{"id":37347,"date":"2019-01-21T11:20:05","date_gmt":"2019-01-21T10:20:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=37347"},"modified":"2019-01-21T11:24:48","modified_gmt":"2019-01-21T10:24:48","slug":"nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/","title":{"rendered":"Nikolla Pano flet p\u00ebr problemin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb shqiptar\u00ebve, Shqip\u00ebris\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>#<a href=\"https:\/\/www.rtsh.al\/lajme\/perballe-nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>P\u00ebrball\u00eb-TVSH<\/strong><\/a>, <em>5 Dhjetor 2018<\/em><\/p>\n<p><strong>Nikolla Pano<\/strong>, i lindur dhe rritur n\u00eb nj\u00eb familje shqiptare n\u00eb SHBA \u00ebsht\u00eb nj\u00eb historian q\u00eb flet jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb shkuar\u00ebn, por edhe p\u00ebr sfidat e tashme dhe t\u00eb ardhme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe shqiptar\u00ebve n\u00eb rajon.<\/p>\n<p>Historiani njohur e ka nj\u00eb p\u00ebrgjigje p\u00ebr pyetjen: cili \u00ebsht\u00eb problemi m\u00eb i madh q\u00eb ka sot vendi, sipas tij \u00ebsht\u00eb trash\u00ebgimia e hidhur dhe mungesa e fatit historik &#8211; nj\u00eb vend q\u00eb ka arritur me vones\u00eb dhe v\u00ebshtir\u00ebsi at\u00eb \u00e7far\u00eb kombe t\u00eb tjera e kan\u00eb arritur me koh\u00eb. \u201c<strong>Shqip\u00ebris\u00eb, thot\u00eb ai, i duhet gjithmon\u00eb t\u00eb kap\u00eb koh\u00ebn e humbur!<\/strong>\u201d<\/p>\n<p>\u201c<em>P\u00ebr Profesor Panon, fakti q\u00eb m\u00eb shum\u00eb se gjysma e popullit shqiptar u la jasht\u00eb kufijve t\u00eb shtetit t\u00eb krijuar m\u00eb 1913, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga tragjedit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb historis\u00eb ton\u00eb<\/em>\u201d \u2013<\/p>\n<p>Sot, shqiptar\u00ebt n\u00eb rajon, thot\u00eb profesor Pano, duhet t\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb me nj\u00ebri tjetrin n\u00eb fush\u00ebn kulturore, ekonomike dhe politike, por nuk duhet t\u00eb nguten drejt bashkimit.<\/p>\n<p>P\u00ebr iden\u00eb e \u201ckorrigjimin e kufijve\u201d \u2013 historiani i njohur shqiptar thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb duhet par\u00eb, por duhet treguar shum\u00eb kujdes p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb interesat e popullsis\u00eb shqiptare dhe p\u00ebr t\u00eb mos hapur kutin\u00eb e Pandor\u00ebs n\u00eb rajon.<\/p>\n<p>I rritur n\u00ebn ndikimin e shqiptar\u00ebve t\u00eb m\u00ebdhenj si Fan Noli dhe Faik Konica, profesor Pano flet p\u00ebr rolin e madh dhe t\u00eb paz\u00ebv\u00ebnd\u00ebsuesh\u00ebm t\u00eb lobit shqiptar shqiptar n\u00eb Amerik\u00eb gjat\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, por edhe p\u00ebr kontributin tanish\u00ebm.<\/p>\n<p>Institucionet si Vatra, Dielli, Kisha Ortodokse shqiptare, fark\u00ebtuan patriotizimin shqiptar n\u00eb Shtetet e Bashkuara. Kur Shqip\u00ebria dhe shqiptar\u00ebt ishin n\u00eb rrezik, ishte kontributi i nj\u00eb galaksie t\u00eb njohur shqiptar\u00ebsh q\u00eb b\u00ebn\u00eb t\u00eb mundur q\u00eb president\u00ebt amerikan\u00eb, disa her\u00eb gjat\u00eb nj\u00eb shekulli, (q\u00eb nga Presidenti Uillson e deri tek President\u00ebt Klinton e Bush) t\u00eb b\u00ebnin nd\u00ebrhyrje vendimtare n\u00eb \u00e7aste kritike p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Duke folur p\u00ebr sfidat e sotme t\u00eb Tiran\u00ebs, Nikolla Pano thot\u00eb se duhet luftuar pabarazia sociale, bjerrja e shtres\u00ebs s\u00eb mesme dhe i duhet dh\u00ebn\u00eb fund situat\u00ebs kaotike n\u00eb drejt\u00ebsi. Shqip\u00ebria duhet b\u00ebr\u00eb thot\u00eb ai &#8211; nj\u00eb vend i drejt\u00eb ku njer\u00ebzit nuk duhet t\u00eb vler\u00ebsohen nga fakti se k\u00eb njohin, por nga ajo \u00e7far\u00eb din\u00eb.<\/p>\n<p>Profesor Pano q\u00eb ka vizituar shpesh Shqip\u00ebrin\u00eb gjat\u00eb 45 viteve t\u00eb fundit i njeh personalisht drejtuesit e tranzicionit t\u00eb gjat\u00eb shqiptar &#8211; ata, thot\u00eb ai &#8211; jo gjithmon\u00eb kan\u00eb vepruar n\u00eb interesin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p><em>M\u00eb posht\u00eb intervista e prof. Nikolla Panos me gazetarin Lutfi Dervishi<\/em><\/p>\n<blockquote><p><em>Mir\u00ebmbr\u00ebma, sonte kemi n\u00eb intervist\u00eb profesorin e njohur t\u00eb historis\u00eb Nikolla Pano, i cili i ndjek zhvillimet e Shqip\u00ebris\u00eb nga distanca n\u00eb Amerik\u00eb, por edhe duke vizituar shpesh Shqiperin\u00eb. Vizita e tij e par\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb n\u00eb vitin 1973. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb ai ka qen\u00eb 39 vje\u00e7 dhe n\u00eb dekadat n\u00eb vijim, pas vitit 1990 \u00ebsht\u00eb vizitor i rregullt i Shqip\u00ebris\u00eb, vendit ku kan\u00eb lindur prind\u00ebrit e tij.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Nikolla Pano - intervist\u00eb\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2019\/nikolla-pano-interviste.jpg\" alt=\"\" width=\"660\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><strong>Profesor Pano, mir\u00ebserdhe n\u00eb programin e Televizionit Publik Shqiptar.<\/strong><\/p>\n<p>G\u00ebzohem shum\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Intervist\u00ebn do ta zhvillojm\u00eb n\u00eb t\u00eb dy gjuh\u00ebt, n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe dhe n\u00eb gjuh\u00ebn angleze.<\/strong><\/p>\n<p>Shum\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Dua t\u2019iu pyes p\u00ebr vizit\u00ebn e par\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, n\u00eb vitin 1973. Dua t\u2019u pyes pak p\u00ebr emocionet e p\u00ebrziera. N\u00eb nj\u00eb an\u00eb, vinit p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vendlindjen e prind\u00ebrve t\u00eb tu, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr Shqip\u00ebria n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte nj\u00eb shoq\u00ebri e mbyllur, ishte n\u00ebn regjimin komunist. Njer\u00ebzit nuk mund t\u00eb l\u00ebviznin lirisht, nuk mund t\u00eb flisnin lirisht, feja ishte e ndaluar, prona private ishte e ndaluar. A mund t\u00eb na tregosh pak si e p\u00ebrjetuat vizit\u00ebn e par\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri?<\/strong><\/p>\n<p>S\u00eb pari nuk e dija se \u00e7far\u00eb m\u00eb priste. Kisha koh\u00eb q\u00eb p\u00ebrpiqesha p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb viz\u00eb. M\u00eb n\u00eb fund arrita ta marr nj\u00eb viz\u00eb. Po prisja me mall t\u00eb takohesha me njer\u00ebz t\u00eb familjes time. Kisha nj\u00eb kush\u00ebri t\u00eb par\u00eb n\u00eb Kor\u00e7\u00eb dhe disa kush\u00ebrinj t\u00eb tjer\u00eb. Nuk dija shum\u00eb p\u00ebr ta, me p\u00ebrjashtim t\u00eb letrave q\u00eb shk\u00ebmbeja me to,\u2026 kisha lexuar shum\u00eb p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb. Por ende nuk e dija se \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodhte. Por kur erdha u \u00e7udita p\u00ebr mir\u00eb, sepse t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt q\u00eb takova, jo vet\u00ebm pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb familjes time ishin shum\u00eb t\u00eb dashur, shum\u00eb miq\u00ebsor, shum\u00eb t\u00eb hapur. Ishte shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb t\u00eb kuptoja se ky vend qeverisej nga nj\u00eb regjim totalitar, sepse n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet me familjen time m\u00eb dukej sikur po takohesh me miqt\u00eb e mi n\u00eb Amerk\u00eb apo n\u00eb ndonj\u00eb vend tjet\u00ebr t\u00eb Europ\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Nuk pikase ndonj\u00eb shenj\u00eb t\u00eb varf\u00ebris\u00eb apo represionit n\u00eb at\u00eb koh\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb fillim jo, por pak m\u00eb von\u00eb kur doja t\u00eb vizitoja qytete t\u00eb tjera t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb mu b\u00eb shum\u00eb e qart\u00eb se duhet t\u00eb isha n\u00ebn shoq\u00ebrin\u00eb e nj\u00eb personi t\u00eb besuar t\u00eb regjimit, dhe m\u00eb pas kur vizitova Shqip\u00ebrin\u00eb, u ndaluam her\u00eb pas her\u00eb n\u00eb postblloqe policie dhe shpejt e kuptova se jeta n\u00eb Shqip\u00ebri nuk ishte e nj\u00ebjt\u00eb me jet\u00ebn n\u00eb vende t\u00eb tjera t\u00eb Europ\u00ebs apo n\u00eb SHBA. Kjo ishte tejet e qart\u00eb. Dhe n\u00eb momentin q\u00eb po largohesha nga Shqip\u00ebria ishte koha e \u201cplenumit t\u00eb kat\u00ebrt\u201d, fillimi i shtypjes s\u00eb intelektual\u00ebve n\u00eb Shqip\u00ebri dhe ishte nj\u00eb nga periudhat e err\u00ebta t\u00eb historis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Mbaj mend se kur kalova n\u00eb Tiran\u00eb, shihja flet\u00ebrrufet\u00eb q\u00eb ishin t\u00eb pranishme pothuaj n\u00eb gjith\u00eb qytetin dhe njer\u00ebzit ishin t\u00eb shqet\u00ebsuar nga \u00e7far\u00eb po ndodhte dhe ishte edhe m\u00eb e qart\u00eb p\u00ebr mua se Shqip\u00ebria ishte vend i shtypur, dhe i udh\u00ebhequr nga njer\u00ebz t\u00eb vij\u00ebs s\u00eb ashp\u00ebr.