{"id":35707,"date":"2018-12-13T22:18:11","date_gmt":"2018-12-13T21:18:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=35707"},"modified":"2018-12-20T15:30:01","modified_gmt":"2018-12-20T14:30:01","slug":"historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/","title":{"rendered":"Historian\u00ebve, mashtrues t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare, t\u2019a m\u00ebsojn\u00eb se jo p\u00ebrjet\u00ebsisht mund t\u2019i mbajn\u00eb t\u00eb P\u00ebrbaltur personalitete si Mustafa Merlika Kruja"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\">(<em>Komente rreth Let\u00ebrk\u00ebmbimit Mustafa Kruja \u2013 Pat\u00ebr Paulin Margjokaj<\/em>)<\/p>\n<p>Shkruar nga : <strong>M\u00ebrgim Kor\u00e7a<\/strong>,\u00a025.07.2008<\/p>\n<p>Jemi n\u00eb mesin e dhjetvje\u00e7arit t\u00eb dyt\u00eb q\u00ebkur de jure u p\u00ebrmbys diktatura, ai sistem i dhunsh\u00ebm komunist, por praktikisht mend\u00ebs\u00eda komuniste \u00ebsht\u2019ajo e cila vazhdon e mbisundon n\u00eb v\u00ebndin ton\u00eb lidhur me parimet e demokracis\u00eb si edhe gjykimin e historis\u00eb. Nisur nga ky pohim i p\u00ebrgjithsh\u00ebm, q\u00eb t\u00eb jet\u00eb ky edhe i besuesh\u00ebm, doemos q\u00eb duhet t\u2019a mb\u00ebshtes k\u00ebt\u00eb arsyetim por, me q\u00eb objektivi i k\u00ebtij shkrimi nuk \u00ebsht\u00eb analiza e krahasuar e dy sistemeve, atij diktatorial nga njera an\u00eb si edhe i atij demokratik, por analiza e let\u00ebrk\u00ebmbimit t\u00eb lartp\u00ebrmendur n\u00eb titullin e shkrimit, do t\u00eb trajtohen vet\u00ebm themelet mbi t\u00eb cilat duhet mb\u00ebshtetet demokrac\u00eda q\u00eb analizat historike t\u00eb rezultojn\u00eb sa m\u00eb racionale e po aq edhe t\u00eb paan\u00ebshme.<\/p>\n<p>I a fillojm\u00eb pra, hap mbas hapi, mb\u00ebshtetur n\u00eb kriteret baz\u00eb t\u00eb koncepteve lidhur me demokracin\u00eb, rreth t\u00eb cil\u00ebve fatkeq\u00ebsisht aq \u00ebsht\u00eb spekulluar edhe vazhdon e spekullohet, t\u00eb vem\u00eb n\u00eb dukje se cil\u00ebt duhet t\u00eb jen\u00eb vet\u00eb k\u00ebto koncepte.<\/p>\n<p>Etimologjikisht koncepti demokrac\u00ed n\u00ebnkupton pushtet t\u00eb popullit por, n\u00eb regjimet diktatoriale n\u00eb em\u00ebr t\u00eb k\u00ebtij pushteti, p\u00ebr iron\u00ed jan\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb veprimet m\u00eb antipopullore.<br \/>\nKoncepti i dyt\u00eb themelor \u00ebsht\u2019ai q\u00eb u takon politikave demokratike. K\u00ebto duhet t\u2019i mish\u00ebroj\u00eb t\u00eb zbatuar\u00ebt e nj\u00eb qeverisjeje kushtetuese ku, p\u00ebrligja e ushtrimit t\u00eb saj, t\u00eb p\u00ebrcaktohet nga vullneti i lir\u00eb dhe i pavarur i popullit. E mbi gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb kollon\u00eb mbi t\u00eb cil\u00ebn duhet t\u00eb mb\u00ebshtetet demokrac\u00eda e v\u00ebrtet\u00eb, themelorja e themeloreve \u00ebsht\u00eb kontrolli si edhe kufizimi i pushtetit t\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsit i cili kurrses\u00ed nuk duhet t\u00eb ket\u00eb pushtet absolut ! N\u00eb t\u00eb till\u00eb pushtete, e ka treguar p\u00ebrvoja, edhe historia deformohet simbas interesave t\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsve.<\/p>\n<p>Herodoti, i cili ruan ve\u00e7or\u00ed arsyetimesh tejet bashk\u00ebkohore, ka shpjeguar qart\u00eb nga ana filozofike ndryshimin nd\u00ebrmjet mythos (shtr\u00ebmb\u00ebrimit me q\u00ebllim) dhe histora (fakteve historike). Ai tregonte se si Egjyptasit e vjet\u00ebr i quanin barbar\u00eb t\u00eb gjith\u2019ata q\u00eb nuk e flisnin gjuh\u00ebn e tyre (Hist.II 158, 5) e nj\u00ebkoh\u00ebsisht ka l\u00ebn\u00eb edhe maksim\u00ebn e madhe : &#8230; \u00ebsht\u00eb kusht i pakund\u00ebrshtuesh\u00ebm fakti q\u00eb pushteti i pakuf\u00edsh\u00ebm, detyrimisht \u00e7on n\u00eb pushtet absolut !<\/p>\n<p>Q\u00eb k\u00ebtej lind edhe koncepti i tret\u00eb baz\u00eb lidhur me domosdoshm\u00ebr\u00edn\u2019e njohjes holl\u00ebsishme t\u00eb fakteve t\u00eb kaluara t\u00eb pashtremb\u00ebruara, p\u00ebr t\u2019a gjykuar t\u00eb kaluar\u00ebn si edhe p\u00ebr t\u00eb mos r\u00ebn\u00eb m\u00eb n\u00eb gabime t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura. I konkretizuar ky koncept, gj\u00ebndet i zbatuar n\u00eb hulumtimet tejskajshm\u00ebrisht t\u00eb gjera t\u00eb Sokratit p\u00ebrtej normave e p\u00ebrtej tab\u00fave !<\/p>\n<p>U zun\u00eb n\u00eb goj\u00eb k\u00ebto premisa pik\u00ebrisht sepse paralelisht ka ardhur duke u rritur nevoja e leximit t\u00eb historis\u00eb sipas optik\u00ebs gjyq\u00ebsore, gati domosdoshm\u00ebr\u00eda e v\u00ebnjes n\u00ebn proces e historis\u00eb ose s\u00eb paku t\u00eb episodeve t\u00eb saja m\u00eb tragjike. Planet e veprimit t\u00eb historianit me t\u00eb gjykat\u00ebsit t\u00eb paansh\u00ebm, d\u00ebndur thuajse mbivendosen ndaj njeritjetrit dhe sinteza e tyre duhet t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si udh\u00ebrr\u00ebfyese p\u00ebr veprimet bashk\u00ebkohore si edhe t\u00eb na b\u00ebj\u00eb sa m\u00eb t\u00eb v\u00ebmendsh\u00ebm lidhur me t\u00eb ardhmen. G\u00ebrshetimi kompleks nd\u00ebrmjet historis\u00eb dhe kujtes\u00ebs, nd\u00ebrmjet d\u00ebshir\u00ebs p\u00ebr drejt\u00ebs\u00ed si edhe gjykimit historik, nd\u00ebrmjet rind\u00ebrtimit t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs dhe d\u00ebnimit, (moral apo faktik), t\u00eb personave p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr eg\u00ebrs\u00edn\u2019e regjimeve t\u00eb p\u00ebrmbysura, duhet t\u2019i zhduk\u00eb p\u00ebrfundimisht disa nga fantazmat q\u00eb ve\u00e7 makth vazhdojn\u2019edhe mbjellin.<\/p>\n<p>Mb\u00ebshtetur tashti n\u00eb gjith\u00eb premisat e shtruara m\u00eb lart ku sintetizimi i tyre na \u00e7on n\u00eb p\u00ebrfundimin se : M\u00ebsimet e t\u00eb v\u00ebrtetave pa shtremb\u00ebrime, t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs, kan\u00eb vlera absolute lidhur me t\u00eb ardhmen, e ftoj lexuesin t\u2019a ndjek\u00eb k\u00ebt\u00eb analiz\u00eb fluturimthi q\u00eb do t\u2019i b\u00ebhet v\u00ebllimit t\u00eb botuar me let\u00ebrk\u00ebmbim 11-vje\u00e7ar (1947 \u2013 1958) nd\u00ebrmjet Mustafa Merlika Kruj\u00ebs si edhe priftit fran\u00e7eskan Pat\u00ebr Paulin Margjokajt. N\u00eb qoft\u00eb se, mbas leximit t\u00eb k\u00ebsaj analize, lexuesi intrigohet t\u2019a lexoj\u00eb gjith\u00eb let\u00ebrk\u00ebmbimin origjinal, suksesi do t\u00eb jet\u2019i dyfisht\u00eb : S\u00eb pari, kjo analiz\u00eb do t\u2019ia ket\u00eb arritur q\u00ebllimit, si ftes\u00eb n\u00eb vetvete, q\u00eb t\u00eb lexohet krejt\u00eb v\u00ebllimi. Nga ana tjet\u00ebr, lexuesi i ndersh\u00ebm dhe objektiv, shpresoj se do t\u2019a zgjeroj\u00eb shum\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrimin rreth gjykimeve q\u00eb ka dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrparandej, i keqinformuar, krahasuar me ato q\u00eb do t\u00eb jap\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhshmen, mbas leximit t\u00eb k\u00ebtij margaritari patriotizmi, guri themeli t\u00eb nj\u00eb sjelljeje sh\u00ebmbullore etiko \u2013 morale si edhe t\u00eb nj\u00eb erudicioni skajor !<\/p>\n<p>E ndjej me v\u00ebnd t\u2019a filloj analiz\u00ebn e v\u00ebllimit me let\u00ebrk\u00ebmbime, me portretizimin e b\u00ebr\u00eb nga Tahir Kolgjini t\u00eb figur\u00ebs Mustafa Kruj\u00ebs : Dy gj\u00e2na ishin ato q\u00eb mund t\u2019ia lidhshin k\u00e2mb\u00eb e duer Mustaf\u00ebs n\u00eb zbatimin e vendimit t\u00eb vet : Kur \u00e7ashtja paraqitej e p\u00e1pajtueshme me interesat e Atdheut, ose kur ajo vinte ndesh me parimet e Tija morale.<\/p>\n<p>Tek i shkruan Padres Mustafa Kruja se e ndjen veten n\u00eb shkret\u00ed \u201c&#8230; pa familje, por me uzdaj\u00eb (shpres\u00eb) se nji dit\u00eb e shoh, ve\u00e7se pa miq p\u00ebr gjithmon\u00eb &#8230; un kam me k\u00ean\u00eb k\u00ebtu deri qi mos t\u00eb jet\u00eb gjetun n\u00eb \u00e7do sk\u00e2nj t\u00eb bot\u00ebs nji kafshat\u00eb buke p\u00ebr mue e fitueme me djers\u00ebn t\u2019eme &#8230; \u201d (Fq. 13). E lem\u00eb n\u00eb nj\u00eb an\u00eb situat\u00ebn e trisht\u00eb ku familja dhe gjin\u00edja e tij u kalb burgjeve e internimeve e ai s\u2019e pa kurr\u00eb m\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb jet\u00ebs tij. Po a mund t\u00eb mendohet e t\u00eb b\u00ebhen p\u00ebrqasje me ish kryeministra bashk\u00ebkoh\u00ebs ? M.Kruja, sapo nuk e mban m\u00eb postin e kryeministrit, p\u00ebr t\u2019iu shmangur t\u00eb jetuarit n\u00eb kurriz dashamir\u00ebsh e mir\u00ebb\u00ebr\u00ebsish, gjasht\u00ebdhjet\u00ebvje\u00e7ar \u00ebnd\u00ebrron t\u2019a nxjerr\u00eb kafshat\u00ebn e buk\u00ebs me djers\u00eb t\u00eb tij\u00ebn !<\/p>\n<p>Mir\u00ebnjohje Abas Kupit i cili, duke e marr\u00eb vesh se M.Kruja nuk e p\u00ebrballonte dot jetes\u00ebn n\u00eb Itali, e fton n\u00eb Egjypt pran\u00eb Ahmet Zogut. E M. Kruja shkruan \u201c&#8230; rrethanat m\u00eb kan\u00eb pas\u00eb pajtue me Zogun qysh\u00eb m\u00eb 1943, kur m\u2019u mbush m\u00eandja se populli shqiptar ka nevoj\u00eb p\u00ebr T\u00eb. Tash po pajtohem edhe p\u00ebr s\u2019afri &#8230;! (Fq. 20).<\/p>\n<p>Sa prek\u00ebse tek M. Kruja, duke z\u00ebn\u00eb n\u00eb goj\u00eb vepr\u00ebn e Pat\u00ebr Gjergj Fisht\u00ebs Anzat e Parnasit, ku autori ka v\u00ebn\u00eb mbishkrimin filozofik \u201cQeshem ve\u00e7 pse s\u2019muj me kj\u00e1\u201d, (marr\u00eb nga nj\u00eb autor latin), i tregon Padres se si nd\u00ebrsa ai (M.Kruja) rrekej t\u2019ia mbushte m\u00ebndjen m\u00eb 1920-\u00ebn Pat\u00ebr Gjergjit t\u00eb hartonin nj\u00eb program partije politike, Ai (Pat\u00ebr Gjergji) i kishte th\u00ebn\u00eb \u201c&#8230; Pse po lodhe, more Mustaf\u00eb, Shqipnija qi duem ti e un nuk b\u00e2het!