{"id":34801,"date":"2018-11-10T17:51:11","date_gmt":"2018-11-10T16:51:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=34801"},"modified":"2018-11-10T17:51:11","modified_gmt":"2018-11-10T16:51:11","slug":"larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/","title":{"rendered":"LARPURLARTIZMI, PARNASIZMI, SIMBOLIZMI"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>PIK\u00cbPAMJET TEORIKE DHE LETRARE MODERNE T\u00cb SHEKULLIT XIX<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Xhelal Zejneli<\/strong><\/p>\n<p><strong>LARPURLARTIZMI<\/strong> &#8211; Arti p\u00ebr art (l\u2019art pour l\u2019art) \u2013 N\u00eb kuptim t\u00eb gjer\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb koncept teorik q\u00eb e formuloi filozofi francez Viktor Kuzen (Victor Cousin, 1792-1867) n\u00eb vitin 1836. K\u00ebrkesat e tij ishin:<\/p>\n<p>1. Arti duhet t\u00eb jet\u00eb i lir\u00eb nga \u00e7do q\u00ebllim;<br \/>\n2. N\u00eb art nuk mund t\u00eb ndikojn\u00eb as morali, as politika, as religjioni;<br \/>\n3. P\u00ebr ta kuptuar artin mjafton vet\u00ebm q\u00ebllimi i vet\u00eb artit q\u00eb buron nga ligjet e tij;<br \/>\n4. Arti mund t\u00eb kuptohet dhe duhet t\u00eb kuptohet vet\u00ebm nga ideja e s\u00eb bukur\u00ebs, d.m.th. prej atyre premisave q\u00eb ndodhen te vet\u00eb krijimi poetik dhe te ligjet e tij.<\/p>\n<p>N\u00eb baz\u00eb t\u00eb tezave t\u00eb sip\u00ebrth\u00ebna Kuzeni e formuloi termin art p\u00ebr art \u2013 nd\u00ebrsa \u00e7do gj\u00eb tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb e par\u00ebnd\u00ebsishme dhe dyt\u00ebsore.<br \/>\nSipas disa studiuesve, parimet e m\u00ebsip\u00ebrme nuk jan\u00eb gjithaq t\u00eb qarta dhe nuk jan\u00eb argumentuar sa duhet. N\u00eb koh\u00ebn kur u paraqit\u00ebn, shkaktuan diskutime, mosmarr\u00ebveshje dhe lajthitje t\u00eb panum\u00ebrta. Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, duhet theksuar se Viktor Kuzeni mir\u00eb e ka parandier nevoj\u00ebn se arti nuk duhet t\u2019i n\u00ebnshtrohet kurrfar\u00eb tendencave t\u00eb tjera. Me nj\u00eb fjal\u00eb, nuk duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00ebn subordonimin e tyre. Vepra artistike e mir\u00eb dhe e vlefshme, me mjetet e veta t\u00eb shprehjes, m\u00eb s\u00eb miri do t\u00eb flas\u00eb p\u00ebr klim\u00ebn shoq\u00ebrore dhe kulturore t\u00eb koh\u00ebs s vet, ndaj kurrsesi nuk ka nevoj\u00eb q\u00eb krijimtaris\u00eb artistike t\u2019i imponohen k\u00ebrkesa t\u00eb ndryshme \u2013 jasht\u00ebletrare apo jashtartistike. Rrjedhimisht, vepra letrare duhet t\u00eb vler\u00ebsohet me kritere estetike.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim pozitiv dhe konstruktiv, tez\u00ebn e larpurlartizmit (artit p\u00ebr art) do ta shtjellojn\u00eb simbolizmi. parnasist\u00ebt dhe impresionizmi. N\u00eb debatet teorike larpurlartizmin do ta mbrojn\u00eb poeti dhe romancieri francez Teofil Gotje (Theophile Gautier, 1811-1872), poeti dhe kritiku francez Sharl Bodleri (Charles Baudelaire, 1821-1867), romancieri francez Gystav Floberi (Flaubert) (1821-1880), romancier\u00ebt dhe eseist\u00ebt francez\u00eb V\u00ebllez\u00ebrit Gonkur (Edmond Huot de Goncourt, 1822-1896 dhe Jules Huot de Goncourt, 1830-1870), dramaturgu, poeti dhe prozatori irlandez Oskar Vajld (Oscar Fingal O\u2019Flahertie Wills, 1854-1900) etj.