e poet\u00ebve t\u00eb sot\u00ebm me alfabetin dhe gramatik\u00ebn e pasthirrmave, e jo rrall\u00eb edhe t\u00eb k\u00ebng\u00ebve lamtumir\u00ebse; me fuqin\u00eb e shkall\u00ebzuar t\u00eb ndjenjave e t\u00eb mendimeve, her\u00eb kryengrit\u00ebse, her\u00eb pik\u00ebllimtare; me heshtjen ideale dhe at\u00eb t\u00eb \u00ebnd\u00ebrruar n\u00ebp\u00ebr plasat e shpirtit q\u00eb nuk mbyllen aq leht\u00eb n\u00ebp\u00ebr koh\u00eb\u201d.<\/p>\n

N\u00eb sfondin e p\u00ebrp\u00eblitjeve historike z\u00eb vend ajo q\u00eb poeti Sali Bashota e quan nj\u00eb plagom\u00eb shqiptare, por q\u00eb nuk mbetet m\u00eb pa z\u00eb, sepse si\u00e7 e thot\u00eb krijuesi, plagoma tani \u00ebsht\u00eb artikuluar si nj\u00eb kod i shkruar i dhimbjes shqiptare:<\/p>\n

\u201cK\u00ebshtu form\u00ebsohen e shform\u00ebsohen pamjet rr\u00ebqeth\u00ebse. Ekzodi. Ikjet e njer\u00ebzve e t\u00eb turmave nga pozicioni social, e ve\u00e7an nga presioni pushtues. T\u00eb gjitha k\u00ebto soditen gjat\u00eb me tingujt e furish\u00ebm t\u00eb mallit atdhetar. \u00cbsht\u00eb kjo, nj\u00eb plagom\u00eb shqiptare. Nj\u00eb vizatim i panorama\u00ebs s\u00eb vendlindjes me portretin lirik shprehur n\u00eb gji. Dhe shpirt\u00ebzim i t\u00eb gjitha lamtumirave.<\/p>\n

Shpalimi i tem\u00ebs s\u00eb m\u00ebrgimit n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb shqipe, doemos, \u00ebsht\u00eb shpupuritje n\u00ebp\u00ebr plag\u00ebn e hapur, n\u00ebp\u00ebr imagjinat\u00ebn e djegur t\u00eb m\u00ebm\u00ebdheut, n\u00ebp\u00ebr realitetin shpirt\u00ebror tek i cili shqiptohet vijimisht thirrja, kushtrimi, rikthimi apo qoft\u00eb edhe mbetja e gjithmonshme. Ky, n\u00eb nj\u00eb form\u00eb \u00ebsht\u00eb kodi i shkruar i dhimbjes shqiptare, i krahasuar me thell\u00ebsin\u00eb e mallit, me magjin\u00eb e frik\u00ebs e t\u00eb shpres\u00ebs, kur e kur vij\u00ebzohet fundi i dhimbjeve, mbarimi i brengave dhe i shqet\u00ebsimeve njer\u00ebzore\u201d.<\/p>\n

Tkurrja e atdheut i ka hapur plag\u00ebt edhe m\u00eb shum\u00eb, e plagosjen e \u00ebndrrave krijuesi letrar s\u00ebrish e ka shfaqur n\u00eb sfondin e dhembjes dhe t\u00eb mallit, t\u00eb nj\u00eb si rituali q\u00eb po na p\u00ebrs\u00ebritet kaq shum\u00eb e nuk ka t\u00eb ndalur:<\/p>\n

\u201cN\u00eb bot\u00ebn e larg\u00ebt e t\u00eb panjohur, njeriu shqiptar rrokulliset padiskutuesh\u00ebn n\u00ebp\u00ebr rrath\u00ebt e hidhur t\u00eb asimilimit e t\u00eb harres\u00ebs. Aty, jo rrall\u00eb, atdheu vizatohet n\u00ebp\u00ebr p\u00ebll\u00ebmb\u00eb duarsh si \u201cparajs\u00eb e humbur\u201d. Plot\u00ebsohet, pastaj kronika e dhembshme me fytyr\u00ebn e \u00ebnd\u00ebrruar t\u00eb atdheut vet\u00ebm n\u00eb memorie, vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebr radioval\u00ebt e emisioneve p\u00ebr njer\u00ebzit e dashur. Por, t\u00eb gjitha k\u00ebto i prodhon m\u00ebrgimi. Ajo plag\u00eb e hapur edhe sot p\u00ebr shqiptarizmin, e cila, ka shkaktuar munges\u00ebn, humbjen, vetmin, zymt\u00ebsin\u00eb tragjike p\u00ebr njeriun e truallit ilirik.\u201d<\/p>\n

\u00cbsht\u00eb nj\u00ebmend\u00ebsia e hidhur historike, \u00ebsht\u00eb plaga e thell\u00eb, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmasa e tragjikes ajo q\u00eb nuk i hiqet krijuesit nga mendja. Ajo e shqet\u00ebson dhe e shoq\u00ebron kudo dhe kurdo. Ai me poetik\u00ebn e tij, me bukurin\u00eb dhe me fuqin\u00eb e fjal\u00ebs shqipe, d\u00ebshmon amanetin e p\u00ebrve\u00e7\u00ebm sa dhe t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb Etnike:<\/p>\n

\u201cNj\u00eb varg, nj\u00eb poezi, nj\u00eb vep\u00ebr e shqiptuar p\u00ebr m\u00ebrgimin, ekzodin, shp\u00ebrnguljen \u00ebsht\u00eb shenj\u00eb dhe simbol i dhembjes atdhetare. Ai \u00ebsht\u00eb ngulitur thell\u00eb n\u00eb trurin shqiptar me p\u00ebrmasat e tragjik\u00ebs. Ai \u00ebsht\u00eb form\u00ebsuar p\u00ebrbrenda hart\u00ebs estetike si shkak – pasoj\u00eb e pushtimeve. Ai \u00ebsht\u00eb realitei yn\u00eb i hidhur, n\u00eb ecjen ton\u00eb, v\u00ebrtet t\u00eb dhembshme historike.<\/p>\n

Dhe krejt n\u00eb fund: ky lib\u00ebr i zgjedhur dhe i sajuar me prezenc\u00ebn e motivit t\u00eb m\u00ebrgimit n\u00eb poezin\u00eb e sotme shqipe, le t\u00eb p\u00ebrpjet\u00ebsoj\u00eb nj\u00eb vij\u00eb tematike, t\u00eb nd\u00ebrlidhur shtr\u00ebnguesh\u00ebm me fatin e qenies son\u00eb komb\u00ebtare n\u00ebp\u00ebr koh\u00eb dhe histroi t\u00eb ndryshme. Se, Shqip\u00ebria Etnike, gjithmon\u00eb mbetet amaneti i p\u00ebrjetsh\u00ebm i shqiptar\u00ebve, kudo q\u00eb jan\u00eb ata: brenda atdheut, n\u00eb diaspor\u00eb, n\u00eb m\u00ebrgim, n\u00eb ekzil. Pik\u00ebn e fundit n\u00eb k\u00ebrkimin dhe realizimin e liris\u00eb s\u00eb plot\u00eb\u201d.<\/p>\n

Nuk ka dyshim se p\u00ebr m\u00ebrgimin dhe plag\u00ebn e tij, p\u00ebr ekzodin biblik t\u00eb shqiptar\u00ebve \u00ebsht\u00eb shkruar shum\u00eb dhe do t\u00eb shkruhet edhe m\u00eb. Jan\u00eb shkruar artikuj, fejtone, libra e ese. Jan\u00eb b\u00ebr\u00eb dokumentar\u00eb t\u00eb shumt\u00eb e jan\u00eb evokuar kujtime nga m\u00eb t\u00eb ndryshmet n\u00eb gjini t\u00eb ndryshme letrare dhe artistike, por v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb jet\u00eb shkruar kaq bukur dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kaq t\u00eb thuk\u00ebt si ky shkrim p\u00ebrmasash v\u00ebrtet antologjike. Madje, duke shkruar k\u00ebshtu n\u00eb vitin 1995, me nj\u00eb guxim dhe angazhim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb intelektual, autori e ka parandier rrjedh\u00ebn e ngjarjeve q\u00eb do t\u00eb vinin. Ai e ka shpalosur k\u00ebshtu t\u00eb djeshmen, e ka th\u00ebn\u00eb t\u00eb sotmen dhe e ka parandier edhe t\u00eb nes\u00ebrmen. Ai ka shkruar pra jo vet\u00ebm nj\u00eb promemeorie poetike me sfonde t\u00eb nj\u00eb historie shpesh tragjike, por ai ka p\u00ebrpunuar edhe p\u00ebrfytyrimin e nj\u00eb t\u00eb ardhmeje t\u00eb cil\u00ebn e sheh vet\u00ebm sipri nj\u00eb pike: \u201cPik\u00ebn e fundit n\u00eb k\u00ebrkimin dhe realizmin e liris\u00eb s\u00eb plot\u00eb.\u201d<\/p>\n

Ky shkrim antologjik p\u00ebr eksodin ton\u00eb biblik, kjo perl\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb letrare, do t\u00eb duhej t\u00eb zinte vend n\u00eb \u00e7do antologji t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb shqipe. Gjithsesi, duke qen\u00eb nj\u00eb shkrim p\u00ebrplot frym\u00ebzim dhe artikulim i denj\u00eb letrar, poetik, estetik e edhe historik, q\u00eb t\u00eb kujton shkrimin nj\u00eblloj antologjik t\u00eb Kristo Floqit Atdheu juaj, ky shkrim q\u00eb shfaqet n\u00eb sfondin e shpirtrave t\u00eb ringjallur, e th\u00ebn\u00eb me gjuh\u00ebn poetike t\u00eb Sali Bashot\u00ebs-p\u00ebrb\u00ebr\u00eb sa nga kujtimet e ringjallura po aq edhe nga dor\u00ebshkrimet e ringjallura, ka premisat jo vet\u00ebm t\u00eb nj\u00eb programatike p\u00ebr fatet e Shqip\u00ebris\u00eb Etnike, por gjithsesi se mund t\u00eb lexohet sa nj\u00eb parath\u00ebnie po aq edhe si nj\u00eb poem\u00eb liriko-epike, sa nj\u00eb zem\u00ebr-klithje p\u00ebr t\u00eb djeshmen po aq edhe nj\u00eb zem\u00ebr-thirrje p\u00ebr t\u00eb sotmen dhe p\u00ebr t\u00eb nes\u00ebrmen ton\u00eb; sa nj\u00eb tekst antologjik po aq edhe nj\u00eb tekst i mir\u00ebfillt\u00eb dramatik, t\u00eb cilit do ta kishte p\u00ebr lakmi \u00e7do teat\u00ebr komb\u00ebtar, sepse n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, shkrimi antologjik i Sali Bashot\u00ebs p\u00ebr plag\u00ebn e hapur t\u00eb m\u00ebrgimit, na e kujton misionin dhe vizionin e Naim Frash\u00ebrit, t\u00eb p\u00ebrmbledhur aq bukur dhe aq madh\u00ebrish\u00ebm n\u00eb vargun naimian: Eni vjen prej \u00c7am\u00ebrie\u2026<\/p>\n

