{"id":4001,"date":"2016-06-28T15:06:48","date_gmt":"2016-06-28T14:06:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=4001"},"modified":"2021-03-18T00:42:10","modified_gmt":"2021-03-17T23:42:10","slug":"gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/","title":{"rendered":"Gjerman\u00ebt na ofruan shtet t\u00eb pavarur, Kosov\u00ebn dhe \u00c7am\u00ebrin\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Nga <strong>Mustafa Merlika Kruja<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 <strong><em>dokumenti q\u00eb hedh drit\u00eb mbi \u00e7\u00ebshtje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb viteve 1939-1943<\/em><\/strong><\/p>\n<blockquote><p>Cilat ishin arsyet q\u00eb e shtyn\u00eb nj\u00eb nacionalist t\u00eb paepur si Mustafa Merlika Kruja, p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i qeveris\u00eb shqiptare n\u00eb Konferenc\u00ebn e paqes, t\u00eb merrte p\u00ebrsip\u00ebr rolin e kryeministrit t\u00eb nj\u00eb qeverie fashiste? Ky dokument i rrall\u00eb na shpjegon jet\u00ebn dhe arsyet e nj\u00eb \u201ct\u00eb munduri\u201d, nj\u00eb nd\u00ebr t\u00eb shumt\u00ebt patriot\u00eb q\u00eb dhan\u00eb ndihmes\u00ebn e tyre p\u00ebr themelimin dhe nd\u00ebrtimin e shtetit shqiptar t\u00eb pavarur. \u201cParaqitja personale\u201d e Mustafa Merlika Kruj\u00ebs, botohet p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb shqip. Fr\u00ebngjisht n\u00eb origjinal, \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e dokumenteve p\u00ebr k\u00ebrkim t\u00eb azilit politik n\u00eb SHBA q\u00eb Mustafa Merlika Kruja b\u00ebri m\u00eb 1952, nga Aleksandria, 8 vjet pas largimit nga Shqip\u00ebria. Mustafa Merlika Kruja vdiq n\u00eb Niagara Falls, SHBA, m\u00eb 27. 12. 1958.<\/p><\/blockquote>\n<p>Kam lindur n\u00eb Kruj\u00eb, Shqip\u00ebri, m\u00eb 15 mars 1887.<\/p>\n<p>Studimet i kam kryer n\u00eb Janin\u00eb (tashm\u00eb e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb kufijt\u00eb e Greqis\u00eb, kryeqend\u00ebr e Epirit) dhe n\u00eb Stamboll.<\/p>\n<p>Q\u00eb n\u00eb t\u00eb ri, rrethanat m\u00eb p\u00ebrfshin\u00eb n\u00eb luft\u00ebn p\u00ebr \u00e7lirimin e atdheut tim nga pushtimi otoman. Pas k\u00ebtij \u00e7lirimi, m\u00eb 1912, i kam sh\u00ebrbyer atdheut tim si n\u00ebpun\u00ebs dhe m\u00eb pas si minist\u00ebr, si i d\u00ebrguar p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris m\u00eb 1919, dhe si deputet n\u00eb parlament.<\/p>\n<p>Ndodhesha n\u00eb Zvic\u00ebr kur Italia fashiste, n\u00eb prill 1939, pushtoi vendin tim. Si gjith\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt, edhe un\u00eb e kisha mjaft t\u00eb qart\u00eb se vendi im i vog\u00ebl me nj\u00eb milion banor\u00eb nuk do t\u00eb ishte n\u00eb gjendje t\u2019i b\u00ebnte ball\u00eb agresionit t\u00eb nj\u00eb fuqie t\u00eb madhe. Por kishte vend t\u00eb shpresohej se bota e qytet\u00ebruar, sidomos fuqit\u00eb e k\u00ebrc\u00ebnuara drejtp\u00ebrdrejt\u00eb apo t\u00ebrthorazi nga ky agresion do t\u00eb b\u00ebnin \u00e7\u2019ishte e mundur p\u00ebr ta penguar, dhe do t\u00eb viheshin p\u00ebrkrah Shqi\u00adp\u00ebris\u00eb. Fatkeq\u00ebsisht, krimi i pushtimit u krye pa shum\u00eb buj\u00eb dhe kurrkush nuk ngriti as gishtin e vog\u00ebl p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb di\u00e7ka. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, me p\u00ebrjashtim t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe t\u00eb Franc\u00ebs, t\u00eb gjitha fuqit\u00eb e tjera njoh\u00ebn gjendjen e re t\u00eb krijuar dhe pozicionin e Italis\u00eb brenda vendit t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb pushtuar! Aq e pat Shqip\u00ebria e pavarur.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb d\u00ebshp\u00ebrim pa rrug\u00ebdalje, u ndje nj\u00eb far\u00eb ngush\u00ebllimi kur vum\u00eb re, n\u00eb fillim, se italian\u00ebt e pan\u00eb t\u00eb arsyeshme ta linin krejt t\u00eb paprekur form\u00ebn e qeverisjes s\u00eb pavarur me gjith\u00eb tiparet e saj t\u00eb jashtme, me p\u00ebrjashtim t\u00eb kreut t\u00eb shtetit i cili u z\u00ebvend\u00ebsua nga mbreti i Italis\u00eb n\u00ebn nj\u00eb bashkim personal t\u00eb dy monarkive.