\u201d (Fq. 26).<br \/>\nE ftoj lexuesin t\u2019a ndjek\u00eb me v\u00ebm\u00ebndjen e duhur, si edhe sipas optik\u00ebs s\u00eb sotme t\u00eb viteve 2000, arsyetimin e M.Kruj\u00ebs hedhur n\u00eb let\u00ebr m\u00eb 20 dhjetor 1949 (Fq.26 \u2013 27). \u201c&#8230; Nji dhun\u00eb, po, na kan\u00eb b\u00e2m\u00eb Tyrqit kombtarisht. Jo qi na sunduen kat\u00ebr shekuj e gjys\u00eb, se pa ta ndoshta do t\u00eb na kishte pas\u00eb sundue Sllavi me konsekvenca shum\u00eb m\u00e2 t\u00eb k\u00ebqija kombtarisht, por qi na nd\u00ebrruen f\u00e9n, neve nji grusht gjind mjedis nji bote t\u00eb krishten\u00eb. Kjo gj\u00e2 mund t\u00eb na e ket\u00eb vonue indipendenc\u00ebn t\u2019on\u00eb nja 100 vjet e me at\u00eb vones\u00eb pengue unitetin t\u2019on\u00eb kombtar.\u201d<\/p>\n<p>Nj\u00eb m\u00ebsim i madh nxirret teksa frati i lutet M. Kruj\u00ebs t\u00eb mos humbas\u00eb koh\u00eb por t\u2019i shkruaj\u00eb kujtimet e tija, e M.Kruja i flet lidhur me dy pengesa themelore q\u2019e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb stepet n\u00eb at\u00eb drejtim. Pengesa e par\u00eb, ngurrimi para faktit se duhej t\u00eb shkruante shum\u00eb si edhe gjer\u00ebsisht p\u00ebr vete, duke pas\u00eb qen\u00eb gjithmon\u00eb protagonist n\u00eb jet\u00ebn politike q\u00eb nga pjes\u00ebmarrja e tij n\u00eb ngritjen e flamurit n\u00eb Vlor\u00eb m\u00eb 28 N\u00ebntor t\u00eb 1912-\u00ebs e n\u00eb vazhdim.<\/p>\n<p>Kurse penges\u00ebn e dyt\u00eb, dhe m\u00eb themeloren, M.Kruja e lidhte me faktin q\u00eb \u201c&#8230; Me shum\u00eb prej njer\u00ebzve qi b\u00e2jn\u00eb pjes\u00eb t\u00eb padame t\u00eb kujtimeve t\u00eb mija kam pasun kund\u00ebrshtime politike mjaft t\u2019ashpra e prandej drue se nuk mundem me q\u00ean\u00eb nji gjykues aq\u00eb objektiv sa e lyp historija p\u00ebr ta e p\u00ebr veprat e tyne.\u201d (Fq. 29). Duke mos dashur as t\u00eb b\u00ebjm\u00eb p\u00ebrqasje konkrete, pa le t\u00eb shprehemi me insinuata, por e ftojm\u00eb secilin nga ata q\u00eb profesionalisht e kan\u00eb titullin historian\u00eb, t\u2019a ven\u00eb dor\u00ebn n\u00eb zem\u00ebr e t\u00eb shprehen sinqerisht rreth k\u00ebtij pozicionimi t\u00eb atij q\u00eb ka qen\u00eb dhe vazhdon e mbetet nga personalitetet e shquara t\u00eb kombit ton\u00eb mbi t\u00eb cil\u00ebt m\u00eb shum\u00eb mllef, balt\u00eb dhe insinuata jan\u00eb derdhur q\u00eb nga traktet e para komuniste e p\u00ebrgjat\u00eb gjith\u00eb periudh\u00ebs diktatur\u00ebs. Po nuk e b\u00ebn\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt historian\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb, at\u00ebhere e ftoj lexuesin e gjer\u00eb q\u00eb vet\u00eb ai, tashti q\u00eb i ndri\u00e7ohet ky pozicionim i M.Kruj\u00ebs t\u00eb cilin vet\u00eb lexuesi kurr\u00eb nuk do t\u2019a kishte menduar, t\u2019a krahasoj\u00eb me pohimet tendencioze e deri edhe me q\u00ebndrime rruga\u00e7\u00ebr\u00edje t\u00eb mbajtura nga pseudo-historian\u00eb, (t\u2019ashtuquajtur edhe t\u00eb shquar), p\u00ebrgjat\u00eb ballafaqimesh televizive !<\/p>\n<p>Lidhur me p\u00ebrgatitjen e kryengritjes kundra Mbretit Zog p\u00ebr t\u2019a rr\u00ebzuar at\u00eb nga froni, M.Kruja si p\u00ebrfaq\u00ebsues i t\u00eb gjith\u00eb patriot\u00ebve t\u00eb emigruar, kur takon p\u00ebrfaq\u00ebsuesin e qeveris\u00eb italiane, Giovanni Giro, i thot\u00eb se donin marr\u00ebveshje me karta t\u00eb hapura. Kur italian\u00ebt i zbuluan ato, patriot\u00ebt shqiptar\u00eb nj\u00ebz\u00ebri i refuzuan t\u00eb t\u00ebra pikat duke i th\u00ebn\u00eb M.Kruja, n\u00eb Hotelin Exelsior \u2013 Gallia t\u00eb Milanos, Giros : \u201cMe k\u00ebto kushte, njiqind vjet mbretnoft\u00eb Zogu mbi thronin e Shqipnis!\u201d. A ka nevoj\u00eb p\u00ebr koment ky q\u00ebndrim skajshm\u00ebrisht komb\u00ebtar ku, para plot\u00ebsimit t\u00eb ambicjeve italiane, le t\u00eb q\u00ebndronte m\u00eb mir\u00eb mbi fron armiku i M.Kruj\u00ebs, por shqiptar e jo mik i huaj. Pa le t\u00eb ket\u00eb nevoj\u00eb e t\u00eb fillohet nga p\u00ebrqasjet me pozicionimet e P.K.Sh. ndaj Jugosllavis\u00eb, pa le n\u00eb vazhdim ! (Fq. 45).<\/p>\n<p>M.Kruja, shtjellon nj\u00eb kuad\u00ebr tejet t\u00eb qart\u00eb, (Fq.54-55-56-57), si nga ana e prejardhjeve historike e pastaj edhe e zhvillimeve dinamike, q\u00eb \u00e7uan n\u00eb L.N.\u00c7l., Konferenc\u00ebn e Pez\u00ebs, q\u00ebndrimet e tri partive kryesore shqiptare, lindjen dhe q\u00ebndrimin ndaj fenomenit t\u00eb v\u00ebllavrasjes, si edhe dredh\u00edt\u00eb komuniste ballafaquar me naivitetin dhe pavendosm\u00ebr\u00edn\u2019e nacionalist\u00ebve p\u00ebr t\u2019a kuptuar qart\u00eb situat\u00ebn. P\u00ebrgjat\u00eb leximit t\u00eb k\u00ebtyre faqeve lexuesit, hap mbas hapi, i kthjellohen pyetjet t\u00eb cilat kurr\u00eb nuk guxoi t\u2019i b\u00ebnte hapur, por dhe t\u00eb cilave vet\u00eb, kurr\u00eb nuk u pati gjetur p\u00ebrgjigje. Le t\u2019ia lem\u00eb lexuesit t\u00eb gjykoj\u00eb vet\u00eb. T\u2019i bashkoj\u00eb ai ato q\u00eb dinte, (me gjith\u00eb ato q\u00eb i dukeshin jo aq bind\u00ebse), me k\u00ebto q\u00eb M.Kruja me aq pozicionim hulumtuesi t\u00eb drejtpeshuar, thjesht\u00ebs\u00ed dhe racionalitet i shpjegon, (e q\u00eb lexuesi nuk kishte se si t\u2019i dinte p\u00ebrparandej), dhe le t\u2019a krijoj\u00eb vet\u00eb mozaikun e atyre ngjarjeve q\u00eb sido q\u00eb t\u00eb jet\u00eb, i krahasuar me mozaikun e m\u00ebparsh\u00ebm aq t\u00eb vag\u00eblluar e me boshll\u00ebqe q\u00eb kishte, do t\u00eb ndikoj\u00eb q\u00eb jo vet\u00ebm rrethanat, por edhe gjykimin rreth personave aktiv\u00eb n\u00eb ato rrethana, t\u2019a jap\u00eb shum\u00eb m\u00eb racional e t\u00eb drejt\u00eb tashti e n\u00eb vazhdim.<\/p>\n<p>Tek u p\u00ebrgjigjet pyetjeve t\u00eb Padres fran\u00e7eskan, (Fq.63-64-65-66-67), M.Kruja me v\u00ebrtet\u00ebs\u00ed nxjerr n\u00eb drit\u00eb shum\u00eb momente q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb vag\u00eblluara nga historiograf\u00eda komuniste ku me q\u00ebllim shtremb\u00ebroheshin t\u00eb v\u00ebrteta, liheshin pa treguar rrethana si edhe fakte, ose b\u00ebheshin insinuata q\u00eb kuadri historik t\u00eb deformohej simbas interesave komuniste. Kur lexuesi e ndjek se si M.Kruja e p\u00ebrshkruan d\u00ebshtimin e qeverisjes F.Nolit e gjithashtu se si ky i fundit i k\u00ebrkon mb\u00ebshtetje B.Sovjetik, del n\u00eb drit\u00eb t\u00eb diellit se ajo nuk qe nj\u00eb nism\u00eb apo simpat\u00ed thjesht\u00eb e F.Nolit ose e Kosta Boshnjakut komunist por patriot, por ai bashk\u00ebpunim kishte gjetur edhe mb\u00ebshtetje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, bil\u00e9 edhe bejler\u00ebsh t\u00eb kamur.<\/p>\n<p>K\u00ebsisoji arsyetimi i M.Kruj\u00ebs pse e vetmja alternativ\u00eb ndihme p\u00ebr t\u2019a p\u00ebrmbysur regjimin e Zogut kishte ngelur k\u00ebrkimi i mb\u00ebshtetjes nga B.Sovjetik \u00ebsht\u00eb tejet bind\u00ebs, sepse v\u00ebndet per\u00ebndimore europiane pa p\u00ebrjashtim e mb\u00ebshtesnin Zogun. Jo vet\u00ebm bind\u00ebs, por edhe tejet dometh\u00ebn\u00ebs shpjegimi i tij. Gjithashtu e posa\u00e7me dhe pa rr\u00ebmbime v\u00ebrtet\u00ebs\u00eda me t\u00eb cil\u00ebn M.Kruja referon pozicionimin e klerit katolik ndaj marr\u00ebveshjes eventuale me sovjetik\u00ebt e se si, kur ata desh\u00ebn t\u00eb t\u00ebrhiqeshin e t\u00eb mos pranonin se e kishin mb\u00ebshtetur at\u00eb p\u00ebrkrahje, ngrihet Pat\u00ebr Ambroz Marlaskaj edhe e thot\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn n\u00eb mes burrave pa u stepur fare se i nxirrte g\u00ebnjeshtar\u00eb koleg\u00ebt t\u00eb tij klerik\u00eb. K\u00ebto jan\u00eb momente ky\u00e7e t\u00eb historis\u00eb s\u00eb Kombit ton\u00eb t\u00eb cilave u hidhet drit\u00eb q\u00eb e v\u00ebrteta, edhe kur \u00ebsht\u2019e hidhur, t\u00eb dal\u00eb n\u00eb shesh. K\u00ebsisoji gjykohet drejt\u00eb e pa asnj\u00eb prirje, qoft\u00eb lavd\u00edje apo err\u00ebsimi figure, rreth atyre q\u00eb ishin fark\u00ebtonj\u00ebsit e s\u00eb kaluar\u00ebs t\u00eb popullit ton\u00eb. E kjo n\u00eb ndryshim me historiografin\u00eb komuniste e cila shihte vet\u00ebm heronj ose tradh\u00ebtar\u00eb e gjat\u00eb s\u00eb cil\u00ebs n\u00eb fund, dilte n\u00eb shesh, se udh\u00ebheq\u00ebsi i vet\u00ebm dhe i pagabuesh\u00ebm kishte qen\u00eb nj\u00eb dhe vet\u00ebm nj\u00eb, e t\u00eb tjer\u00ebt q\u00eb e kishin rrethuar p\u00ebr 40 vite n\u00eb mas\u00ebn 90 %, kishin qen\u00eb t\u00eb gjith\u00eb tradh\u00ebtar\u00eb.<\/p>\n<p>Me gjith\u00eb shpjegimet e holl\u00ebs\u00edshme t\u00eb M.Kruj\u00ebs lidhur me prirjen e F.Nolit, Padreja fran\u00e7eskan, n\u00eb p\u00ebrgjigjen e tij shkruan s\u00eb rishmi \u201c &#8230; n\u00eb letr\u00ebn e ardhshme bani mir\u00eb me m\u00eb diftue prap m\u00e2 gjat\u00eb mbi Fan Nolin. Prej kah vjen qi atij i ka h\u00ee aq fort n\u00eb zem\u00ebr Rusija me komuniz\u00ebm? A thue \u00e2sht se ai don me u b\u00e2 pap\u00eb i ortodoksve n\u00eb Shqypni? &#8230;\u201d N\u00eb p\u00ebrgjigjen e tij, M.Kruja, i shtjellon edhe nj\u00eb her\u00eb edhe m\u00eb thell\u00eb ngjarjet e doemos edhe nd\u00ebrthurjen me to t\u00eb figur\u00ebs F.Nolit, por jo pa e theksuar qart\u2019edhe shquar \u201c&#8230; \u00c2sht nji pun\u00eb tep\u00ebr e v\u00ebshtir\u00eb me u gjykue n\u00eb se kjo rrjedh\u00eb e ndodh\u00edvet shqiptare n\u00eb perjod\u00ebn e mbasluft\u00ebs botnore ka q\u00ean\u00eb historikisht nji fat i mir\u00eb apo i keq p\u00ebr Kombin (Fq.76).<\/p>\n<p>Kallzimet e mija k\u00ebtu kan\u00eb vet\u00ebm karakter kronike e jo historije.