<\/p>\n<p><strong>Ju u lind\u00ebt n\u00eb SHBA m\u00eb 1934 dhe prind\u00ebrit e tu erdh\u00ebn n\u00eb Amerik\u00eb nga Kor\u00e7a\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Po, babai im e la Shqip\u00ebrin\u00eb m\u00eb 1911 dhe n\u00ebna m\u00eb 1919. Ata emigruan n\u00eb Amerik\u00eb. N\u00eb fillim im at\u00eb jetoi n\u00eb Nju Hampsher dhe n\u00ebna ime n\u00eb Mei. M\u00eb pas shkuan n\u00eb Boston, aty u njoh\u00ebn dhe u martuan m\u00eb 1930. Motra im u lind m\u00eb 1931, un\u00eb u linda m\u00eb 1934 dhe motra e vog\u00ebl u lind m\u00eb 1939.<\/p>\n<p><strong>Lindur dhe rritur n\u00eb nj\u00eb familje shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb. Flisnit shqip?<\/strong><\/p>\n<p>Po flisnim shqip. U rrit\u00ebm me dygjuh\u00eb dhe dy kultura si\u00e7 i themi ne andej. Im ati hapi nj\u00eb dyqan ushqimor, k\u00ebshtu q\u00eb natyrisht ne filluam t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb edhe anglisht, n\u00ebna nisi t\u00eb m\u00ebsoj dhe t\u00eb flas\u00eb anglisht, por n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb ne flisnim shqip n\u00eb sht\u00ebpi. Gjyshja vinte dhe q\u00ebndronte shpesh tek ne dhe me t\u00eb ne m\u00ebsuam shum\u00eb mir\u00eb shqipen. M\u00eb von\u00eb, edhe im at\u00eb m\u00eb m\u00ebsoi t\u00eb lexoj shqip dhe sillte n\u00eb sht\u00ebpi gazet\u00ebn Dielli dhe m\u00eb pas edhe gazet\u00ebn Iliria dhe im at\u00eb m\u00eb mund\u00ebsoi q\u00eb t\u00eb takoj edhe personalitete t\u00eb shquara shqiptare si Fan Noli dhe t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb jetonin n\u00eb zon\u00ebn e Bostonit. Ne shkonim n\u00eb kish\u00ebn ortodokse shqiptare t\u00eb Sh\u00ebn Gjergjit dhe sh\u00ebrbesat n\u00eb kish\u00eb ishin n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, dhe gradualisht ne m\u00ebsuam shum\u00eb mir\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, ndoshta jo shk\u00eblqyesh\u00ebm, sepse me kalimin e koh\u00ebs ne p\u00ebrdornim pak m\u00eb rrall\u00eb, por ne si f\u00ebmij\u00eb u rrit\u00ebm duke m\u00ebsuar dhe folur gjuh\u00ebn shqipe n\u00eb familje.<\/p>\n<p><strong>Ju jeni pag\u00ebzuar me emrin Nikolla Kristo, n\u00eb nderim t\u00eb shqiptarit t\u00eb par\u00eb q\u00eb ka shkuar n\u00eb Amerik\u00eb n\u00eb vitin 1886, ai kthehet disa vite m\u00eb pas n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb vitin 1892 dhe merr me vete 17 shqiptar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb dhe kjo \u00ebsht\u00eb kolonia e par\u00eb shqiptare n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs.<\/strong><\/p>\n<p>Po kjo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, 17 djemt\u00eb ishin nga katundet e Kor\u00e7\u00ebs dhe ata ishin b\u00ebrthama e komunitetit shqiptaro-amerikan dhe gradualisht n\u00eb fund t\u00eb shekullit 19 dhe n\u00eb filim t\u00eb shekullit 20 gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb shqiptar\u00eb emigruan n\u00eb Amerik\u00eb dhe n\u00eb fillim t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, ishin afro 10 mij\u00eb shqiptar\u00eb n\u00eb SHtetet e Bashkuara. Numri i sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb pak i v\u00ebshtir\u00eb sepse deri n\u00eb n\u00ebntor t\u00eb vitit 1912, nuk kishte Shqip\u00ebri dhe shumica e atyre q\u00eb erdh\u00ebn kishin pasaporta turko-osmane, disa erdh\u00ebn nga Greqia, disa nga Rumania, disa nga Egjipit, pra \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb thuash nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb sakt\u00eb, por ne besojm\u00eb se m\u00eb 1914 ishin 10 mij\u00eb shqiptar\u00eb n\u00eb SHBA.<\/p>\n<p><strong>Shqiptar\u00ebt q\u00eb lan\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb p\u00ebr Amerik\u00ebn, shkuan p\u00ebr pun\u00eb, p\u00ebr biznes, m\u00eb ambicioz\u00ebt p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb mjek, avokat\u00eb, por \u2026jo historian\u00eb. Pse zgjodh\u00ebt t\u00eb b\u00ebheshin historian?<\/strong><\/p>\n<p>S\u00eb pari, at\u00eb q\u00eb edh\u00ebn n\u00eb fillim erdh\u00ebn p\u00ebr t\u00eb mbijetuar, p\u00ebr t\u00eb punuar, p\u00ebr t\u00eb kursyer dhe disa prej tyre p\u00ebr t\u2019u kthyer s\u00ebrish n\u00eb atdhe dhe ndoshta edhe p\u00ebr t\u00eb nisur biznes. Por ata q\u00eb ndenj\u00ebn n\u00eb Amerik\u00eb, mblodh\u00ebn para dhe nj\u00eb nga arsyet q\u00eb mblodh\u00ebn para shum\u00eb dhe jetuan me shum\u00eb kursime, \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u2019i jepnin f\u00ebmij\u00ebve nj\u00eb t\u00eb ardhme m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, psh si un\u00eb q\u00eb jam brezi par\u00eb i lindur n\u00eb Amerik\u00eb, prind\u00ebrit donin t\u00eb na d\u00ebrgonin n\u00eb shkoll\u00eb. Un\u00eb isha i interesuar n\u00eb histori, shum\u00eb shok\u00eb t\u00eb mi ishin t\u00eb interesuar p\u00ebr mjek\u00ebsi, ligj apo biznes dhe kjo p\u00ebr shkak t\u00eb lidhjeve dhe shoq\u00ebrive t\u00eb krijuara n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri dhe shum\u00eb zgjodh\u00ebn biznesin sepse fryma e sip\u00ebrmarrjes ishte nxitur nga prind\u00ebrit- shum\u00eb prej tyre kishin biznese t\u00eb vogla- dhe shum\u00eb prej tyre b\u00ebn\u00eb goxha pasuri.<\/p>\n<p><strong>Cili ishte ndikimi q\u00eb pat\u00ebn tek ti njer\u00ebz t\u00eb m\u00ebdhenj si Fan Noli, Faik Konica, dhe m\u00eb pas Stavri Sk\u00ebndo?<\/strong><\/p>\n<p>Fan Noli, sigurisht nuk ishte vet\u00ebm lideri shpirt\u00ebror i komunitetit shqiptar, por ishte edhe lideri intelektual, ai shkroi si historian, ai shkroi shum\u00eb artikuj n\u00eb gazetat e koh\u00ebs, ai ishte intelektual i madh dhe shum\u00eb prej nesh, n\u00eb fakt jo shum\u00eb, por disa prej nesh e adhuronim dhe kishim edhe fatin t\u00eb bisedonim disa her\u00eb me Fan Nolin, ai na nxiste dhe ishte shum\u00eb i k\u00ebnaqur q\u00eb disa prej nesh do t\u00eb studionim p\u00ebr historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebr kultur\u00ebn shqiptare dhe betejat e shqiptar\u00ebve p\u00ebr t\u00eb ruajtur identitetin shqiptar.<\/p>\n<p><strong>Njer\u00ebz t\u00eb m\u00ebdhenj si Fan Noli dhe Faik Konica, t\u00eb dy u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb jepnin kontributet e tyre n\u00eb Shqip\u00ebri, por nuk ja dol\u00ebn. Ishte Shqip\u00ebria vend i vog\u00ebl p\u00ebr t\u2019i mbajtur k\u00ebtu njer\u00ebzit e m\u00ebdhenj?<\/strong><\/p>\n<p>Interesant \u00ebsht\u00eb fakti se si Noli ashtu edhe Konica jetuan shum\u00eb pak vite t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tyre n\u00eb Shqip\u00ebri, por kurr\u00eb nuk humb\u00ebn sensin e identitetit shqiptar apo komb\u00ebtar, por si\u00e7 edhe ju sugjeroni, kontributin e tyre m\u00eb t\u00eb madh p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb e dhan\u00eb jasht\u00eb saj. Aktivitetet e Nolit dhe Konic\u00ebs p\u00ebr Vatr\u00ebn jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. Kontributi Nolit dhe Konic\u00ebs \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb sepse ata ndihmuan q\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb ktheheshin n\u00eb qendr\u00ebn kryesore t\u00eb nacionalizmit shqiptar.<\/p>\n<p>Komuniteti shqiptar n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs ishte fark\u00ebtuesi i tre institucioneve kryesore q\u00eb ndihmuan zhvillimin dhe p\u00ebrparimin e nacionalizmit shqiptar: s\u00eb pari formimi i Kish\u00ebs Ortodokse shqiptare, k\u00ebt\u00eb vit p\u00ebrurojm\u00eb 110 vjetori e liturgjis\u00eb s\u00eb par\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe n\u00eb Kish\u00ebn Ortodokse:<\/p>\n<p>S\u00eb dyti gazeta \u201cDielli\u201d q\u00eb ende publikohet edhe sot e k\u00ebsaj dite, gazeta m\u00eb e vjet\u00ebr shqiptare n\u00eb bot\u00eb. Dhe s\u00eb treti: shoq\u00ebria Vatra q\u00eb funksionon edhe sot dhe ka nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb jet\u00ebn e komunitetit shqiptaro-amerikan. K\u00ebto 3 \u201cinstitucione\u201d, ndihmuan komunitetin shqiptar n\u00eb Amerik\u00eb, dhe fortifikuan patriotizmin shqiptar. Ky \u00ebsht\u00eb teatri n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn operoi Noli dhe Konica dhe duke patur parasysh q\u00eb Amerika \u00ebsht\u00eb vendi m\u00eb i lir\u00eb n\u00eb bot\u00eb ata ishin n\u00eb gjendje q\u00eb t\u00eb ushtronin aktivitetin e tyre krejt lirsh\u00ebm, gj\u00eb q\u00eb nuk do t\u00eb ishte e mundur n\u00eb vende t\u00eb tjera t\u00eb bot\u00ebs. Kjo ishte skena n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ata operuan.<\/p>\n<p><strong>A ishte ndikimi i Nolit q\u00eb ju u fokusuat n\u00eb studimin e historis\u00eb shqiptare?<\/strong><\/p>\n<p>Po, si\u00e7 e thash\u00eb, kam biseduar disa her\u00eb me Nolin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Sigurisht ka shum\u00eb pak universitete n\u00eb bot\u00eb q\u00eb ofrojn\u00eb kurse p\u00ebr historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb, por un\u00eb kam b\u00ebr\u00eb shum\u00eb k\u00ebrkime dhe fokusi im ka qen\u00eb historia e Shqip\u00ebris\u00eb dhe historia e komunitetit shqiptaro-amerikan.