<\/p>\n<p>At\u00ebher\u00eb u ktheva n\u00eb atdheun tim me vendosm\u00ebrin\u00eb e patundur p\u00ebr t\u00eb mos pranuar t\u00eb hyja n\u00eb asnj\u00eb qeveri t\u00eb nj\u00eb vendi t\u00eb skllav\u00ebruar; aq m\u00eb tep\u00ebr kur pak koh\u00eb m\u00eb pas, edhe ajo form\u00eb pavar\u00ebsie q\u00eb na kishin l\u00ebn\u00eb p\u00ebr ndoca muaj, u hoq n\u00ebp\u00ebrmjet konvencioneve t\u00eb ve\u00e7anta midis Rom\u00ebs dhe Tiran\u00ebs; Shqip\u00ebria nuk do t\u00eb kishte m\u00eb as ministri mbrojtjeje dhe forca komb\u00ebtare t\u00eb armatosura, as ministri t\u00eb pun\u00ebve t\u00eb jashtme e marr\u00ebdh\u00ebnie diplomatike.<\/p>\n<p>Tre her\u00eb, nga viti 1939 deri n\u00eb fund t\u00eb vitit 1941, m\u00eb propozuan t\u00eb hyja n\u00eb qeveri si minist\u00ebr i pun\u00ebve t\u00eb brendshme. Gjithmon\u00eb refuzova n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kategorike.<\/p>\n<p>Pas agresionit gjerman kund\u00ebr Bashkimit Sovietik, organizatat komuniste, deri m\u00eb at\u00ebher\u00eb t\u00eb qeta dhe thuajse t\u00eb k\u00ebnaqura, u vun\u00eb kudo n\u00eb l\u00ebvizje. K\u00ebshtu edhe n\u00eb Shqip\u00ebri. M\u00ebk\u00ebmb\u00ebsi i Lart\u00eb i mbretit t\u00eb Italis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, Z. Jacomoni, njihte pik\u00ebn time t\u00eb dob\u00ebt, dometh\u00ebn\u00eb e dinte q\u00eb isha nj\u00eb kund\u00ebrshtar i patundur i komunizmit. Nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb ftoi t\u00eb takoheshim dhe m\u00eb fjalosi gjat\u00eb mbi rrezikun e madh t\u00eb komunizmit q\u00eb k\u00ebrc\u00ebnonte n\u00eb at\u00eb periudh\u00eb atdheun tim dhe mbi nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb ball\u00eb p\u00ebrhapjes. Sipas tij, qeveria n\u00eb fuqi nuk ishte n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb e duhur p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar k\u00ebt\u00eb detyre dhe m\u00eb propozoi t\u00eb formoja nj\u00eb qeveri t\u00eb re t\u00eb drejtuar nga un\u00eb duke m\u00eb lejuar liri t\u00eb plot\u00eb n\u00eb zgjedhjen e koleg\u00ebve t\u00eb mi dhe koh\u00eb sa t\u00eb doja p\u00ebr t\u00eb vendosur.<\/p>\n<p>U gjenda p\u00ebrball\u00eb brerjesh mjaft t\u00eb thella t\u00eb nd\u00ebrgjegjes. Rreziqet p\u00ebr t\u00eb cilat m\u00eb ishte folur dukeshin haptas dhe ishin real\u00eb, i shihja edhe un\u00eb vet\u00eb me syt\u00eb e mi, dhe e ndjeja si detyr\u00eb timen t\u00eb b\u00ebja \u00e7mos p\u00ebr t\u2019i penguar dhe p\u00ebr t\u2019i luftuar. Por nga ana tjet\u00ebr, ishte e qart\u00eb se pushtuesi, sadopak, do t\u00eb p\u00ebrfitonte, nga puna ime. B\u00ebra k\u00ebt\u00eb arsyetim: n\u00eb krye, n\u00ebse Boshti duhej ta fitonte luft\u00ebn, nuk do t\u00eb ishin padyshim komunist\u00ebt shqiptar\u00eb ata q\u00eb do t\u2019a pengonin; dhe n\u00ebse duhej ta humbte, Shqip\u00ebria nuk do t\u00eb ishte v\u00ebrtet e lir\u00eb n\u00ebse nuk i pritej rruga komunizmit: pra, n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb vendimi im ishte marr\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj mora parasysh edhe dy gj\u00ebra nga ana personale: s\u00eb pari, n\u00ebse detyra q\u00eb m\u00eb besohej, n\u00eb koh\u00eb normale dhe n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb lir\u00eb mund t\u00eb konsiderohej si nder p\u00ebr nj\u00eb politikan, n\u00eb kushtet q\u00eb gjendej vendi im un\u00eb e gjykoja n\u00eb kund\u00ebrshti me dinjitetin tim vetjak; nga ana tjet\u00ebr, n\u00ebse ia dilja mban\u00eb p\u00ebr t\u00eb \u00e7rr\u00ebnjosur komunizmin nga vendi im, kjo do t\u2019i vinte kapakun kund\u00ebrshtive; porse rrethanat at\u00ebbot\u00eb ishin tep\u00ebr t\u00eb pafavorshme p\u00ebr t\u00eb mos iu druajtur nj\u00eb d\u00ebshtimi.<\/p>\n<p>T\u00eb t\u00ebra k\u00ebto arsyetime e t\u00eb tjera q\u00eb shtoheshin, familja, e shkuara ime, e ardhmja ime, m\u00eb b\u00ebn\u00eb t\u00eb ngurroj gjat\u00eb. Por nd\u00ebrsa un\u00eb l\u00ebkundesha n\u00eb k\u00ebt\u00eb pavendosm\u00ebri, nj\u00eb dit\u00eb m\u00ebsoj se disa agjent\u00eb komunist\u00eb sllav\u00eb qarkullonin nga nj\u00ebri cep i vendit tek tjetri p\u00ebr t\u00eb organizuar dhe drejtuar partin\u00eb komuniste shqiptare. Nuk ngurrova m\u00eb: le t\u00eb ndodhte \u00e7\u2019t\u00eb ndodhte, un\u00eb vendosa t\u00eb marr p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb e mia. I parashtrova Jakomonit kushtet e mia p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr detyr\u00ebn q\u00eb m\u00eb kishte propozuar; kushtet ishin si m\u00eb posht\u00eb:<\/p>\n<p>1) Rikthimi n\u00eb fuqi i vendimeve t\u00eb Asambles\u00eb Kushtetuese t\u00eb 12 prillit, pra tek e vetmja lidhje kushtetuese me Italin\u00eb q\u00eb p\u00ebrb\u00ebhej nga bashkimi personal i dy kurorave, gj\u00eb q\u00eb donte t\u00eb thoshte abrogimin e traktateve q\u00eb kishin t\u00eb b\u00ebnin me shkrirjen e forcave t\u00eb armatosura dhe t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb jashtme t\u00eb t\u00eb dy vendeve.