\u201d Nuk ka se si t\u00eb mos vihet n\u00eb dukje p\u00ebrgjegj\u00ebs\u00eda e jasht\u00ebzakon\u00ebshme q\u00eb e karakterizon M.Kruj\u00ebn n\u00eb dh\u00ebnjen e gjykimeve t\u00eb karakterit historik e prandaj ai d\u00ebshmon vet\u00ebm faktet si kan\u00eb ndodhur e nuk jep asnj\u00eb gjykim p\u00ebr t\u00e1 ! N\u00eb k\u00ebto rrethana \u00ebsht\u2019e pamundur t\u00eb mos i rikujtojm\u00eb lexuesit pozicionimin e M.Kruj\u00ebs kur Padreja fran\u00e7eskan e nxit t\u00eb shkruaj\u00eb kujtimet e ai, duke qen\u00eb se duhet t\u00eb gjykoj\u00eb edhe veprimet e kund\u00ebrshtar\u00ebve t\u00eb tij pohon \u201c&#8230;nuk mundem me q\u00ean\u00eb nji gjykues aq objektiv sa e lyp historija p\u00ebr ta e p\u00ebr veprat e tyne.\u201d (Fq. 29). Pa dashur fare t\u00eb jepen konsiderata apo t\u00eb b\u00ebhen krahasime, vet\u00ebm nj\u00eb moment duhet theksuar : vet\u00eb lexuesi potencial i v\u00ebllimit me let\u00ebrk\u00ebmbimin q\u00eb po analizojm\u00eb, me gjith\u00eb indoktrinimin e pranuar t\u00eb koh\u00ebs kaluar, do t\u00eb vrej\u00eb se sa m\u00eb shum\u00eb q\u00eb dora dor\u00ebs shtohen faqet e lexuara t\u00eb v\u00ebllimit, n\u2019at\u00eb raport, por me kah t\u00eb kund\u00ebrt, do t\u00eb vij\u00eb duke i u zvog\u00ebluar konsiderata p\u00ebr ata historian\u00eb q\u2019e kan\u00eb shkruar historin\u2019e kombit ton\u00eb duke mbajtur syze t\u00eb kuqe.<\/p>\n<p>Me q\u00eb Padreja k\u00ebrkon thellim, M.Kruja nuk p\u00ebrton dhe ia plot\u00ebson d\u00ebshir\u00ebn. K\u00ebsisoji, p\u00ebrgjat\u00eb shpjegimeve dhe analizave q\u00eb b\u00ebn, (Fq.77-78), me nj\u00eb stil kon\u00e7iz, elegant por edhe gjith\u00ebshpjegues, b\u00ebn radiografin\u00eb e Fan Nolit nga ana shoq\u00ebrore, vlerave t\u00eb m\u00ebdha intelektuale si edhe figur\u00ebs si politikan. Dhe jo vet\u00ebm kaq, por ve n\u00eb dukje edhe burr\u00ebr\u00edn\u2019e tij tek rikujton se si, ndon\u00ebse Luigj Gurakuqi i lojti t\u00eb gjitha kartat q\u00eb Imzot Noli mos t\u00eb em\u00ebrohej kryeminist\u00ebr, ky i fundit jo q\u00eb e mposhti egoizmin duke e em\u00ebruar Gurakuqin minist\u00ebr financash, por, si\u00e7 e citon tekstualisht M.Kruja, kur Faik Konica do t\u2019a p\u00ebrbalt\u00eb Nolin duke shkruar n\u00eb Gazet\u00ebn Dielli, mbas ardhjes n\u00eb fuq\u00ed t\u00eb Zogut, se Noli qe b\u00ebr\u00eb veg\u00ebl si edhe kukull n\u00eb duart e Gurakuqit, Noli p\u00ebrgjigjet gjith\u00eb modest\u00ed edhe madh\u00ebsht\u00ed nj\u00ebheresh \u201c&#8230; <em>edhe n\u00eb qofsha b\u00e2m\u00eb veg\u00ebl e nji Luigj Gurakuqit, si\u00e7 thot\u00eb Faiku, kjo gj\u00e2 s\u2019do t\u00eb ishte ve\u00e7se nji nder\u00eb p\u00ebr mue<\/em>.\u201d<\/p>\n<p>Pa le se si e p\u00ebrshkruan M.Kruja me pen\u00ebn e tij t\u00eb fort\u00eb, po n\u2019ato faqe, ngjarjen rreth takimit t\u00eb Mussolinit me p\u00ebrfaq\u00ebsuesin e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Rom\u00eb, Tefik Mborjen. Rreth bised\u00ebs tyre tep\u00ebr sekrete, ku Mussolini k\u00ebmb\u00ebngul mos t\u00eb dilte asnj\u00eb fjal\u00eb se ndryshe do t\u2019i quante t\u00eb pab\u00ebr\u00eb propozimet e tij, br\u00ebnda tri dit\u00ebsh biseda mori dh\u00e9n\u00eb kafeneve t\u00eb Tiran\u00ebs. E M.Kruja intuitivisht merr pozicion duke i dal\u00eb zot T.Mborjes se ve\u00e7 kryeministrit Noli, Mustafa nuk besonte se Tefiku mund t\u00eb kishte informuar as pjestar\u00ebt e qever\u00eds\u00eb. Por nga ana tjet\u00ebr hedh drit\u00eb mbi rrethanat duke u shprehur \u201c&#8230; sigurisht sekretar\u00ebt e tij, miqt\u00eb e tyne e t\u00eb vet sigurisht po &#8230; fati i qeveris\u00eb s\u00eb Fan Nolit ishte caktue qysh\u00eb prej atij \u00e7asti.\u201d<\/p>\n<p>Nuk mund t\u00eb lihet pa u p\u00ebrm\u00ebndur p\u00ebrgjigja e fratit fran\u00e7eskan, sepse n\u00eb p\u00ebrgjigjen e tij lidhur me F.Nolin, do t\u2019a shohin veten shum\u00eb lexues t\u00eb k\u00ebtyre radh\u00ebve. \u201cLetra e juej \u00e2sht nji minier\u00eb njoftimesh fort t\u00eb randsishme. Kta mund t\u00eb thohet tashm\u00e2 p\u00ebr t\u00eb tana letrat t\u2019Ueja. P\u00ebrshkrimi i jet\u00ebs s\u00eb Fan Nolit m\u00eb ka interesue fort. Me u diftue t\u00eb drejt\u00ebn, p\u00ebrpara k\u00ebsaj letre e kam gjykue Fan Nolin krejt ndryshej. Un nuk dijshem kurrgja tjet\u00ebr p\u00ebr te, ve\u00e7 se ai \u00e2sht mik i Rusve, e kjo m\u00eb shtynte mue me formue nji gjykim jo aq t\u00eb favorsh\u00ebm p\u00ebr te.\u201d Ndon\u00ebse Padreja e njihte mir\u00eb an\u00ebn intelektuale t\u00eb Imzot Nolit, duhet theksuar se sa i takon an\u00ebs politike sa keq kishte ndikuar mosnjohja nga ana e tij e personalitetit te Nolit, mbetur deri at\u00ebher\u00eb n\u00eb err\u00ebsir\u00eb.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u2019e qart\u00eb se, po t\u00eb mos ishin intriguese pyetjet q\u00eb i drejtonte Padreja M.Kruj\u00ebs, let\u00ebrk\u00ebmbimi do t\u00eb kishte zgjatur jo m\u00eb shum\u00eb se tri letra t\u00eb nd\u00ebrsjella. Por ishin pyetjet e fran\u00e7eskanit t\u00eb atij niveli q\u00eb ia ngacmonin fantaz\u00edn\u00eb edhe M.Kruj\u00ebs t\u00eb zgjatej me to. Rezultati ? Kemi para nesh nj\u00eb let\u00ebrk\u00ebmbim hi\u00e7 m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl po prej 123 letrash t\u00eb nd\u00ebrsjella. E p\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebsaj vazhde, n\u00eb letr\u00ebn me nr. 31, Padreja shtron pyetjen madhore \u201c Po t\u2019u v\u00eate nji i huej e me t\u00eb sh\u00e1 tue t\u00eb p\u00ebrmendun pun\u00ebn e gjakut n\u00eb Shqypni, (vendetta, ose Blutrache), shka kishi e si kishi me i p\u00ebrgjegj\u00eb Ju atij ? Trajtimi i problemit t\u00eb gjakmarrjes nga ana e M.Kruj\u00ebs, (Fq.106-107-108-109), ndon\u00ebse zhvilluar fare shkurt prej tij, pa as m\u00eb t\u00eb vogl\u00ebn m\u00ebdyshje, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb leksjon i mir\u00ebfillt\u00eb akademik ku ai g\u00ebrsheton k\u00ebndv\u00ebshtrimin juridik teorik, (si duhet konsideruar nga shoq\u00ebr\u00eda e organizuar n\u00eb shtet), me filozof\u00edn\u2019e t\u00eb gjykuarit t\u00eb k\u00ebsaj forme barbare t\u00eb shpagimit, q\u00eb e sintetizon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kon\u00e7ize : \u201c&#8230; parimin e drejts\u00eds s\u2019ka bir robi n\u00eb bot\u00eb qi t\u2019a mohoj\u00eb e qi, kur kjo s\u2019i bie kr\u00e9s s\u00eb vet, t\u00eb mos t\u2019a dishroj\u00eb e mos t\u2019a k\u00ebrkoj\u00eb me k\u00e2mb\u00ebngulje e me z\u00e2 t\u00eb nalt\u00eb &#8230; Nd\u00ebr shoqn\u00edt qi e kan\u00eb kap\u00ebrcye kamot at\u00eb faz\u00eb drejts\u00edje, k\u00ebrset shkandulli (skandali).<\/p>\n<p>E n\u00eb vazhdim trajtohet me nj\u00eb kompetenc\u00eb t\u00eb lart\u00eb shkencore edhe problemi i par\u00eb nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i besimeve fet\u00e1re ku M.Kruja shtjellon kthimin e shoq\u00ebris\u00eb Ilire pagane n\u00eb fen\u2019e krishter\u00eb e cila mbeti sip\u00ebrfaq\u00ebsore. E mbi k\u00ebt\u00eb n\u00ebnshtres\u00eb pagane \u201c erdh shqizma e Shqipnija u ndodh sh\u00ed n\u00eb kufi t\u00eb Okcidentit e t\u2019Orjentit ku s\u2019pr\u00e2ni lufta fetare nd\u00ebrmjet k\u00ebtyne dyve deri n\u00eb dit\u00ebn qi i a mb\u00ebrrini Tyrku me nji f\u00e9 tjet\u00ebr. K\u00ebshtu qi nd\u00ebrgjegja fetare e popullit t\u2019on\u00eb, pa qen\u00eb formue ende mir\u00eb, u p\u00ebshtjellue e u b\u00e2 lamsh. Anarqija morale vazhdoi e nji pushtet i fort\u00eb s\u2019u themelue kurr\u00eb n\u00eb v\u00eandin t\u2019on\u00eb. Prandej zakonet e vjetra, me t\u00eb mirat e t\u00eb k\u00ebqijat bashk\u00eb, mbet\u00ebn gjall\u00eb. Nd\u00ebr ta edhe ndiesija e shpagimit t\u00eb gjakut.\u201d Gjithashtu M.Kruja shpjegon se si k\u00ebto zakone e kan\u00eb rr\u00ebnj\u00ebn kush e di sa mij\u00eb vjet para Lek\u00eb Dukagjinit.<\/p>\n<p>I gjith\u00eb trupi i v\u00ebllimit me let\u00ebrk\u00ebmbimin nd\u00ebrmjet M.Kruj\u00ebs dhe Pat\u00ebr P.Margjokajt, p\u00ebrshkohet pand\u00ebrprer\u00eb nga nj\u00eb m\u00ebsim etike dhe morali niveli t\u00eb lart\u00eb kur \u00ebsht\u00eb fjala lidhur me t\u00eb v\u00ebrtetat historike. Padreja i k\u00ebrkon M.Kruj\u00ebs holl\u00ebsira rreth delegat\u00ebve n\u00eb Kongresin e Paq\u00ebs n\u00eb Paris si Pat\u00ebr Gjergj Fisht\u00ebs si edhe Imzot Luigj Bum\u00e7it. Do sqarime t\u00eb holl\u00ebsishme rreth Kongresit t\u00eb Lushnjes, etj. etj. Pa dashur t\u2019ia shuaj\u00eb aspak k\u00ebrsh\u00ebr\u00edn\u00eb lexuesit t\u00eb k\u00ebtyre radh\u00ebve duke u zgjeruar rreth p\u00ebrgjigjeve q\u00eb i dha M.Kruja Atit fran\u00e7eskan, duke ia l\u00ebn\u00eb k\u00ebsisoji lexuesit t\u00eb plot\u00eb k\u00ebnaq\u00ebs\u00edn\u00eb e t\u00eb lexuarit t\u00eb v\u00ebllimit t\u00eb botuar, do t\u00eb ndalem vet\u00ebm n\u00eb disa momente kulmore q\u00eb e ndjej t\u00eb nevoj\u00ebshme t\u2019i n\u00ebnvizoj. M.Kruja pohon dhe ripohon vazhdimisht se t\u00eb d\u00ebshmuarit si edhe dh\u00ebnja e gjykimeve rreth faktesh e rrethanash historike e ballafaqojn\u00eb studjuesin me v\u00ebshtir\u00ebs\u00ed shkalle sip\u00ebrore (Fq.161 deri 173). E k\u00ebto ai i sheh akoma m\u00eb t\u00eb theksuara tek i duhet t\u2019ia filloj\u00eb me autobiograf\u00edn\u2019e tij, para Padres. Nuk mund t\u00eb mos vihen n\u00eb dukje, p\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebsaj hull\u00edje, disa momente kulmore q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me karakterin e M.Kruj\u00ebs.