<\/p>\n<p>N\u00eb teorin\u00eb bashk\u00ebkohore t\u00eb krijimtaris\u00eb artistike, teza e lartp\u00ebrmendur do t\u00eb gjej\u00eb konfirmim t\u00eb gjithansh\u00ebm n\u00eb teorin\u00eb p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb relative t\u00eb artit brenda jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrgjithshme shoq\u00ebrore dhe vazhdim\u00ebsis\u00eb historike.<\/p>\n<p>Sipas disa studiuesve, Viktor Kuzeni, me tezat e veta, nj\u00ebherazi ia hapi dyert lajthitjeve t\u00eb shumta p\u00ebr m\u00ebvet\u00ebsin\u00eb dhe p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb e plot\u00eb t\u00eb artit nga shoq\u00ebria dhe nga njeriu.<\/p>\n<p><strong>PARNASIST\u00cbT<\/strong> &#8211; \u00cbsht\u00eb qerthull poet\u00ebsh n\u00eb Franc\u00eb t\u00eb tubuar rreth Teofol Gotjes (Theophile Gautier, 1811-1872) dhe Sharl L\u00ebkont d\u00eb Lilit (Charles Leconte de Lisle, 1818-1894) n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb shekullit XIX.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p>Em\u00ebrtimi lindi sipas emrit t\u00eb kodr\u00ebs s\u00eb pyll\u00ebzuar Parnas n\u00eb Greqin\u00eb antike, e cila konsiderohej seli e Apolonit dhe e muzave. Em\u00ebrtimi muz\u00eb vjen nga Greqia e lasht\u00eb dhe nga mitologjia greke ku thuhet se n\u00ebnt\u00eb per\u00ebndeshat \u2013 n\u00ebnt\u00eb vajzat e Zeusit dhe t\u00eb Mnemosin\u00ebs, per\u00ebndesh\u00ebs s\u00eb kujtes\u00ebs \u2013 kan\u00eb qen\u00eb mbrojt\u00ebse t\u00eb shkenc\u00ebs dhe t\u00eb artit:<\/p>\n<p>Talia \u2013 p\u00ebrkrah\u00ebse (mb\u00ebshtet\u00ebse) e komedis\u00eb, m\u00eb von\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrgjithshme skenike apo teatrore; Urania \u2013 p\u00ebrkrah\u00ebse e astronomis\u00eb; Melpomena \u2013 mb\u00ebshtet\u00ebse e tragjedis\u00eb; Polihimnia \u2013 mb\u00ebshtet\u00ebse e poezis\u00eb lirike; Erato \u2013 mb\u00ebshtet\u00ebse e poezis\u00eb, p\u00ebrkat\u00ebsisht e poezis\u00eb epike; Klio \u2013 mb\u00ebshtet\u00ebse e historis\u00eb; Kaliopa \u2013 mb\u00ebshtet\u00ebse e deklamimit, p\u00ebrkat\u00ebsisht e oratoris\u00eb; Euterpa mb\u00ebshtet\u00ebse e muzik\u00ebs, Terpsihora \u2013 mb\u00ebshtet\u00ebse e vall\u00ebzimit. Prej germave t\u00eb para t\u00eb tyre del shkurtesa TUMPECCET.<\/p>\n<p>Sipas besimit tradicional n\u00eb Greqin\u00eb e lasht\u00eb, q\u00ebndrimi n\u00eb pyllin Parnas, e sidomos n\u00eb gurr\u00ebn Kastalia, e frym\u00ebzon poetin p\u00ebr t\u00eb krijuar vepra artistike. Sikund\u00ebr shihet, qysh n\u00eb Greqin\u00eb e lasht\u00eb fjala Parnas ishte i lidhur ngusht\u00ebsisht me poezin\u00eb. Me kalimin e koh\u00ebs, do t\u00eb b\u00ebhet simbol i poezis\u00eb apo i pik\u00ebpamjes s\u00eb caktuar p\u00ebr poezin\u00eb.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1866 u botua n\u00eb Paris buletini Le Parnasse contemporain (Parnasi bashk\u00ebkohor) si manifest i nj\u00eb grupi shkrimtar\u00ebsh t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb poezi \u2013 dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi n\u00eb let\u00ebrsi \u2013 soll\u00ebn pik\u00ebpamje t\u00eb reja.