<\/p>\n<p>2) N\u00eb pritje t\u00eb kryerjes s\u00eb formaliteteve t\u00eb nevojshme p\u00ebr zbatimin praktik t\u00eb kushtit t\u00eb par\u00eb, formalitete t\u00eb cilat kishin nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb mjaft t\u00eb gjat\u00eb, k\u00ebrkova themelimin e menj\u00ebhersh\u00ebm t\u00eb nj\u00eb force milicie shqiptare, deri n\u00eb nj\u00ebzet batalione prej 500 vet\u00ebsh, n\u00ebn urdhrat e drejtp\u00ebrdrejta t\u00eb ministris\u00eb s\u00eb brendshme si forc\u00eb policore p\u00ebr fshatin dhe p\u00ebr p\u00ebrforcimin e siguris\u00eb publike n\u00ebp\u00ebr qytete. Rind\u00ebrtimin e forcave t\u00eb armatosura komb\u00ebtare e konsideroja si t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb, jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb ball\u00eb rrezikut t\u00eb \u00e7astit, por gjithashtu dhe sidomos p\u00ebr rolin q\u00eb ato mund t\u00eb luanin n\u00eb raste t\u00eb ndryshme q\u00eb gjasat e kishin se mund t\u00eb shfaqeshin m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n<p>3) Kthimin e menj\u00ebhersh\u00ebm t\u00eb form\u00ebs origjinale t\u00eb flamurit komb\u00ebtar shqiptar. E kishin p\u00ebrdhosur duke i shtuar emblem\u00ebn fashiste, d.m.th. fashat e liktorit, dhe stemat e Savoj\u00ebs.<\/p>\n<p>Kuptohet q\u00eb k\u00ebto nuk ishin kushte q\u00eb mund t\u00eb hynin n\u00eb kompetencat e M\u00ebk\u00ebmb\u00ebsit t\u00eb Lart\u00eb. Ndaj ai k\u00ebrkoi, nga ana e vet, koh\u00ebn e nevojshme p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb direktivat dhe udh\u00ebzimet nga Roma. Shkoi ai vet\u00eb n\u00eb Rom\u00eb. Kur u kthye, m\u00eb thirri dhe m\u00eb komunikoi pranimin n\u00eb parim t\u00eb t\u00eb gjitha kushteve t\u00eb mia dhe m\u2019u lut t\u00eb mos b\u00ebja t\u00eb ditur asgj\u00eb p\u00ebr publikun deri n\u00eb arritjen e nj\u00eb marr\u00ebveshjeje t\u00eb plot\u00eb midis qeveris\u00eb italiane dhe meje vet\u00eb pas em\u00ebrimit tim zyrtar. A ishte e sinqert\u00eb qeveria fashiste? Apo donte thjesht t\u00eb m\u00eb shfryt\u00ebzonte dhe t\u00eb m\u00eb komprometonte? Fatkeq\u00ebsisht, vet\u00eb ngjarjet e m\u00ebvonshme dhe botimi pas vdekjes i Ditarit t\u00eb \u00c7anos, minist\u00ebr i pun\u00ebve t\u00eb jasht\u00ebm dhe dh\u00ebnd\u00ebr i Musolinit, u desh t\u00eb m\u00eb tregonin se fashist\u00ebt, n\u00eb makiavelizmin e tyre, nuk kishin pasur aspak nd\u00ebr mend t\u00eb b\u00ebnin nj\u00eb p\u00ebrjashtim me mua.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa prisja, veprimtaria komuniste n\u00eb Shqip\u00ebri, fal\u00eb sidomos agjent\u00ebve sllav\u00eb, ia kishte marr\u00eb revanit, dhe un\u00eb, q\u00eb t\u00eb arrija t\u2019a luftoja para se t\u00eb ishte tep\u00ebr von\u00eb, me mir\u00ebbesim i pranova premtimet italiane si t\u00eb sinqerta.<\/p>\n<p>Ja, k\u00ebshtu u b\u00ebra, edhe un\u00eb, nj\u00eb kuisling, si\u00e7 kan\u00eb em\u00ebrtuar prej koh\u00ebsh, n\u00eb vende shum\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm se sa Shqip\u00ebria, njer\u00ebz shum\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm se sa un\u00eb, u b\u00ebra \u201cP\u00ebteni i Shqip\u00ebris\u00eb\u201d, si\u00e7 ia desh qejfi t\u00eb m\u00eb quante autori i \u201cInternacionales s\u00eb tradhtar\u00ebve\u201d, komunisti i Zhuv\u00ebnelit.<\/p>\n<p>Po, e pranoj me nd\u00ebrgjegje t\u00eb plot\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb. E quaja detyr\u00eb time t\u00eb shenjt\u00eb patriotike t\u00eb p\u00ebrpiqesha t\u00eb ndaloja fatkeq\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe q\u00eb kishte p\u00ebsuar ndonj\u00ebher\u00eb vendi im. N\u00ebse do t\u2019ia kisha dal\u00eb mban\u00eb, epitetet dhe nofkat e shumta q\u00eb m\u00eb vun\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00eb njollosur do t\u2019i kisha p\u00ebr nder. Por un\u00eb d\u00ebshtova, pasi m\u00eb mashtruan fashist\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt m\u00eb pren\u00eb n\u00eb bes\u00eb. N\u00ebse italian\u00ebt do t\u00eb m\u00eb kishin dh\u00ebn\u00eb me besnik\u00ebri gjith\u00eb \u00e7\u2019m\u00eb kishin premtuar dhe n\u00ebse t\u00ebr\u00eb bashk\u00ebpatriot\u00ebt e mi