<\/p>\n<p>Princ Wiedi ishte larguar. Esat Pash\u00eb Toptani e kishte vendosur pushtetin e tij dhe i kishte burgosur t\u00eb gjith\u00eb meshkujt Merlikas, p\u00ebrfshir\u00eb edhe t\u00eb atin e M.Kruj\u00ebs. E sikur nuk mjaftonte me kaq, por burgosi edhe xhaxhan\u2019e Mustaf\u00ebs, t\u00eb fam\u00ebshmin Xhiun e Faj\u00ebs q\u00eb kishte vrar\u00eb mu n\u00eb Stamboll, tek Ura e Gallat\u00ebs, t\u00eb birin e vet\u00eb Vezirit t\u00eb Madh t\u00eb Turqis\u00eb. N\u00eb ato rrethana Esat Pasha l\u00ebshon nj\u00eb urdh\u00ebr q\u00eb, po t\u00eb mos dor\u00ebzohej M.Kruja, t\u00eb gjith\u00eb burrat Merlikas do t\u00eb vareshin. Lind natyrsh\u00ebm pyetja se ku e kishte shkelur n\u00eb kallo M.Kruja Esat Pash\u00ebn q\u00eb ai t\u00eb vepronte me aq armiq\u00ebs\u00ed? Kur Pashai e kishte k\u00ebrkuar bashk\u00ebpunimin e M.Kruj\u00ebs, ky i qe p\u00ebrgjigjur me shkrim: \u201c Juve ju ka fal\u00eb Per\u00ebndija nji em\u00ebn t\u00eb madh e nji kamb\u00eb t\u00eb nalt\u00eb, p\u00e1re edhe gj\u00e2; un s\u2019kam ve\u00e7se nji nder\u00eb, po t\u2019a humb edhe k\u00ebt\u00ea, s\u2019m\u00eb jet m\u00e2 kurrgj\u00e2 tjet\u00ebr!\u201d Ky refuzim i prer\u00eb i M.Kruj\u00ebs e kishte mbushur kup\u00ebn e prandaj edhe Esat Pasha i vendosi at\u00eb kusht madhor alternativ M.Kruj\u00ebs.<\/p>\n<p>E Mustafa \u00e7\u2019b\u00ebri? Vete e dor\u00ebzohet me k\u00ebmb\u00ebt e veta. Tek e sheh n\u00eb burg i ungji, Xhiu i Faj\u00ebs dhe m\u00ebson se ai qe dor\u00ebzuar q\u00eb t\u00eb liroheshin Merlikasit e tjer\u00eb u hidh\u00ebrua keq dhe tha: \u201cPaj flaka t\u2019i kish mb\u00ebrr\u00eem\u00eb n\u00eb kup\u00eb t\u00eb qiellit krejt familjes me sa ka e \u00e7a ka, ve\u00e7 ty mos t\u00eb t\u00eb shihshem k\u00ebtu!\u201d. Situata qe e r\u00ebnd\u00eb. E.Pasha kishte varur n\u00eb litar gjith\u00eb rebel\u00ebt q\u00eb mbas ikjes Princ Wiedit nuk ishin bashkuar me t\u00eb. K\u00ebshtu q\u00eb ve\u00e7 kob pritej nga ai. Kurse, t\u00eb nes\u00ebrmen e vetdor\u00ebzimit t\u00eb M.Kruj\u00ebs, gjith\u00eb burrat Merlikas u kthyen t\u00eb lir\u00eb n\u00eb vatrat e tyre. Le k\u00ebta, por n\u00eb vazhdim, jo q\u00eb nuk e vari M.Kruj\u00ebn por edhe s\u00eb bashku me 300 t\u00eb burgosur t\u00eb tjer\u00eb, mbas gjasht\u00eb muajsh kur pushteti i E.Pash\u00ebs u l\u00ebkund, i ngarkoi n\u00eb anije dhe i d\u00ebrgoi n\u00eb burgun e Barit. Vazhdimi \u00ebsht\u00eb histori dhe lexuesi do t\u2019a m\u00ebsoj\u00eb kur t\u2019a lexoj\u00eb gjith\u00eb v\u00ebllimin me let\u00ebrk\u00ebmbime, por p\u00ebr t\u2019u ndalur dhe n\u00ebnvizuar jan\u00eb dy momente. I pari, se si M.Kruja me ndershm\u00ebrin\u00eb dhe drejt\u00ebs\u00edn\u00eb q\u00eb e karakterizon, rikujton faktin historik duke pohuar se si fjal\u00ebn e dh\u00ebn\u00eb Esat Pasha e mbajti : me t\u2019u dor\u00ebzuar Mustafa, burrat Merlikas u liruan nga burgu. E pastaj vjen pohimi i dyt\u00eb i M.Kruj\u00ebs q\u00eb p\u00ebr armikun e tij pohon: Me mue u suell burr\u00eb (e ka fjal\u00ebn p\u00ebr E.Pash\u00ebn). Rebel\u00ebt e zakonsh\u00ebm i kishte varur n\u00eb litar, nd\u00ebrsa M.Kruj\u00ebn, jo. E M.Kruja e thellon gjykimin gjithmon\u00eb n\u00eb favorin e armikut t\u00eb tij duke shtuar &#8230; Nuk b\u00e2ni asnj\u00e2n\u00ebn prej dy anve t\u00eb dilem\u00ebs qi kishem drashtun un. Sh\u00ebrbimet qi i kishte b\u00e2m\u00eb familj\u2019e ime s\u2019i kishte harruem.<\/p>\n<p>I k\u00ebrkoj tashti ndjes\u00eb lexuesit por nuk mundem t\u00eb hesht pa e b\u00ebr\u00eb nj\u00eb p\u00ebrqasje. T\u00eb krahasohet mir\u00ebnjohja e E.Pash\u00ebs ndaj Merlikasve me q\u00ebndrimin e mbajtur nga Enver Hoxha jo vet\u00ebm ndaj mir\u00ebb\u00ebr\u00ebsve t\u00eb tij ku miqt\u00eb e ngusht\u00eb i pushkatoi, por edhe ndaj atyre q\u00eb duke rrezikuar kokat e tyre i kishin shp\u00ebtuar jet\u00ebn atij gjat\u00eb luft\u00ebs si edhe e kishin mb\u00ebshtetur diktatorin n\u00eb vazhdim. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst binomi E.Pash\u00eb \u2013 E.Hoxh\u00eb.<br \/>\nNga ana tjet\u00ebr pastaj marrim binomin M.Kruja \u2013 E.Hoxha. Si i pohon t\u00eb v\u00ebrtetat M.Kruja p\u00ebr E.Pash\u00ebn e si i shtremb\u00ebron t\u00eb v\u00ebrtetat E.Hoxha p\u00ebr t\u00ebr\u00eb viktimat e tija ku buk\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit b\u00ebhen armiq kurse heronjt\u00eb b\u00ebhen her\u00eb tradh\u00ebtar\u00eb t\u00eb atdheut e her\u00eb poliagjent\u00eb.<\/p>\n<p>I gjithi ky material shtjellohet n\u00eb letr\u00ebn me nr. 49 t\u00eb M.Kruj\u00ebs. E Padreja, duke e lexuar t\u00eb gjith\u00eb at\u00eb let\u00ebr me v\u00ebm\u00ebndjen m\u00eb t\u00eb madhe e duke patur parasysh q\u00ebndrimin e M.Kruj\u00ebs se si ai trembet se mos duke i trajtuar faktet historike mos nuk \u00ebsht\u00eb skajshm\u00ebrisht i drejt\u00eb ndaj vlerave t\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebve politik\u00eb t\u00eb tij, Padreja pohon e thot\u00eb n\u00eb letr\u00ebn me nr. 50 &#8230; Njerzt, qi nuk shofin ve\u00e7se deri sa t\u2019u mb\u00ebrrij\u00eb maja e hund\u00ebs, m\u00e2 von\u00eb, edhe ata kan\u00eb me e justifikue veprimin t\u2019\u00c2nd politik &#8230; Shqypnija e shkret\u00eb n\u00eb periudh\u00ebn nd\u00ebrmjet dy luftave nuk ka pas\u00eb tjet\u00ebr alternativ\u00eb, pos\u00eb asaj: Itali-Jugosllavi&#8230;<\/p>\n<p>Padreja, n\u00eb vazhdim, i b\u00ebn edhe nj\u00eb analiz\u00eb tamam radiologjike vet\u00eb popullit ton\u00eb. Ai e sheh si t\u00eb keqe t\u00eb madhe dembelizmin e tij, egoizmin, mosmbajtjen e fjal\u00ebs s\u00eb dh\u00ebn\u00eb, t\u00eb mos kuptuarit se vjedhja e shtetit \u00ebsht\u00eb po aq e d\u00ebmshme sa edhe vjedhja e pron\u00ebs s\u00eb privatit, etj. etj. dhe p\u00ebrfundon me pohimin se &#8230; Mkati m\u00e2 i madh i shqyptarit, mbas mendimit t\u2019em, \u00e2sht ky : na e mbajm\u00eb vehten p\u00ebr dishka. Po t\u2019i njihshim na munges\u00ebt e mdhaja t\u2019onat, kishin me shkue shum pun\u00eb fort m\u00e2 mir\u00eb se shkojn&#8230;<\/p>\n<p>Letra me nr. 51, ku M.Kruja p\u00ebrshkruan gj\u00ebndjen e tensionuar t\u00eb fund vitit 1918 e n\u00eb vazhdim, e gjithashtu sqaron se si duke p\u00ebgatitur materialet p\u00ebr delegacionin e Konferenc\u00ebs s\u00eb Paq\u00ebs t\u00eb Parisit, gjat\u00eb 4-5 muajve pune gjith\u00ebditore s\u00eb bashku me Luigj Gurakuqin, ata t\u00eb dy nuk kan\u00eb ditur se \u00e7\u2019ishte e si ishte Parisi, duke i p\u00ebrshkruar n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tejet bind\u00ebse rreziqet q\u00eb i kanoseshin v\u00ebndit ton\u00eb nga q\u00ebndrimet shoviniste, i ve kapak me pohimin madhor konkluziv &#8230; \u00c7\u00eb \u00e7ase trishtimi e d\u00ebshprimi kemi kalue n\u2019at Paris &#8230; 800.000 bajonetat e mobilizueme t\u2019Austro-Hungaris n\u00eb 1913 p\u00ebr me shp\u00ebtue qytetin e Shkodr\u00ebs, tash s\u2019ishin m\u00e2. Italija mbahej n\u00eb konferenc\u00ebn e paq\u00ebs p\u00ebr nj\u00e2j traktati q\u00eb sh\u00ebnonte dek\u00ebn e Shqipnis &#8230; Franca p\u00ebrkrahte miqt e vet qi ishin anmiqt t\u2019an\u00eb. Anglija, si gjithmon\u00eb kur s\u2019luejn\u00eb interesa direkte t\u00eb saja, kishte p\u00ebr ligj\u00eb oportunitetin. Wilsoni mjedis dhelpnave plaka t\u2019Evrop\u00ebs i kishte harrue 14 pikat e tija. Me \u00e7\u2019v\u00ebrtyt do t\u00eb b\u00e2jshim mrekulli na t\u00eb shkret\u00ebt n\u00eb k\u00ebt l\u00e2msh pasjonesh e padrejtsish&#8230;<\/p>\n<p>Vet\u00ebm n\u00ebnt\u00eb jan\u00eb faqet e k\u00ebsaj letre. Por ato n\u00ebnt\u00eb faqe hedhin drit\u00eb t\u00eb madhe rreth zhvillimeve t\u00eb asaj kohe si edhe ndikimeve ndaj s\u00eb ardhmes s\u00eb v\u00ebndit ton\u00eb.<br \/>\nLetra me nr.53, n\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb letr\u00ebs Padres ku ai i shtron M.Kruj\u00ebs pyetje karakteri themelor historije komb\u00ebtare, nuk mund t\u00eb ishte e shkurt\u00ebr, (Fq.191 \u2013 214). N\u00eb p\u00ebrfundim vet\u00eb autori i drejtohet Padres duke i theksuar : \u201c&#8230; me k\u00ebt\u00eb kapitull T\u00eb kam dh\u00e2n\u00eb \u00e7elsin e historis politike shqiptare ashtu si\u00e7 e shoh e e gjykoj un vet\u00eb. Mund t\u00eb jem i gabuem, mund t\u00eb kem\u00eb harrue a mbajtun m\u00eand keq ndonji pik\u00eb nd\u00ebr hollsina qi s\u2019e prek e s\u2019e c\u00ebnon themelin; por t\u00eb jesh i sigurt\u00eb se me q\u00ebllim s\u2019kam ndryshue asnji germ\u00eb &#8230;\u201d.<\/p>\n<p>Vet\u00eb ky pohim i M.Kruj\u00ebs n\u00eb p\u00ebrfundimin e shtjellimit t\u00eb pyetjeve q\u00eb k\u00ebrkonin p\u00ebrgjigje, menj\u00ebher\u00eb e intrigon lexuesin kuresht\u00e1r t\u00eb m\u00ebsoj\u00eb se si i trajton M.Kruja problemet. Un\u00eb as nuk do t\u2019ia prish bukurin\u00eb leximit t\u00eb materialit origjinal e as do t\u2019ia shuaj kureshtjen atij q\u00eb d\u00ebshiron t\u2019a lexoj\u00eb materialin e plot\u00eb, duke cituar ndonj\u00eb kalim. P\u00ebrkundrazi, do t\u2019ia mpreh akoma m\u00eb shum\u00eb d\u00ebshir\u00ebn e leximit t\u00eb plot\u00eb duke cituar dy nga pohimet madhore t\u00eb M.Kruj\u00ebs t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb leksjone si edhe themele etiko \u2013 morale mbi t\u00eb cilat duhet t\u00eb jet\u2019i mb\u00ebshtetur mir\u00eb historiani tek e fillon ai trajtimin e problemeve. M.Kruja pohon: \u201c&#8230; gjyqtar\u00ebt n\u2019Angli p\u00ebrpiqen me i kufizue sa m\u00e2 fort qi munden miqs\u00edt e tyne. Edhe historjani mund t\u00eb krahasohet shum\u00eb mir\u00eb me gjyqtar\u00ebt, se edhe ai \u00e2sht nji gjyqtar, sidomos ky krahasim vl\u00e9n aq\u00eb m\u00e2 tep\u00ebr po qe se marrim me shkrue histor\u00edn\u2019e koh\u00ebs s\u2019on\u00eb.\u201d N\u00eb vazhdim, gjithmon\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebsaj hull\u00edje, M.Kruja k\u00ebmb\u00ebngul n\u00eb pohimin madhor : \u201c Miqsija e mirnjohja jan\u00eb sende t\u00eb sh\u00eanjta, por ka p\u00ebrmbi ta nji gj\u00e2 tjet\u00ebr edhe m\u00e2 t\u00eb nalt\u00eb : e v\u00ebrteta.