E zem\u00ebr-klithje si k\u00ebto, zem\u00ebr-thirrje si k\u00ebto hyjn\u00eb n\u00eb sfondin e letrave shqipe si memorje historike, si pjes\u00eb e vet\u00ebdijesimit t\u00eb domosdosh\u00ebm komb\u00ebtar, aq m\u00eb tep\u00ebr kur zare t\u00eb reja po luhen mbi hart\u00ebn e atdheut, si n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Brendshme-Londineze (si\u00e7 shprehej Lasgushi) ashtu edhe n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Jashtme (si\u00e7 na e p\u00ebrkujton Sali Bashota shprehjen e Mitrush Kutelit).<\/p>\n

Prandaj, do t\u00eb ishte mir\u00eb sikur diplomacia shqiptare t\u2019ua hidhte nj\u00eb sy promemorieve komb\u00ebtare dhe programatikave t\u00eb projektuara nga mend\u00ebsia letrare shqiptare, sepse si\u00e7 thekson profesori, poeti dhe studiuesi Sali Bashota, fati \u201ci dhembsh\u00ebm i kombit t\u00eb ndar\u00eb shqiptar, artikulohet n\u00eb vargjet e poet\u00ebve t\u00eb sot\u00ebm me alfabetin dhe gramatik\u00ebn e pasthirrmave\u2026\u201d<\/p>\n

E gramatika e pasthirmmave n\u00eb gjuh\u00ebn e Sali Bashot\u00ebs, rikujton se misioni dhe vizioni i nj\u00eb poeti b\u00ebhet misioni dhe vizioni i krejt breznvie or\u00ebmira: Naim Frash\u00ebri \u00ebsht\u00eb Shqip\u00ebrikrijuesi. Nd\u00ebrkaq, sipas Borhesit t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb p\u00ebrs\u00ebrisin nj\u00eb varg t\u00eb Uilliam Shekspirit, jan\u00eb Uilliam Shekspir\u2026<\/p>\n

VI. N\u00eb fillim ishte drita<\/strong><\/p>\n

N\u00eb librin \u201cEgo\u201d(botuar nga Pen Qendra e Kosov\u00ebs, Prishtin\u00eb 2014), duke shpalosur misionin e tij prej poeti, Sali Bashota ka shpalosur gjithashtu edhe arsyet pse shkruan:<\/p>\n

\u201cShkruaj p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb qart\u00eb rruzullimin e ndjenjave dhe t\u00eb mendimeve q\u00eb ik\u00ebn nga nj\u00eb skaj n\u00eb skajin tjet\u00ebr, p\u00ebr t\u00eb zbuluar kuptimin e \u00ebndrrave magjike, t\u00eb cilat nuk mund t\u00eb shpjegohen kurr\u00eb deri n\u00eb fund, apo p\u00ebr t\u2019i bashkuar kujtimet dhe p\u00ebrjetimet n\u00eb nj\u00eb vend, i cili e k\u00ebrkon bekimin e gjuh\u00ebs poetike.<\/p>\n

Shkruaj p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb qart\u00eb preokupimin tim krijues e ekzistencial: Pse Zoti \u00ebsht\u00eb Nj\u00eb? Pse, pas krijimit t\u00eb Tok\u00ebs dhe Qiellit, u krijua Drita?\u201d<\/p>\n

Pik\u00ebrisht, si\u00e7 pat th\u00ebn\u00eb Miltoni: \u201cDrita q\u00eb fituam nuk na u dha q\u00eb t\u00eb vazhdojm\u00eb gjithnj\u00eb ta fiksojm\u00eb, por n\u00ebp\u00ebrmjet saj t\u00eb zbulojm\u00eb gj\u00ebra t\u00eb reja m\u00eb t\u00eb tejshkauara se njohja jon\u00eb\u201d.<\/p>\n

Ndieshm\u00ebrin\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb lirike, persiatjen e theksuar filozofike, ting\u00ebllimat poetike, reflektimet idilike, Sali Bashota i ka t\u00eb lidhura ngusht me dhuntin\u00eb e tij krijuese, me gjakimin e tij estetiko-poetik, me frym\u00ebzimin e tij-me shkrimin. Kjo lidhshm\u00ebri e natyrshme shpaloset si nj\u00eb dashuri e p\u00ebrmasave t\u00eb m\u00ebdha, e cila shfaqet \u00e7do dit\u00eb, \u00e7do m\u00ebngjes, \u00e7do mbr\u00ebmje. Magjia e shkrimit p\u00ebr Sali Bashot\u00ebn sa dhunti po aq \u00ebsht\u00eb edhe rip\u00ebrt\u00ebritje e jet\u00ebs, e dashuris\u00eb, e dor\u00ebshkrimeve t\u00eb djegura dikur, por t\u00eb cilat ringjallen prap\u00eb sepse ato rrojn\u00eb n\u00eb flak\u00ebn e frym\u00ebzimit, sepse p\u00ebr Sali Bashot\u00ebn flaka e frym\u00ebzimit krijues \u00ebsht\u00eb si zjarri i rruzllullimit, dhe se q\u00eb t\u00eb dyja p\u00ebrshkrohen nga p\u00ebrjet\u00ebsia.<\/p>\n

N\u00eb fund t\u00eb k\u00ebtij rrug\u00ebtimi, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rrug\u00ebtim drite e dashurie, poeti krijon sfondin p\u00ebrmbyll\u00ebs n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn shpirtat p\u00ebrsh\u00ebndeten me ikjen. Nj\u00eb bot\u00eb mall\u00ebngjimi dhe amshimi bashk\u00eb, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ai p\u00ebrkujton se jan\u00eb poet\u00ebt ata t\u00eb cil\u00ebt, p\u00ebrmes but\u00ebsis\u00eb dhe bukuris\u00eb s\u00eb fjal\u00ebs, e bekojn\u00eb aq shum\u00eb bot\u00ebn e dashuris\u00eb.
\nPoeti ia fal\u00eb z\u00ebrin zemr\u00ebs, e fjal\u00ebn si nj\u00eb mall t\u00eb val\u00eb ia fal\u00eb drit\u00ebs, si nj\u00eb kund\u00ebrp\u00ebrgjigje p\u00ebr shqet\u00ebsimin, p\u00ebrkat\u00ebsisht klithjen se n\u00eb epok\u00ebn e modernizmit \u201cpo vdes poezia!…\u201d<\/p>\n

Me p\u00ebrmbledhjen e tij t\u00eb fundit poetike, t\u00eb shkruar n\u00eb harkun kohor prej tridhjet\u00eb vitesh: 20 shtator 1987-20 shtator 2017(botuar nga Pen Qendra e Kosov\u00ebs, Prishtin\u00eb 2017), si dhe n\u00eb ve\u00e7anti me strof\u00ebn e fundit t\u00eb poezis\u00eb s\u00eb fundit t\u00eb k\u00ebtij v\u00ebllimi vlerash t\u00eb ve\u00e7anta ideo-estetike, Sali Bashota d\u00ebshmon s\u00ebrish se poezia vdes vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb kur t\u00eb vdes dashuria, sepse n\u00eb universin poetik t\u00eb Sali Bashot\u00ebs, dashuria \u00ebsht\u00eb ashtu si\u00e7 shkroi Knut Hamsun: \u201cFjala e par\u00eb q\u00eb tha Zoti!\u201d<\/p>\n

Pra, Sali Bashota n\u00eb gjakimin e tij t\u00eb njohur krijues d\u00ebshmon se dashuria \u00ebsht\u00eb vet\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsia:<\/p>\n

Asnj\u00eb zjarr nuk e ka flak\u00ebrimin e shenjt\u00eb<\/em>
\nN\u00ebse dashuria hesht bashk\u00eb me shtr\u00ebngat\u00ebn<\/em>
\nAsgj\u00eb nuk harrohet mbi sip\u00ebrfaqen e nj\u00ebjt\u00eb<\/em>
\nKur shpirtrat zgjohen me urat\u00ebn<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Gjithsesi, p\u00ebrmbledhja e fundit poetike e Sali Bashot\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr poetike e cila l\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb shumta t\u00eb interpretimit t\u00eb tekstit. Pa dyshim q\u00eb kjo vep\u00ebr vlerash t\u00eb ve\u00e7anta ideo-estetike, p\u00ebrve\u00e7 si nj\u00eb v\u00ebllim lirikash intime mund t\u00eb lexohet edhe si nj\u00eb vep\u00ebr me konotacione t\u00eb shumta filozofike, apo edhe si nj\u00eb vep\u00ebr q\u00eb n\u00eb sfond ka po ashtu nj\u00eb vel erotik. Gjithashtu, kjo vep\u00ebr poetike e Sali Bashot\u00ebs, e titulluar jo rast\u00ebsisht \u201cN\u00eb fillim ishte drita\u201d mund t\u00eb lexohet edhe si nj\u00eb parodi, p\u00ebrkat\u00ebsisht si nj\u00eb ironi e koh\u00ebs son\u00eb, e mbarsur aq shum\u00eb me loj\u00ebra t\u00eb shumta politike, shpesh nj\u00eb koh\u00eb me shum\u00eb zymt\u00ebsi e me m\u00eb pak dashuri!…<\/p>\n

N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, poezia e Sali Bashot\u00ebs \u00ebsht\u00eb poezi e frym\u00ebzimit t\u00eb thell\u00eb dhe e mendimit me pesh\u00eb. Ajo \u00ebsht\u00eb sa poezi e p\u00ebrjetimit t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb po aq edhe e imagjinat\u00ebs krijuese. Tek Sali Bashota shkrihen n\u00eb nj\u00eb realja dhe imagjinarja. Vepr\u00ebn e tij letrare e p\u00ebrshkon dhuntia krijuese por edhe intelekti i holl\u00eb. Sali Bashota krijon cil\u00ebsi dhe jo sasi. Ai \u00ebsht\u00eb poet i gjakimit t\u00eb p\u00ebrshersh\u00ebm krijues, i cili n\u00eb sistemin e vlerave t\u00eb tij ideo-esetike, ka projektuar dhe ka send\u00ebrtuar nj\u00eb univers t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb poetik. Duke gjakuar k\u00ebshtu p\u00ebrsosm\u00ebrin\u00eb e formave poetike, ai n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ka krijuar simfonin\u00eb e k\u00ebtyre formave.<\/p>\n