nacionalist\u00eb do t\u00eb m\u00eb kishin besuar, Aleat\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb ngadh\u00ebnjimtar\u00eb, n\u00eb n\u00ebntor 1944 do t\u00eb kishin gjetur padyshim n\u00eb breg t\u00eb Adriatikut nj\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb do t\u2019u p\u00ebrkushtohej dhe q\u00eb do t\u2019u ishte mir\u00ebnjoh\u00ebse p\u00ebr lirin\u00eb dhe pavar\u00ebsin\u00eb q\u00eb kishin sjell\u00eb, dhe populli shqiptar nuk do t\u00eb vuante mjerimin m\u00eb t\u00eb zi, zgjedh\u00ebn m\u00eb barbare, terrorin m\u00eb t\u00eb dhunsh\u00ebm q\u00eb po e fshikullon q\u00eb prej tet\u00eb vjet\u00ebsh dhe q\u00eb kush e di se kur mund t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb.<\/p>\n<p>Nga t\u00eb gjitha premtimet e Rom\u00ebs n\u00eb lidhje me kushtet e mia p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb qeverie t\u00eb re shqiptare, vet\u00ebm nj\u00ebr\u00ebn pata rastin ta shoh t\u00eb zbatuar: at\u00eb q\u00eb kishte t\u00eb b\u00ebnte me flamurin shqiptar. Moralisht, ishte gj\u00ebja q\u00eb shqiptar\u00ebt e kishin m\u00eb p\u00ebr zem\u00ebr, simboli i pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre komb\u00ebtare. Por ishte tep\u00ebr pak p\u00ebr t\u2019i k\u00ebnaqur e p\u00ebr t\u00eb penguar komunist\u00ebt t\u2019u hidhnin trut\u00eb e gomarit me parullat e tyre q\u00eb fshiheshin n\u00ebn mask\u00ebn t\u00eb \u00e7lirimit komb\u00ebtar. M\u00eb dhan\u00eb nj\u00eb milici shqiptare t\u00eb kufizuar, por \u00e7do batalion kishte n\u00eb krye nj\u00eb oficer italian, i cili, p\u00ebr t\u00eb zbatuar urdhrat e mi, shkonte e merrte fshehurazi udh\u00ebzime nga epror\u00ebt e tij italian\u00eb. Kisha riorganizuar mjaft mir\u00eb policin\u00eb qytet\u00ebse, por pjesa m\u00eb e madhe e n\u00ebpun\u00ebsve nacionalist\u00eb q\u00eb kisha em\u00ebruar, merrnin urdh\u00ebr nga Komiteti i tyre i Rezistenc\u00ebs q\u00eb t\u00eb mbronin komunist\u00ebt. Ndodhesha p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb situate krejt\u00ebsisht t\u00eb \u00e7uditshme, paradoksale, q\u00eb m\u00eb rr\u00ebshqiste nga duart.<\/p>\n<p>Pas nj\u00eb viti lufte t\u00eb pabarabart\u00eb kund\u00ebr komunizmit nga nj\u00ebra an\u00eb dhe shkopinjve nd\u00ebr rrota t\u00eb italian\u00ebve dhe vet\u00eb bashkatdhetar\u00ebve t\u00eb mi, t\u00eb cil\u00ebt duhej t\u00eb m\u00eb mb\u00ebshtesnin, vendosa t\u00eb jap dor\u00ebheqjen. N\u00eb fillim t\u00eb n\u00ebntorit, ia thash\u00eb prer\u00eb M\u00ebk\u00ebmb\u00ebsit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm se nuk mund t\u00eb k\u00ebnaqesha m\u00eb me premtime n\u00eb er\u00eb dhe as t\u00eb punoja mes pengesave q\u00eb vazhdonin t\u00eb m\u00eb krijonin nga \u00e7do an\u00eb. Ai m\u2019u lut t\u00eb b\u00ebja durim edhe p\u00ebr ca koh\u00eb, dhe m\u00eb premtoi se do t\u00eb shkonte vet\u00eb n\u00eb Rom\u00eb p\u00ebr t\u00eb shpjeguar gjendjen dhe p\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb nj\u00eb zgjidhje t\u00eb shqet\u00ebsimeve dhe desiderata-ve t\u00eb mia. U nis v\u00ebrtet.\u00c7ka ai i tha epror\u00ebve t\u00eb vet n\u00eb kryeqytetin italian, \u00e7ka k\u00ebrkoi t\u00eb arrinte, ma b\u00ebri t\u00eb ditur si gjithmon\u00eb Ditari i \u00c7anos: \u201e14 N\u00ebntor 1942. Jacomoni mendon ta heq\u00eb Kruj\u00ebn por nuk \u00ebsht\u00eb dhe aq i bindur. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb njeri, thot\u00eb ai, q\u00eb duhet ta shfryt\u00ebzojm\u00eb p\u00ebr interesat tona.\u201d.<\/p>\n<p>N\u00ebse diplomacia \u00ebsht\u00eb arti i mbajtjes t\u00eb fsheht\u00eb t\u00eb q\u00ebllimeve, M. Jacomoni \u00ebsht\u00eb diplomat i holl\u00eb. Kur vura re q\u00eb u kthye duarbosh nga Roma, i b\u00ebra t\u00eb qart\u00eb vendimin tim t\u00eb pakthyesh\u00ebm p\u00ebr dh\u00ebnien e dor\u00ebheqjes dhe iu luta t\u00eb merrej vesh sa m\u00eb shpejt me Rom\u00ebn p\u00ebr t\u00eb gjetur njeriun q\u00eb duhej t\u00eb m\u00eb z\u00ebvend\u00ebsonte. Natyrisht, deklaratat e mia k\u00ebsaj radhe nuk duhet ta ken\u00eb habitur pasi nuk priste tjet\u00ebr gj\u00eb prej meje. N\u00eb fytyr\u00eb i lexohej edhe nj\u00eb far\u00eb shp\u00ebrfilljeje, dhe me t\u00eb drejt\u00eb.