<\/p>\n<p><strong>N\u00ebse dikush ju pyet: \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb shqiptari? Si ja p\u00ebrshkruani shqiptarin nj\u00eb t\u00eb huaji?<\/strong><\/p>\n<p>S\u00eb pari duhet t\u2019u shpjegosh ku \u00ebsht\u00eb Shqip\u00ebria..<\/p>\n<p>&#8230;nga pik\u00ebpamja gjeografike.<\/p>\n<p>..po nga pik\u00ebpamja gjeografike, n\u00eb fakt jo kaq shum\u00eb tani, por kur un\u00eb kam qen\u00eb i ri, ky ishte nj\u00eb problem, tani duhet t\u2019u shpjegosh di\u00e7ka p\u00ebr historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb. Ne shqiptar\u00ebve na u \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb luftojm\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb gjith\u00eb historis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb ruajtur identitetin komb\u00ebtar, nj\u00eb nga ve\u00e7orit\u00eb \u00ebsht\u00eb beteja p\u00ebr t\u00eb zhvilluar gjuh\u00ebn shqipe, beteja p\u00ebr t\u00eb ngritur shtetin shqiptar dhe beteja p\u00ebr t\u00eb arritur progres n\u00eb fush\u00ebn sociale dhe ekonomike, brenda shtetit shqiptar. K\u00ebta jan\u00eb gj\u00ebra q\u00eb njer\u00ebzit duan t\u00eb din\u00eb. Duan t\u00eb dijn\u00eb nga vijm\u00eb? U flas p\u00ebr teorit\u00eb se nga vijm\u00eb ne, por kryesisht njer\u00ebzit duan t\u00eb din\u00eb, \u00e7far\u00eb jemi, \u00e7far\u00eb na b\u00ebn krenar p\u00ebr trash\u00ebgimin\u00eb q\u00eb kemi, kjo \u00ebsht\u00eb interesante sepse ne e kemi sensin e krenaris\u00eb p\u00ebr trash\u00ebgimin\u00eb q\u00eb ne kemi, nga heronjt\u00eb tan\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar- nga Sk\u00ebnderbeu- ai \u00ebsht\u00eb burimi i unitetit komb\u00ebtar,\u2026 ne kemi plot intelektual\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt jemi krenar\u00eb, p\u00ebr shembull NaimFrash\u00ebri dhe ka nj\u00eb list\u00eb me shqiptar\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj, mendjendritur, Noli, Konica e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, sot kemi Ismail Kadaren\u00eb dhe kemi plot t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb na b\u00ebjn\u00eb krenar p\u00ebr trash\u00ebgimin\u00eb ton\u00eb, p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ne jemi dhe p\u00ebr aspiratat tona, ne sot duam t\u00eb jemi pjes\u00eb e Europ\u00ebs. Por ne duam t\u00eb theksojm\u00eb si\u00e7 b\u00ebri Fan Noli n\u00eb shum\u00eb prej shkrimeve t\u00eb tij, Konica, gjithashtu, se Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e civilizimit Per\u00ebndimor, se ne tradicionalisht m\u00eb shum\u00eb kemi par\u00eb nga Per\u00ebndimi se nga Lindja.<\/p>\n<p><strong>A ka qen\u00eb historia pak e padrejt\u00eb me Shqip\u00ebrin\u00eb, si\u00e7 ju thoni d\u00ebshira ka qen\u00eb p\u00ebr t\u00eb par\u00eb drejt Per\u00ebndimit, por mbeti 500 vjet n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane, ka qen\u00eb Shqip\u00ebra pak e pa fat?<\/strong><\/p>\n<p>Pat\u00ebm fatin e keq t\u00eb ishim pjes\u00eb e perandoris\u00eb Osmane, na mbajti p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb jasht\u00eb rrjedhave t\u00eb qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor, por gjithmon\u00eb kan\u00eb ekzistuar kontaktet me Per\u00ebndimin, q\u00eb nga shekulli 16 dhe 17, pat\u00ebm shum\u00eb klerik nga Kisha katolike, n\u00eb shekullin e 18 dhe 19 pat\u00ebm fillimet e l\u00ebvizjes komb\u00ebtare dhe nga u orientuan k\u00ebta njer\u00ebz, ku u orientuan pioner\u00ebt e l\u00ebvizjes komb\u00ebtare? Ata pan\u00eb drejt Per\u00ebndimit.<\/p>\n<p><strong>Kur flasim p\u00ebr kontributin e komunitetit shqiptar n\u00eb SHBA. Vatra p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb konsiderueshme kohe, pas 1913 veproi si de facto edhe si qeveri shqiptare. Duke par\u00eb historin\u00eb, dhe rolin e president\u00ebve amerikan\u00eb q\u00eb nga \u00ebillsoni, te Klintoni e Bushi duket q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb politik\u00eb amerikane miq\u00ebsore ndaj Shqip\u00ebris\u00eb. Ishte kjo vet\u00ebm fal\u00eb kontributit t\u00eb komunitetit shqiptaro- amerikan apo ka patur edhe konsiderata gjeopolitike?<\/strong><\/p>\n<p>Kur sheh historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb, Shqip\u00ebria e arriti pavar\u00ebsin\u00eb n\u00eb n\u00ebntor t\u00eb 1912, pas m\u00eb pak se dy vitesh nisi Lufta e Par\u00eb Bot\u00ebrore, vendi ishte n\u00eb anarki, Shqip\u00ebria u pushtua dhe nuk kishte qeveri shqiptare dhe kishte shum\u00eb vakum politik dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb boshll\u00ebk nisi pun\u00ebn komuniteti shqiptaro amerikan, i prir\u00eb nga Noli, Konica dhe nj\u00eb galaksi e lider\u00ebve t\u00eb shquar shqiptar\u00eb n\u00eb SHBA. K\u00ebta njer\u00ebz krijuan Vatr\u00ebn, k\u00ebta njer\u00ebz pan\u00eb q\u00eb Shqip\u00ebria ishte n\u00eb rrezik dhe kemi thirrjen: Shqip\u00ebria n\u00eb rrezik dhe k\u00ebta njer\u00ebz kuptuan q\u00eb vendi ishte n\u00eb rrezik dhe mbodh\u00ebn fonde, d\u00ebrguan nj\u00eb delegacion n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris, ishte Noli Konica dhe t\u00eb tjer\u00eb miq t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb si \u00c7arls Telford Erikson q\u00eb mbajt\u00ebn kontakte me njer\u00ebz t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Noli shfryt\u00ebzoi lidhjet q\u00eb kishte nga Harvardi p\u00ebr kontakte me departamentin e shtetit. Ai pati nj\u00eb intervist\u00eb me ish Presidentin Theodor Rusvellt, q\u00eb kishte qen\u00eb n\u00eb Harvard, ai takoi Presidentin Uillson si\u00e7 b\u00ebn\u00eb edhe shqiptar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb dhe bindi ata p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e ruajtes s\u00eb Kombit shqiptar dhe Uillson mbajti q\u00ebndrimin q\u00eb tashm\u00eb dihet n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris dhe ai nuk pranoi ndarjen Shqip\u00ebris\u00eb. Dhe nga ky moment ne kemi iden\u00eb e mikut t\u00eb madh, e aleatit t\u00eb madh t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Roli i Uilson-it, nganj\u00ebher\u00eb ndoshta \u00ebsht\u00eb ekzagjeruar, por sidoqoft\u00eb kemi k\u00ebt\u00eb kontekst. N\u00ebse gjykojm\u00eb aktivitetet mes dy Luft\u00ebrave Bot\u00ebrore, kemi aktivitetin e Kryqit t\u00eb Kuq amerikan, hapja e shkollave, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb shkolla e Fultz n\u00eb Tiran\u00eb, shkolla bujq\u00ebsore n\u00eb Kavaj\u00eb. Pra. pat\u00ebm bashk\u00ebpunim n\u00eb fush\u00ebn e kultur\u00ebs dhe arsimit, kishim misionin amerikan n\u00eb Tiran\u00eb, pat\u00ebm kontribute konkrete, si lufta ndaj malarjes dhe kemi ende dhe sot e k\u00ebsaj dite marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb ngrohta miq\u00ebsore. P\u00ebr fat t\u00eb keq, Shqip\u00ebria u pushtua gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebore. Pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb t\u00eb Bot\u00ebrore, pat\u00ebm imponimin e regjimit komunist n\u00eb Shqip\u00ebri. Komuniteti shqiptaro-amerikan b\u00ebri m\u00eb t\u00eb mir\u00ebn e mundshme p\u00ebr t\u2019i mbajtur gjall\u00eb lidhjet me shqiptar\u00ebt n\u00eb Shqip\u00ebri, lidhjet familjare dhe shoq\u00ebore\u2026 dhe pas p\u00ebrfundimit t\u00eb regjimit komunist, edhe nj\u00eb her\u00eb tjet\u00ebr SHBA u ofruan p\u00ebr t\u00eb ndihmuar shtetin shqiptar. p\u00ebr t\u2019i ikur problemeve t\u00eb krijuara nga makthi i gjat\u00eb komunist. Ishte presidenti Bush (i vjetri) q\u00eb ndihmoi n\u00eb rivendosjen e marr\u00ebdh\u00ebnieve me Shqip\u00ebrin\u00eb dhe s\u00ebrish komuniteti shqiptaro-amerikan punoi prapa skene p\u00ebr t\u00eb arritur k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim dhe jemi me shum\u00eb fat q\u00eb kishim njer\u00ebz t\u00eb till\u00eb si Elez Biberaj, Frank Shkreli dhe t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb promovonin lidhje m\u00eb t\u00eb ngushta mes SHBA dhe Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Pra, ne kemi SHBA q\u00eb jan\u00eb t\u00eb interesuara ta shohin Shqip\u00ebrin\u00eb t\u00eb \u00e7liruar nga komunizmi dhe n\u00eb rrug\u00ebn e progresit drejt demoklracis\u00eb. Dhe s\u00eb fundi, sigurisht \u00ebsht\u00eb edhe periudha e luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb. Kemi fluskin e kosovar\u00ebve nga ky rajon n\u00eb SHBA. k\u00ebta njer\u00ebz ishin mjaft t\u00eb ndjesh\u00ebm nga pik\u00ebpamja politike dhe ata u organizuan politikisht. Ne pat\u00ebm krijimin e lobit shqiptar dhe dua t\u00eb theksoj se kjo nis\u00ebm u nis nga kosovar\u00ebt, t\u00eb ndihmuar nga ish kongresmeni Xhozef Dio Guardi i Nju Jorkut dhe m\u00eb von\u00eb u fitua mb\u00ebshtetja e kongresmenit Engel, q\u00eb ndoshta do t\u00eb jet\u00eb kryetari i Komitetit p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet me jasht\u00eb n\u00eb kongres.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb pozicion shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm\u2026.