Krijimet e tij jo rrall\u00eb, jan\u00eb vlera t\u00eb pap\u00ebrs\u00ebritshme poetike e letrare. Si t\u00eb tilla, ato jo vet\u00ebm q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb vlera antologjike, por edhe d\u00ebshmojn\u00eb se arti i vlerave t\u00eb tilla, u ka rezistuar dhe do t\u2019u rezistoj\u00eb t\u00eb gjitha koh\u00ebve: koh\u00ebs s\u00eb sotshme dhe koh\u00ebve t\u00eb ardhshme.
\nSali Bashota \u00ebsht\u00eb krijues i cili n\u00eb epik\u00ebn e tij (qoft\u00eb kur shkruan p\u00ebr fatet e atdheut t\u00eb fragmentuar, apo qoft\u00eb kur shkruan p\u00ebr fatet e kombit t\u00eb martizrizuar nd\u00ebr shekuj) ia shtrydh gjakun fjal\u00ebs shqipe deri n\u00eb fund, kurse n\u00eb lirik\u00ebn e tij ai fjal\u00ebs ia shtrydh mjaltin.
\nN\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, me p\u00ebrmbledhjen e tij t\u00eb fundit poetike \u201cN\u00eb fillim ishte drita\u201d, ai ma p\u00ebrkujton th\u00ebnien e shkrimtarit Okatvio Paz (n\u00eb librin \u201cFlaka e dyfisht\u00eb, ese p\u00ebr erotizmin dhe dashurin\u00eb\u201d) se: \u201cDialogu mes shkenc\u00ebs, filozofis\u00eb dhe poezis\u00eb, mund t\u00eb jet\u00eb prelud i rikonstituimit t\u00eb unitetit kulturor\u201d.<\/p>\n

Ligj\u00ebrues i let\u00ebrsis\u00eb, i cili e ka d\u00ebshmuar prirjen dhe p\u00ebrkushtimin e tij q\u00eb n\u00eb vitet e para t\u00eb pun\u00ebs si asistent i let\u00ebrsis\u00eb n\u00eb Fakultetin Filologjik t\u00eb Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs, studiues i shkrimtar\u00ebve t\u00eb periudhave t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb shqipe, eseist e kritik letrar me afinitet t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, l\u00ebrues i proz\u00ebs poetike e nj\u00ebri nd\u00ebr poet\u00ebt bashk\u00ebkohor\u00eb shqiptar\u00eb m\u00eb t\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb bot\u00ebs (si n\u00eb anglisht, fr\u00ebngjisht, gjermanisht, hungarisht, italisht, suedisht, bullgarisht, maqedonisht, greqisht, esperanto), p\u00ebr shum\u00eb vite drejtues me mjaft sukses i Bibliotek\u00ebs Komb\u00ebtare dhe Universitare t\u00eb Kosov\u00ebs, Sali Bashota \u00ebsht\u00eb nj\u00eb indivilualitet i ve\u00e7ant\u00eb krijues i kultur\u00ebs son\u00eb, prandaj t\u00eb shijosh vlerat ideo-estetike t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb tij letrare e publicistike \u00ebsht\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi. Nd\u00ebrkaq, t\u00eb shkruar p\u00ebr t\u00eb dhe p\u00ebr k\u00ebto vlera, \u00ebsht\u00eb edhe krenari, gjithmon\u00eb sipas mendimit t\u00eb shprehur nga vet\u00eb profesori n\u00eb nj\u00eb nga intervistat e tij: \u201cKan\u00eb th\u00ebn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt se ta zb\u00ebrthesh shpirtin e poetit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ndjesi e zbulimit t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb tij lirike\u201d.<\/p>\n

E nuk ka ndyshim se kjo ndiesi \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb sepse privilegji \u00ebsht\u00eb i dyansh\u00ebm:
\n\u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb privilegj i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm p\u00ebr poetin, p\u00ebrkushtimi shpirt\u00ebror e krijues ndaj tem\u00ebs s\u00eb dashuris\u00eb. D\u00ebshiroj q\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb krijimtarin\u00eb time ndjenja erotike t\u00eb mbetet thelbi i poezis\u00eb sime. \u00cbsht\u00eb pasion dhe virtyt i ligj\u00ebrimit tim. Mendja, shpirti, ndjenja, p\u00ebrjetimi, t\u00eb gjitha t\u00eb p\u00ebrfytyruara dhe t\u00eb sistemuara p\u00ebrbrenda kategoris\u00eb estetike t\u00eb s\u00eb bukur\u00ebs, i referohen dashuris\u00eb. Poet\u00ebve u takon q\u00eb t\u00eb \u00ebnd\u00ebrrojn\u00eb dhe q\u00eb t\u00eb meditojn\u00eb gjithnj\u00eb p\u00ebr t\u00eb bukur\u00ebn. Mua gjithmon\u00eb m\u00eb ka p\u00eblqyer ta artikuloj poetikisht bot\u00ebn e dashuris\u00eb s\u00eb shqet\u00ebsuar, bashk\u00eb me vetmin\u00eb e shtegtimit t\u00eb shpirtit.\u201d<\/p>\n

Pra, p\u00ebrderisa poeti me t\u00eb drejt\u00eb e ka nj\u00eb privilegj t\u00eb till\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, p\u00ebrse t\u00eb mos e ket\u00eb nj\u00eb privilegj t\u00eb till\u00eb edhe studiuesi, privilegj t\u00eb cilin profesori ia ka falur me flatrat e fjal\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb bukur shqipe:
\n\u201cPse shkruaj?
\nShkruaj p\u00ebr ta shpalosur bot\u00ebn time n\u00eb ballafaqim me imagjinat\u00ebn, me jet\u00ebn, me realitetin.
\nShkruaj p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar vizionin tim krijues n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb ndjeshm\u00ebris\u00eb shpirt\u00ebrore, e cila vzhdimisht l\u00ebviz p\u00ebrbrenda rrethit t\u00eb kujtes\u00ebs, p\u00ebr ta shtresuar magjepsjen e pambaruar t\u00eb d\u00ebshirave.\u201d<\/p>\n

VII. Enigma e shkrimit<\/strong><\/p>\n

P\u00ebr Sali Bashot\u00ebn shkrimi mbetet nj\u00eb enigma e p\u00ebrhershme, nj\u00eb ftes\u00eb dhe nj\u00eb tundim q\u00eb mb\u00ebrthen e nuk l\u00ebshon dot, nj\u00eb fsheht\u00ebsi frym\u00ebzimi q\u00eb nuk zb\u00ebrthehet leht\u00eb, sado q\u00eb interpretimet nuk mungojn\u00eb, sado q\u00eb t\u00eb shkruarit nuk rresht, sado q\u00eb ligj\u00ebrimi lirik nuk pran\u00eb e krijimet letrare nuk kan\u00eb t\u00eb sosur.<\/p>\n

Nj\u00eb enigm\u00eb t\u00eb till\u00eb e cila \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrhershme, n\u00eb librin e tij m\u00eb t\u00eb ri me v\u00ebshtrime letrare, ai ua atribuon edhe t\u00eb tjer\u00ebve. Tek dep\u00ebton thell\u00eb me qasjen e tij tep\u00ebr t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb vrojtimeve kritike dhe t\u00eb shestimeve letrare, duke u ndalur me thekse t\u00eb ve\u00e7anta \u201cn\u00eb rrafshin e artikulimit t\u00eb dieve dhe koncepteve\u201d, ai shpalos mjaft qart\u00eb shtresat e shumta shkrimore t\u00eb autor\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb periudhave t\u00eb ndryshme kohore.<\/p>\n

Let\u00ebrsia romantike arb\u00ebreshe \u00ebsht\u00eb e pranishme edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr, n\u00eb t\u00eb cilin Bashota kundron raportet e nd\u00ebrsjellta n\u00eb mes t\u00eb atdheut dhe dashuris\u00eb. Duke qen\u00eb vet\u00eb poet, ai ka k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb q\u00eb t\u00eb risjell\u00eb n\u00eb kujtes\u00ebn e lexuesit vlerat e mir\u00ebfillta ideo-estetike t\u00eb krijuesve arb\u00ebresh\u00eb: \u201cAtdheu, dheu i t\u00eb par\u00ebve, si kujtim i ngjallur n\u00eb p\u00ebrfytyrimet e poet\u00ebve romantik arb\u00ebresh\u00eb (Jeronim de Rada, Fran\u00e7isk Anton Santori, Gavril Dara i Riu, Zef Serembe, Zef Skiroi, b\u00ebhen kryetema e ideve dhe koncepteve p\u00ebr t\u00eb mbajtur gjall\u00eb shpirtin arb\u00ebror nga harresa dhe asgj\u00ebsimi\u201d.<\/p>\n

Tek p\u00ebrkujton k\u00ebshtu nj\u00eb mision kaq solemn e pse jo edhe t\u00eb privilegjuar, n\u00eb gjuh\u00ebn e n\u00ebntekstit kritik Sali Bashota e riakatualizon nj\u00eb mision t\u00eb till\u00eb, i cili nuk duhet reshtur asnj\u00ebher\u00eb. Ai shpalos k\u00ebshtu dometh\u00ebnien e ideve dhe t\u00eb vizioneve, si dhe p\u00ebrmas\u00ebn e ligj\u00ebrimeve lirike t\u00eb poet\u00ebve arb\u00ebresh\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb Jeronim De Rad\u00ebs dhe t\u00eb Zef Serembes.<\/p>\n

N\u00eb shijen e tij t\u00eb holl\u00eb krijuese, Sali Bashota m\u00ebton gjithmon\u00eb p\u00ebrmas\u00ebn elitare. Nga ky k\u00ebndv\u00ebshtrim, ai gjykon drejt duke pohuar se: \u201cJeronim de Rada \u00ebsht\u00eb kryepoeti, prej nga l\u00ebviz bota poetike e romantik\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb arb\u00ebresh\u00eb, duke u b\u00ebr\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht model dhe figur\u00eb konceptuale e romantizmit shqiptar\u201d.<\/p>\n

P\u00ebrderisa p\u00ebr De Rad\u00ebn shprehet se \u00ebsht\u00eb \u201ckryepoeti i arb\u00ebresh\u00ebve\u201d dhe \u201cshkrimtari emblematik\u201d e \u201crilindje e shpirtit arb\u00ebror\u201d, tek i cili \u201ctema adhetare sintetizohet bashk\u00eb me tem\u00ebn universale\u201d dhe tek i cili shfaqet gjithmon\u00eb nj\u00eb q\u00ebllim i shenjt\u00ebruar: \u201cNis e sos, De Rada \u00ebnd\u00ebrronte q\u00eb atdheu i tij t\u00eb jet\u00eb i lir\u00eb.\u201d (n\u00eb shkrimin Jeronim De Rada Poet), Zef Serembe n\u00eb ligj\u00ebrimin kriritik t\u00eb Sali Bashot\u00ebs shfaqet me nj\u00eb aureol\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb: \u201cZef Serembe, poet i himnit p\u00ebr dashurin\u00eb e p\u00ebrjetuar deri n\u00eb vdekje, me poezin\u00eb e tij e projekton subjektivizimin dhe ndjeshm\u00ebrin\u00eb m\u00eb t\u00eb p\u00ebrsosur, por edhe tragjicitetin shpirt\u00ebror e fizik, duke form\u00ebsuar balad\u00ebn m\u00eb sublime p\u00ebr vash\u00ebn p\u00ebrbrenda nj\u00eb realiteti fatkeq\u201d. (Ligj\u00ebrimi romantik arb\u00ebresh)<\/p>\n