<\/p>\n<p>Pasi ai nuk dinte \u00e7\u2019t\u00eb b\u00ebnte m\u00eb me nj\u00eb rebel t\u00eb urdhrave t\u00eb Du\u00e7es, me nj\u00eb njeri q\u00eb donte t\u00eb mendonte dhe t\u00eb vepronte me kok\u00ebn e vet, p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e tashme dhe t\u00eb ardhme t\u00eb popullit t\u00eb tij. Nga ana tjet\u00ebr, komunist\u00ebt shqiptar\u00eb nuk i mbante vendi nga g\u00ebzimi q\u00eb po iu hiqesha qafe. Megjithat\u00eb, m\u00eb von\u00eb m\u00eb treguan se ajo q\u00eb donin nuk ishte vet\u00ebm largimi im nga qeveria.: M\u00eb 12 tetor 1943, n\u00eb mes t\u00eb Tiran\u00ebs m\u00eb b\u00ebn\u00eb nj\u00eb atentat me automatik, dhe krejt p\u00ebr mrekulli shp\u00ebtova me nj\u00eb plagosje t\u00eb leht\u00eb.<\/p>\n<p>Un\u00eb njihja t\u00ebr\u00eb krer\u00ebt nacionalist\u00eb t\u00eb L\u00ebvizjes s\u00eb Rezistenc\u00ebs. M\u00eb t\u00eb moshuarit, n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, kishin qen\u00eb shok\u00ebt e mi t\u00eb luft\u00ebs patriotike. Jo vet\u00ebm nuk u kisha prekur nj\u00eb qime floku, por p\u00ebrkundrazi, i kisha mbrojtur dhe u kisha k\u00ebrkuar t\u00eb bashk\u00ebpunonin. Dy prej tyre ishin an\u00ebtar\u00eb t\u00eb kabinetit, nj\u00ebri prej t\u00eb cil\u00ebve, Hasan Dosti, minist\u00ebr drejt\u00ebsie n\u00eb qeverin\u00eb time, tashm\u00eb kryetar i komitetit \u201eShqip\u00ebria e lir\u00eb\u201d, banues n\u00eb Nju Jork. Shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb ishin n\u00ebpun\u00ebs t\u00eb misi prefekt\u00eb apo shefa policie n\u00ebp\u00ebr rrethe. Shpresoja q\u00eb t\u00eb jepnin ndihmes\u00ebn e tyre n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr komunizmit. Fatkeq\u00ebsisht, pak mes tyre u soll\u00ebn si besnik\u00eb, t\u00eb tjer\u00ebt besuan se i sh\u00ebrbenin m\u00eb mir\u00eb atdheut duke ndihmuar dhe mbrojtur komunist\u00ebt n\u00eb vend q\u00eb t\u2019i luftonin. Mes tyre dhe meje kishte mosp\u00ebrputhje idesh. Ata mendonin: \u201eMeq\u00eb sot bota komuniste \u00ebsht\u00eb n\u00eb aleanc\u00eb me bot\u00ebn demokratike t\u00eb per\u00ebndimit, duhet t\u00eb ndjekim shembullin dhe k\u00ebshillat e k\u00ebsaj t\u00eb fundit.\u201d<\/p>\n<p>Fantazia ime, p\u00ebrkundrazi, nuk rrihte aq larg. Mendoja se detyra ime par\u00ebsore ishte t\u00eb shp\u00ebtoja vendin tim, k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb vog\u00ebl kaq kafshat\u00eb e leht\u00eb p\u00ebr sllavo-komunizmin, t\u2019a shp\u00ebtoja nga rreziku q\u00eb e k\u00ebrc\u00ebnonte nga aq pran\u00eb; vet\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb atdheu im do t\u00eb zinte vendin p\u00ebrkrah per\u00ebndimit. N\u00eb fjalimin tim t\u00eb fundit publik si kryeminist\u00ebr shqiptar mbajtur m\u00eb 22 n\u00ebntor 1942, thash\u00eb se Bashkimi Sovietik i tradhtonte aleat\u00ebt e vet sapo nuk kishte m\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr ta, dhe se n\u00ebse p\u00ebrfundimi i luft\u00ebs do ta gjente Shqip\u00ebrin\u00eb komuniste, ajo do t\u00eb shnd\u00ebrrohej n\u00eb nj\u00eb provinck\u00eb t\u00eb perandoris\u00eb sllavo-komuniste q\u00eb do t\u00eb shtrihej nga deti i Japonis\u00eb deri n\u00eb Adriatik. Isha n\u00eb prag t\u00eb dh\u00ebnies s\u00eb dor\u00ebheqjes. Si kryetar qeverie, desha t\u2019i hidhja k\u00ebt\u00eb paralajm\u00ebrim t\u00eb fundit bashkatdhetar\u00ebve t\u00eb mi. Njeriu verbohet nga pasionet, b\u00ebhet shurdh, humb nd\u00ebrgjegjen. Por jam i sigurt q\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb ata q\u00eb tani e kujtojn\u00eb at\u00eb paralajm\u00ebrim.<\/p>\n<p>Pra, pa marr\u00eb pjes\u00eb aktive n\u00eb l\u00ebvizjen shqiptare, ngaq\u00eb shihja qart\u00eb q\u00eb kjo do t\u00eb \u00e7onte uj\u00eb n\u00eb mullirin e komunizmit, u orvata, sidoqoft\u00eb, t\u2019a ndihmoj, e ndihmova. Asnj\u00eb kund\u00ebrshtar nacionalist nuk e pa der\u00ebn e burgut p\u00ebr veprimtari politike p\u00ebr sa koh\u00eb qeverisa. Pas dor\u00ebheqjes, i dhash\u00eb t\u00ebr\u00eb mb\u00ebshtetjen time L\u00ebvizjes Legaliste n\u00eb lidhje t\u00eb ngusht\u00eb me kreun e saj Z. Abas Kupi, tanim\u00eb an\u00ebtar i Komitetit \u201eShqip\u00ebria e lir\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Mendoj se kuadri politik q\u00eb dua t\u00eb nxjerr n\u00eb pah me k\u00ebt\u00eb paraqitje mbi Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00ebn pushtimin e huaj gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb fundit, nuk do t\u00eb ishte i plot\u00eb n\u00ebse nuk flisja shkurt edhe p\u00ebr politik\u00ebn, n\u00eb e n\u00ebp\u00ebr at\u00eb vend, t\u00eb dy grupeve t\u00eb fuqive luftarake dhe t\u00eb politik\u00ebs t\u00eb secil\u00ebs. Pasi \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht politika e tyre ajo q\u00eb ka luajtur nj\u00eb rol kryesor n\u00eb p\u00ebrcaktimin e ndjenjave dhe, si pasoj\u00eb t\u00eb q\u00ebndrimeve t\u00eb patriot\u00ebve shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p>Italia ishte aleatja e madhe e e Shqip\u00ebris\u00eb q\u00eb nga viti 1928 deri m\u00eb 1939. Patriot\u00ebt shqiptar\u00eb, me mbretin n\u00eb krye, nuk e shp\u00ebrfillnin rrezikun e marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb ngushta me fqinjin e fuqish\u00ebm t\u00eb p\u00ebrtej Adriatikut. Por ishin t\u00eb detyruar. Fqinj\u00ebt sllav\u00eb mbanin n\u00ebn vete nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb bashkatdhetar\u00ebve tan\u00eb q\u00eb p\u00ebrb\u00ebnin m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb t\u00eb tretat e gjith\u00eb popullsis\u00eb shqiptare t\u00eb gadishullit ballkanik, dhe as kjo nuk u mjaftonte! Nuk kishin reshtur kurr\u00eb s\u00eb thururi intriga dhe s\u00eb ushqyeri trazira n\u00eb vendin ton\u00eb q\u00eb prej p\u00ebrfundimit t\u00eb traktatit t\u00eb aleanc\u00ebs italo-shqiptare. Ekonomia jon\u00eb ishte e lidhur pothuajse e t\u00ebra me at\u00eb t\u00eb Italis\u00eb. Financat tona kishin nevoj\u00eb p\u00ebr hua dhe asnj\u00eb vend, p\u00ebrve\u00e7 Italis\u00eb nuk tergohej i gatsh\u00ebm t\u00eb na jepte hua.<\/p>\n<p>K\u00ebrkesave t\u00eb nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesi t\u00eb qeveris\u00eb shqiptare, nj\u00eb burr\u00eb shteti anglez i ishte p\u00ebrgjigjur me nj\u00eb fjali t\u00eb prer\u00eb dhe fyese \u201eN\u00ebse ka ndonj\u00eb gj\u00eb, kish th\u00ebn\u00eb, q\u00eb nuk i p\u00eblqen aventura, kjo \u00ebsht\u00eb paraja!\u201d Rinia jon\u00eb u formua kryesisht n\u00eb universitetet italiane. Edhe vet\u00eb fuqit\u00eb e m\u00ebdha i njoh\u00ebn Italis\u00eb \u201einteresa t\u00eb ve\u00e7anta\u201dn\u00eb Shqip\u00ebri, i kishim, mund t\u00eb themi, duart e lidhura mga Italia. Britania e Madhe e shp\u00ebrfillte aq shum\u00eb tashm\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb, saq\u00eb i kishte kaluar Italis\u00eb nj\u00eb koncesion nafte q\u00eb kishte bler\u00eb, pa u konsultuar me qeverin\u00eb shqiptare. Pra, duke pranuar traktatin e aleanc\u00ebs me Italin\u00eb m\u00eb 1928, qeveria shqiptare ishte p\u00ebrpjekur ta shenjt\u00ebronte situat\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb angazhonte Musolinin moralisht, politikisht dhe juridikisht p\u00ebr t\u00eb respektuar m\u00eb s\u00eb miri sovranitetin ton\u00eb. Por diktatori fashist u soll nj\u00ebsoj si aleati i vet si\u00e7 e pa dhe tashm\u00eb e di bota mbar\u00eb.<\/p>\n<p>Pas pushtimit, Italia fashiste shpresonte ta b\u00ebnte p\u00ebr vete popullin shqiptar n\u00ebp\u00ebrmjet korruptimit. Gjat\u00eb gjith\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb pushtimit, me produktet bujq\u00ebsore t\u00eb territoreve t\u00eb \u00e7liruara nga pushtimi jugosllav dhe me miellin italian q\u00eb arrinte thuajse \u00e7do dit\u00eb me qindra e mij\u00ebra thas\u00eb n\u00eb portin e durr\u00ebsit, populli shqiptar pati nj\u00eb boll\u00ebk mallrash ushqimor\u00eb si asnj\u00eb popull n\u00eb Europ\u00eb. Fshatar\u00ebt u pasuruan duke shitur n\u00eb qytet si fr\u00ebngu pul\u00ebn prodhimet e tyre, tregtar\u00ebt po aq e m\u00eb shum\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet shitjes s\u00eb mallrave t\u00eb t\u00eb gjitha llojeve t\u00eb importuara nga Italia me mjaft leht\u00ebsime.<\/p>\n<p>\u00c7do italian, ushtarak apo civil, q\u00eb kthehej nga Shqip\u00ebria, merrte me vete mallra me boll\u00ebk t\u00eb cilat n\u00eb Itali i kishte t\u00eb racionuara ndon\u00ebse ishin mallra q\u00eb kishin ardhur po nga Italia. Punimet publike t\u00eb kryera nga italian\u00ebt u shtuan dhe ndihmuan zhvillimin e ekonomis\u00eb t\u00eb vendit, leht\u00ebsuan komunikimin. E gjith\u00eb kjo ishte gj\u00eb e shk\u00eblqyer, e mrekullueshme, por q\u00ebllimi ishte i keq: desh\u00ebn t\u00eb blinin k\u00ebshtu lirin\u00eb e popullit shqiptar<\/p>\n<p>Me gjerman\u00ebt pun\u00ebt shkuan ndryshe. E pabesueshme por e v\u00ebrtet\u00eb: Ky komb, i cili, q\u00eb pas vdekjes s\u00eb Bismarkut, nuk \u00ebsht\u00eb shquar kurr\u00eb p\u00ebr diplomaci dhe q\u00eb ka kryer nj\u00eb thes me gabime psikologjike dhe politike n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb tjera t\u00eb pushtuara gjat\u00eb luft\u00ebs, diti si t\u00eb