<\/strong><\/p>\n<p>Shum\u00eb pozicioni r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Dhe mendoj se p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye ne kemi k\u00ebto lidhje. Esht\u00eb roli dhe kontributi i komunitetit shqiptaro-amerikan q\u00eb i mban gjall\u00eb dhe i promovon k\u00ebto marr\u00ebdh\u00ebnie.<\/p>\n<p><strong>Roli i komunitetit shqiptaro-ameikan p\u00ebrgjat\u00eb gjith\u00eb historis\u00eb \u00ebsht\u00eb mjaft i qart\u00eb. Pasi Kosova fitoi pavar\u00ebsin\u00eb a ka m\u00eb ndonj\u00eb rol komuniteti shqiptaro-amerikan p\u00ebr t\u00eb luajtur sot e tutje?<\/strong><\/p>\n<p>Kosova \u00ebsht\u00eb shtet i pavarur, ashtu si edhe Shqip\u00ebria. Por ne kemi an\u00ebtar t\u00eb komuniteti amerikan q\u00eb kan\u00eb interes p\u00ebr t\u00eb dy shtetet. Mendoj q\u00eb komuniteti shqiptaro-amerikan d\u00ebshiron q\u00eb t\u00eb shoh q\u00eb t\u00eb dy shtetet shqipare t\u00eb ken\u00eb institucione t\u00eb forta demokratike, shtete ku sundon ligji, t\u00eb drejtat e njeriut. Duam q\u00eb t\u00eb dy shtetet t\u00eb zhvillohen nga pik\u00ebpamja ekonomike. Duam q\u00eb t\u00eb dy shtetet t\u00eb jen\u00eb pjes\u00eb aktive dhe e p\u00ebrgjegjshme e komunitetit europian dhe bot\u00ebror. Pra, ka nj\u00eb interes q\u00eb t\u00eb dy shtetet shqiptare t\u00eb jen\u00eb shtete t\u00eb zhvilluara me kontribute n\u00eb komunitetin bot\u00ebror.<\/p>\n<p><strong>Profesor Pano, le t\u00eb flasim pak p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen shqiptare q\u00eb mbeti e hapur pas konferenc\u00ebs s\u00eb ambasador\u00ebve n\u00eb Lond\u00ebr, n\u00eb 1913-\u00ebn. Me pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs dhe faktin q\u00eb tashm\u00eb kemi dy shtete shqiptare, si e shihni \u00e7\u00ebshtjen shqiptare duke pasur parasysh q\u00eb tashm\u00eb shqiptar\u00eb kemi edhe n\u00eb vendet e tjera fqinje, si Maqedonia, Mali i Zi apo edhe n\u00eb Greqi?<\/strong><\/p>\n<p>Fakti q\u00eb m\u00eb shum\u00eb se gjysma e popullit shqiptar u la jasht\u00eb kufij\u00ebve t\u00eb shtetit t\u00eb krijuar n\u00eb 1913-\u00ebn \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga tragjedit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb historis\u00eb ton\u00eb. Si rezultat i k\u00ebsaj Kosova mbeti n\u00ebn Serbin\u00eb dhe m\u00eb pas n\u00ebn Jugosllavin\u00eb dhe, edhe Maqedonia si pjes\u00eb e Federat\u00ebs Jugosllave. Edhe n\u00eb Maqedoni shqiptar\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb diskriminuar. Nuk u lejuan t\u00eb p\u00ebrdorin gjuh\u00ebn e tyre, etj. Dhe fakti q\u00eb shqiptar\u00ebt n\u00eb Shqip\u00ebri mbeten n\u00ebn regjimin komunist p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb shpjegon sot dallimet. Por sidoqoft\u00eb me zhvillimet pas r\u00ebnies s\u00eb komunizmit, shum\u00eb lidhje t\u00eb shk\u00ebputura jan\u00eb vendosur dhe po zhvillohen dhe si pasoj\u00eb e k\u00ebsaj, mendoj se tani ekzistojn\u00eb shum\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnie m\u00eb t\u00eb ngushta politike,diplomatike, ekonomike, kulturore dhe mendoj se kjo \u00ebsht\u00eb rruga q\u00eb shqiptar\u00ebt n\u00eb rajon duhet t\u00eb ndjekin. Mendoj q\u00eb e ardhmja e marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe popullsis\u00eb shqiptare n\u00eb rajon duhet t\u00eb ndjek\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb evolucionare t\u00eb natyrshme. M\u00eb shum\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb ngushta ekononomike, politike dhe kur k\u00ebto marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb maturohen le t\u00eb shohim se ku do t\u00eb na \u00e7ojn\u00eb. Besoj se nuk duhet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb l\u00ebvizje masive t\u00eb sforcuar p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb bashkim artificial mes shteteve n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb dhe sigurisht Maqedonia \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb krejt tjet\u00ebr nga Kosova. Gjithmon\u00eb jam n\u00eb favor t\u00eb nj\u00eb qasje evolucionare ndaj \u00e7\u00ebshtjes shqiptare n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p><strong>Por lider\u00ebt e Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kosov\u00ebs mund t\u00eb luajn\u00eb nj\u00eb rol duke e p\u00ebrshpejtuar ose duke e ngadal\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb proces. A po e b\u00ebjn\u00eb ata si\u00e7 duhet pun\u00ebn e tyre?<\/strong><\/p>\n<p>Mendoj se n\u00eb k\u00ebt\u00eb stad e vetmja gj\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn duhet t\u00eb jemi t\u00eb kujdessh\u00ebm \u00ebsht\u00eb se nuk duhet t\u00eb nxitojm\u00eb p\u00ebr nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie m\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb dhe nuk duhet q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb parakoh\u00ebshme t\u00eb l\u00ebvizim p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnie m\u00eb t\u00eb ngushta mes Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kosov\u00ebs apo vendeve t\u00eb tjera t\u00eb rajonit.<\/p>\n<p><strong>Pse jo?<\/strong><\/p>\n<p>Sepse do t\u00eb krijohej nj\u00eb problem. Sepse n\u00ebse do t\u00eb bashkohej sot Shqip\u00ebria me Kosov\u00ebn\u2026.<\/p>\n<p><strong>Jo p\u00ebr t\u2019u bashkuar, por p\u00ebr t\u00eb nxitur hapat q\u00eb do t\u00eb krijonin marr\u00ebdh\u00ebnie m\u00eb t\u00eb ngushta ekonomike, p\u00ebr t\u00eb inkurajuar l\u00ebvizjen e lir\u00eb t\u00eb njer\u00ebzve, kapitalit n\u00eb sfer\u00ebn shqiptare\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb q\u00ebllim fisnik dhe duhet ndjekur kjo rrug\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb po ecet n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.<\/p>\n<p>Duke folur p\u00ebr sfidat me t\u00eb cilat p\u00ebrballet sot Kosova, ju i ndiqni nga af\u00ebr zhvillimet n\u00eb rajon, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Kosov\u00eb. Do doja t\u00eb flisnim rreth bisedimeve t\u00eb fundit p\u00ebr statusin final n\u00eb raportin me Serbin\u00eb dhe ideja e korrigjimit t\u00eb kufij\u00ebve, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se disa zona t\u00eb populluara nga shqiptar\u00ebt n\u00eb jug t\u00eb Serbis\u00eb t\u00eb shk\u00ebmbehen me zonat n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs. Si e shihni k\u00ebt\u00eb propozim? Por p\u00ebrgjigjen do ta doja pas nj\u00eb momenti t\u00eb shkurt\u00ebr publiciteti.<\/p>\n<p><strong>Profesor Pano cili \u00ebsht\u00eb opinioni juaj rreth zhvillimeve t\u00eb fundit gjat\u00eb pushimeve t\u00eb ver\u00ebs sa i p\u00ebrket korrigjimit t\u00eb kufij\u00ebve, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb eufemiz\u00ebm p\u00ebr ndryshimin e kufij\u00ebve. Si e shikoni k\u00ebt\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Mendoj se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb l\u00ebvizje q\u00eb ndoshta mund t\u00eb eksplorohet. Por mendoj se duhet t\u00eb kihet parasysh nj\u00eb element kryesor q\u00eb \u00ebsht\u00eb popullsia shqiptare n\u00eb Serbi, q\u00eb \u00ebsht\u00eb subjekt i k\u00ebtij debati p\u00ebr statusin. Besoj se duhet t\u00eb konsultohen me kujdes dhe \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore q\u00eb vendimet nuk mund t\u00eb merren pa pjes\u00ebmarrjen e popullsis\u00eb shqipare. P\u00ebr shembull, a duan ata t\u00eb heqin dor\u00eb nga disa t\u00eb drejta? \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodh me pensionet e tyre? \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodh me buxhetin p\u00ebr shkoll\u00ebn? A do t\u00eb ken\u00eb mb\u00ebshtetje n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin nivel p\u00ebr aktivitetet e jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme. Mendoj se ata duhet t\u00eb pyeten dhe jam i sigurt se serb\u00ebt n\u00eb zon\u00ebn e diskutuar n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs, ndoshta ata duan ndryshim kufijsh. Por duhet t\u00eb ket\u00eb bisedime shum\u00eb t\u00eb kujdesshme dhe shqytime t\u00eb imt\u00ebsishme t\u00eb interesave dhe shqet\u00ebsimeve p\u00ebr njer\u00ebzit e p\u00ebrfshir\u00eb dhe ve\u00e7an\u00ebrisht popullsis\u00eb shqiptare. Ndryshimet e kufijve mund t\u00eb ndodhin p\u00ebrsa koh\u00eb ky proces \u00ebsht\u00eb paq\u00ebsor, q\u00eb nuk b\u00ebhen me dhun\u00eb dhe un\u00eb shpresoj q\u00eb para se t\u00eb nd\u00ebrmerret ndonj\u00eb veprim konkret, t\u00eb ndodh\u00eb ky proces q\u00eb un\u00eb p\u00ebrmenda.<\/p>\n<p><strong>Nd\u00ebrsa flasim p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tem\u00eb duket se ka nj\u00eb dallim mes atij q\u00eb quhet pozicion europian dhe pozicionit amerikan. Pozicioni europian \u00ebsht\u00eb se nuk duhet t\u00eb ket\u00eb ndryshime kufijsh sepse nga kjo ide ka patur shum\u00eb gjakderdhje n\u00eb rajon dhe nga ana tjet\u00ebr ka disa z\u00ebra n\u00eb Amerik\u00eb se n\u00ebse mund t\u00eb arrihet nj\u00eb marr\u00ebveshje nuk ka asnj\u00eb problem.