E ve\u00e7anta e v\u00ebshtrimeve kritike t\u00eb Sali Bashot\u00ebs \u00ebsht\u00eb fakti se sa her\u00eb q\u00eb shpalos p\u00ebrmasat e krijuesve t\u00eb poezis\u00eb kulmore, qoft\u00eb t\u00eb asaj atdhetare apo qoft\u00eb t\u00eb asaj lirike, stilin e tij e p\u00ebrshkron nj\u00eb poetik\u00eb e theksuar e ligj\u00ebrimit kritik:
\n\u201cLigj\u00ebrimi romantik arb\u00ebresh, n\u00eb esenc\u00eb, \u00ebsht\u00eb himnizues, lavd\u00ebrues, retrospektiv. N\u00ebp\u00ebr val\u00ebt e k\u00ebrkimit t\u00eb ideve n\u00eb tematik\u00eb (atdheu dhe dashuria), p\u00ebrcaktuesit e thelbit t\u00eb k\u00ebtyre veprave mb\u00ebshteten tek miti i dheut t\u00eb t\u00eb par\u00ebve, i cili val\u00ebvitet n\u00eb kujtes\u00ebn krijuese t\u00eb poet\u00ebve, duke synuar gjithmon\u00eb vet\u00ebdiij\u00ebsimin atdhetar. Krijimi poetik, i cili form\u00ebsohet nga motivi inicial p\u00ebr lirimin e lirik\u00ebs atdhetare dhe lirik\u00ebs erotike, e artikulon p\u00ebrftes\u00ebn e ligj\u00ebrimit oral p\u00ebr ta fuqizuar nj\u00eb situate\u00eb tipike t\u00eb ritreguar. Di\u00e7ka si legjend\u00eb p\u00ebr atdheun dhe p\u00ebr vash\u00ebn. Di\u00e7ka si k\u00ebndim i p\u00ebrmallsh\u00ebm i heroizmit t\u00eb shkuar. Apo si vajtim p\u00ebr dashurin\u00eb, her\u00ebn tjet\u00ebr.\u201d (Ligj\u00ebrimi romantik arb\u00ebresh).<\/p>\n

Nj\u00eblloj shprehet ai edhe kur vler\u00ebson vepr\u00ebn poetike t\u00eb nj\u00ebrit prej mjesht\u00ebrve t\u00eb rrall\u00eb t\u00eb sonetit, vepr\u00ebn e Enver Gjergjekut:\u201dN\u00eb fillimet e tij krijuese, esenciale qe p\u00ebrmbajtja e poezis\u00eb, pra vet\u00eb tema. Di\u00e7ka nga kujtimet e f\u00ebmij\u00ebris\u00eb. Di\u00e7ka nga jeta sociale. Di\u00e7ka nga \u00ebndrrat e brezit t\u00eb ri. Dhe poezia i vetmti preokupim dhe shqet\u00ebsim krijues\u201d. (Soneti-mjesht\u00ebria poetike e Enver Gjerqekut).<\/p>\n

Nj\u00eb ligj\u00ebrim i ngjash\u00ebm haset edhe tek vler\u00ebsimi q\u00eb i b\u00ebn poem\u00ebs \u201cSk\u00ebnd\u00ebrbeu\u201d t\u00eb shkrimtarit Beqir Musliu: \u201cDi\u00e7ka historike. Di\u00e7ka magjike. Di\u00e7ka hyjnore\u201d.
\nPra, p\u00ebr Sali Bashot\u00ebn sa m\u00eb e arritur t\u00eb jet\u00eb vepra artistikisht, aq m\u00eb i lart\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe vler\u00ebsimi, aq m\u00eb i denj\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe adhurimi. Nd\u00ebrkaq, duke kundruar m\u00eb tej aktin e frym\u00ebzimit n\u00eb raport me konceptin kohor \u201ckoha e autorit dhe koha krijuese\u201d, p\u00ebrkat\u00ebsisht me rrafshin figurativ t\u00eb gjuh\u00ebs dhe kodin ligj\u00ebrimor (tek shkrimi Koha e krijuesit: Nata), apo duke u ndalur tek rrafshi i ideve dhe rrafshi estetik i poet\u00ebve q\u00eb e kan\u00eb himnizuar Kosov\u00ebn-nj\u00ebr\u00ebn prej lajtomtiveve krijuese t\u00eb shkrimtar\u00ebve shqiptar\u00eb, e gjithsesi edhe t\u00eb tij\u00ebn, Sali Bashota jo vet\u00ebm q\u00eb p\u00ebrkujton se Kosova \u00ebsht\u00eb \u201cp\u00ebrjet\u00ebsisht shenjt\u00eb e shenjt\u00eb e dashuris\u00eb shpirt\u00ebrore, frym\u00eb e gjall\u00eb e krenaris\u00eb komb\u00ebtare apo shpirt i pap\u00ebrkulur krynegrit\u00ebs, n\u00eb veprat e krijuesve shqiptar\u00eb\u201d, p\u00ebrkat\u00ebsisht \u201cburim i lavdis\u00eb komb\u00ebtare\u201d, por ai d\u00ebshmon se brenda krtikut letrar jo rrall\u00eb \u00ebsht\u00eb vet\u00eb z\u00ebri i poetit:
\n\u201cN\u00eb poezin\u00eb e k\u00ebtyre poet\u00ebve Kosova \u00ebsht\u00eb Gjuha Shqipe. \u00cbsht\u00eb identiteti nacional. \u00cbsht\u00eb fryma njer\u00ebzore. \u00cbsht\u00eb jovdekja. Kosova \u00ebsht\u00eb mbijetes\u00eb n\u00ebp\u00ebr shekujt p\u00ebr t\u00eb riprodhuar ndjeshm\u00ebrin\u00eb e zjarrt\u00eb t\u00eb krenaris\u00eb komb\u00ebtare. Kosova \u00ebsht\u00eb Atdheu q\u00eb k\u00eblthet p\u00ebr dinjitetin njer\u00ebzor e komb\u00ebtar\u201d.<\/p>\n

Nuk do mend se nj\u00eb ligj\u00ebrim i till\u00eb poetik brenda diskursit kritik t\u00eb Sali Bashot\u00ebs, stilit t\u00eb shkrimeve t\u00eb tij n\u00eb vler\u00ebsimin dhe shpalimin e vlerave t\u00eb mir\u00ebfillta letrare, i japin nj\u00eb \u00ebmb\u00eblsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, nj\u00eb hijeshi dhe nj\u00eb bukuri t\u00eb rrall\u00eb. Por jo vet\u00ebm kaq. Duke botuar k\u00ebshtu t\u00eb p\u00ebrbledhura eset\u00eb, trajtesat dhe studimet e tij letrare, p\u00ebr t\u00eb cilat sqaron q\u00eb n\u00eb hyrje t\u00eb librit se jan\u00eb \u201ct\u00eb shkruara nj\u00ebzet vjet m\u00eb par\u00eb\u201d (Parafjala), Sali Bashota v\u00eb p\u00ebrball\u00eb nj\u00ebra-tjetr\u00ebs t\u00eb djeshmen dhe t\u00eb sotmen, pra Kosov\u00ebn dje dhe Kosov\u00ebn sot. Gjithsesi, nj\u00eb projekcion prej rilindasi: \u00c7\u2019ka qen\u00eb, \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb dhe \u00e7\u2019do t\u00eb b\u00ebhet?<\/p>\n

Nj\u00eb p\u00ebrmas\u00eb e till\u00eb, e g\u00ebrshetuar me prizmin krahasimtar t\u00eb vrojtimit kritik, haset edhe n\u00eb v\u00ebshtrimin p\u00ebr poemthin \u201cShtat\u00eb \u00ebndrrat e Shqip\u00ebris\u00eb\u201d t\u00eb Hafiz Ali Kor\u00e7\u00ebs. Shkrimi me titullin simbolik \u00cbndrra poetike p\u00ebr atdheun, \u00ebsht\u00eb njkoh\u00ebsisht nj\u00eb ligj\u00ebrim i ve\u00e7ant\u00eb poetik:
\n\u201cShqip\u00ebria n\u00eb shtat\u00eb \u00ebndrrat e poetit soditet bashk\u00eb me dy krah\u00ebt e saj, Kosov\u00ebn dhe \u00c7am\u00ebrin\u00eb, nga buron klithja p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb Etnike, e artikuluar p\u00ebrmes pyetjes retorike, si k\u00ebrkim i k\u00ebng\u00ebs s\u00eb lavdit p\u00ebr guxim dhe heroiz\u00ebm\u201d.<\/p>\n

Duke e vrojtuar poem\u00ebn e Kor\u00e7\u00ebs nga prizmi i ngjashm\u00ebris\u00eb \u201cme \u201cvargjet e Naim Frash\u00ebrit p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb ideale\u201d, p\u00ebrkat\u00ebsisht me poem\u00ebn e Pashko Vas\u00ebs \u201cMori Shqypni, e mjera Shqypni\u201d, Sali Bashota thekson: \u201cN\u00eb \u201cShtat\u00eb \u00ebndrrat e Shqip\u00ebris\u00eb\u201d jan\u00eb shtat\u00eb \u00ebndrra dashurie q\u00eb e kan\u00eb fillin dhe mbarimin e tyre, q\u00eb e kan\u00eb mallin dhe dhembshurin\u00eb e tyre, q\u00eb e kan\u00eb idealitetin dhe identitetin e tyre\u201d.<\/p>\n

P\u00ebrmes kundrimit t\u00eb till\u00eb krahasimtar t\u00eb krijimeve letrare, n\u00eb koh\u00eb dhe periudha t\u00eb ndryshme historike, Sali Bashota p\u00ebrve\u00e7 shpalosjes dhe vler\u00ebsimit t\u00eb k\u00ebtyre vlerave, synon d\u00ebshmin\u00eb historike se \u00ebndrrra p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb-ashtu si\u00e7 e kan\u00eb \u00ebnd\u00ebrruar gjithmon\u00eb breznit\u00eb or\u00ebmira, \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrhershme, kurse n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, tek poet\u00ebt dhe kryepoet\u00ebt e let\u00ebrsis\u00eb shqipe, kjo \u00ebnd\u00ebrr mbetet e p\u00ebrjetshme.<\/p>\n