<\/p>\n<p>Si ideal t\u00eb artit, parnasist\u00ebt e caktuan kultin e bukuris\u00eb s\u00eb past\u00ebr dhe absolute. Prej krijuesit artistik k\u00ebrkonin n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb p\u00ebrsosm\u00ebri t\u00eb form\u00ebs, p\u00ebrkryerjen e vargut, virtuozitetin e shprehjes.<\/p>\n<p>Poeti nuk duhet t\u2019u l\u00ebshohet ndjenjave t\u00eb veta, por duhet t\u00eb jet\u00eb i matur, i p\u00ebrmbajtur, aq m\u00eb tep\u00ebr impersonal dhe objektiv.<\/p>\n<p>Parnasist\u00ebt pik\u00eb s\u00eb pari i kund\u00ebrvihen romantizmit, pastaj sentimentalizmit, inspirimit t\u00eb padisiplinuar dhe p\u00ebrshtatjen e artit masave t\u00eb gjera.<\/p>\n<p>Krijimi artistik mund t\u00eb jet\u00eb i destinuar vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb rreth t\u00eb zgjedhur dhe elit njoh\u00ebsish, arti nd\u00ebrkaq nuk mund t\u2019i sh\u00ebrbej\u00eb asnj\u00eb q\u00ebllimi politik, shoq\u00ebror apo moral. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, parnasist\u00ebt akoma m\u00eb shum\u00eb iu kund\u00ebrvun\u00eb let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb angazhuar apo utilitarizmit letrar. Pik\u00ebpamje t\u00eb k\u00ebtilla p\u00ebr artin do t\u00eb mb\u00ebshtesin p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e larpurlartizmit apo t\u00eb artit p\u00ebr art.<\/p>\n<p><strong>SIMBOLIZMI<\/strong> &#8211; \u00cbsht\u00eb synim apo drejtim i ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb poezin\u00eb moderne q\u00eb paraqitet s\u00eb pari n\u00eb Franc\u00eb n\u00eb vitin 1886 me Manifestin t\u00eb botuar n\u00eb gazet\u00ebn Figaro t\u00eb Parisit. Shpejt pas k\u00ebsaj, pra m\u00eb 1890 l\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb konsiderueshme n\u00eb t\u00eb gjitha let\u00ebrsit\u00eb evropiane. E kultivon vler\u00ebn e ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs si simbol. N\u00ebp\u00ebrmjet fjal\u00ebve, poeti krijon nj\u00eb realitet t\u00eb ri, poetik, q\u00eb dallohet nga bota reale dhe t\u00eb pavarur nga bota q\u00eb na rrethon.<\/p>\n<p>Poeti thellohet n\u00eb bot\u00ebn e mistershme dhe simbolike t\u00eb shprehjes poetike dhe q\u00ebndron larg realitetit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm si dhe nevojave t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta t\u00eb k\u00ebtij realiteti. Sipas simbolist\u00ebve, madje edhe vet\u00eb ideja e nj\u00ebfar\u00eb lidhjeje praktike, racionale dhe jasht\u00ebpoetike t\u00eb poezis\u00eb me shoq\u00ebrin\u00eb, e dob\u00ebson, e n\u00ebn\u00e7mon dhe e p\u00ebrbuz forc\u00ebn misterioze dhe vler\u00ebn e poezis\u00eb. S\u00eb k\u00ebndejmi, lind nocioni poezi e kulluar (la po\u00e9sie pure) si model dhe si q\u00ebllim i shum\u00eb poet\u00ebve t\u00eb k\u00ebsaj kohe.<\/p>\n<p>Simbolizmi \u00ebsht\u00eb kund\u00ebr p\u00ebrshkrimit, k\u00ebshillave, deklamimit dhe prerazi ia mohon artit q\u00ebllimin shoq\u00ebror dhe lidhjen e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me shoq\u00ebrin\u00eb. Arti ndahet nga shoq\u00ebria, nd\u00ebrsa poeti mbyllet n\u00eb kull\u00ebn e fildisht\u00eb, \u00ebsht\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshti me koh\u00ebn dhe me kultur\u00ebn e koh\u00ebs s\u00eb vet. Poet\u00ebt e simbolizmit shkaktuan konflikte t\u00eb ashpra me shoq\u00ebrin\u00eb e vet dhe me konvencionet shoq\u00ebrore, si n\u00eb asnj\u00eb periudh\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb m\u00ebparshme.