zhvilloj\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, me apo pa sinqeritet, nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb aft\u00eb. Qarqet politike dhe ushtarake gjermane, n\u00eb aleanc\u00eb t\u00eb plot\u00eb dhe n\u00eb luft\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt me italian\u00ebt, kryen nj\u00eb propagand\u00eb mjaft aktive mes nacionalist\u00ebve shqiptar\u00eb p\u00ebr t\u2019i bindur se fitorja e Boshtit nuk n\u00ebnkuptonte n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mbetjen e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00ebn zgjedh\u00ebn e Italis\u00eb. Ata p\u00ebrbetoheshin se do ta b\u00ebnin Shqip\u00ebrin\u00eb jo vet\u00ebm nj\u00eb shtet t\u00eb pavarur, por deri edhe t\u00eb bashkuar me territoret e shk\u00ebputura t\u00eb banuara nga shqiptar\u00ebt dhe n\u00ebn sundim t\u00eb huaj, n\u00eb veri n\u00eb Jugosllavi, pjesa m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme, dhe n\u00eb jug n\u00eb Greqi, \u00c7am\u00ebri. K\u00ebto premtime u mbajt\u00ebn v\u00ebrtet nga ana e gjerman\u00ebve.<\/p>\n<p>Dhe gjerman\u00ebt nuk harruan ta p\u00ebrmendnin n\u00eb propagand\u00ebn e tyre anti-italiane p\u00ebr t\u00eb fituar simpatin\u00eb e shqiptar\u00ebve. Nga ana tjet\u00ebr, k\u00ebta t\u00eb fundit nuk kishin harruar q\u00eb Austro-Hungaria, n\u00eb vitet 1912-1913, kishte qen\u00eb fuqia kryesore q\u00eb kishte mb\u00ebshtetur me t\u00eb gjitha mjetet pavar\u00ebsin\u00eb dhe t\u00eb drejtat e popullit shqiptar. E gjerman\u00ebt nuk munguan t\u00eb p\u00ebrdornin edhe k\u00ebt\u00eb fakt, duke u shpallur veten vazhdues t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb Vjen\u00ebs n\u00eb Ballkan. Ata respektonin me shum\u00eb kujdes zakonet e vendit dhe pron\u00ebn private. Nuk b\u00ebn\u00eb kurr\u00eb reprezalje kund\u00ebr popullsis\u00eb p\u00ebr t\u2019u hakmarr\u00eb ndaj partizan\u00ebve. M\u00eb 1943, ata i dhan\u00eb rreth nj\u00ebqind bursa studimi disa t\u00eb rinjve shqiptar\u00eb q\u00eb donin t\u00eb shkonin t\u00eb studionin n\u00eb Vjen\u00eb ashtu si\u00e7 kishte b\u00ebr\u00eb Austro-Hungaria gjat\u00eb pushtimit m\u00eb 1916-1918. Italian\u00ebt nuk dit\u00ebn t\u2019i p\u00ebrgjigjeshin k\u00ebsaj taktike gjermane.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu shpjegohet dob\u00ebsimi mjaft i ndjesh\u00ebm i rezistenc\u00ebs nacionaliste n\u00eb Shqip\u00ebri pas r\u00ebnies s\u00eb Italis\u00eb dhe z\u00ebvend\u00ebsimi i pushtimit italian me at\u00eb gjerman.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, cili ishte q\u00ebndrimi i Aleat\u00ebve per\u00ebndimor\u00eb ndaj Shqip\u00ebris\u00eb? Burrat e tyre t\u00eb shtetit i kishin gjith\u00eb t\u00eb drejtat t\u00eb mburreshin me politik\u00ebn q\u00eb kishin ndjekur n\u00eb Shqip\u00ebri ose ndaj saj, pa dashur k\u00ebshtu t\u00eb guxoj t\u2019i gjykoj p\u00ebrsa i p\u00ebrket interesave t\u00eb vendeve t\u00eb tyre. Por meqen\u00ebse jam duke shpjeguar nj\u00eb situat\u00eb q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me vendin tim dhe me mua vet\u00eb, e kam p\u00ebr detyr\u00eb t\u00eb mos l\u00eb jasht\u00eb analiz\u00ebs asnj\u00eb element thelb\u00ebsor q\u00eb mund t\u00eb hedh\u00eb drit\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 masave pa form\u00eb, t\u00eb pand\u00ebrgjegjshme dhe t\u00eb pap\u00ebrgjegjshme, t\u00eb cilave mund t\u2019u shkonte p\u00ebr shtat politika italiane q\u00eb i lejonte t\u00eb jetonin n\u00eb rehati; p\u00ebrve\u00e7 komunist\u00ebve, t\u00eb komanduar nga lart posht\u00eb n\u00ebn nj\u00eb disiplin\u00eb t\u00eb hekurt dhe n\u00ebn nj\u00eb q\u00ebllim t\u00eb vendosur nga Moska; p\u00ebrve\u00e7 edhe atyre nacionalist\u00ebve q\u00eb nuk gjenin m\u00eb mir\u00eb se sa t\u00eb ndiqnin verbazi k\u00ebshillat e BBC-s\u00eb dhe t\u00eb oficer\u00ebve t\u00eb misionit Britanik, p\u00ebr patriot\u00ebt shqiptar\u00eb q\u00eb mendonin, p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb q\u00eb shqet\u00ebsoheshin para s\u00eb gjithash mbi fatin e atdheut, politika q\u00eb Aleat\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb ndoq\u00ebn ndaj Shqip\u00ebris\u00eb, nga pik\u00ebpamja thjesht shqiptare dhe duke folur haptazi, nuk ka qen\u00eb e lumtur.