***<\/p>\n

N\u00eb pjes\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb librit, Bashota ndalet tek autor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm q\u00eb kan\u00eb l\u00ebruar tregimin si dhe tek rrafshet e caktuara t\u00eb tregimit shqiptar. Nd\u00ebrkaq, n\u00eb trajtes\u00ebn Teaksti narrativ i Konic\u00ebs, idet\u00eb dhe konceptet, ai ka shtruar pyetjet, p\u00ebr t\u00eb cilat mund t\u00eb thuhet se jan\u00eb aktuale edhe sot:
\n\u201cSi mund t\u00eb flitet p\u00ebr fillet e modernitetit n\u00eb proz\u00ebn shqipe duke ikur p\u00ebrfundimisht nga reminishencat e sentimentalizmit dhe t\u00eb romantizmit, p\u00ebr t\u00eb dep\u00ebrtuar n\u00eb bot\u00ebn e letrave, n\u00eb magjin\u00eb e shkrimit, ku detyrimisht flitet p\u00ebr stilin, gjuh\u00ebn figuracionin, narracionin? M\u00eb tutje, si mund t\u00eb hyhet n\u00eb tekstin narrative t\u00eb Konic\u00ebs p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrvijuar idet\u00eb dhe konceptet shkrimore t\u00eb tij?
\nA lind moderniteti: si teori, vizion, bot\u00ebkuptim, parim krijues, metod\u00eb, duke i artikuluar esencat e shkrimit me cil\u00ebsorin \u2018i ri\u2019 dhe \u2018e re\u2019?\u201d
\nPyetje po kaq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme jan\u00eb shtruar edhe n\u00eb pjes\u00ebn e tret\u00eb t\u00eb librit, n\u00eb shkrimin Miti i personaliteteve letrare:
\n\u201cA \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb mit Jeronim de Rada, kur flasim e shkruajm\u00eb p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb romantike arb\u00ebreshe?
\nA \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb mit Naim Farsh\u00ebri, kur flasim e shkruajm\u00eb p\u00ebr Rilindjen Komb\u00ebtare Shqiptare dhe p\u00ebr doktrin\u00ebn e bektashizmit?
\nA \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb mit, madje n\u00eb antimit, Gjergj Fishta, kur flasim e shkruajm\u00eb p\u00ebr format e anatem\u00ebs n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb shqipe madje dhe p\u00ebr eposin nacional t\u00eb shqiptar\u00ebve?\u201d
\nP\u00ebrderisa k\u00ebtu trajtohet \u201cmadh\u00ebshtia apo anatema e krijesit elitist\u201d, n\u00eb qasjen e titulluar Individualitetet n\u00eb kritik\u00ebn letrare shqipe, p\u00ebrve\u00e7 konstatimit t\u00eb drejt\u00eb se: \u201cNdryshe konceptohet misioni i kritikut q\u00eb vet\u00ebm interpreton vet\u00ebm duke p\u00ebrshkruar dhe, ndryshe misioni i kritikut q\u00eb vler\u00ebson, duke mb\u00ebrritur deri tek sintezat studimore.\u201d, s\u00ebrish shtrohen pyetje p\u00ebr t\u00eb cilat Sali Bashota me t\u00eb drejt\u00eb thekson se paraqesin tem\u00eb-dilemat n\u00eb vazhdim\u00ebsi:
\n\u201cPas t\u00eb gjitha k\u00ebtyre karakterizimeve vetvetiu mund t\u00eb lind pyetja: a e ka krijuar krtika letrare shqiptare identitetin e vet t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm dhe modelin kulturor reprezentues t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb shqipe? A mund t\u00eb ushqehemi ende edhe sot me idet\u00eb letrare t\u00eb kritik\u00ebve emblematik\u00eb t\u00eb viteve t\u00eb 20-ta e t\u00eb 30-ta t\u00eb shekullit XX? Sa ka mb\u00ebrritur mendimi kritik shqiptar t\u00eb dep\u00ebrtoj\u00eb n\u00eb qarqet kulturore t\u00eb let\u00ebrsive t\u00eb huaja?\u201d
\nDuhet theksuar se pyetje t\u00eb tilla t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, si k\u00ebto apo edhe sikurse dhe pyetjet e tjera n\u00eb pjes\u00ebn e kat\u00ebrt t\u00eb librit, lidhur me historin\u00eb e let\u00ebrsis\u00eb: \u201cprap\u00eb mbetet dilema se kush do ta shkruaj\u00eb historin\u00eb e let\u00ebrsis\u00eb shqipe? Apo kush do ta b\u00ebj\u00eb rishkrimin apo rivler\u00ebsimin e saj?\u201d, apo edhe pyetja e radh\u00ebs: \u201cekziston nj\u00eb hamendje se a duhet t\u00eb shkruhet historia e let\u00ebrsis\u00eb komb\u00ebtare apo duhet t\u00eb shkruhen nj\u00eb varg e vast\u00ebr historish letrare?\u201d, ende nuk e kan\u00eb marr\u00eb p\u00ebrgjigjen e duhur n\u00eb fush\u00ebn e studimeve tona!
\nHylli i Drit\u00ebs:
\ntribun\u00eb e idealit t\u00eb shtetit t\u00eb lir\u00eb, z\u00ebri monumental i publicistik\u00ebs shqiptare, frym\u00ebzim p\u00ebr mend\u00ebsin\u00eb e liris\u00eb s\u00eb shqiptar\u00ebve
\nAutori gjitashtu n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mjaft analitike u \u00ebsht\u00eb qasur edhe me raporteve t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb diaspor\u00ebs me atdheun (Let\u00ebrsia shqipe e diaspor\u00ebs midis integrimit dhe \u00e7integrimit), si dhe raporteve mes poezis\u00eb dhe modernitetit (Poezia dhe shoq\u00ebria). Nd\u00ebrkaq, duke vler\u00ebsuar kontributin e jasht\u00ebzakonsh\u00ebm t\u00eb nj\u00eb reviste t\u00eb pap\u00ebrs\u00ebritshme (Revista \u201cHylli i Drit\u00ebs\u201d – diskursi mbi idet\u00eb), Sali Bashota ka vler\u00ebsuar drejt dhe ka p\u00ebrkujtuar me krenarin\u00eb t\u00eb ligjshme: \u201cN\u00ebse do t\u00eb mund t\u00eb flisnim p\u00ebr nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin e elit\u00ebs kulturore p\u00ebrbrenda hap\u00ebsir\u00ebs shqiptare, kjo revist\u00eb do t\u00eb ishte shembulli m\u00eb i mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebrritur deri tek esenca se cili \u00ebsht\u00eb shpirti i v\u00ebrtet\u00eb i shqiptarit, cili \u00ebsht\u00eb ideali i tij, kultura, edukimi, arti, gjuha, historia, let\u00ebrsia, identiteti, qytet\u00ebrimi?\u201d
\nP\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr se kaq, n\u00eb gjykimin kritik t\u00eb tij, ajo mbetet: \u201cNj\u00eb revist\u00eb q\u00eb ka p\u00ebr q\u00ebllim kryesor formimin qytetar dhe komb\u00ebtar t\u00eb shqiptar\u00ebve, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb revista \u201cHylli i Drit\u00ebs\u201d, ka ofruar rreth vetes elit\u00ebn intelektuale shqiptare, p\u00ebr t\u2019i funksionalizuar idet\u00eb e tyre n\u00eb dobi t\u00eb nxitjes, afirmimit dhe qarkullimit t\u00eb vlerave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.\u201d
\nAjo, p\u00ebrkujton Bashota, mbetet \u201ctribun\u00eb e idealit t\u00eb shtetit t\u00eb lir\u00eb dhe t\u00eb qytet\u00ebruar dhe, pa dyshim, z\u00ebri monumental i publicistik\u00ebs shqiptare.\u201d Dhe p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se kaq, p\u00ebrfundon duke th\u00ebn\u00eb se: \u201cBotimi i saj ofron dijen e nj\u00eb shekulli, kodin e nj\u00eb kulture autentike shqiptare, formatin e nj\u00eb qytet\u00ebrimi europian. Prandaj, histroia, let\u00ebrsia, kultura, gjuha etj., t\u00eb paraqitura n\u00eb k\u00ebt\u00eb revist\u00eb, nd\u00ebr t\u00eb tjera, do t\u00eb mbesin frym\u00ebzim p\u00ebr mend\u00ebsin\u00eb e liris\u00eb s\u00eb shqiptar\u00ebve\u201d.<\/p>\n