<\/p>\n<p>Teorikisht, p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb plot\u00eb formulohet dukuria e tjet\u00ebrsimit ose e alienimit t\u00eb njeriut n\u00eb shoq\u00ebri. Q\u00eb nga koha e simbolist\u00ebve e deri n\u00eb dit\u00ebt tona, por edhe n\u00eb dit\u00ebt tona, problemi edhe m\u00eb shum\u00eb do t\u00eb nd\u00ebrlikohet dhe do t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb nga \u00e7\u00ebshtjet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda edhe p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb edhe p\u00ebr vet\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n<p>Poezia e kulluar (la po\u00e9sie pure) \u2013 Termin poezi e kulluar (e past\u00ebr) e vuri n\u00eb p\u00ebrdorim Stefan Malarme (St\u00e9phane Mallarm\u00e9, 1842-1898). Poezia e kulluar e simbolist\u00ebve d\u00ebshiron t\u00eb krijoj\u00eb gjuh\u00eb artistike t\u00eb spastruar n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn secila fjal\u00eb, e sidomos t\u00ebr\u00eb poezia do t\u00eb kishte forc\u00eb t\u00eb plot\u00eb figurative dhe emocionale. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, simbolist\u00ebt v\u00ebmendje m\u00eb t\u00eb madhe i kushtojn\u00eb zbulimit t\u00eb bukuris\u00eb muzikore dhe figurative t\u00eb gjuh\u00ebs, sesa mendimeve n\u00eb poezi. Ata gjejn\u00eb ngjarje t\u00eb reja n\u00eb harmonin\u00eb e tingujve, n\u00eb renditjen<br \/>\ndhe n\u00eb radhitjen e fjal\u00ebve, n\u00eb pasurin\u00eb e rim\u00ebs dhe n\u00eb begatin\u00eb e ritmeve t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Poet\u00ebt u l\u00ebshohen ndjenjave t\u00eb veta muzikore dhe asociacioneve t\u00eb veta, te fjal\u00ebt nd\u00ebrkaq, n\u00ebp\u00ebrmjet lidhshm\u00ebrive dhe nd\u00ebrlidhjeve t\u00eb tyre, zbulojn\u00eb p\u00ebrmbajtje t\u00eb panjohura, t\u00eb cilat poet\u00ebt e m\u00ebhersh\u00ebm as q\u00eb kan\u00eb mundur t\u2019i paramendojn\u00eb. Pol Verleni (Paul Verlaine, 1844-1896) thoshte: \u201cN\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb &#8211; muzik\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Poet\u00ebt simbolist\u00eb n\u00eb lirik\u00eb dhe n\u00eb shprehjen lirike e gjejn\u00eb at\u00eb l\u00ebm\u00eb n\u00eb t\u00eb cilin akustika dhe figurshm\u00ebria e gjuh\u00ebs n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb plot\u00eb do ta tregojn\u00eb idealin e tyre t\u00eb bukuris\u00eb, si dhe nj\u00eb bot\u00eb q\u00eb i kund\u00ebrvihet bot\u00ebs s\u00eb eg\u00ebr reale.<\/p>\n<p>N\u00eb rrug\u00eb t\u00eb re niset edhe gjuha poetike e simbolist\u00ebve. Gjuha e p\u00ebrditshme, nj\u00ebsoj si edhe tematika, k\u00ebtu nuk kan\u00eb vend. Metaforat e guximshme, lirit\u00eb e m\u00ebdha n\u00eb nd\u00ebrtimin dhe n\u00eb renditjen e fjalis\u00eb dhe fjalori poetik i pazakonsh\u00ebm, jan\u00eb karakteristikat kryesore t\u00eb gjuh\u00ebs s\u00eb simbolist\u00ebve. Forma kryesore t\u00eb krijuesve simbolist\u00eb jan\u00eb lirika dhe drama lirike.