<\/strong><\/p>\n<p>Un\u00eb bie dakord se n\u00ebse ka nj\u00eb p\u00ebrgatitje tejet t\u00eb kujdesshme dhe nj\u00eb sqarim t\u00eb plot\u00eb t\u00eb opinionit publik dhe gjith\u00ebsecili \u00ebsht\u00eb dakord q\u00eb t\u00eb ecet p\u00ebrpara me marr\u00ebveshje, at\u00ebher\u00eb ky mund t\u00eb ishte nj\u00eb hap q\u00eb do t\u2019ia vlente. Por s\u00ebrish dua q\u00eb ta p\u00ebrs\u00ebris, kjo do t\u00eb k\u00ebrkonte p\u00ebrgatitje tejet, tejet t\u00eb kujdesshme, dhe nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb mund t\u00eb merret leht\u00eb, dhe nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb mund t\u2019i besohet p\u00ebrgatitjeve t\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb qeverie.<\/p>\n<p><strong>Kufijt\u00eb e Ballkanit historikisht jan\u00eb p\u00ebrcaktuar nga fuqit\u00eb e m\u00ebdha. A erdhi koha tashm\u00eb q\u00eb p\u00ebr kufijt\u00eb mund t\u00eb merren vesh vet\u00eb vendet n\u00eb rajon?<\/strong><\/p>\n<p>Un\u00eb hezitoj q\u00eb t\u2019i hyj\u00eb k\u00ebtij shtegu, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb. Ka shum\u00eb probleme n\u00eb Ballkan q\u00eb duhen adresuar, ka probleme sociale dhe ekonomike. A do t\u00eb ndikoheshin k\u00ebto probleme nga ndryshimi i kufij\u00ebve? Sigurisht do t\u00eb preferoja t\u00eb mendohesha p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, por n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb t\u00eb ndjeshme p\u00ebr historin\u00eb e Ballkanit duhet l\u00ebvizur shum\u00eb ngadalt\u00eb dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb racionale.<\/p>\n<p><strong>Cili mendoni se duhet t\u00eb jet\u00eb pozicioni i qeveris\u00eb shqiptare p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje? Deri tani ka patur kryesisht heshtje. A ka Shqip\u00ebria nj\u00eb rol p\u00ebr t\u00eb luajtur?<\/strong><\/p>\n<p>Sapo hap tem\u00ebn e ndryshimit t\u00eb kufij\u00ebve, do t\u00eb ngrihen \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tjera, si p\u00ebr shembull kufijt\u00eb jugor t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga arsyet q\u00eb nuk dua q\u00eb t\u00eb zhytem shum\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. Cilat do t\u00eb ishin implikimet p\u00ebr shtete t\u00eb tjera si Bosnje Hercegovina? Sapo fillon t\u00eb flas\u00ebsh p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje\u2026..<\/p>\n<p><strong>Hapet kutia e Pandor\u00ebs?<\/strong><\/p>\n<p>\u2026 po, \u00ebsht\u00eb kutia e Pandor\u00ebs dhe nj\u00eb zot e di se kur mbaron. Dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast rrezikon t\u00eb hap\u00ebsh dhe orekset e disa fuqive q\u00eb historikisht kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb interesuara p\u00ebr rajonin. Duhet t\u00eb jemi shum\u00eb, shum\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm kur merremi me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje.<\/p>\n<p><strong>Duke folur p\u00ebr rajonin, jan\u00eb m\u00eb pak se 17 milion banor\u00eb q\u00eb jetojn\u00eb k\u00ebtu, por gjithsesi duket sikur ka nj\u00eb interes p\u00ebr k\u00ebt\u00eb rajon, por gjithmon\u00eb e m\u00eb pak interes nga SHBA dhe m\u00eb shum\u00eb nga ish fuqit\u00eb perandorake, si Turqia dhe Rusia dhe nj\u00eb fuqi e re si Kina. \u00ebsht\u00eb ky rajon nga pik\u00ebpamja gjeostratagjike aq i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm sa \u00e7\u2019na p\u00eblqen ne t\u00eb jemi?<\/strong><\/p>\n<p>Po, mendoj se interesi i vendeve si Rusia, Turqia dhe vendeve q\u00eb po rriten si Kina jan\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb loje t\u00eb re mes fuqive. Loja q\u00eb po zhvillohet\u2026.<\/p>\n<p><strong>Pa p\u00ebrmendur k\u00ebtu BE-n\u00eb\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Po, dhe ka disa konsiderata, ju shihni pansllavizmin e vjet\u00ebr, rolin q\u00eb Rusia po p\u00ebrpiqet t\u00eb shfaq duksh\u00ebm n\u00eb Ballkan, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00ebn Putinin q\u00eb ka sensin e historis\u00eb, ai po p\u00ebrdor edhe Kish\u00ebn Ortodokse si nj\u00eb agjenci t\u00eb ndikimit rus n\u00eb rajon. Ai ka k\u00ebt\u00eb interesin historik n\u00eb rajon dhe e gjitha kjo \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb procesi t\u00eb ri. Por ajo, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn un\u00eb jam i shqet\u00ebsuar, \u00ebsht\u00eb potenciali p\u00ebr t\u00eb krijuar destabilitet n\u00eb k\u00ebt\u00eb rajon.<\/p>\n<p><strong>Nga kush?<\/strong><\/p>\n<p>Nga p\u00ebrzjeria e k\u00ebtyre fuqive. Dhe nj\u00eb nga interesat themelore t\u00eb SHBA ka qen\u00eb ruajtja e stabilitetit n\u00eb Ballkan dhe refromat e tij t\u00eb brendshme t\u00eb tij dhe ndryshimet e brendshme, forcimi i ekonomis\u00eb dhe reformat sociale, forcimi i institucioneve demokratike, sundimi i ligjit t\u00eb b\u00ebhen gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb pjes\u00eb e rrjedh\u00ebs kryesore te ngjarjeve p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb Ballkanin. Gjith\u00eb vendet e Ballkanit kan\u00eb probleme t\u00eb brendshme dhe si rezultat i k\u00ebsaj\u2026.<\/p>\n<p><strong>Cili \u00ebsht\u00eb interesi specifik i SHBA?<\/strong><\/p>\n<p>ShBA n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb specifike duan stabilitet n\u00eb rajon, SHBA duan q\u00eb k\u00ebto vende t\u00eb zhvillojn\u00eb institucione t\u00eb forta demokratike, p\u00ebrfaq\u00ebsuese, SHBA duan t\u00eb shohin sundimin e ligjit t\u00eb vendosur, duan t\u00eb shohin luft\u00eb ndaj korrupsionit. Pothuajse t\u00eb gjitha vendet kan\u00eb nj\u00eb nivel t\u00eb lart\u00eb korrupsioni. SHBA duan t\u00eb shohin p\u00ebrparim ekonomik, m\u00eb shum\u00eb v\u00ebmendje p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet e barazis\u00eb sociale, q\u00eb shtet t\u00eb jen\u00eb m\u00eb koheziv\u00eb dhe t\u00eb kontribuojn\u00eb p\u00ebr zhvillimin dhe stabilitetin n\u00eb rajon.<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u00ebshtjet e Ballkanit ndoshta nuk mb\u00ebrrin kurr\u00eb n\u00eb tavolin\u00ebn e Presidentit t\u00eb SHBA, p\u00ebr shkak se ka prioritete t\u00eb tjera. A \u00ebsht\u00eb administrata e re e nd\u00ebrgjegjshme p\u00ebr potencialet p\u00ebr destabilizim t\u00eb rajonit, q\u00eb jan\u00eb ende t\u00eb pranishme?<\/strong><\/p>\n<p>Mendoj se n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb korrekte e that\u00eb se shqet\u00ebsimet e p\u00ebrditshme t\u00eb Ballkanit nuk mb\u00ebrrin\u00eb tek Presidenti, por sigurisht kan\u00eb v\u00ebmendjen e Departamentit t\u00eb Shtetit. N\u00ebse e keni v\u00ebn\u00eb re p\u00ebrgjat\u00eb viteve, ka pasur angazhim dhe aktivitete t\u00eb zyrtar\u00ebve t\u00eb lart\u00eb t\u00eb administrat\u00ebs. Z\u00ebvend\u00ebs ndihm\u00ebs sekretar p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet e jashtme dhe shum\u00eb drejtor\u00eb t\u00eb departamenteve kan\u00eb vizituar vendet e Europ\u00ebs Juglindore. Ata n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konstante e monitorojn\u00eb situat\u00ebn, inkurajojn\u00eb qeverit\u00eb n\u00eb rajon p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me disa nga \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb sapo p\u00ebrmenda. Kemi nj\u00eb politik\u00eb koherente, kemi b\u00ebr\u00eb avokati p\u00ebr reforma dhe nd\u00ebrmarrjen e politikave q\u00eb i b\u00ebjn\u00eb k\u00ebto vende m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe rajonin m\u00eb t\u00eb sigurt\u00eb. Do t\u00eb thot\u00eb pra, q\u00eb politika e SHBA ka qen\u00eb koherente n\u00eb Ballkan dhe q\u00ebllimi i k\u00ebsaj politike \u00ebsht\u00eb q\u00eb rajoni t\u00eb mbetet stab\u00ebl dhe ta ruaj at\u00eb q\u00eb t\u00eb mos b\u00ebhet si\u00e7 ka qen\u00eb Ballkani i m\u00ebparsh\u00ebm\u2026..<\/p>\n<p><strong>Fu\u00e7i baruti\u2026.<\/strong><\/p>\n<p>Kukull n\u00eb duart e fuqive t\u00eb tjera konfliktuese.<\/p>\n<p><strong>N\u00ebse dikush nga Departamenti Amerikan i Shteti ju k\u00ebrkon nj\u00eb k\u00ebshill\u00eb se \u00e7far\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb q\u00eb ky rajon t\u00eb l\u00ebviz\u00eb m\u00eb shpejt drejt BE-s\u00eb dhe jo t\u00eb mbetet nj\u00eb shesh beteje p\u00ebr interesat e vendeve, q\u00eb po p\u00ebrmend\u00ebt si Kina apo Rusia\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Si\u00e7 e p\u00ebrmenda SHBA k\u00ebt\u00eb po e b\u00ebjn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme. Shba kan\u00eb inkurajuar reforma t\u00eb ndryshme, kan\u00eb monitoruar nga af\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb mund t\u00eb sillnin rrezik p\u00ebr stabilitetin e rajonit dhe un\u00eb do t\u2019i inkurajoja SHBA q\u00eb t\u00eb vijojn\u00eb t\u2019i ndjekin k\u00ebto politika, ndoshta duke u fokusuar dhe duke shtuar disa programe n\u00eb rajon dhe mbi t\u00eb gjitha duke vijuar me mb\u00ebshtetjen teknike p\u00ebr t\u2019i ndihmuar k\u00ebto shtete q\u00eb t\u00eb jen\u00eb efi\u00e7ente.