Shfaqja e dy figurave gjeniale n\u00eb letrat shqipe<\/strong>
\nDuke kundruar personalitettet eminente t\u00eb letrave shqipe dhe t\u00eb cultures shqiptare, autori v\u00eb n\u00eb pah se: \u201cKonica \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shfaqje gjeniale n\u00eb letrat shqipe\u201d (Teksti narrativ i Konic\u00ebs, idet\u00eb dhe konceptet), kurse Fan Noli mbetet \u201cnj\u00ebri nd\u00ebr figurat m\u00eb brilante t\u00eb historis\u00eb\u201d, tek i cili Sali Bashota shquan erudicionin dhe gjenialitetin \u201cn\u00eb fush\u00ebn e letrave shqipe n\u00eb p\u00ebrmasat m\u00eb t\u00eb p\u00ebrndritura t\u00eb kultur\u00ebn shqiptare\u201d. (Jet\u00ebshkrimi p\u00ebr Nolin)
\nStudiues i cili e ka vler\u00ebsuar dhe e vle\u00ebson drejt tradit\u00ebn letrare shqiptare, krijues i cili e ka gjykuar dhe e gjykon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb racionale veprat dhe krijuesit e k\u00ebtyre veprave, Sali Bashota nuk mbetet thjesht n\u00eb suazat e nj\u00eb vrojtimi t\u00eb till\u00eb. Duke shfaqur mendimin e tij kritik p\u00ebr dy figurat nga m\u00eb eminenetet n\u00eb letrat shqipe, Sali Bashota jo vet\u00ebm q\u00eb konstaton nj\u00eb fakt si ky, por p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se kaq ai gjakon p\u00ebr nj\u00eb sfond si ky n\u00eb letrat shqipe. Pra, Sali Bashota nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm studiuesi i cili rikujton figurat gjeniale n\u00eb historin\u00eb e let\u00ebrsis\u00eb shqipe. Ai \u00ebsht\u00eb poeti i cili gjakon me t\u00eb drejt\u00eb s\u00ebrish p\u00ebr nj\u00eb sfond t\u00eb till\u00eb n\u00eb letrat shqipe, dhe se nuk ka dyshim q\u00eb n\u00eb nj\u00eb gjakim si ky, ka sa krenari po aq edhe k\u00ebnaq\u00ebsi.
\nP\u00ebrkujtimi dhe vler\u00ebsimi i koleg\u00ebve dhe miqve nag ana e poetit dhe studiuesit Sali Bashota
\nNj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb merituar dhe nj\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb i ka kushtuar Sali Bashota, nj\u00ebrit prej profesor\u00ebve i cili let\u00ebrsin\u00eb e ligj\u00ebronte me nj\u00eb p\u00ebrkushtim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, por i cili do t\u00eb mbahet mend si nj\u00ebri prej poet\u00ebve shqiptar\u00eb q\u00eb me mjaft zot\u00ebsi t\u00eb rrall\u00eb e ka vazhduar tradit\u00ebn e l\u00ebrimit t\u00eb sonetit n\u00eb poezin\u00eb shqipe, Enver Gjerqeku.
\nN\u00eb shkrimin e titulluar Tre poet\u00eb t\u00eb brezit letrar t\u00eb viteve gjasht\u00ebdhjeta, p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb pjes\u00ebn e k\u00ebtij shkrimi, pjes\u00eb e titulluar me mjaft dometh\u00ebnie Soneti-mjesht\u00ebria poetike e Enver Gjerqekut, Sali Bashota e kundron n\u00eb plotni profilin krijues t\u00eb poetit:
\n\u201cN\u00eb vazhdim t\u00eb krijimtaris\u00eb s\u00eb tij, poeti k\u00ebrkon form\u00ebn e p\u00ebrsosur poetike, p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar gjuh\u00ebn, stilin, figur\u00ebn n\u00eb nj\u00eb pozicion t\u00eb ri krijues, dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb vet\u00ebdije t\u00eb re shkrimore. Gjuha e tij poetike e ushqyer me metafora magjike e magjep\u00ebse, pra e funksionalizon form\u00ebn e re t\u00eb shkrimit t\u00eb tij: sonetin dhe kuror\u00ebn sonetike, p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb nd\u00ebrlidhje edhe me tradit\u00ebn m\u00eb t\u00eb avancuar poetike shqipe. N\u00eb ligj\u00ebrimin e tij poetik, brenda nj\u00eb procesi dinamik, strukturohet forma dhe p\u00ebrmbajtja, me \u00e7\u2019rast krijohen variacione poetike shum\u00eb t\u00eb fuqishme, t\u00eb cilat bartin mesazhe dometh\u00ebn\u00ebse, duke e racionalizuar gjithnj\u00eb mendimin dhe duke disiplinuar gjithnj\u00eb gjuh\u00ebn.\u201d
\nDuke e konsideruar me t\u00eb drejt\u00eb si \u201cmjesht\u00ebr i vargut dhe i rimariumit n\u00eb poezin\u00eb bashk\u00ebkohore shqipe\u201d, si dhe duke e vler\u00ebsuar Enver Gjerqekun si \u201cautori m\u00eb representativ i sonetit n\u00eb poezin\u00eb e sotme shqipe\u201d, Bashota gjithashtu thekson:
\n\u201cN\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, shprehja poetike e Enver Gjerqekut krijon nj\u00eb koncept vetanak krijues, aty ku motiv inicial i frym\u00ebzimit b\u00ebhet njeriu, atu ku buron fjala magjike p\u00ebr jet\u00ebn, aty ku poeti e shpalos aventur\u00ebn e tij shpirt\u00ebrore e krijuese, duke zgjuar fsheht\u00ebsin\u00eb e fjal\u00ebs, dinamik\u00ebn e dhembjes, fuqin\u00eb e shprehjes poetike.
\nPoeti Enver Gjerqeku i k\u00ebrkon dhe i koncepton ve\u00e7orit\u00eb simbolike t\u00eb poezis\u00eb s\u00eb tij. Pik\u00ebrisht, q\u00eb nga titujt e librave t\u00eb tij poetik\u00eb funksionalizohet dometh\u00ebnia e tekstit lirik.\u201d
\nNj\u00eb vend t\u00eb theksuar n\u00eb librin \u201cEnigma e shkrimit\u201d z\u00eb edhe shkrimi p\u00ebr profesorin Basri \u00c7apriqi, portreti intelektual i t\u00eb cilit paraqitet n\u00eb sfondin prej poeti, studiuesi-kritiku si dhe ligj\u00ebruesi-profesori (Vepra e Basri \u00c7apri\u00e7it).
\nDuke e p\u00ebrshkuar jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e Basri \u00c7apriqit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mjaft p\u00ebrmbledh\u00ebse, Sali Bashota ndalet me t\u00eb drejt\u00eb tek dy tituj t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb diskurist krijues t\u00eb mikut dhe kolegut t\u00eb tij:
\n\u201cDy librat e tij m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebt dallohen p\u00ebr objektin e studimit, p\u00ebr k\u00ebrkime t\u00eb avancuara shkencore dhe p\u00ebr rezultate t\u00eb d\u00ebshmuara teorike dhe kritike, jan\u00eb \u201cSimboli dhe rival\u00ebt e tij\u201d (2005) dhe \u201cParadigma kadareane\u201d (2006). N\u00eb librin \u201cParadigma kadareane\u201d, Basri \u00c7apriqi ka trajtuar pranin\u00eb dhe nd\u00ebryimin e simboleve mitike n\u00eb poezin\u00eb dhe proz\u00ebn e Kadares\u00eb, duke dh\u00ebn\u00eb shembuj karakterizues p\u00ebr funksionin e tyre brenda universit krijues kadarean.\u201d
\nNuk ka dyshim se kjo Fjal\u00eb lamtumir\u00ebse p\u00ebr poetin dhe mikun, m\u00eb 16 janar 2018, n\u00eb vete mbart dhembjen dhe mall\u00ebngjimin, por gjithsesi edhe vler\u00ebsimin p\u00ebr studiuesin e p\u00ebrkushtuar, librin monografik t\u00eb t\u00eb cilit \u201cSimboli dhe rival\u00ebt e tij\u201d, Sali Bashota e quan si \u201cprojekti m\u00eb i realizuar dhe m\u00eb i suksesh\u00ebm shkencor i studiuesit Basri \u00c7apriqi\u201d, dhe p\u00ebr t\u00eb cilin pohon se si i till\u00eb \u201cmund t\u00eb konsiderohet nj\u00eb nd\u00ebr librat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb studimet letrare shqiptare\u201d.
\nNd\u00ebrkaq, n\u00eb pjes\u00ebn e pest\u00eb t\u00eb librit (n\u00eb shkrimin e vet\u00ebm t\u00eb k\u00ebsaj pjese), N\u00ebnt\u00eb kujtime p\u00ebr Ali Podrimjen, Sali Bashota n\u00ebp\u00ebrmes n\u00ebnt\u00eb kujtimeve t\u00eb thadruara n\u00eb kujtes\u00ebn e tij flet me nj\u00eb pietet t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb p\u00ebrkujtim t\u00eb poetit emblem\u00eb, duke p\u00ebrdorur simbolik\u00ebn e numarve 7 dhe 9.
\nN\u00eb t\u00eb par\u00ebn, Kujtimi i shtat\u00eb: Pag\u00ebzimi i vajz\u00ebs sime me emrin Rea, n\u00eb bashk\u00ebbisedim e sip\u00ebr, babai i thot\u00eb t\u00eb bij\u00ebs se \u201cBali ka shkuar n\u00eb parajs\u00eb\u201d, pasi q\u00eb ajo e pyet se ku ka shkuar poeti, duke e bindur se: \u201cParajsa \u00ebsht\u00eb vendi ku jetojn\u00eb poet\u00ebt si Ali Podrimja\u201d
\nN\u00eb t\u00eb dyt\u00ebn, pra n\u00eb simbolik\u00ebn e numrit 9, autori i librit paraqet nj\u00eb sfond t\u00eb rrall\u00eb n\u00eb t\u00eb cilin bashk\u00ebbisedojn\u00eb dy poet\u00eb. Nj\u00ebri q\u00eb ka ikur n\u00eb amshim, dhe prej ku d\u00ebgjohet z\u00ebsh\u00ebm kryevargu i tij, kaq shum\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb t\u00eb pakoh\u00eb: \u201cKosova \u00ebsht\u00eb gjaku im q\u00eb nuk falet\u201d, dhe tjetri q\u00eb rron dhe e kujton mes tjerash edhe bised\u00ebn e shoq\u00ebruar me nj\u00eb buz\u00ebqeshje si nj\u00eb emblem\u00eb ilire: \u201cI thash\u00eb, duke qeshur: Kosova \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb\u201d.
\nN\u00eb magjin\u00eb e shkrimit
\nDuke trajtuar tekstin narrative dhe idet\u00eb e Faik Konic\u00ebs, Sali Bashota ka p\u00ebrdorur shprehjen e cila librit i rri si nj\u00eb n\u00ebntitull i dyt\u00eb: N\u00eb magjin\u00eb e shkrimit. Pra, p\u00ebr nj\u00eb krijues si Sali Bashota, shkrimi nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm enigm\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se kaq. \u00cbsht\u00eb magji. \u00cbsht\u00eb joshje, \u00ebsht\u00eb tundim, \u00ebsht\u00eb frym\u00ebzim. Sepse ka di\u00e7ka magjike tek shkrimi, p\u00ebrkat\u00ebsisht tek dhuntia p\u00ebr t\u00eb shkruar:
\n\u201cPrandaj n\u00eb librat e mo\u00e7\u00ebm, jo rrall\u00eb, \u00ebsht\u00eb shkruar dhe folur p\u00ebr historin\u00eb e vepr\u00ebs s\u00eb autorit, p\u00ebr historin\u00eb e krijimit, p\u00ebr historin\u00eb e dor\u00ebshkrimeve, p\u00ebr historin\u00eb e receptimit, e n\u00eb fund p\u00ebr historin\u00eb e let\u00ebrsis\u00eb, pik\u00ebrisht aty ku mbetet autori\u201d. (Poema \u201cSk\u00ebnd\u00ebrbeu\u201d e Beqir Musliut)
\nMagjia e shkrimit vetvetiu n\u00ebnkupton p\u00ebrjet\u00ebsin\u00eb: \u201cparajsa shpirt\u00ebrore e \u00ebnd\u00ebrrimit \u00ebsht\u00eb mision i \u00e7do poeti\u201d (Bota poetika e metafor\u00ebs)
\nE duke u kthyer tek fusha e tij e preferuar, Sali Bashota ka shprehur mendime t\u00eb cilat e shquajn\u00eb bukurin\u00eb e poezis\u00eb: \u201cpoezia, kjo mbret\u00ebresh\u00eb e arteve\u201d, apo mendimin p\u00ebr rolin elitar t\u00eb saj:: \u201cSot poezia e fuqizon misionin e saj p\u00ebr nj\u00eb shtres\u00eb s\u00eb caktuar lexuesish. R\u00ebnia e popullaritetit t\u00eb saj n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb bot\u00ebs i ka dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsi m\u00eb shum\u00eb proz\u00ebs, si dhe llojeve e formave t\u00eb tjera t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb. Megjithat\u00eb, poezia mbetet arti m\u00eb elitist, i cili e mish\u00ebron sistemin e vlerave njer\u00ebzore t\u00eb qytet\u00ebrimeve t\u00eb ndryshme.\u201d Nd\u00ebrkaq, duke e shpalosur poezin\u00eb si pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse t\u00eb dokumentit shpirt\u00ebror, ai ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah se: \u201cDiversitetet e kulturave nuk e njohin diversitetin e poezis\u00eb. Poezia krijohet bashk\u00eb me universalitetin e kulturave, t\u00eb identiteve, t\u00eb gjuh\u00ebve. Poezia e ka bot\u00ebn e vet. bota e saj \u00ebsht\u00eb imagjinata. P\u00ebrmes ligj\u00ebrimit t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb poetik nd\u00ebrtohet gjuha, ritmi, figurat, fjalori poetik, t\u00eb cilat b\u00ebhen dokument shpirt\u00ebror i jet\u00ebs njer\u00ebzore.\u201d (Poezia dhe shoq\u00ebria)<\/p>\n