<\/p>\n<p>Zbulohet nj\u00eb rreth i ri i temave poetike q\u00eb dikur kan\u00eb qen\u00eb plot\u00ebsisht t\u00eb panjohura. Tema m\u00eb t\u00eb shpeshta n\u00eb simboliz\u00ebm do t\u00eb jen\u00eb motivet e vetmis\u00eb, t\u00eb ndodhive t\u00eb nat\u00ebs, t\u00eb qet\u00ebsis\u00eb, t\u00eb viseve t\u00eb vetmuara, t\u00eb peizazheve t\u00eb vjesht\u00ebs \u2013 t\u00eb p\u00ebrshkuara nga pik\u00ebllimi. Lirika e simbolizmit merret me njeriun e pazakonsh\u00ebm dhe t\u00eb ve\u00e7uar apo t\u00eb izoluar, i cili n\u00eb bot\u00ebn e sendeve dhe n\u00eb natyr\u00eb l\u00ebviz kryesisht i vetmuar.<\/p>\n<p>Poet\u00ebt e k\u00ebtij drejtimi letra jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm me arritjet e veta artistike sesa me programin artistik t\u00eb tyre. Ata i thelluan dhe i zgjeruan mjetet e shprehjes t\u00eb muzikalitetit: rim\u00ebn, metrin dhe ritmin, sintaks\u00ebn dhe pasurin\u00eb e fjalorit.<\/p>\n<p>Paraardh\u00ebs i premisave teorike dhe i tendencave krijuese t\u00eb simbolist\u00ebve, n\u00eb shum\u00eb\u00e7ka ka qen\u00eb poeti dhe tregimtari amerikan Edgar Allan Po (Edgar Allan Poe, 1809-1849), i cili n\u00eb mosh\u00ebn dyvje\u00e7are mbeti pa prind\u00ebr. U martua me t\u00eb mbes\u00ebn 13-vje\u00e7are \u2013Virxhinia. Me krijimtarin\u00eb e tij u mor Bodleri. E. A. Po vdiq nga delirium trimens.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p><strong>Poet\u00ebt simbolist\u00eb u quajt\u00ebn poet\u00eb t\u00eb n\u00ebmur (po\u00e8tes maudits)<\/strong>.<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsues kryesor t\u00eb simbolizmit n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb franceze jan\u00eb Pol Verleni me p\u00ebrmbledhjet Romanca pa fjal\u00eb dhe Urt\u00ebsi. Ky mbronte tez\u00ebn se arti duhet t\u00eb tregoj\u00eb nuanca, frym\u00ebn rreth gj\u00ebrave, gjurm\u00ebt e jet\u00ebs s\u00eb ikur. Pas tij vjen Srefan Malarme me p\u00ebrmbledhjet Parnasi bashk\u00ebkohor, Faqet e albumit, Disa ting\u00ebllima dhe me poem\u00ebn Pasditja e nj\u00eb faune. \u00c7do t\u00eb marte, simbolist\u00ebt tuboheshin n\u00eb sallonin e tij, n\u00eb Rue de Rome No. 5 n\u00eb Paris p\u00ebr t\u00eb shtjelluar konceptet e reja n\u00eb art. N\u00eb t\u00eb mart\u00ebn letrare merrnin pjes\u00eb edhe piktor\u00eb dhe kompozitor\u00eb t\u00eb njohur t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n<p>Malarmeja m\u00eb s\u00eb ploti i shprehu synimet e simbolist\u00ebve n\u00eb gjuh\u00ebn e re poetike, duke i zbuluar cil\u00ebsit\u00eb e saj, deri at\u00ebher\u00eb t\u00eb paparamenduara dhe duke p\u00ebrcaktuar synimin e poezis\u00eb s\u00eb kulluar, e cila do t\u00eb duhej t\u00eb zbulonte realitetin absolut t\u00eb \u00e7liruar nga ndryshueshm\u00ebria dhe nga vulgariteti i jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme. Malarme \u00ebsht\u00eb i njohur edhe p\u00ebr poezit\u00eb e tij hermetike. Duke qen\u00eb se arti \u00ebsht\u00eb elitist, rrjedhimisht edhe poezia shkruhet p\u00ebr nj\u00eb rreth t\u00eb zgjedhur, t\u00eb ngusht\u00eb njer\u00ebzish \u2013 thoshin simbolist\u00ebt.<\/p>\n<p>N\u00eb rrethin e ngusht\u00eb t\u00eb simbolist\u00ebve ndodhen liriku dhe kritiku letrar francez Sharl Bodleri (apo Bod\u00ebleri) dhe poeti francez Artyr Remboja (Jean Nicillas Arthur Rimbaut, 1854-1891).