<\/p>\n<p><strong>Profesor Pano, ju p\u00ebrmendet q\u00eb interesi i SHBA \u00ebsht\u00eb q\u00eb rajoni t\u00eb jet\u00eb stab\u00ebl, t\u00eb sundoj\u00eb shteti ligjor dhe t\u00eb forcohen institucionet. Por ajo q\u00eb po shohim, dhe jo vet\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri, \u00ebsht\u00eb fenomeni i ri i rritjes s\u00eb populizmit dhe lider\u00ebve t\u00eb fort\u00eb. Dhe ky fenomen nuk po ndodh vet\u00ebm n\u00eb rajon, por edhe n\u00eb vendet europiane. Dhe lider\u00ebt e fort\u00eb nuk jan\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me institucionet e forta. A \u00ebsht\u00eb ky paradoksi i koh\u00ebs son\u00eb, q\u00eb n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn at\u00eb flasim dhe predikojm\u00eb forcim institucionesh dha n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr ajo q\u00eb shohim praktikisht jan\u00eb lider\u00ebt e fort\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Ne po shohim lindjen e t\u00eb ashtuquajturit populiz\u00ebm n\u00eb Europ\u00eb, por edhe n\u00eb SHBA, e n\u00eb Lindjen e Larg\u00ebt. Filipinet jan\u00eb nj\u00eb shembull pikant. Po, ka nj\u00eb populiz\u00ebm dhe shoq\u00ebrohet me polarizimin politik, q\u00eb \u00e7on n\u00eb paraliz\u00ebn e shum\u00eb qeverive dhe krijohen kushtet p\u00ebr rritjen e k\u00ebtyre lider\u00ebve t\u00eb fort\u00eb. Njer\u00ebzit lodhen nga destabiliteti, lodhen nga konflikti dhe presin q\u00eb dikush t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb loj\u00eb, t\u2019i zgjidh problemet, t\u00eb vendos rregull. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rrezik dhe \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u ballafaqur sepse po shohim element\u00eb t\u00eb tij edhe n\u00eb demokracit\u00eb e p\u00ebrparuara si\u00e7 jan\u00eb SHBA. Ne duhet t\u2019i adrejsojm\u00eb k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje, qofshin ato n\u00eb demokracit\u00eb e avancara apo n\u00eb vende si rajoni, apo Europa Lindore apo Europa Q\u00ebndrore. Duhet t\u2018i adresojm\u00eb k\u00ebto probleme dhe t\u2019i bindim njer\u00ebzit q\u00eb qeverit\u00eb po punojn\u00eb p\u00ebr ta, se interesi m\u00eb i mir\u00eb i qeverive \u00ebsht\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit dhe duhet b\u00ebr\u00eb shum\u00eb pun\u00eb p\u00ebr edukimin qytetar n\u00eb shkolla. Ne sigurisht nuk duam t\u00eb shkojm\u00eb tek indoktrinimi politik, por sidoqoft\u00eb njer\u00ebzit duhet t\u00eb kuptojn\u00eb natyr\u00ebn e problemeve q\u00eb po na \u00e7on n\u00eb nj\u00eb polarizim politik dhe r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb q\u00eb qeveria t\u2019i adresoj\u00eb k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje.<\/p>\n<p><strong>Le t\u00eb kthehemi tek marr\u00ebdh\u00ebniet e Shqip\u00ebris\u00eb me Amerik\u00ebn. Ju keni vizituar shpesh Shqip\u00ebrin\u00eb. Vizita e par\u00eb ishte n\u00eb 1973-shin. Dy dekada m\u00eb pas erdh\u00ebt n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit \u201890. Dhe q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb keni ardhur shpesh n\u00eb Shqip\u00ebri. \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se ka ndryshime. Por njer\u00ebzit gjithmon\u00eb e m\u00eb shum\u00eb duan t\u00eb largohen nga vendi dhe n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb p\u00ebrpiqen t\u2019i ndryshojn\u00eb gj\u00ebrat k\u00ebtu dhe t\u00eb ndryshojn\u00eb qeverin\u00eb k\u00ebtu, ata ndryshojn\u00eb vendin ku duan t\u00eb kalojn\u00eb pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb jet\u00ebs. Shkojn\u00eb n\u00eb Gjermani, SHBA dhe vende t\u00eb tjera per\u00ebndimore. A mundet q\u00eb Shqip\u00ebria t\u00eb kishte pasur nj\u00eb tranzicion m\u00eb t\u00eb leht\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb se ky?<\/strong><\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem i madh. Pozicioni i Shqip\u00ebris\u00eb ka qen\u00eb tejet, tejet i v\u00ebshtir\u00eb. Ka kaluar nj\u00eb seri krizash, duke filluar me kriz\u00ebn ekonomike fill pas r\u00ebnies s\u00eb regjimit komunist. Pastaj pat\u00ebm tragjedin\u00eb e madhe t\u00eb skemave piramidale dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb q\u00eb mund ta quash edhe si luft\u00eb civile pat\u00ebm trazira q\u00eb e destabilizuan edhe m\u00eb tej situat\u00ebn. Gjat\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb tranzicionit, shum\u00eb njer\u00ebz, ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb rinj, nis\u00ebn t\u00eb largoheshin nga vendi, disa p\u00ebr arsye sigurie, disa p\u00ebr arsye ekonomike. Ka qen\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb q\u00eb ekonomia e saj t\u00eb ec\u00eb. Ky ka qen\u00eb, le t\u00eb themi, problemi fillestar. Nuk pati Shqip\u00ebria at\u00eb nivel ekonomie q\u00eb njer\u00ebzit me p\u00ebrvoj\u00eb dhe zanate t\u00eb bindeshin q\u00eb t\u00eb q\u00ebndronin e t\u00eb mos largoheshin. N\u00eb Shqip\u00ebri nuk ka burime njer\u00ebzore. Shkolla prodhon shum\u00eb diplomant\u00eb, por jo n\u00eb p\u00ebrputhje me k\u00ebrkesat e tregut t\u00eb pun\u00ebs. Ne ende e kemi tribalizmin, betej\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr politike, kemi nepotizmin dhe kjo i shkurajon shum\u00eb njer\u00ebzit dhe n\u00eb Shqip\u00ebri nuk ka r\u00ebnd\u00ebsi se \u00e7far\u00eb di, por k\u00eb njeh dhe kjo shton pesimizmin. K\u00ebto jan\u00eb disa \u00e7\u00ebshtje q\u00eb duhen adresuar dhe duket sikur po p\u00ebrs\u00ebris vetveten, por duhen krijuar kushtet brenda Shqip\u00ebris\u00eb, duhet krijuar barazia sociale. Ne po shohim n\u00eb Shqip\u00ebri bjerrjen e asaj q\u00eb mund t\u00eb quhej klas\u00eb e mesme e zhvilluar dhe ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem shum\u00eb serioz. Kemi problemin e stabilizimit t\u00eb sistemit drejt\u00ebsis\u00eb. N\u00eb momentin q\u00eb flasim, Shqip\u00ebria ka nj\u00eb situat\u00eb kaotike, ndoshta edhe nga p\u00ebrpjekja p\u00ebr t\u00eb struktuar nga e para sistemin gjyq\u00ebsor. Kjo i shkurajon investimet e huaja n\u00eb vend. Korrupsioni sigurisht q\u00eb i shkurajon investimet e huaja. Aktiviteti kriminal i shkurajon investimet e huaja. Ju keni nevoj\u00eb p\u00ebr investimet e huaja. Ju keni nevoj\u00eb p\u00ebr aktivietet e tyre q\u00eb t\u00eb krijohen kushtet p\u00ebr t\u00eb krijuar vende pune n\u00eb Shqip\u00ebri, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb ata q\u00eb duan t\u00eb largohen m\u00eb s\u00eb shumti.<\/p>\n<p><strong>Ju that\u00eb se n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme k\u00eb njeh se sa \u00e7far\u00eb di. Ju i njihni gjith\u00eb lider\u00ebt politik n\u00eb Shqip\u00ebri dhe po ju k\u00ebrkoj nj\u00eb mendim t\u00eb sinqert\u00eb. \u00e7far\u00eb mendoni p\u00ebr lider\u00ebt q\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre e kan\u00eb dominuar apo dominojn\u00eb sken\u00ebn politike shqipar\u00eb gjat\u00eb k\u00ebtij tranzicioni t\u00eb gjat\u00eb dhe t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Kam patur mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb njoh gjith\u00eb president\u00ebt e Shqip\u00ebris\u00eb q\u00eb nga Sali Berisha tek Bujar Nishani, edhe Ilir Met\u00ebn sigurisht. Kam shum\u00eb respekt p\u00ebr Sali Berish\u00ebn. Ai ishte nj\u00eb nga intelektual\u00ebt m\u00eb brilant q\u00eb drejtoi k\u00ebt\u00eb vend. Por mund t\u00eb them t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb p\u00ebr Fatos Nanon. Ata ishin njer\u00ebz t\u00eb zot\u00ebt, por fatkeq\u00ebsisht n\u00eb momentin kur erdh\u00ebn n\u00eb pushtet u p\u00ebrball\u00ebn me nj\u00eb seri t\u00eb madhe problemesh, disa prej t\u00eb cilave nuk i p\u00ebrballuan dot. Disa prej tyre u trajtuan politikisht dhe p\u00ebr interesa politike dhe kjo m\u00eb duket pas stresuese. Dhe si pasoj\u00eb e k\u00ebsaj ata nuk arrit\u00ebn q\u00eb t\u00eb prodhonin lidershipin p\u00ebr t\u00eb cilin Shqip\u00ebria kishte nevoj\u00eb. Ata ran\u00eb pre e zakoneve t\u00eb trash\u00ebguara nga regjimi komunist. Shum\u00eb sociolog\u00eb thon\u00eb se kjo ndodh sepse k\u00ebta njer\u00ebz u rrit\u00ebn n\u00eb at\u00eb sistem. Kjo ishte gjith\u00e7ka q\u00eb ata dinin dhe kjo \u00ebsht\u00eb arsyja q\u00eb ata u soll\u00ebn si lider\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn q\u00eb u soll\u00ebn. Por ata u p\u00ebrball\u00ebn edhe me shum\u00eb probleme t\u00eb r\u00ebnda dhe m\u00ebnyra se si ata u p\u00ebrball\u00ebn me k\u00ebto probleme nuk ka qen\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb interesin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Me k\u00ebta lider\u00eb q\u00eb ju keni njohur historia do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb bujare apo m\u00eb e ashp\u00ebr n\u00eb krahasim me at\u00eb q\u00eb thuhet sot n\u00eb gazeta apo n\u00eb televizor p\u00ebr ta?