Gjuha e ligj\u00ebrimit kritik t\u00eb Sali Bashot\u00ebs<\/strong>
\nKrijues i cili e ka formuar profilin e vet t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb tash nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, poet i cili n\u00eb k\u00ebng\u00ebtimet e tij lirike ka d\u00ebshmuar dhuntin\u00eb dhe pasionin e pareshtur p\u00ebr fjal\u00ebn e bukur shqipe, individualitet me prirje t\u00eb theksuara letrare e studiues i zellsh\u00ebm i let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb tradit\u00ebs si dhe i let\u00ebrsis\u00eb bashk\u00ebkohore, kritik i cili ka aplikuar nj\u00eb qasje dhe nj\u00eb metodologji mjaft t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb sa dhe origjinale n\u00eb shpalimin e portreteve letrare, e gjithashtu edhe n\u00eb vler\u00ebsimin e veprave t\u00eb kryeveprave t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb son\u00eb, Sali Bashota n\u00eb kodin e ligj\u00ebrimit t\u00eb tij kritik ka aplikuar nj\u00eb gjuh\u00eb mjaft t\u00eb rrjedhshme sa dhe t\u00eb pasur, me terme dhe nocione moderne, gjuh\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn spikat ligj\u00ebrimi i rrejdhsh\u00ebm e fjalia e mendimit t\u00eb mpreht\u00eb, shoq\u00ebruar me nj\u00eb gjykim t\u00eb thell\u00eb si dhe me nj\u00eb vler\u00ebsim t\u00eb drejt\u00eb, si p\u00ebr veprat ashtu edhe p\u00ebr dukurit\u00eb dhe fenomenet letrare.
\nDuke shpalosur idet\u00eb dhe temat e krijuesve shqiptar\u00eb t\u00eb etapave t\u00eb ndryshme, duke analizuar struktur\u00ebn e veprave letrare t\u00eb k\u00ebtyre krijuesve, rrafshin narrativ, stilistik, rrafshin e procedimit t\u00eb ideve apo edhe rrafshin figurativ; duke theksuar e hera-her\u00ebs edhe duke e riaktualizuar vizionin e tyre n\u00eb p\u00ebrmasat e kontekstit t\u00eb shumansh\u00ebm- si fjala vjen t\u00eb rrafshit historik, letrar apo edhe kulturor; duke u ndalur me tone t\u00eb ve\u00e7anta tek fenomenet e shfaqura krijuese apo edhe tek prurjet dhe prirjet e reja q\u00eb ata krijues kan\u00eb manifestuar n\u00eb veprat e tyre poetike\/letrare, duke analizuar koh\u00ebn e autorit si koh\u00eb subjektive qoft\u00eb n\u00eb raport me koh\u00ebn objektive apo qoft\u00eb n\u00eb raport me kodin ligj\u00ebrimor, duke kundruar fuqin\u00eb e shfaqjes s\u00eb ideve letrare n\u00eb prizmin krahasimtar, apo shum\u00ebsin\u00eb e intepretimit si dhe p\u00ebrmas\u00ebn e frym\u00ebzimit; duke u marr\u00eb me \u00e7\u00ebshtjet e gjuh\u00ebs dhe t\u00eb stilit krijues t\u00eb autor\u00ebve t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb-qoft\u00eb t\u00eb tradit\u00ebs apo t\u00eb modernitetit, duke gjurmuar relacionet shpirt\u00ebrore, shoq\u00ebrore dhe komb\u00ebtare; duke q\u00ebmtuar tem\u00eb-dilemat apo edhe tiparet dalluese q\u00eb ato ng\u00ebrthejn\u00eb t\u00eb shfaqura n\u00ebp\u00ebrmjet ideve, stilit, gjuh\u00ebs, figuracionit; duke gjetur dhe shqiptuar mjaft qart\u00eb format e p\u00ebrsosura krijuese t\u00eb poet\u00ebve dhe shkrimtar\u00ebve t\u00eb etapave dhe periudhave t\u00eb ndryshme kohore, duke njohur mjaft mir\u00eb magjin\u00eb e fjal\u00ebs dhe duke e theksuar mjesht\u00ebrin\u00eb e fjal\u00ebs shqipe tek autor\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb me prirje t\u00eb ve\u00e7anta-qoft\u00eb poetike apo qoft\u00eb narrative; duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah relacionet historike dhe relacionet aktuale t\u00eb veprave letrare, Sali Bashota n\u00eb gjuh\u00ebn e ligj\u00ebrimit t\u00eb tij kritik flet p\u00ebr bukurin\u00eb e p\u00ebrjetshme, p\u00ebr mrekullin\u00eb e gjuh\u00ebs poetike, p\u00ebr ligj\u00ebrimin magjep\u00ebs, p\u00ebr mallin shpirt\u00ebror dhe p\u00ebr zjarrin kryengrit\u00ebs, p\u00ebr shkatht\u00ebsin\u00eb e ligj\u00ebrimit dhe mpreht\u00ebsin\u00eb e mendimit, p\u00ebr dramatik\u00ebn e ligj\u00ebrimit kritik, p\u00ebr fuqin\u00eb e frym\u00ebzimit krijues, p\u00ebr trajt\u00ebn m\u00eb t\u00eb p\u00ebrsosur t\u00eb dhembjekrijimit dhe t\u00eb dhembjeshkrimit, p\u00ebr p\u00ebrmas\u00ebn e shkrirjes s\u00eb epizmit me at\u00eb t\u00eb lirizmit, p\u00ebr val\u00ebvitjen e shpirtit poetik, p\u00ebr autor\u00eb emblematik\u00eb t\u00eb letrave shqipe, p\u00ebr ndikimin e muz\u00ebs n\u00eb frym\u00ebzimin dhe n\u00eb artikulimin poetik, p\u00ebr funksionalizimin e historis\u00eb si kujtim t\u00eb zb\u00ebrthimit poetik, p\u00ebr misteret e pafundshme t\u00eb poezis\u00eb, p\u00ebr figurat dhe kryefigurat, p\u00ebr vlerat e mir\u00ebfillta dhe t\u00eb p\u00ebrhershme krijuese, p\u00ebr shenjat e identitetit komb\u00ebtar, shtet\u00ebror dhe kulturor; p\u00ebr p\u00ebrfytyrimin dhe shp\u00ebrfytyrimin e situatave lirike, p\u00ebr ndri\u00e7imin e kujtes\u00ebs historike, p\u00ebr dramacitetin e dhembjes dhe t\u00eb shpres\u00ebs, p\u00ebr ndikimet q\u00eb ka let\u00ebrsia me sfondet e saj t\u00eb shumta rrezatuese, p\u00ebr parabolat poetike, p\u00ebr zjarrin e ligj\u00ebrimit poetik, p\u00ebr imazhet e shtresuara apo temat e rikuptim\u00ebsuara, p\u00ebr p\u00ebrfytyrimin magjik dhe deshifrimin poetik t\u00eb shpresave, p\u00ebr larmin\u00eb e ndjenjave dhe relacionet meditative, p\u00ebr fuqin\u00eb e imazhit dhe bot\u00ebn e ideve, p\u00ebr p\u00ebrceptimin magjep\u00ebs t\u00eb figur\u00ebs, shkall\u00ebzimit e p\u00ebrjetimit; p\u00ebr bukurin\u00eb e ligj\u00ebrimit, p\u00ebr krenarin\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb gjakuar n\u00eb shkrime dhe t\u00eb rikthyer n\u00eb realitet, p\u00ebr paralelizmin e ngjarjeve apo polisemin\u00eb e prirjeve krijuese, p\u00ebr aventurat magjep\u00ebse t\u00eb k\u00ebrkimit krijues dhe t\u00eb rr\u00ebfimit letrar, p\u00ebr shtresat e shumta kuptimore t\u00eb tekstit letrar, p\u00ebr rrafshin stilistik e figurativ, p\u00ebr nd\u00ebrlidhjen e ideve t\u00eb sintetizuara p\u00ebrbrenda shtresave narrative, p\u00ebr koh\u00ebn shpirt\u00ebrore t\u00eb shkrimtarit, p\u00ebr konceptin artistik dhe p\u00ebr konceptin estetik, p\u00ebr mitin e personaliteteve letrare (mitizimi, demitizimi\/p\u00ebrjashtimi), p\u00ebr madh\u00ebshtin\u00eb dhe anatem\u00ebn e krijuesit elitist, p\u00ebr rolin dhe misionin e kritik\u00ebs letrare, p\u00ebr studimet krahasimtare n\u00eb fush\u00ebn e studimeve shqiptare, p\u00ebr nd\u00ebrgjegj\u00ebn dhe misionin e kritikut letrar, p\u00ebr individualitetet e kritik\u00ebs letrare, p\u00ebr estetik\u00ebn e studimit letrar, p\u00ebr misionin e pakrahasuesh\u00ebm t\u00eb kritikut t\u00eb pap\u00ebrs\u00ebritsh\u00ebm e t\u00eb profesorit erudit Hasan Mekulit, p\u00ebr rrafshin e dometh\u00ebnieve dhe relacionet krahasuese, p\u00ebr panteonin e studimeve shqiptare dhe p\u00ebr piadestalin krijues, p\u00ebr bukurin\u00eb magjep\u00ebse t\u00eb imazheve, p\u00ebr historin\u00eb e let\u00ebrsis\u00eb shqipe dhe k\u00ebrkimin e modeleve, p\u00ebr pranimin apo refuzimin p\u00ebrbrenda kodeve t\u00eb komunikimit letrar, p\u00ebr modelin estetik dhe etik, p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb shqipe t\u00eb diaspor\u00ebs dhe raportet e integrimit apo t\u00eb \u00e7integrimit, p\u00ebr indiviadualitetet letrare dhe identitetin kulturor, p\u00ebr raportet mes poezis\u00eb dhe shoq\u00ebris\u00eb\u2026
\nN\u00ebp\u00ebrmes k\u00ebtyre shprehjeve dhe nocioneve letrare, Sali Bashota ka krijuar jo vet\u00ebm kodin e ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb ligj\u00ebrimit t\u00eb tij kritik, por ai ka d\u00ebshmuar nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe profilin e tij t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb prej studiuesi t\u00eb letrave shqipe, individualitetin e tij t\u00eb theksuar krijues, i cili n\u00ebp\u00ebrmjet citimit t\u00eb dy prej figurave eminenete t\u00eb letrave shqipe, ka p\u00ebrkujtuar se cili duhet t\u00eb jet\u00eb misioni i mir\u00ebfillt\u00eb i artit t\u00eb fjal\u00ebs shqipe, edhe sot por edhe mot: rilindjen e shpirtit shqiptar (Faik Konica), dhe: let\u00ebrsia \u00ebsht\u00eb pasqyra e shpirtit t\u00eb nj\u00eb populli. (Ernest Koliqi).<\/p>\n