\u201d<\/p>\n<p>Q\u00eb t\u00eb dy k\u00ebta pohime madhor\u00eb t\u00eb M.Kruj\u00ebs, posa\u00e7\u00ebrisht n\u00eb kushtet e sotme t\u00eb zhvillimeve post &#8211; komuniste n\u00eb Shqip\u00ebri, do t\u00eb ishin objekt trajtimi m\u00eb vete si n\u00eb shtrirje e gjithashtu edhe n\u00eb thell\u00ebs\u00ed t\u00eb nj\u00eb analize konkrete shum\u00eb interesante. \u00cbsht\u2019e qart\u00eb se nj\u00eb analiz\u2019e till\u00eb n\u00eb vazhdim, do t\u2019a devijonte vet\u00eb objektin e tem\u00ebs q\u00eb trajtohet, (e prandaj nuk po b\u00ebjm\u00eb p\u00ebrqasje as me gjyqtar\u00eb e as me historian\u00eb bashk\u00ebkoh\u00ebs). Prandaj, n\u00eb sinton\u00ed me linjen q\u00eb i kemi v\u00ebn\u00eb detyr\u00eb vetes q\u00eb t\u00eb ndjekim, (p\u00ebrgjat\u00eb trajtimit t\u00eb letr\u00ebs me nr. 53), nuk i shmangemi dot sjelljes para lexuesit edhe t\u00eb nj\u00eb pozicionimi t\u00eb M.Kruj\u00ebs, i cili \u00ebsht\u00eb sh\u00ebmb\u00eblltyr\u00eb e nj\u00eb q\u00ebndrimi karakterial konsekuent. Tregon M.Kruja se si Esat Pash\u00eb Toptani i drejtohet Xhemil Bej Vlor\u00ebs duke i th\u00ebn\u00eb p\u00ebr Mustaf\u00ebn : &#8230; Ky \u00e2sht m\u00e2 i madhi kundr\u00ebshtar i im, ky qi kam pas\u00eb kujtue se s\u2019do t\u2019ia pritonte edhe pushk\u00eb me qitun p\u00ebr mue, si axha i vet ! E M.Kruja flak\u00eb p\u00ebr flak\u00eb i p\u00ebrgjigjet : \u201cPash\u00eb, hiq dor\u00eb prej k\u00ebtyne pun\u00ebve qi ke nisun p\u00ebr d\u00e2m t\u00eb Shqipnis e provom\u00eb at\u00ebher\u00eb a qes a s\u2019qes pushk\u00eb p\u00ebr ty !\u201d Ky q\u00ebndrim i M.Kruj\u00ebs patjet\u00ebr q\u00eb m\u00eb shtyn t\u2019ia drejtoj lexuesit pyetjen v\u00ebrtet retorike, (q\u00eb n\u00eb rastin e M.Kruj\u00ebs aspak e till\u00eb, sepse historiografia komuniste \u00e7\u2019nuk volli kundra tij p\u00ebrgjat\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00ebsh), se si e gjykon lexuesi tashti, n\u00ebn drit\u00ebn e re q\u00eb hidhet rreth personalitetit t\u00eb M.Kruj\u00ebs, patriotizmin si edhe karakterin e tij ?<\/p>\n<p>Derisa M.Kruja ka mbajtur let\u00ebrk\u00ebmbim t\u00eb rregullt me Padren, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb p\u00ebrm\u00ebndur edhe m\u00eb par\u00eb, kuptohet se ai e vler\u00ebsonte lart vet\u00eb fratin. Mir\u00ebpo p\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebsaj analize t\u00eb v\u00ebllimit me let\u00ebrk\u00ebmbimin e cituar, nisur nga fakti se protagonisti \u00ebsht\u00eb M.Kruja i cili sjell faktet historike edhe jep n\u00eb vazhdim gjykimet e tija, doemos figura e Padres, ndon\u00ebse kuptohet se ai ka qen\u00eb nxit\u00ebsi i bisedave, detyrimisht ka ngelur dishka si n\u00eb hije. P\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb pak larm\u00ed analiz\u00ebs e doemos edhe p\u00ebr t\u00eb hedhur s\u00eb rishmi drit\u00eb mbi figur\u00ebn e Padres, po i sjellim lexuesit pyetjen nr.5 q\u00eb fran\u00e7eskani i drejton M.Kruj\u00ebs (nga 12 pyetjet e letr\u00ebs me nr. 56) :<\/p>\n<p>5) Mons.Ka\u00e7orri, me t\u00eb cilin &#8211; si m\u00eb ke shkrue p\u00ebrpara \u2013 keni pas\u00eb pun\u00eb sa heresh, a \u00e2sht ken\u00eb m\u00e2 fort italofil apor austrofil a por \u00e2sht ken\u00eb shqyptar i sakt\u00eb si Ti e Luigji, qi mendojn kryekrejet t\u00eb mir\u00ebn e atdheut pa u fiksue n\u00eb nji id\u00e9 : jo Ital\u00ed, jo Austr\u00ed, jo Franc\u00eb e jo Gjerman\u00ed !<\/p>\n<p>Me pyetjen q\u00eb frati drejton si edhe me bindjen e tij t\u00eb shprehur pa m\u00ebdyshje ose dyshime, duhet v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje s\u00eb pari, se si ai me ndershm\u00ebr\u00edn\u00eb si edhe atdhedashur\u00edn\u00eb q\u00eb e karakterizojn\u00eb dhe pa u prirur fare nga fraternalizmi ekleziast heton, kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr besnik\u00ebr\u00ed komb\u00ebtare, edhe Monsinjorin e tij ! Nga ana tjet\u00ebr, sa bukur e shpreh ai pozicionimin e tij nga lart\u00ebs\u00edt\u2019e vitit 1952, lidhur me shqiptarofil\u00edn\u00eb e dy laik\u00ebve, Mustafa Kruj\u00ebs dhe Luigj Gurakuqit ! \u00c7far\u00eb sh\u00ebmbulli p\u00ebr t\u2019u marr\u00eb si model i nj\u00eb q\u00ebndrimi t\u00eb prer\u00eb atdhetar, objektiv si edhe mosp\u00ebrfill\u00ebs i shkarravinave pseudohistorike t\u00eb kalemxhinj\u00ebve t\u00eb periudh\u00ebs komuniste, p\u00ebr t\u00eb cilat ai ishte krejt\u00ebsisht n\u00eb dijen\u00ed ! Q\u00ebndrova tek kjo pika \u201c5\u201d e pyetjeve t\u00eb fratit fran\u00e7eskan, sa p\u00ebr t\u00eb hedhur nj\u00eb rreze drite m\u00eb t\u00eb shtrir\u00eb edhe mbi Padren.<\/p>\n<p>E tashti doemos duhet t\u2019i kthehemi e t\u2019i a p\u00ebrndritim lexuesit p\u00ebrgjigjen q\u00eb jep M.Kruja : \u201cKa\u00e7orri ka mendue thjesht e vet\u00ebm si m\u00e2 i kullueti Shqiptar idealist , e ashtu edhe ka veprue.\u201d<\/p>\n<p>E donte dhe e priste k\u00ebt\u00eb p\u00ebrgjigje frati, p\u00ebr Monsinjorin e tij; sepse e donte t\u00eb pam\u00ebdyshur. Nga ana tjet\u00ebr aq m\u00eb shum\u00eb t\u00eb vyer e konsideronte ai p\u00ebrgjigjen, se e dh\u00ebn\u00eb nga nj\u00eb laik feje muslimane ! Nga ana tjet\u00ebr M.Kruja, tejet objektiv dhe i ndersh\u00ebm, duke dijtur t\u2019i gjykoj\u00eb q\u00ebndrimet t\u00eb pandara nga rrethanat, kushtet si edhe mund\u00ebs\u00edt\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur sa m\u00eb maksimalisht objektivat nga k\u00ebnv\u00ebshtrimi atdhet\u00e1r, jep gjykimin e tij t\u00eb prer\u00eb !<\/p>\n<p>Nuk q\u00ebndroj dot pa hedhur drit\u00eb edhe sa i takon pik\u00ebpamjes s\u00eb M.Kruj\u00ebs lidhur me dokumenta q\u00eb, po qen\u00eb t\u00eb shkruara ve\u00e7an\u00ebrisht nga studjues t\u00eb huaj dhe sjellin uj\u00eb n\u00eb vij\u00ebn e mullirit t\u00eb historian\u00ebve shkarravit\u00ebs t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare, merren si fakte historike t\u00eb mir\u00ebfillta. Tek i citon frati se \u00e7far\u00eb ka shkruar studjuesi italian Giannini rreth k\u00ebrkesave t\u00eb Kongresit t\u00eb Lushnjes lidhur me kufijt\u00eb ton\u00eb komb\u00ebtar\u00eb, M.Kruja replikon me nj\u00eb pozicionim studjuesi t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb &#8230; P\u00ebr mue ai tekst \u00e2sht apokryf (me autenticitet t\u00eb dyshimt\u00eb &#8211; sh\u00ebnim i M.K.). Do t\u2019a besojshem vet\u00ebm kur t\u00eb m\u00eb provohej me dokument authentik, b.f. (bie fjala \u2013 sh\u00ebnim i M.K.) me proces \u2013 verbalin e n\u00ebnshkruem prej delegatvet ase nji kumtim diplomatik t\u2019atij kongresi kancellarive t\u00eb hueja. Giannini ka gabime edhe n\u2019at\u00eb pjes\u00ebn tjet\u00ebr &#8230;<\/p>\n<p>Me k\u00ebt\u00eb rast nuk kam se si t\u00eb mos i kthehem edhe nj\u00eb her\u00eb atij q\u00eb do t\u2019a quaja postulati i M.Kruj\u00ebs, i cili duhet t\u00eb jet\u00eb A-ja e moralo \u2013 etik\u00ebs s\u00eb studjuesit t\u00eb historis\u00eb: \u201c Miqsija e mirnjohja jan\u00eb sende t\u00eb sh\u00eanjta, por ka p\u00ebrmbi ta nji gj\u00e2 tjet\u00ebr edhe m\u00e2 t\u00eb nalt\u00eb : e v\u00ebrteta !\u201d Dhe k\u00ebrkimi i k\u00ebsaj t\u00eb v\u00ebrtete i p\u00ebrshkon t\u00eb gjitha letrat e p\u00ebrgjigjeve q\u00eb M.Kruja i drejton fratit.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjat\u00eb t\u00eb gjith\u00eb let\u00ebrk\u00ebmbimit bije n\u00eb sy edhe nj\u00eb element shum\u2019i ve\u00e7ant\u00eb i m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb t\u00eb shkruarit t\u00eb M.Kruj\u00ebs. Se sa kon\u00e7iz ishte ai, del n\u00eb pah n\u00eb dy p\u00ebrgjigjet q\u00eb i jep Padres lidhur me personalitetin e fort\u00eb e karakterplot\u00eb t\u00eb Luigj Gurakuqit. Rasti i par\u00eb \u00ebsht\u00eb tek p\u00ebrshkruan sken\u00ebn e ngjar\u00eb n\u00eb sht\u00ebpin\u2019e nipit t\u00eb Ismail Qemalit, Xhemil Bej Vlor\u00ebs ku e kishte sel\u00edn\u00eb akoma qeveria e porsadal\u00eb mbas shpalljes s\u00eb m\u00ebveht\u00ebs\u00eds\u00eb. P\u00ebrshkruhet se si i zoti i sht\u00ebpis\u00eb i drejtohet me p\u00ebr\u00e7mim Luigj Gurakuqit duke i th\u00ebn\u00eb ushak, (turqisht \u2013 sh\u00ebrb\u00ebtor \u2013 sh\u00ebnim i M.K.), shprehje p\u00ebrbuz\u00ebse me t\u00eb cil\u00ebn Xhemil Beu aludonte marr\u00ebdh\u00ebnjet n\u00eb mes L.Gurakuqit si edhe I. Qemalit. E Gurakuqi \u00e7\u2019q\u00ebndrim mban ? Ja si e p\u00ebrshkruan M.Kruja sken\u00ebn : &#8230; Gurakuqi u \u00e7ue si rrufeja e i mbet me nji paravesh (shuplak\u00eb fytyr\u00ebs \u2013 sh\u00ebnim i M.K.) tur\u00eejve. Tjer\u00ebt e kap\u00ebn beun e e \u00e7uen n\u00eb har\u00e9m te grat\u00eb e s\u2019u b\u00e2 m\u00e2 kurrfar\u00eb reakcjoni. Luigji s\u2019e hiqte n\u2019ato kohna t\u00eb turbullta kurr\u00eb alltijen (koburen \u2013 sh\u00ebnim i M.K.) nga brezi &#8230; (Fq.219 \u2013 220).<\/p>\n<p>Rasti tjet\u00ebr i nj\u00eb q\u00ebndrimi t\u00eb pap\u00ebrkulsh\u00ebm t\u00eb Gurakuqit, ka lidhje me Faik Konic\u00ebn. Ishte viti 1914. Esat Pash\u00eb Toptani, sipas mendimit t\u00eb shum\u00eb patriot\u00ebve, ishte tradh\u00ebtar. Italia e mb\u00ebshteste at\u00eb. Faik Konica bashk\u00ebpunonte nd\u00ebrkoh\u00eb me E.Pash\u00ebn. Nj\u00eb grup patriot\u00ebsh caktojn\u00eb L.Gurakuqin q\u00eb t\u00eb p\u00ebrgatiste nj\u00eb dokument i cili do t\u2019i paraqitej Princ Wiedit. U mblodh\u00ebn n\u00eb Durr\u00ebs shum\u00eb intelektual\u00eb q\u00eb t\u2019a miratonin dokumentin, mbasi t\u2019i b\u00ebnin vrejtjet q\u00eb mendonin. Sapo del Gurakuqi para tyre me dokumentin n\u00eb dor\u00eb q\u00eb t\u2019a lexonte, (vazhdojm\u00eb tani me fjal\u00ebt e M.Kruj\u00ebs) &#8230; Faik Konica s\u2019e l\u00ean me \u00e7el\u00eb goj\u00eb : \u00c7\u2019jan\u00eb ato intriga italiane (?) k\u00eblthet (Konica \u2013 sh\u00ebnim i M.K.). Gurakuqi edhe s\u2019b\u00e2ni tjet\u00ebr, ve\u00e7 p\u00ebrlau shkopin qi kishte atje pran\u00eb dhe ia veshi kr\u00e9s si nji rruf\u00e9. Gjindja u \u00e7ue n\u00eb kamb\u00eb, hyni nd\u00ebrmjet e n\u2019em\u00ebn t\u2019Atdheut, v\u00fbni paq\u00eb. U nd\u00ebgjuen spjegimet, u k\u00ebndue memorandumi, u p\u00eblqye pa asnji ndryshim, pa asnji objekcjon as prej Konic\u00ebs e puna mbaroi me kaq. (Fq.225). Paraqitin interes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst pik\u00ebpamja e fratit lidhur me incidentin e gjithashtu p\u00ebrgjigja q\u00eb i jep M.Kruja Padres. (Fq.229)<\/p>\n<p>Padreja \u00ebsht\u00eb \u00e7uditur se si Konica i hodhi Gurakuqit fjal\u00ebt &#8230; \u00c7\u2019jan\u00eb ato intriga italiane dhe vazhdon &#8230; Luigji e tjer\u00eb nacjonalista bashk\u00ebpunojn\u00eb me Wiedin kundra Esatit, i cili asht i ndihmuem e i prujtun prej italjanvet, e si mund t\u2019i hidhet Luigjit kjo fjal\u00eb ? E M.Kruja i p\u00ebrgjigjet \u201c&#8230; Paj duhet me e pas\u00eb njohun Konic\u00ebn. Cili shqiptar s\u2019ka q\u00ean\u00eb p\u00ebr t\u00ea tradhtuer, intrigant, vagabond, kusar, ignorant, etj.etj.? Ai Luigjit s\u2019i ka l\u00e2n\u00eb v\u00eand n\u00eb vorr, se jo m\u00e2 kur ishte gjall\u00eb &#8230;\u201d (Fq.233).