<\/p>\n<p>Vepr\u00ebn e vet letrare, Remboja e krijoi prej mosh\u00ebs 16 deri n\u00eb mosh\u00ebn 20 vje\u00e7, n\u00eb vitet 1870-1873 apo 1874. N\u00eb mosh\u00ebn 21-vje\u00e7are pushoi s\u00eb shkruari. Mori pjes\u00eb n\u00eb trazirat e vitit 1871 q\u00eb nd\u00ebrlidhen me Komun\u00ebn e Parisit. \u00cbsht\u00eb autor i poem\u00ebs Anija e dehur (Le Bateau ivre, 1871). Pason proza poetike Stina n\u00eb ferr (1873). P\u00ebrmbledhjen e fragmenteve poetike n\u00eb proz\u00eb Iluminime, t\u00eb shkruara n\u00eb vitin 1874, ia publikoi Verleni m\u00eb 1886. Kishte lidhje t\u00eb ngusht\u00eb me Pol Verlenin, q\u00eb zgjati rreth dy vjet, e q\u00eb arriti kulmin n\u00eb Bruksel me nj\u00eb konflikt dramatik, me \u00e7\u2019rast Verleni e q\u00eblloi Rembon n\u00eb dor\u00eb me dy plumba. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, Verleni u d\u00ebnua me dy vjet heqje lirie. Remboja sh\u00ebtiti mbar\u00eb Evrop\u00ebn. Q\u00ebndroi n\u00eb Indi, n\u00eb Egjipt, n\u00eb Arabi, n\u00eb Etiopi. Pas kthimit n\u00eb Paris, iu amputua k\u00ebmba. Vdiq 37-vje\u00e7ar.<\/p>\n<p>Ushtroi ndikim vendimtar n\u00eb poezin\u00eb franceze dhe n\u00eb at\u00eb bot\u00ebrore me gjuh\u00ebn poetike plot\u00ebsisht t\u00eb re, me motivet e pasura dhe me metaforik\u00ebn e fuqishme dhe t\u00eb pazakont\u00eb.<\/p>\n<p>Sharl Bodleri \u00ebsht\u00eb poet lirik, kritik letrar dhe kritik artesh figurative. Nga India ku q\u00ebndroi tre muaj, u kthye me mulaten Zhan Dyval. \u00cbsht\u00eb autor i poezive t\u00eb jasht\u00ebzakonshme n\u00eb proz\u00eb. P\u00ebr shprehjen poetike, p\u00ebr tematik\u00ebn si dhe p\u00ebr preokupimet teorike, konsiderohet personaliteti poetik m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i poezis\u00eb evropiane moderne. Verleni e quajti prij\u00ebs t\u00eb poezis\u00eb moderne. Lidhur me p\u00ebrmbledhjen poetike Lulet e s\u00eb keqes (Les Fleurs du mal, 1857) u hap\u00ebn debate t\u00eb shumta. V\u00ebllimi p\u00ebrmban rreth 150 poezi. Midis tyre Himni i bukuris\u00eb, Albatrosi, Muzgu i mbr\u00ebmjes etj. Gjasht\u00eb poezi u t\u00ebrhoq\u00ebn nga t\u00eb gjitha kopjet e p\u00ebrmbledhjes, nd\u00ebrsa poeti u gjykua p\u00ebr shkeljen e moralit publik, nj\u00ebsoj si Gystav Floberi (Gystave Flaubert, 1821-1880) p\u00ebr romanin Zonja Bovari.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>PIK\u00cbPAMJET TEORIKE DHE LETRARE MODERNE T\u00cb SHEKULLIT XIX Xhelal Zejneli LARPURLARTIZMI &#8211; Arti p\u00ebr art (l\u2019art pour l\u2019art) \u2013 N\u00eb kuptim t\u00eb gjer\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb koncept teorik q\u00eb e formuloi filozofi francez Viktor Kuzen (Victor Cousin, 1792-1867) n\u00eb vitin 1836. K\u00ebrkesat e tij ishin: 1. Arti duhet t\u00eb jet\u00eb i lir\u00eb nga \u00e7do q\u00ebllim; 2. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35,8],"tags":[],"class_list":["post-34801","post","type-post","status-publish","format-standard","category-kulture","category-letersi"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>LARPURLARTIZMI, PARNASIZMI, SIMBOLIZMI - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"LARPURLARTIZMI, PARNASIZMI, SIMBOLIZMI - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"PIK\u00cbPAMJET TEORIKE DHE LETRARE MODERNE T\u00cb SHEKULLIT XIX Xhelal Zejneli LARPURLARTIZMI &#8211; Arti p\u00ebr art (l\u2019art pour l\u2019art) \u2013 N\u00eb kuptim t\u00eb gjer\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb koncept teorik q\u00eb e formuloi filozofi francez Viktor Kuzen (Victor Cousin, 1792-1867) n\u00eb vitin 1836. K\u00ebrkesat e tij ishin: 1. Arti duhet t\u00eb jet\u00eb i lir\u00eb nga \u00e7do q\u00ebllim; 2. [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-11-10T16:51:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/fjala_e_lire.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"100\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"LARPURLARTIZMI, PARNASIZMI, SIMBOLIZMI\",\"datePublished\":\"2018-11-10T16:51:11+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\\\/\"},\"wordCount\":2309,\"commentCount\":0,\"articleSection\":[\"Kultur\u00eb\",\"Let\u00ebrsi\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\\\/\",\"name\":\"LARPURLARTIZMI, PARNASIZMI, SIMBOLIZMI - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2018-11-10T16:51:11+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"LARPURLARTIZMI, PARNASIZMI, SIMBOLIZMI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"LARPURLARTIZMI, PARNASIZMI, SIMBOLIZMI - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"LARPURLARTIZMI, PARNASIZMI, SIMBOLIZMI - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"PIK\u00cbPAMJET TEORIKE DHE LETRARE MODERNE T\u00cb SHEKULLIT XIX Xhelal Zejneli LARPURLARTIZMI &#8211; Arti p\u00ebr art (l\u2019art pour l\u2019art) \u2013 N\u00eb kuptim t\u00eb gjer\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb koncept teorik q\u00eb e formuloi filozofi francez Viktor Kuzen (Victor Cousin, 1792-1867) n\u00eb vitin 1836. K\u00ebrkesat e tij ishin: 1. Arti duhet t\u00eb jet\u00eb i lir\u00eb nga \u00e7do q\u00ebllim; 2. [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2018-11-10T16:51:11+00:00","og_image":[{"width":300,"height":100,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/fjala_e_lire.png","type":"image\/png"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"LARPURLARTIZMI, PARNASIZMI, SIMBOLIZMI","datePublished":"2018-11-10T16:51:11+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/"},"wordCount":2309,"commentCount":0,"articleSection":["Kultur\u00eb","Let\u00ebrsi"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/","name":"LARPURLARTIZMI, PARNASIZMI, SIMBOLIZMI - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"datePublished":"2018-11-10T16:51:11+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/larpurlartizmi-parnasizmi-simbolizmi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"LARPURLARTIZMI, PARNASIZMI, SIMBOLIZMI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34801","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34801"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34801\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34801"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34801"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34801"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}