<\/strong><\/p>\n<p>Mendoj se historia do t\u00eb shoh problemet q\u00eb k\u00ebta lider\u00eb trash\u00ebguan, do t\u00eb shohin disa nga faktor\u00ebt q\u00eb ndoshta i \u00e7uan k\u00ebta lider\u00eb n\u00eb nj\u00eb shteg q\u00eb ndoshta nuk ishte ai i d\u00ebshiruari, n\u00ebse ata u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb ngrinin institucione demokratike. Dometh\u00ebn\u00eb ju duhet ta gjykoni nj\u00eb lider bazuar n\u00eb kushtet q\u00eb kan\u00eb mbizot\u00ebruar kur ky person ishte kryetar shteti apo kryetar qeverie. P\u00ebr fat t\u00eb keq, si\u00e7 e thash\u00eb, rruga e ndjekur nga gjenerata e par\u00eb e lider\u00ebve nuk ka qen\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb interesin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe kjo ka kontribuar n\u00eb polarizimin dhe n\u00eb problemet si krimi dhe korrupsioni, q\u00eb ekzistojn\u00eb n\u00eb vend dhe kjo edhe m\u00eb tej pengon ardhjen e investitor\u00ebve t\u00eb huaj dhe krijimin e politikave sociale q\u00eb do t\u00eb ishin n\u00eb interesin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Kur dikush flet p\u00ebr sfidat e Shqip\u00ebris\u00eb, dikush mund t\u00eb pyes cili \u00ebsht\u00eb problemi? Vend i vog\u00ebl, i pasur, komb i ri, me minerale, dy dete, liqene, lumenj, kultur\u00eb dhe klim\u00eb mesdhetare dhe ende mbetet pa p\u00ebrgjigje pyetja e madhe: \u00e7far\u00eb problemi ka Shqip\u00ebria q\u00eb nuk po i bashkohet dot klubit t\u00eb vendeve t\u00eb BE-s\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Pjes\u00eb e problemit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb historia. Shqip\u00ebria ka qen\u00eb vendi m\u00eb pak i zhvilluar\u2026 ndoshta Moldavia \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak e zhvilluar. Pra, Shqip\u00ebria ka qen\u00eb vendi nga m\u00eb t\u00eb fundit, n\u00eb mos i fundit sa i p\u00ebrket zhvillimit. Shqip\u00ebria nuk \u00ebsht\u00eb se pati ndonj\u00ebher\u00eb mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb t\u00eb fillonte t\u00eb adresonte k\u00ebt\u00eb problem. Shqip\u00ebria e mori pavar\u00ebsin\u00eb vet\u00ebm n\u00eb vtin 1912-1913. Menj\u00ebher\u00eb nisi Lufta I Bot\u00ebrore. Pasoi nj\u00eb periudh\u00eb anarkie n\u00eb Shqip\u00ebri. Pastaj kemi nj\u00eb restaurim t\u00eb shtetit shqiptar n\u00eb vitin 1921 me Kongresin e Lushnjes. Dhe m\u00eb von\u00eb kemi nj\u00eb betej\u00eb t\u00eb fort\u00eb politik\u00eb n\u00eb 1921-1924 dhe pastaj kemi ardhjen e Mbretit Zog q\u00eb i duhej t\u00eb stabilizonte vendin dhe t\u00eb vendoste autoritetin e tij. Atij i mungonin fondet p\u00ebr zhvillim dhe u kthye nga Italia dhe gradualisht u b\u00eb vasal ekonomik i saj. Dhe kur u mendua se u arrit nj\u00eb far\u00eb progresi, Shqip\u00ebria nuk arriti kurr\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrballej plot\u00ebsisht me sfidat e veta. Zogu ia doli t\u00eb b\u00ebnte di\u00e7ka. Ai krijoi shtetin. U nd\u00ebrtua burokracia. U p\u00ebrpoq t\u00eb nd\u00ebrtonte nj\u00eb sistem arsimor. Ai q\u00ebndroi n\u00eb pushtet nga viti 1925-1939. Pastaj Shqip\u00ebria u pushtua nga Italia dhe u kthye n\u00eb shesh betej\u00eb gjat\u00eb Luft\u00ebs II Bot\u00ebrore dhe s\u00ebrish nuk pati mund\u00ebsi p\u00ebr nj\u00eb progres t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Pastaj Shqip\u00ebria mbeti n\u00ebn regjimin komunist t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs dhe si\u00e7 e theksuam kushtet n\u00eb vend ishin t\u00eb tmerrsh\u00ebm. Shqip\u00ebria pati nj\u00eb progres t\u00eb kufizuar si satelit i Bashkimit Sovjetik. Shqip\u00ebria ishte prap\u00eb vendi m\u00eb pak i zhvilluar n\u00eb sfer\u00ebn e Bashkimit Sovjetik, t\u00eb udh\u00ebhequr m\u00eb par\u00eb nga Stalini e m\u00eb pas nga Hrushovi. Shqip\u00ebria ishte periferi.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria ishte menduar q\u00eb t\u2019i delegohej Ish Jugosllavis\u00eb. Pak gj\u00ebra ndodh\u00ebn. Shqip\u00ebria l\u00ebvizi nga tutela sovjetike n\u00eb tutel\u00ebn kineze, por edhe kjo aleanc\u00eb ra n\u00eb kolaps. Pastaj Shqip\u00ebria e Enver Hoxh\u00ebs ra n\u00eb autarki dhe u bazua vet\u00ebm n\u00eb burimet e brendshme. Kjo ishte nj\u00eb politik\u00eb e tmerrshme p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb. Vet\u00ebm pas vdekjes s\u00eb Enver Hoxh\u00ebs n\u00eb 1985-\u00ebn, Shqip\u00ebria filloi t\u00eb kthehej gradualisht drejt Europ\u00ebs Per\u00ebndimore. Por nuk kishte institucioneve t\u00eb zhvilluara. Pra, Shqip\u00ebria ka pasur gjithmon\u00eb nj\u00eb start shum\u00eb t\u00eb keq. Edhe vende si Bullgaria dhe Rumania, q\u00eb ishin n\u00ebn regjimin komunist, kishin nj\u00eb gjendje ekonomike dhe nj\u00eb sistem m\u00eb t\u00eb zhvilluar. Shqip\u00ebria nuk i kishte k\u00ebto institucione, q\u00eb k\u00ebto vende t\u00eb tjera i kishin, edhe pse de facto ishin diktatura. Pra, Shqip\u00ebria ka k\u00ebt\u00eb trash\u00ebgimi me t\u00eb cil\u00ebn po lufton. Shqip\u00ebris\u00eb gjithmon\u00eb i duhet q\u00eb t\u00eb kap\u00eb koh\u00ebn e humbur. Shqip\u00ebria p\u00ebrmbysi regjimin komunist dhe kishte gjith\u00eb ato sfida p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ne fol\u00ebm n\u00eb fillim t\u00eb viteve \u201890. Shqip\u00ebria tani gradualisht po kap koh\u00ebn, por institucionet do t\u00eb duhet q\u00eb ende t\u00eb zhvillohen. Sistemi gjyq\u00ebsor duhet t\u00eb zhvillohet. Shqip\u00ebria po p\u00ebrballet me gjith\u00eb k\u00ebto probleme dhe t\u00eb gjitha k\u00ebto e kan\u00eb nj\u00eb efekt n\u00eb zhvillimin e saj.<\/p>\n<p><strong>Pra, historia po na p\u00ebrndjek. Shqip\u00ebria ka qen\u00eb n\u00eb perifieri t\u00eb Perandoris\u00eb s\u00eb Bizantit, Perandoris\u00eb Otomane, Perandoris\u00eb Ruse dhe m\u00eb pas n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie me Kin\u00ebn. A \u00ebsht\u00eb ky momenti i par\u00eb q\u00eb jemi n\u00eb an\u00ebn e duhur t\u00eb historis\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Ne mund ta argumentojm\u00eb se Shqip\u00ebria ka pasur disavantazhet e veta p\u00ebr shkak t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Profesor Pano, do t\u00eb doja t\u2019ju b\u00ebja nj\u00eb pyetje p\u00ebr koh\u00ebt e sotme. Duket sikur jetojm\u00eb n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb \u00e7mendur. Nga nj\u00ebra an\u00eb duket sikur jemi me fat q\u00eb jetojm\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e informacionit, n\u00eb koh\u00ebn e internetit q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bekim nga nj\u00ebra an\u00eb sepse n\u00eb nj\u00eb dor\u00eb t\u2019i mund t\u00eb kesh bot\u00ebn, mund t\u00eb kesh af\u00ebr njer\u00ebzit ke larg, por n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb ajo q\u00eb ju e quani polarizim, ndarjet e hidhura mes njer\u00ebzve q\u00eb njihen dhe s\u2019njihen me nj\u00ebri tjetrin\u2026<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb media sociale ka an\u00ebt pozitive, por ka edhe an\u00ebt negative. Nd\u00ebr an\u00ebt negative \u00ebsht\u00eb fakti se ke k\u00ebto komunitetet e vogla n\u00eb internet, por nga ana tjet\u00ebr ke edhe k\u00ebt\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e komunikimit t\u00eb lider\u00ebve p\u00ebrmes rrjeteve sociale. Presidenti Trump n\u00eb SHBA p\u00ebrdor gjer\u00ebsisht rrjetet sociale. Nj\u00eb nga personat m\u00eb t\u00eb ndjekur n\u00eb rrjetet sociale n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb Sali Berisha, q\u00eb duket se ka 500 mij\u00eb ndjek\u00ebs\u2026<\/p>\n<p><strong>Ka 1 milion, po ashtu edhe kryeministri ka 1 milione ndjek\u00ebs\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Pra, njer\u00ebz q\u00eb vendosin politikat e tyre apo linj\u00ebn e tyre propagandistike, sido q\u00eb ta quash. Dhe k\u00ebto jan\u00eb disa gj\u00ebra q\u00eb mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb ato q\u00eb i konsiderojm\u00eb probleme politike. Sepse njer\u00ebzit gjithmon\u00eb e m\u00eb tep\u00ebr po e shpenzojn\u00eb koh\u00ebn n\u00eb rrjetet sociale dhe gjithmon\u00eb e m\u00eb tep\u00ebr po shpenzojn\u00eb m\u00eb pak koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb lexuar gazeta, libra, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb programe serioze n\u00eb televizion. Dhe po krijohen probleme serioze, edhe n\u00eb Shqip\u00ebri, sepse ju keni kaq shum\u00eb informacion dhe programe dhe keni kaq shum\u00eb debate televizive dhe shpesh nuk \u00ebsht\u00eb se sheh ndonj\u00eb diskutim serioz t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve. Me nj\u00eb fjali, revolucioni i medias sociale ka t\u00eb mirat dhe t\u00eb k\u00ebqijat e veta. Nj\u00eb nga aspektet negative \u00ebsht\u00eb ndikimi n\u00eb jet\u00ebn politike t\u00eb vendit dhe n\u00eb jet\u00ebn kulturore dhe sociale t\u00eb vendit. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb ia vlen t\u00eb shqet\u00ebsohesh.<\/p>\n<p><strong>Pra, Shqip\u00ebria vendi q\u00eb gjithmon\u00eb ka vuajtur nga t\u00eb paturit pak, tani po vuan ngaq\u00eb ka shum\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00eb po flasim, po.<\/p>\n<p><strong>Pra, n\u00eb vendin q\u00eb penalizoheshe p\u00ebr lirin\u00eb e fjal\u00ebs, tani po vuajm\u00eb ngaq\u00eb po flasim shum\u00eb. M\u00eb shum\u00eb kakofoni sesa pluraliz\u00ebm.<\/strong><\/p>\n<p>Po.<\/p>\n<p><strong>N\u00ebse do t\u00eb ishe President i SHBA-ve, \u00e7far\u00eb do t\u00eb d\u00ebshirorje t\u00eb shihje t\u00eb realizuar n\u00eb nj\u00eb vend si Shqip\u00ebria?