Leximi me laps n\u00eb dor\u00eb<\/strong>
\nN\u00eb librin e tij \u201cEnigma e shkrimit\u201d, autori Sali Bashota ka cituar shkrimtar\u00eb bot\u00ebror\u00eb dhe shqiptar\u00eb. Fjala vjen, n\u00eb shkrimin Koha e krijuesit: nata, ai ka cituar Borhesin: \u201cKoha \u00ebsht\u00eb substanc\u00eb nga e cila jam b\u00ebr\u00eb. Koha \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lum\u00eb q\u00eb m\u00eb merr me vet\u00eb, por un\u00eb jam lumi; ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tig\u00ebr q\u00eb m\u00eb shqyen, por un\u00eb jam tigri; \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zjarr q\u00eb m\u00eb p\u00ebrpin, por un\u00eb jam zjarri\u201d. Apo: \u201cShoq\u00ebria pa lexues t\u00eb poezis\u00eb do t\u00eb dukej shoq\u00ebri e vdekur p\u00ebrbrenda nj\u00eb imazhi t\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebs. N\u00eb fakt \u201cpoezia nuk m\u00ebsohet. Ajo ndihet\u201d – thoshte Borhesi. (Poezia dhe shoq\u00ebria)
\nN\u00eb shkrimin Koha e krijuesit: nata, duke b\u00ebr\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr tregimet dhe novelat e Mitrush Kutelit, ai ka cituar V. Shkllovskin: \u201cnata n\u00eb shum\u00eb legjenda ekziston si koh\u00eb p\u00ebr intriga dhe koh\u00eb p\u00ebr t\u2019i ndryshuar ata q\u00eb jan\u00eb n\u00eb iniciativ\u00eb\u201d. Apo edhe citimin tjet\u00ebr, po k\u00ebtu dhe s\u00ebrish duke vler\u00ebsuar Kutelin: \u201csepse cikli natyror i net\u00ebve dhe i dit\u00ebve e cakton kryesisht ngjarjen\u201d.
\nPo n\u00eb k\u00ebt\u00eb shkrim, Sali Bashota ka cituar shkrimtar Oktavio Paz: \u201cq\u00eb prej epok\u00ebs paleolitike, poezia ka qen\u00eb simbioz\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha shoq\u00ebrit\u00eb njer\u00ebzore. Nuk ka ekzistuar shoq\u00ebri q\u00eb t\u00eb mos ket\u00eb njohur nj\u00ebr\u00ebn ose tjetr\u00ebn form\u00eb t\u00eb poezis\u00eb\u201d.
\nN\u00eb shkrimin Historia e let\u00ebrsis\u00eb shqipe-k\u00ebrkimi i modeleve, ai ka cituar m\u00eb tej nga Pol Valery: \u201cHistoria e let\u00ebrsis\u00eb nuk duhet t\u00eb jet\u00eb histori e autor\u00ebve\u2026Nj\u00eb histori e till\u00eb mund t\u00eb hartohet pa p\u00ebrmendur as edhe nj\u00eb shkrimtar\u201d.
\nN\u00eb shkrimin Teksti narrativ i Konic\u00ebs, idet\u00eb dhe konceptet, ka cituar mendimin e njohur t\u00eb Faik Konic\u00ebs:
\n\u201cAti yn\u00eb q\u00eb je n\u00eb qiell, jepna fuqin\u00eb t\u00eb mbajm\u00eb goj\u00ebn mbyllur kur s\u2019kemi gj\u00eb p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb! Falna durimin t\u00eb thellojm\u00eb nj\u00eb pun\u00eb p\u00ebrpara se t\u00eb shkruajm\u00eb mbi t\u00eb! Frym\u00ebzona me ndjenj\u00eb t\u00eb mpreht\u00eb t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb q\u00eb t\u00eb flasim jo vet\u00ebm me paan\u00ebsi, por edhe t\u00eb sillemi ashtu! Shp\u00ebtona nga grackat e gramatik\u00ebs, nga shtrembimet e gjuh\u00ebs dhe lajthitjet e shtypit! Ashtu qoft\u00eb!\u201d
\nCitimi i th\u00ebnieve dhe i shprehjve si k\u00ebto m\u00eb lart, d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr kultur\u00ebn e leximit me laps n\u00eb dor\u00eb, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe p\u00ebr shijen ideo-estetike t\u00eb p\u00ebrzgjedhjes s\u00eb mendimeve t\u00eb cituara, t\u00eb cilat Sali Bashota i shkrin\u00eb fare natyrsh\u00ebm n\u00eb funksion t\u00eb tekstit kritik. Nd\u00ebrkaq, libri Enigma e shkrimit, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr q\u00eb d\u00ebshmon prirjen e theksuar t\u00eb Sali Bashot\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb sintez\u00eb studimi n\u00eb diskursin e tij kritik, qoft\u00eb kur shkruan p\u00ebr brezin e konsoliduar t\u00eb poet\u00ebve t\u00eb viteve 60-ta, qoft\u00eb kur shkruan p\u00ebr Kosov\u00ebn n\u00eb poezin\u00eb shqipe, p\u00ebr individualitetet e kritik\u00ebs letrare shqipe, apo qoft\u00eb kur shkruan edhe p\u00ebr koh\u00ebn krijuesve t\u00eb cilat n\u00eb veprat e tyre paten p\u00ebr motiv nat\u00ebn.
\nKy lib\u00ebr, n\u00eb t\u00eb cilin autori ka marr\u00eb n\u00eb shqyrtim shkrimtar\u00eb, krijues apo edhe studiues t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, p\u00ebrkat\u00ebsisht m\u00eb pak t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb shqipe, d\u00ebshmon p\u00ebr rrug\u00ebn krijuese t\u00eb Sali Bashot\u00ebs.
\nPa dyshim, ai \u00ebsht\u00eb poeti q\u00eb gjakon n\u00eb vazhdim\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb bukur\u00ebn dhe p\u00ebr t\u00eb madh\u00ebrishmen, bota e t\u00eb cilit p\u00ebrb\u00ebhet sa nga kujtimet e ringjallura po aq edhe nga dor\u00ebshkrimet e ringjallura.
\nAi \u00ebsht\u00eb krijuesi i cili vihet n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb drit\u00ebs, dhe i cili edhe kur e gjen\u00eb at\u00eb e edhe kur e p\u00ebrjet\u00ebson at\u00eb n\u00eb vargje t\u00eb latuara me dhunti dhe me durim, nuk rresht s\u00eb gjakuari p\u00ebr t\u00eb. Jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkujtuar me titullin e vepr\u00ebs s\u00eb tij \u201cN\u00eb fillim ishte drita\u201d – kundruall fjal\u00ebve me mosh\u00eb biblike se \u201cN\u00eb fillim ishte fjala!\u201d, por edhe p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar se duke qen\u00eb nj\u00ebri prej poet\u00ebve i cili e ka vizituar tempullin e Zeusit t\u00eb Vajmarit, ai nuk ka mundur p\u00ebr t\u2019i shp\u00ebtuar frym\u00ebzimit q\u00eb G\u00ebte la n\u00eb fund t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij, me fjal\u00ebt e tij t\u00eb fundit: \u201cM\u00eb shum\u00eb drit\u00eb!\u201d
\nSali Bashota \u00ebsht\u00eb ligj\u00ebruesi, i cili \u00ebsht\u00eb shquar gjithmon\u00eb p\u00ebr p\u00ebrpikm\u00ebrin\u00eb e t\u00eb ardhurit me koh\u00eb, duke d\u00ebshmuar n\u00eb or\u00ebt e ligj\u00ebratave p\u00ebrgatitjen dhe p\u00ebrkushtimin e tij t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.
\nAi \u00ebsht\u00eb profesori, tek i cili provimet e let\u00ebrsis\u00eb nuk mbarojn\u00eb vet\u00ebm sa p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb diplom\u00eb.
\nGjithsesi, ai \u00ebsht\u00eb shkrimtari dhe intelektuali i cili e ka shqiptuar mjaft qart\u00eb misionin dhe vizionin e tij, duke besuar fuqish\u00ebm se \u201cstudioja e shkrimtarit \u00ebsht\u00eb parajsa shpirt\u00ebrore\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr. Sali Bashota (Fragmente nga nj\u00eb studim m\u00eb i plot\u00eb) Shkruan: Xhemail Peci N\u00eb vend t\u00eb hyrjes \u201cNj\u00eb personalitet krijues q\u00eb i ka merendit\u00eb me cil\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb e t\u00eb mbaruar, me nivel t\u00eb lart\u00eb artistik e shkencor prirjet e tij krijuese e kritiko-studimore\u2026Sali Bashota ndien p\u00ebrgjegj\u00ebsi dhe p\u00ebrkushtim ndaj fjal\u00ebs poetike. Sali Bashota \u00ebsht\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":33103,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-33102","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj"],"yoast_head":"\nSALI BASHOTA DHE P\u00cbRKUSHTIMI SHPIRT\u00cbROR E KRIJUES - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SALI BASHOTA DHE P\u00cbRKUSHTIMI SHPIRT\u00cbROR E KRIJUES - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dr. Sali Bashota (Fragmente nga nj\u00eb studim m\u00eb i plot\u00eb) Shkruan: Xhemail Peci N\u00eb vend t\u00eb hyrjes \u201cNj\u00eb personalitet krijues q\u00eb i ka merendit\u00eb me cil\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb e t\u00eb mbaruar, me nivel t\u00eb lart\u00eb artistik e shkencor prirjet e tij krijuese e kritiko-studimore\u2026Sali Bashota ndien p\u00ebrgjegj\u00ebsi dhe p\u00ebrkushtim ndaj fjal\u00ebs poetike. Sali Bashota \u00ebsht\u00eb […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-09-22T02:41:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/sali_bashota.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"395\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"76 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"SALI BASHOTA DHE P\u00cbRKUSHTIMI SHPIRT\u00cbROR E KRIJUES\",\"datePublished\":\"2018-09-22T02:41:14+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\\\/\"},\"wordCount\":15266,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/09\\\/sali_bashota.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\\\/\",\"name\":\"SALI BASHOTA DHE P\u00cbRKUSHTIMI SHPIRT\u00cbROR E KRIJUES - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/09\\\/sali_bashota.jpg\",\"datePublished\":\"2018-09-22T02:41:14+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/09\\\/sali_bashota.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/09\\\/sali_bashota.jpg\",\"width\":600,\"height\":395,\"caption\":\"Dr. Sali Bashota\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SALI BASHOTA DHE P\u00cbRKUSHTIMI SHPIRT\u00cbROR E KRIJUES\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\""E para ishte fjala..." - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike & Informatike :: Gazetar & Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- & Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SALI BASHOTA DHE P\u00cbRKUSHTIMI SHPIRT\u00cbROR E KRIJUES - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"SALI BASHOTA DHE P\u00cbRKUSHTIMI SHPIRT\u00cbROR E KRIJUES - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Dr. Sali Bashota (Fragmente nga nj\u00eb studim m\u00eb i plot\u00eb) Shkruan: Xhemail Peci N\u00eb vend t\u00eb hyrjes \u201cNj\u00eb personalitet krijues q\u00eb i ka merendit\u00eb me cil\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb e t\u00eb mbaruar, me nivel t\u00eb lart\u00eb artistik e shkencor prirjet e tij krijuese e kritiko-studimore\u2026Sali Bashota ndien p\u00ebrgjegj\u00ebsi dhe p\u00ebrkushtim ndaj fjal\u00ebs poetike. Sali Bashota \u00ebsht\u00eb […]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2018-09-22T02:41:14+00:00","og_image":[{"width":600,"height":395,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/sali_bashota.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"76 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"SALI BASHOTA DHE P\u00cbRKUSHTIMI SHPIRT\u00cbROR E KRIJUES","datePublished":"2018-09-22T02:41:14+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/"},"wordCount":15266,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/sali_bashota.jpg","articleSection":["Artikuj"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/","name":"SALI BASHOTA DHE P\u00cbRKUSHTIMI SHPIRT\u00cbROR E KRIJUES - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/sali_bashota.jpg","datePublished":"2018-09-22T02:41:14+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/sali_bashota.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/sali_bashota.jpg","width":600,"height":395,"caption":"Dr. Sali Bashota"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/sali-bashota-dhe-perkushtimi-shpirteror-e-krijues\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SALI BASHOTA DHE P\u00cbRKUSHTIMI SHPIRT\u00cbROR E KRIJUES"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":""E para ishte fjala..." - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike & Informatike :: Gazetar & Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- & Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33102","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33102"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33102\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}