<\/p>\n<p>N\u00eb vazhdim lexuesi do t\u00eb ver\u00eb re se kemi kap\u00ebrxime periudhash kohore. Kjo nuk shpreh moskujdesje nga ana e yn\u00eb, porse stilin pindarik me t\u00eb cilin Padreja i drejton pyetjet. Megjithat\u00eb secila pyetje si edhe p\u00ebrgjigjet, n\u00eb bashk\u00ebs\u00edn\u2019e tyre, hapin dritare q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb mbyllura dhunsh\u00ebm duke filluar q\u00eb nga periudha e diktatur\u00ebs e n\u00eb vazhdim q\u00eb t\u00eb v\u00ebrtetat t\u00eb mos e shihnin drit\u00ebn e diellit por t\u00eb rrinin e t\u2019i mbulonte tisi i harres\u00ebs n\u00ebp\u00ebr fondet e ndaluara t\u00eb arkivave t\u00eb ndryshme !<\/p>\n<p>P\u00ebrgjat\u00eb vazhdimit t\u00eb letr\u00ebs me nr.59, Padreja shtron tez\u00ebn e tij se si lidhur me \u00e7farosjen e elit\u00ebs shqiptare fajin e kan\u00eb serb\u00ebt q\u00eb e dinin se si nuk mund t\u00eb kishte patriot shqiptar i cili t\u00eb mos ishte antiserb dhe vazhdon shprehimisht &#8230; Mbas mendimit t\u2019em pr\u00e1, Enver Hoxha me klyshat e vet t\u00eb kuq, s\u2019ka b\u00e2 tjet\u00ebr ve\u00e7se me \u00e7ue n\u00eb vend urdhnat e Belgradit qi pr\u00e1, simbas mendimit t\u2019em, e ka plotsisht fajin e shfarosjes s\u2019elit\u00ebs shqiptare &#8230; (Fq.230) Nuk shmangemi pa e v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje objektivitetin e fratit q\u00eb krim primar quan hartimin e listave t\u00eb personave p\u00ebr t\u2019u pushkatuar, ndon\u00ebse vazhdon duke pohuar se si &#8230; Mbas gjaset, edhe po t\u2019 mos ishin ken\u00eb urdhnat e Belgradit, do t\u2019ishin ken\u00eb shqiptar\u00ebt vet\u00eb qi me u derdh\u00eb tr\u00fbt\u00eb vllaz\u00ebnve t\u00eb vet shqyptar\u00eb &#8230; Si thue ti ? M.Kruja p\u00ebrgjigjet : \u201c&#8230; a i a ka fajin pyllit spata apo bishti ?\u201d (Fq. 234).<\/p>\n<p>Por n\u00eb vazhdim pastaj ai, duke i b\u00ebr\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb diferenciale t\u00eb nj\u00eb niveli tejet t\u00eb thell\u00eb problemit, e \u00e7on Padren drejt\u00eb p\u00ebrfundimit se kur nj\u00eb armik arrin e fut p\u00ebr\u00e7arje n\u00eb familje, si n\u00eb rastin ton\u00eb ku v\u00ebllai vret v\u00ebllan\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u2019i par\u00eb, kurse armiku do t\u2019a g\u00ebzoj\u00eb grabitjen q\u00eb po p\u00ebrgadit (Kosov\u00ebn), padyshim q\u00eb faji kryesor dhe m\u00eb i madh u mbetet shqiptar\u00ebve ! Kjo sa i takon krimit t\u00eb madh t\u00eb zhdukjes s\u00eb elit\u00ebs t\u00eb kombit ton\u00eb. N\u00eb vazhdim pastaj nuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr koment q\u00ebndrimi i qeveris\u00eb komuniste shqiptare nga njera an\u00eb lidhur me problemin e Kosov\u00ebs e pa le pastaj se si, mbas aneksimit t\u00eb saj Federat\u00ebs Jugosllave pa plebishit, (votim i p\u00ebrgjithsh\u00ebm popullor \u2013 sh\u00ebnim i M.K.), kur pyetet Enver Hoxha gjat\u00eb Konferenc\u00ebs Paq\u00ebs n\u00eb Paris m\u00eb 1946-\u00ebn lidhur me marr\u00ebdh\u00ebnjet Jugosllavi \u2013 Shqip\u00ebri, (ku pyetja i drejtohet me tendenciozitet ), ai p\u00ebrgjigjet : \u201c \u2026 Ne nuk kemi asnj\u00eb problem me Jugosllavin\u00eb, p\u00ebrkundrazi &#8230; \u201c<\/p>\n<p>Duke e lexuar k\u00ebt\u00eb pohim profesor\u00ebt tan\u00eb historian\u00eb n\u00eb dokumentat lidhur me Konferenc\u00ebn e Paq\u00ebs t\u00eb Parisit t\u00eb vitit 1946, e kuptoj se jan\u00eb gj\u00ebndur para v\u00ebshtir\u00ebsish\u00eb por, me q\u00eb ato v\u00ebshtir\u00ebsi si edhe t\u00eb tjera partia dhe komandanti u kishin th\u00ebn\u00eb se duhej t\u2019i kap\u00ebrxenin, historian\u00ebt ashtu b\u00ebn\u00eb. E pastaj n\u00eb vazhdim doemos edhe u specializuan dora\u2013dor\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim e s\u2019pati m\u00eb v\u00ebshtir\u00ebs\u00ed q\u00eb ata t\u00eb mos i shmangnin dot, doemos jo pa ndihm\u00ebn e partis\u00eb m\u00ebm\u00eb !<\/p>\n<p>Letra me num\u00ebr 61 e shkruar prej fratit dhe e drejtuar M.Kruj\u00ebs, mund t\u00eb thuhet pa as m\u00eb t\u00eb vogl\u00ebn frik\u00eb, se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dokument ku nd\u00ebrthuren hulumtimet e b\u00ebra nga frati rreth s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs lidhur me veprimet e karakterit \u201ct\u00ebrhiq e mos k\u00ebput\u201d t\u00eb nacionalist\u00ebve shqiptar\u00eb, n\u00eb ballafaqim me politik\u00ebn italiane, p\u00ebr t\u00eb arritur maksimumin e t\u00eb mirave t\u00eb mund\u00ebshme n\u00eb favor t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ku sinteza e Padres b\u00ebhet bart\u00ebse pyetjesh kardinale nga ana e tij.<\/p>\n<p>Frati citon pohimet e studjuesit gjuh\u00ebtar edhe historian Kost\u00eb \u00c7ekrezit, (botues n\u00eb Lond\u00ebr m\u00eb 1919-\u00ebn i punimit Shqip\u00ebria, e kaluara dhe e tashmja \u2013 sh\u00ebnim i M.K.), i cili n\u00eb nj\u00eb fashikull botuar nga fundi i vitit 1951 n\u00eb Washington shprehet se pas d\u00ebshtimit t\u00eb l\u00ebvizjes s\u00eb Fierit &#8230; par\u00ebsia e v\u00ebndit dhe jo vet\u00ebm bejler\u00ebt, arriti n\u00eb p\u00ebrfundimin logjik q\u00eb, mbasi Zogu mbahej n\u00eb fuqi me an\u00ebn e p\u00ebrkrahjes q\u00eb kishte nga Italija Fashiste, e vetmja rrug\u00eb p\u00ebr t\u2019a hequr qafe ishte q\u2019ata, si t\u00eb par\u00ebt e v\u00ebndit, t\u00eb b\u00ebnin nj\u00eb marr\u00ebveshje direkte me qeverin\u00eb e Rom\u00ebs. Nd\u00ebrmjet\u00ebs p\u00ebr k\u00ebt\u00eb marr\u00ebveshje ishin Shefqet Bej V\u00ebrlaci i Elbasanit dhe Mustafa Merlika i Kruj\u00ebs. Marr\u00ebveshja u plot\u00ebsua n\u00eb Dhjetor 1938. E mbasi shtron pik\u00ebpamjen e \u00c7ekrezit, frati e fton M.Kruj\u00ebn t\u2019ia kthjelloj\u00eb mir\u00eb rrethanat, pozicionimin e Italis\u00eb si edhe p\u00ebrzgjedhjet q\u00eb detyrohet t\u00eb b\u00ebj\u00eb par\u00eda e emigracionit shqiptar, nisur gjith\u00ebnj\u00eb nga parimi i veprimit sa m\u00eb n\u00eb favor t\u00eb interesave komb\u00ebtare shqiptare.<\/p>\n<p>N\u00eb faqet 239 e deri n\u00eb faqen 248, M.Kruja i b\u00ebn Padres nj\u00eb paraqitje t\u00eb plot\u00eb e me t\u00eb gjitha detajet, (t\u00eb cilat pik\u00eb p\u00ebr pik\u00eb gj\u00ebnden n\u00eb Arkivin e Shtetit Shqiptar si edhe n\u00eb Arkivin e Ministris\u00eb Jashtme t\u00eb Italis\u00eb \u2013 sh\u00ebnim i M.K.), duke treguar hapat e nd\u00ebrsjella t\u00eb nd\u00ebrmarra p\u00ebrgjat\u00eb bisedimeve si nga p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i qeveris\u00eb fashiste italiane Giovanni Giro e nga ana tjet\u00ebr nga ana e M.Kruj\u00ebs si i caktuar t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsoj\u00eb t\u00eb kat\u00ebr grupet e nacionalist\u00ebve shqiptar\u00eb jasht\u00eb Atdheut m\u00ebm\u00eb. \u00cbsht\u2019e qart\u00eb se vet\u00ebm leximi i plot\u00eb i atyre dhjet\u00eb faqeve shkruar nga M.Kruja n\u00eb sqarim t\u00eb pyetjes fratit, e ndri\u00e7ojn\u00eb lexuesin. Megjithat\u00eb, me pak rrjeshta t\u00eb mijt\u00eb sa p\u00ebr t\u2019a ngjall\u00eb k\u00ebrsh\u00ebr\u00edn\u2019e m\u00ebtejshme t\u00eb lexuesit, do t\u00eb cek ndonj\u00eb moment kulmor pozicionimi nga ana e M.Kruj\u00ebs sipas marr\u00ebveshjes me grupet nacionaliste.<\/p>\n<p>* Shqiptar\u00ebt e pranonin nj\u00eb princ t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb Savoia (si\u00e7 kishte qen\u00eb edhe Princ Wiedi). * Nuk pranonin regjim fashist n\u00eb Shqip\u00ebri. * Asnj\u00eb koncesjon, (l\u00ebshim n\u00eb d\u00ebm t\u00eb v\u00ebndit), Italis\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me pavar\u00ebsin\u00eb komb\u00ebtare shqiptare. E mbasi i shtrohen G.Giros k\u00ebto sinore, M.Kruja e ndjen nevoj\u00ebn edhe t\u2019i shtoj\u00eb &#8230; me q\u00eb nd\u00ebrmjet shteteve kurr\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb asgj\u00eb e as jepet pa nj\u00eb leverd\u00ed t\u00eb nd\u00ebrsjell\u00eb, e pyes Qeverin\u00eb Italiane n\u00ebp\u00ebrmjet teje, n\u00eb se Italia e ndjen veten plot\u00ebsisht t\u00eb k\u00ebnaqur me nj\u00eb Princ t\u00eb Sht\u00ebpis\u00eb Savoia mbi fronin e Shqip\u00ebris\u00eb apo mendon t\u00eb parashtroj\u00eb edhe pretendime t\u00eb tjera &#8230;<\/p>\n<p>E kur Giro-ja shton se mendimi i pal\u00ebs italiane \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb ket\u00eb shkrirje t\u00eb dy kurorave mbret\u00ebrore, t\u00eb ket\u00eb shkrirje t\u00eb ushtrive, t\u00eb diplomacis\u00eb si edhe financave, M.Kruja i pohon pa l\u00ebkundje \u201c&#8230; At\u00ebhere, i dashur Giro, n\u00eb k\u00ebto kondita dhe p\u00ebrsa m\u00eb takon mua si edhe miqve t\u00eb mi, Mbreti Zog mundet t\u00eb mbret\u00ebroj\u00eb edhe nj\u00ebqind vite mbi fronin e Shqip\u00ebris\u00eb !