<\/strong><\/p>\n<p>Do t\u00eb doja t\u00eb shihja nj\u00eb qeveri q\u00eb t\u00eb niste seriozisht t\u00eb p\u00ebrballej me sfidat q\u00eb ka vendi. Do t\u00eb doja t\u00eb shihja nj\u00eb qeveri q\u00eb \u00ebsht\u00eb e shqet\u00ebsuar t\u00eb ndjek nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb jashme konstruktive, q\u00eb mb\u00ebshtetet s\u00eb pari n\u00eb sigurin\u00eb komb\u00ebtare, brenda rajonit t\u00eb Ballkanit dhe pastaj t\u00eb krijoj\u00eb ato kushte q\u00eb i duhen Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e komunitetit europian, si dhe t\u00eb adresoj\u00eb problemet sociale q\u00eb kan\u00eb kapur vendin. K\u00ebto jan\u00eb gj\u00ebra q\u00eb \u00e7do president amerikan do t\u00eb donte p\u00ebr nj\u00eb aleat t\u00eb pal\u00ebkundur si Shqip\u00ebria. Padyshim, Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb aleat i pal\u00ebkundur i SHBA dhe si president i SHBA do t\u00eb d\u00ebshiroja ta mbaja Shqip\u00ebrin\u00eb si mike dhe aleate t\u00eb pal\u00ebkundur dhe besnike.<\/p>\n<p><strong>Le t\u00eb vijojm\u00eb edhe me nj\u00eb pyetje tjet\u00ebr hipotetike. N\u00ebse do t\u00eb ishit president i Rusis\u00eb, \u00e7far\u00eb do t\u00eb d\u00ebshironit t\u00eb shihnit t\u00eb realizuar n\u00eb nj\u00eb vend si Shqip\u00ebria?<\/strong><\/p>\n<p>Do t\u00eb doja nj\u00eb vend m\u00eb t\u00eb hapur ndaj influenc\u00ebs ruse, do t\u00eb doja nj\u00eb vend q\u00eb t\u00eb ndiqte linj\u00ebn diplomatike t\u00eb Rusis\u00eb dhe nj\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb lidhur m\u00eb ngusht\u00eb ekonomikisht me Rusin\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Pyetja e fundit profesor Pano. Vizita e fundit q\u00eb keni b\u00ebr\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebria ka qen\u00eb n\u00eb vitin 2013 dhe tani jemi n\u00eb n\u00ebntor 2018. Si e shihni vendin pas 5 viteve, ju q\u00eb vini nga SHBA, si e shihni qytetin dhe vendin?<\/strong><\/p>\n<p>Sa her\u00eb vij n\u00eb Shqip\u00ebri ka ndryshime t\u00eb m\u00ebdha fizike, jo vet\u00ebm n\u00eb Tiran\u00eb. Si\u00e7 e dini, un\u00eb isha n\u00eb Kor\u00e7\u00eb fundjav\u00ebn e kaluar dhe pash\u00eb ndryshime edhe atje. Kam udh\u00ebtuar n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb vendit dhe \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se ka ndryshime befasuese nga pik\u00ebp\u00ebmja fizike, por ende ka probleme serioze p\u00ebr t\u2019u adresuar. N\u00ebse Shqip\u00ebria do t\u00eb jet\u00eb e suksesshme n\u00eb turiz\u00ebm dhe mendoj se turizmi do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb faktor i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i ekonomis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ka ende rrug\u00eb t\u00eb pap\u00ebrfunduara, ka hotele q\u00eb qart\u00ebsisht duhet t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb sh\u00ebrbimin e tyre, ka probleme t\u00eb tjera. Un\u00eb dhash\u00eb nj\u00eb leksion p\u00ebr student\u00ebt e Universitetit t\u00eb Tiran\u00ebs, pata mund\u00ebsi t\u00eb flisja me student\u00ebt, ka probleme n\u00eb universitete, munges\u00eb fondesh n\u00eb shkolla. Ka probleme sociale q\u00eb duhen adresuar. Pra edhe nj\u00ebher\u00eb, ka ndryshime t\u00eb m\u00ebdha fizike, por ka ende probleme baz\u00eb q\u00eb mbeten p\u00ebr t\u2019u adresuar.<\/p>\n<p><strong>Profesor Pano, faleminderit p\u00ebr intervist\u00ebn!<\/strong><\/p>\n<p>Faleminderit!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>#P\u00ebrball\u00eb-TVSH, 5 Dhjetor 2018 Nikolla Pano, i lindur dhe rritur n\u00eb nj\u00eb familje shqiptare n\u00eb SHBA \u00ebsht\u00eb nj\u00eb historian q\u00eb flet jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb shkuar\u00ebn, por edhe p\u00ebr sfidat e tashme dhe t\u00eb ardhme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe shqiptar\u00ebve n\u00eb rajon. Historiani njohur e ka nj\u00eb p\u00ebrgjigje p\u00ebr pyetjen: cili \u00ebsht\u00eb problemi m\u00eb i madh [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37348,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-37347","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-intervista"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Nikolla Pano flet p\u00ebr problemin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb shqiptar\u00ebve, Shqip\u00ebris\u00eb - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nikolla Pano flet p\u00ebr problemin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb shqiptar\u00ebve, Shqip\u00ebris\u00eb - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"#P\u00ebrball\u00eb-TVSH, 5 Dhjetor 2018 Nikolla Pano, i lindur dhe rritur n\u00eb nj\u00eb familje shqiptare n\u00eb SHBA \u00ebsht\u00eb nj\u00eb historian q\u00eb flet jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb shkuar\u00ebn, por edhe p\u00ebr sfidat e tashme dhe t\u00eb ardhme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe shqiptar\u00ebve n\u00eb rajon. Historiani njohur e ka nj\u00eb p\u00ebrgjigje p\u00ebr pyetjen: cili \u00ebsht\u00eb problemi m\u00eb i madh [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-01-21T10:20:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-01-21T10:24:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Nikolla-Pano.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"42 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"Nikolla Pano flet p\u00ebr problemin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb shqiptar\u00ebve, Shqip\u00ebris\u00eb\",\"datePublished\":\"2019-01-21T10:20:05+00:00\",\"dateModified\":\"2019-01-21T10:24:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\\\/\"},\"wordCount\":8350,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/01\\\/Nikolla-Pano.jpg\",\"articleSection\":[\"Intervista\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\\\/\",\"name\":\"Nikolla Pano flet p\u00ebr problemin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb shqiptar\u00ebve, Shqip\u00ebris\u00eb - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/01\\\/Nikolla-Pano.jpg\",\"datePublished\":\"2019-01-21T10:20:05+00:00\",\"dateModified\":\"2019-01-21T10:24:48+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/01\\\/Nikolla-Pano.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/01\\\/Nikolla-Pano.jpg\",\"width\":660,\"height\":330},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nikolla Pano flet p\u00ebr problemin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb shqiptar\u00ebve, Shqip\u00ebris\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nikolla Pano flet p\u00ebr problemin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb shqiptar\u00ebve, Shqip\u00ebris\u00eb - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Nikolla Pano flet p\u00ebr problemin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb shqiptar\u00ebve, Shqip\u00ebris\u00eb - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"#P\u00ebrball\u00eb-TVSH, 5 Dhjetor 2018 Nikolla Pano, i lindur dhe rritur n\u00eb nj\u00eb familje shqiptare n\u00eb SHBA \u00ebsht\u00eb nj\u00eb historian q\u00eb flet jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb shkuar\u00ebn, por edhe p\u00ebr sfidat e tashme dhe t\u00eb ardhme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe shqiptar\u00ebve n\u00eb rajon. Historiani njohur e ka nj\u00eb p\u00ebrgjigje p\u00ebr pyetjen: cili \u00ebsht\u00eb problemi m\u00eb i madh [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2019-01-21T10:20:05+00:00","article_modified_time":"2019-01-21T10:24:48+00:00","og_image":[{"width":660,"height":330,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Nikolla-Pano.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"42 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"Nikolla Pano flet p\u00ebr problemin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb shqiptar\u00ebve, Shqip\u00ebris\u00eb","datePublished":"2019-01-21T10:20:05+00:00","dateModified":"2019-01-21T10:24:48+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/"},"wordCount":8350,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Nikolla-Pano.jpg","articleSection":["Intervista"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/","name":"Nikolla Pano flet p\u00ebr problemin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb shqiptar\u00ebve, Shqip\u00ebris\u00eb - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Nikolla-Pano.jpg","datePublished":"2019-01-21T10:20:05+00:00","dateModified":"2019-01-21T10:24:48+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Nikolla-Pano.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Nikolla-Pano.jpg","width":660,"height":330},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/nikolla-pano-flet-per-problemin-me-te-madh-te-shqiptareve-shqiperise\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nikolla Pano flet p\u00ebr problemin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb shqiptar\u00ebve, Shqip\u00ebris\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37347","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37347"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37347\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}