\u201d Pa dashur t\u00eb zgjatem, i lejoj vetes t\u2019i drejtoj vet\u00ebm nj\u00eb pyetje lexuesit : p\u00ebrgjat\u00eb 47 viteve t\u00eb diktatur\u00ebs komuniste, \u00ebsht\u00eb ndeshur lexuesi me ndonj\u00eb q\u00ebndrim sadopak t\u00eb krahasuesh\u00ebm me pozicionimin kren\u00e1r dhe dinjitoz t\u00eb M.Kruj\u00ebs ndaj shtetit q\u00eb ai priste t\u2019a mb\u00ebshteste ?<\/p>\n<p>Edhe pak fjal\u00eb lidhur me nj\u00eb fakt me t\u00eb cilin lidhen spekullime tejet t\u00eb ul\u00ebta t\u00eb b\u00ebra gjat\u00eb dhjetravje\u00e7ar\u00ebsh p\u00ebr t\u2019a ndikuar opinionin publik shqiptar n\u00eb nj\u00eb drejtim krejt\u00ebsisht t\u00eb padrejt\u00eb ndaj realitetit. Fjal\u00ebn e kam rreth telegrameve t\u00eb drejtuar Mussolinit nga Grenobli. Kopjet e telegrameve ndodhen n\u00eb arkiva dhe jan\u00eb t\u00eb botuara n\u00eb gjith\u00eb shtypin italian t\u00eb dat\u00ebs 8 prill 1939. Ata kurr\u00eb nuk jan\u00eb botuar integralisht p\u00ebrgjat\u00eb diktatur\u00ebs, kurse popullit, duke ia cituar me n\u00ebnkuptime dhe insinuata, i jan\u00eb paraqitur ata si kulmi i tradh\u00ebtis\u00eb ndaj Atdheut. Ja se si formulohej pak a shum\u00eb (sipas kujtes\u00ebs s\u00eb M.Kruj\u00ebs \u2013 sh\u00ebnim i M.K.) telegrami i par\u00eb : \u201c N\u00eb \u00e7astin q\u00eb fati i Kombit t\u2019on\u00eb gj\u00ebndet tashm\u00eb krejt\u00ebsisht n\u00eb dor\u00ebn t\u2019uaj, duam t\u00eb shpresojm\u00eb se do t\u2019a tregoni bujar\u00edn\u00eb t\u2019uaj duke i respektuar t\u00eb drejtat e tija si Shtet i pavarur.\u201d<\/p>\n<p>Lidhur me telegramin e dyt\u00eb, t\u00eb nisur me 13 ose 14 prill 1939, M.Kruja pohon &#8230; si pam\u00eb qi u shpall bashkimi personal, t\u00eb cilin na e kishim prapsun, si dhe formimin e nji qeverije shqiptare me t\u00eb gjith\u00eb ministrat, si ma par\u00eb, aty mbrenda edhe minist\u00ebr t\u00eb jasht\u00ebm, lufte e financash, na erdh pak shpirti e i d\u00ebrguem Mussolinit nji telegraf\u00eb t\u00eb dyt\u00eb tue i th\u00e2n\u00eb se i pranojshim v\u00eandimet e atij kuv\u00eandi me shpres\u00eb qi prej atyne vendimeve do t\u00eb dilte bashkimi i t\u00eb t\u00e2n\u00eb Shqiptarvet n\u00ebn flamurin e Sk\u00ebnderbegut.<\/p>\n<p>K\u00ebta telegrame aq t\u00eb p\u00ebrfolur nga historiograf\u00eda komuniste, a nuk na dalin tashti n\u00eb nj\u00eb drit\u00eb krejt\u00eb tjet\u00ebr pa le edhe t\u00eb gjindsh\u00ebm (vet\u00eb telegramet) si qen\u00eb formuluar origjinalisht ? Dhe momenti q\u00eb duhet theksuar e n\u00ebnvizuar \u00ebsht\u00eb se n\u00eb telegramin e dyt\u00eb i m\u00ebshohet t\u00eb kujtuarit t\u00eb marr\u00ebveshjes kaluar p\u00ebr t\u2019u bashkuar gjith\u00eb Trojet Shqiptare, Kosova, pjes\u00ebrisht Maqedonia si edhe \u00c7am\u00ebria, n\u00ebn flamurin e Sk\u00ebnderbeut !<\/p>\n<p>Me k\u00ebt\u00eb rast k\u00ebrkimi i s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs si edhe pozicionimi i ndersh\u00ebm ndaj fakteve historike t\u00eb paraqitura pa deformime, pa le pastaj shtremb\u00ebrime n\u00eb interpretim, m\u00eb detyron t\u2019ia n\u00ebnvizoj lexuesit vullnetmir\u00eb faktin se si Mustafa Kruja, kur flet p\u00ebr past\u00ebrt\u00edn\u2019e figur\u00ebs historianit k\u00ebrkon q\u00eb historiani t\u2019a pohoj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn si\u00e7 \u00ebsht\u00eb, qoft\u00eb ajo e v\u00ebrtet\u00eb edhe kundra bindjeve patriotike t\u00eb historianit vet\u00eb ! (Fq.285).<\/p>\n<p>Si\u00e7 e sheh lexuesi i k\u00ebtyre radh\u00ebve, jemi munduar t\u00eb vem\u00eb n\u00eb dukje pohimet madhore t\u00eb Mustafa Kruj\u00ebs p\u00ebrgjat\u00eb letrave t\u00eb tija me p\u00ebrgjigje drejtuar Padres, ku si nj\u00eb fill i ngjyrosur duket qart\u00eb pozicionimi i tij tejet i ndersh\u00ebm ndaj t\u00eb v\u00ebrtetave historike pa marr\u00eb parasysh interesa as partishm\u00ebr\u00ed edhe kur \u00ebsht\u00eb fjala t\u00eb thuhen t\u00eb v\u00ebrtetat cilatdo qofshin ato, edhe kur bijn\u00eb ndesh me bindjet patriotike t\u00eb hitorishkruesit !. Ja ku po e kujtojm\u00eb, mes shum\u00eb syresh, edhe nj\u00eb pohim gati \u2013 gati t\u00eb pabesuesh\u00ebm (Fq.315). Tek e pyet frati n\u00eb se ishte e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb gjat\u00eb t\u00ebrheqjes s\u00eb ushtrive serbe n\u00ebp\u00ebr Shqip\u00ebri, (mbas thyerjes q\u00eb p\u00ebsuan ato prej ushtrive austro \u2013 hungare), ato ishin sulmuar nga nj\u00ebsi ushtarake shqiptare, M.Kruja, ai antiserbi i regjur, pohon : &#8230; \u00c7a paske k\u00ebnduem mbi trazimin e S\u00ebrbet prej nesh kur jan\u00eb t\u00ebrhjekun n\u00ebp\u00ebr Shqipni p\u00ebrpara sulmit austro \u2013hungar n\u00eb fillim t\u00eb 1916-s nuk \u00e2sht rr\u00ean\u00eb, mjerisht. Po thom mjerisht, se mbas mendimit t\u2019em nuk na nderon aspak.<\/p>\n<p>Esati nuk kishte kurrfar\u00eb pushteti nd\u00ebr malet asokohe. \u00c7\u2019m\u00ebsim niveli tejet t\u00eb lart\u00eb etiko \u2013 moral duhet t\u00eb nxjerrin nga ky pozicionim historian\u00ebt bashk\u00ebkohor\u00eb ! E konsideron turp goditjen mbrapa krah\u00ebve t\u00eb nj\u00eb ushtr\u00ede t\u00eb thyer n\u00eb ikje e sip\u00ebr, qoft\u00eb ajo edhe ushtr\u00eda serbe armike tradicionale e jona. Nga ana tjet\u00ebr, edhe n\u00eb rastin kur e kishte mund\u00ebs\u00edn\u00eb t\u00eb hesht\u00ebte, duke ia l\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs\u00edn\u00eb Esat Pash\u00ebs, armikut t\u00eb betuar t\u00eb vet\u00eb Mustafa Kruj\u00ebs, ky i del zot duke u shprehur se ai (Esat Pasha \u2013 sh\u00ebnim i M.K.) nuk kishte asnj\u00eb pushtet n\u00eb malet shqiptare. A kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr komente k\u00ebto pozicionime shkencore jasht\u00eb \u00e7\u2019do kuadri politik dhe m\u00ebr\u00edsh\u00eb personale t\u00eb M.Kruj\u00ebs, pa le t\u00eb b\u00ebhen p\u00ebrqasje me pseudostudime e pseudoanaliza historishkruesish t\u00eb periudh\u00ebs diktatoriale e q\u00eb vazhdojn\u00eb edhe sot e k\u00ebsaj dite e mbahen akoma p\u00ebr historian\u00eb ?<\/p>\n<p>Letra e 101-t\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb model analize shkencore historike se si M.Kruja i p\u00ebrgjigjet Padres lidhur me pyetjet rreth rolit t\u00eb Esat Pash\u00ebs n\u00eb vrasjen e komandantit t\u00eb Shkodr\u00ebs s\u00eb rrethuar, Hasan Rizait.<\/p>\n<p>N\u00eb faqen 382 M.Kruja u b\u00ebn nj\u00eb ndarje krer\u00ebve kosovar\u00eb n\u00eb kat\u00ebr kategori, lidhur me pozicionimin e tyre ndaj pavar\u00ebs\u00eds\u00eb. T\u2019a lexoj\u00eb lexuesi at\u00eb faqe. T\u00eb q\u00ebndroj\u00eb pastaj dhe me m\u00ebndje t\u00eb tij\u00ebn emrat e Hasan Prishtin\u00ebs ose Bajram Currit e n\u00eb vazhdim, t\u2019i z\u00ebv\u00ebnd\u00ebsoj\u00eb me emrat e drejtuesve t\u00eb sot\u00ebm t\u00eb Kosov\u00ebs, (doemos edhe n\u00eb kushtet e rrethanave t\u00eb sotme). E kur t\u2019a ket\u00eb nd\u00ebrtuar k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr n\u00eb m\u00ebndjen e tij, nga p\u00ebrqasja a nuk vjen n\u00eb p\u00ebrfundimin e M.Kruj\u00ebs q\u00eb pohon se &#8230; nd\u00ebr kren\u00ebt e Kosov\u00ebs mbretnonte Khaosi &#8230;? (<em>rr\u00ebmuja \u2013 sh\u00ebnim i M.K.<\/em>).<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrmbyllje<\/strong> :<br \/>\nP\u00ebr nj\u00eb gjys\u00ebm shekulli historia u shkrua sipas fitimtar\u00ebve dhe pavar\u00ebsisht nga deformimet dhe shtimit t\u00eb radh\u00ebve t\u00eb tradh\u00ebtar\u00ebve me armiq t\u00eb rinj, historian\u00ebt zyrtar\u00eb shkruanin histori t\u00eb re sipas skenarit t\u00eb urdh\u00ebruar nga udh\u00ebheq\u00ebsi i pagabuar. Edhe sot, me inercin\u00eb e autoritetit shkencor t\u00eb fituar n\u00eb sistemin e kaluar, vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrkujtojn\u00eb dhe t\u00eb shkruajn\u00eb n\u00ebp\u00ebr tekste historie, sipas tyre te vertetat e ashtuquajtura historike !<br \/>\nP\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebsaj hull\u00edje nuk i shmangem dot dhe e ftoj grupin e personave q\u00eb e kan\u00eb paraqitur librin e \u00c7atin Sara\u00e7it si hedhje drit\u00eb mbi figur\u00ebn e Ahmet Zogut, t\u2019a d\u00ebgjojn\u00eb nj\u00eb k\u00ebmban\u00eb rreth ortakut t\u00eb tret\u00eb t\u00eb treshes A.Zogu, Jak Ko\u00e7i dhe \u00c7.Sara\u00e7i, t\u00eb cil\u00ebt honoraret (lexo ryshfetet) i ndanin m\u00eb tresh me p\u00ebrqindje t\u00eb caktuara. K\u00ebta jan\u00eb vall\u00eb njer\u00ebzit pohimet e t\u00eb cil\u00ebve na rekomandohet t\u2019i marrim si fakte historike ? Njihemi tashti me p\u00ebrgjigjen q\u00eb i jep M.Kruja fratit, tek e pyet ky se si e njihte ai Jak Ko\u00e7in. M.Kruja i p\u00ebrgjigjet duke e cil\u00ebsuar si aventurier nga m\u00eb t\u00eb poshtrit n\u00eb bot\u00eb dhe t\u00eb pashoq nd\u00ebr shqiptar\u00eb. E bile shton se po t\u00eb kishte qen\u00eb Jak Ko\u00e7i personalitet historik, M.Kruja do t\u00eb sillte n\u00eb tryez\u00eb edhe fakte por shton &#8230; Jaku s\u2019e meriton as me ndym\u00eb goj\u00eb e let\u00ebr me t\u00ea &#8230;<\/p>\n<p>Gjithsecili person q\u00eb rreth M.Kruj\u00ebs nuk ka pas\u00eb d\u00ebgjuar asgj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7 propagand\u00ebs komuniste, e mendon at\u00eb tradh\u00ebtar t\u00eb atdheut, t\u00eb shitur tek Italia Fashiste si edhe kriminel. Si pasoj\u00eb as e p\u00ebrfytyron dot se si ky njeri ishte bashk\u00ebn\u00ebnshkrues i Dokumentit t\u00eb M\u00ebveht\u00ebs\u00eds\u00eb m\u00eb 28 N\u00ebntor t\u00eb 1912-\u00ebs n\u00eb Vlor\u00eb, bashk\u00ebhartues me L.Gurakuqin i t\u00eb gjitha memorandumeve edhe notave q\u00eb delegacioni shqiptar i paraqiste Konferenc\u00ebs s\u00eb Paq\u00ebs n\u00eb Paris. Nga ana tjet\u00ebr as q\u00eb mund t\u2019a mendoj\u00eb se M.Kruja qe personi q\u00eb p\u00ebr t\u00eb pranuar portofolin e kryeministrit i vuri kusht Italis\u00eb q\u00eb flamurit t\u2019i hiqeshin dy simbolet e fashizmit si edhe nyja e sht\u00ebpis\u00eb Savoia. A i shkon m\u00ebndja k\u00ebtij lexuesi se M.Kruja, duke par\u00eb se qeveria italiane i shkeli kushtet e marr\u00ebveshjes p\u00ebr rr\u00ebzimin e Mbretit Zog dhe e shkeli ushtarakisht Shqip\u00ebrin\u00eb, qeverin\u2019e tij e nd\u00ebrtoi me antiitalian\u00eb t\u00eb njohur ? Dhe cili qe pik\u00ebsynimi i tij me k\u00ebt\u00eb veprim ? Q\u00eb qeveria, n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb sfer\u00ebn e veprimtar\u00eds\u00eb s\u00eb saj, t\u00eb ishte sa m\u00eb e ngurt\u00eb ndaj nd\u00ebrhyrjeve t\u00eb qeveris\u00eb italiane duke e frenuar shtrirjen e ndikimit t\u00eb saj.<\/p>\n<p>Mund t\u00eb duket e pabesueshme, por M.Kruja q\u00e9 kryeministri i cili jo q\u00eb Qazim Koculin, ish udh\u00ebheq\u00ebsin ushtarak t\u00eb Luft\u00ebs Vlor\u00ebs t\u00eb vitit 1920, e pati em\u00ebruar komisar t\u00eb lart\u00eb t\u00eb qeveris\u00eb, po kur italian\u00ebt nxit\u00ebn veglat e tyre t\u2019a vrisnin me atentat Qazim Koculin, Mustafa Kruja n\u00eb em\u00ebr t\u00eb qeveris\u00eb tij dha dor\u00ebheqjen e pakontestueshme dhe t\u00eb prer\u00eb !<\/p>\n<p>Mbasi t\u00eb jen\u00eb lexuar k\u00ebto radh\u00eb e pastaj t\u00eb jet\u00eb zgjeruar fusha e njohjes duke e lexuar edhe v\u00ebllimin e plot\u00eb t\u00eb let\u00ebrk\u00ebmbimit, \u00ebsht\u2019e qart\u00eb se secili q\u00eb ka nj\u00eb minimum ndershm\u00ebr\u00ede n\u00eb nd\u00ebrgjegjen e tij do t\u00eb duhet tani e tutje t\u2019a rishikojn\u00eb me sy si edhe m\u00ebndje kritike gjith\u00eb mor\u00edn\u00eb e pohimeve q\u00eb jan\u00eb paraqitur dhe predikuar si t\u00eb v\u00ebrteta historike deri m\u00eb sot nga ata historian\u00eb shkarravinash pseudohistorike p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt fol\u00ebm pak m\u00eb sip\u00ebr.<\/p>\n<p>Kaq sa u shkrua deri m\u00eb tani, ka p\u00ebr q\u00ebllim vet\u00ebm t\u2019a t\u00ebrheq\u00eb lexuesin potencial t\u00eb v\u00ebllimit t\u00eb plot\u00eb, p\u00ebr t\u2019a par\u00eb Mustafa Kruj\u00ebn n\u00eb drit\u00ebn e tij t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb i takon si atdhetar i skajsh\u00ebm dhe i pap\u00ebrkulsh\u00ebm lidhur me pozicionimet e tija parimore t\u00eb nj\u00eb q\u00ebndrimi etiko \u2013 moral shkalle nga m\u00eb sip\u00ebroret.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo diktatura ve\u00e7 balt\u00ebs q\u00eb hodhi e nuk pushoi s\u00eb hedhuri mbi k\u00ebt\u00eb figur\u00eb patriotike madhore t\u00eb kombit ton\u00eb, me dhun\u00eb b\u00ebri t\u00eb mbulohet me harres\u00eb ana tjet\u00ebr, po aq e shquar e k\u00ebtij personaliteti v\u00ebrtet shum\u00ebplanesh, si studjues i gjuh\u00ebs edhe prejardhjes s\u00eb saj, aspekt i cili, p\u00ebr t\u00eb mos u zgjatur shum\u00eb materiali, nuk u trajtua fare. K\u00ebrsh\u00ebr\u00edn\u00eb edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim lexuesi do t\u2019a shuaj\u00eb kur t\u2019a ket\u00eb n\u00eb dor\u00eb v\u00ebllimin e mir\u00ebfillt\u00eb origjinal.<\/p>\n<p><em>Detroit, dhjetor 2006<\/em><\/p>\n<blockquote><p><em>D\u00ebrgoi p\u00ebr publikim, <strong>Tom\u00eb Mrijaj<\/strong>, gazetar<\/em><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Komente rreth Let\u00ebrk\u00ebmbimit Mustafa Kruja \u2013 Pat\u00ebr Paulin Margjokaj) Shkruar nga : M\u00ebrgim Kor\u00e7a,\u00a025.07.2008 Jemi n\u00eb mesin e dhjetvje\u00e7arit t\u00eb dyt\u00eb q\u00ebkur de jure u p\u00ebrmbys diktatura, ai sistem i dhunsh\u00ebm komunist, por praktikisht mend\u00ebs\u00eda komuniste \u00ebsht\u2019ajo e cila vazhdon e mbisundon n\u00eb v\u00ebndin ton\u00eb lidhur me parimet e demokracis\u00eb si edhe gjykimin e historis\u00eb. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-35707","post","type-post","status-publish","format-standard","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Historian\u00ebve, mashtrues t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare, t\u2019a m\u00ebsojn\u00eb se jo p\u00ebrjet\u00ebsisht mund t\u2019i mbajn\u00eb t\u00eb P\u00ebrbaltur personalitete si Mustafa Merlika Kruja - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Historian\u00ebve, mashtrues t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare, t\u2019a m\u00ebsojn\u00eb se jo p\u00ebrjet\u00ebsisht mund t\u2019i mbajn\u00eb t\u00eb P\u00ebrbaltur personalitete si Mustafa Merlika Kruja - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"(Komente rreth Let\u00ebrk\u00ebmbimit Mustafa Kruja \u2013 Pat\u00ebr Paulin Margjokaj) Shkruar nga : M\u00ebrgim Kor\u00e7a,\u00a025.07.2008 Jemi n\u00eb mesin e dhjetvje\u00e7arit t\u00eb dyt\u00eb q\u00ebkur de jure u p\u00ebrmbys diktatura, ai sistem i dhunsh\u00ebm komunist, por praktikisht mend\u00ebs\u00eda komuniste \u00ebsht\u2019ajo e cila vazhdon e mbisundon n\u00eb v\u00ebndin ton\u00eb lidhur me parimet e demokracis\u00eb si edhe gjykimin e historis\u00eb. [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-12-13T21:18:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-12-20T14:30:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/fjala_e_lire.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"100\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"50 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"Historian\u00ebve, mashtrues t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare, t\u2019a m\u00ebsojn\u00eb se jo p\u00ebrjet\u00ebsisht mund t\u2019i mbajn\u00eb t\u00eb P\u00ebrbaltur personalitete si Mustafa Merlika Kruja\",\"datePublished\":\"2018-12-13T21:18:11+00:00\",\"dateModified\":\"2018-12-20T14:30:01+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\\\/\"},\"wordCount\":10092,\"commentCount\":0,\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\\\/\",\"name\":\"Historian\u00ebve, mashtrues t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare, t\u2019a m\u00ebsojn\u00eb se jo p\u00ebrjet\u00ebsisht mund t\u2019i mbajn\u00eb t\u00eb P\u00ebrbaltur personalitete si Mustafa Merlika Kruja - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2018-12-13T21:18:11+00:00\",\"dateModified\":\"2018-12-20T14:30:01+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Historian\u00ebve, mashtrues t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare, t\u2019a m\u00ebsojn\u00eb se jo p\u00ebrjet\u00ebsisht mund t\u2019i mbajn\u00eb t\u00eb P\u00ebrbaltur personalitete si Mustafa Merlika Kruja\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Historian\u00ebve, mashtrues t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare, t\u2019a m\u00ebsojn\u00eb se jo p\u00ebrjet\u00ebsisht mund t\u2019i mbajn\u00eb t\u00eb P\u00ebrbaltur personalitete si Mustafa Merlika Kruja - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Historian\u00ebve, mashtrues t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare, t\u2019a m\u00ebsojn\u00eb se jo p\u00ebrjet\u00ebsisht mund t\u2019i mbajn\u00eb t\u00eb P\u00ebrbaltur personalitete si Mustafa Merlika Kruja - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"(Komente rreth Let\u00ebrk\u00ebmbimit Mustafa Kruja \u2013 Pat\u00ebr Paulin Margjokaj) Shkruar nga : M\u00ebrgim Kor\u00e7a,\u00a025.07.2008 Jemi n\u00eb mesin e dhjetvje\u00e7arit t\u00eb dyt\u00eb q\u00ebkur de jure u p\u00ebrmbys diktatura, ai sistem i dhunsh\u00ebm komunist, por praktikisht mend\u00ebs\u00eda komuniste \u00ebsht\u2019ajo e cila vazhdon e mbisundon n\u00eb v\u00ebndin ton\u00eb lidhur me parimet e demokracis\u00eb si edhe gjykimin e historis\u00eb. [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2018-12-13T21:18:11+00:00","article_modified_time":"2018-12-20T14:30:01+00:00","og_image":[{"width":300,"height":100,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/fjala_e_lire.png","type":"image\/png"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"50 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"Historian\u00ebve, mashtrues t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare, t\u2019a m\u00ebsojn\u00eb se jo p\u00ebrjet\u00ebsisht mund t\u2019i mbajn\u00eb t\u00eb P\u00ebrbaltur personalitete si Mustafa Merlika Kruja","datePublished":"2018-12-13T21:18:11+00:00","dateModified":"2018-12-20T14:30:01+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/"},"wordCount":10092,"commentCount":0,"articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/","name":"Historian\u00ebve, mashtrues t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare, t\u2019a m\u00ebsojn\u00eb se jo p\u00ebrjet\u00ebsisht mund t\u2019i mbajn\u00eb t\u00eb P\u00ebrbaltur personalitete si Mustafa Merlika Kruja - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"datePublished":"2018-12-13T21:18:11+00:00","dateModified":"2018-12-20T14:30:01+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historianeve-mashtrues-te-historise-kombetare-ta-mesojne-se-jo-perjetesisht-mund-ti-mbajne-te-perbaltur-personalitete-si-mustafa-merlika-kruja\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Historian\u00ebve, mashtrues t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare, t\u2019a m\u00ebsojn\u00eb se jo p\u00ebrjet\u00ebsisht mund t\u2019i mbajn\u00eb t\u00eb P\u00ebrbaltur personalitete si Mustafa Merlika Kruja"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35707","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35707"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35707\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35707"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35707"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35707"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}