<\/p>\n<p>Po, na premtuat lirin\u00eb ton\u00eb, pavar\u00ebsin\u00eb ton\u00eb, natyrisht pas fitores. Them ve\u00e7se t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn n\u00ebse pranoj se pjesa m\u00eb e madhe e patriot\u00ebve shqiptar\u00eb donte dhe uronte t\u00eb arrinte lirin\u00eb dhe t\u00eb drejta e veta komb\u00ebtare n\u00ebp\u00ebrmjet fitores s\u00eb aleat\u00ebve. Por ata kishin gjithashtu t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb dyshonin, sidomos deri me hyrjen n\u00eb luft\u00eb t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara. Pasi gjer at\u00ebher\u00eb dukej gati haptazi e kund\u00ebrta. Dhe p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr nj\u00eb shqet\u00ebsim kishte hedhur rr\u00ebnj\u00eb mes tyre: Aleat\u00ebt i premtonin shqiptar\u00ebve lirin\u00eb, pavar\u00ebsin\u00eb, menj\u00ebher\u00eb; por ata donin t\u00eb dinin di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb. Po kufijt\u00eb e atdheut? Patriot\u00ebt shqiptar\u00eb nuk e kishin t\u00eb qart\u00eb politik\u00ebn, synimet e aleat\u00ebve p\u00ebrball\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Ata kishin detyr\u00ebn t\u00eb shmangnin nga Shqip\u00ebria murtaj\u00ebn komuniste: aleat\u00ebt i jepnin kurajo komunist\u00ebve, i mb\u00ebshtesnin me t\u00eb gjitha mjetet.<\/p>\n<p>Patriot\u00ebt shqiptar\u00eb prisnin nj\u00eb fjal\u00eb nga mbreti i tyre, nga kreu i tyre i shtetit n\u00eb m\u00ebrgim: aleat\u00ebt e mbanin mbretin, p\u00ebr arsye q\u00eb shqiptar\u00ebt nuk njihnin apo nuk dinin t\u00eb shpjegonin, larg \u00e7do gj\u00ebje q\u00eb ndodhte n\u00eb Shqip\u00ebri. Patriot\u00ebt shqiptar\u00eb prisnin, fundja, nga ana e aleat\u00ebve ndonj\u00eb fjal\u00eb ngush\u00eblluese mbi t\u00eb ardhmen e bashkimit komb\u00ebtar, i b\u00ebr\u00eb m\u00eb n\u00eb fund realitet: d\u00ebgjonin ve\u00e7se fjal\u00eb qortuese, ku u t\u00ebrhiqej v\u00ebrejtja, n\u00ebp\u00ebrmjet deklaratsh zyrtare, edhe pse me kufijt\u00eb t\u00eb katandisur n\u00eb minimum, se shum\u00eb akte nd\u00ebrkomb\u00ebtare i kishin p\u00ebrcaktuar, konfirmuar, sanksionuar. K\u00ebshtu, n\u00eb k\u00ebto kushte, a \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb t\u00eb qortohen patriot\u00ebt shqiptar\u00eb, a duhet t\u00eb habitemi pse ata u gjend\u00ebn ngusht\u00eb dhe t\u00eb pavendosur dhe nuk dit\u00ebn t\u00eb vepronin as n\u00eb nj\u00ebrin drejtim, as n\u00eb tjetrin me at\u00eb vendosm\u00ebri, me at\u00eb energji q\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb bindje e thell\u00eb dhe e qart\u00eb arrin t\u00eb frym\u00ebzoj\u00eb?<\/p>\n<p>\u00c7ka kam th\u00ebn\u00eb gjer tani, me sinqeritet dhe v\u00ebrtet\u00ebsi t\u00eb plot\u00eb, mund t\u00eb m\u00eb lejonte, ndoshta, t\u2019i shmangia detajet e m\u00ebtejshme p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb autoriteteve amerikane mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjykuar n\u00ebse duhet t\u00eb m\u00eb mikpresin n\u00eb vendin e tyre t\u00eb madh t\u00eb lir\u00eb e t\u00eb qytet\u00ebruar ku im bir gjendet e punon.<\/p>\n<p>E megjithat\u00eb po vazhdoj t\u00eb jap sqarime t\u00eb tjera. Zura n\u00eb goj\u00eb tim bir i cili pati fatin e mir\u00eb t\u00eb jetoj\u00eb e t\u00eb marr\u00eb frym\u00eb i lir\u00eb n\u00eb Shtetet e Bashkuara. Shtoj se ai \u00ebsht\u00eb v\u00ebllai i dy t\u00eb tjer\u00ebve nj\u00ebri prej t\u00eb cil\u00ebve \u00ebsht\u00eb d\u00ebnuar n\u00eb Shqip\u00ebri me 15 vjet burg dhe tjetri me pes\u00eb n\u00ebn akuza t\u00eb sajuara. I kam rritur bijt\u00eb e mi me ndjenja patriotike ashtu si edhe njer\u00ebzore, por nj\u00ebherazi u kam treguar udh\u00ebn larg politik\u00ebs, drejt iniciativ\u00ebs private. Ata jan\u00eb marr\u00eb vet\u00ebm me studime dhe me pun\u00ebt e tyre personale e t\u00eb familjes. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja q\u00eb ata dy fatkeq\u00eb pat\u00ebn besim e ndenj\u00ebn n\u00eb sht\u00ebpi. Edhe sime shoqeje, duke mos qen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb p\u00ebrballonte v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e nj\u00eb udh\u00ebtimi t\u00eb gjat\u00eb e t\u00eb lodhsh\u00ebm n\u00eb \u00e7astin e largimit tim, iu desh t\u00eb q\u00ebndronte dhe tashm\u00eb gjendet, bashk\u00eb me nusen dhe nipin ton\u00eb tet\u00ebvje\u00e7ar, n\u00eb nj\u00eb kamp p\u00ebrqendrimi. Atje n\u00eb burg jan\u00eb edhe tre v\u00ebllez\u00ebr t\u00eb mit\u00eb.<\/p>\n<p>U largova nga Tirana m\u00eb 1 shtator 1944. Mund t\u00eb kisha ndenjur edhe disa jav\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, si\u00e7 b\u00ebri pjesa m\u00eb e madhe e drejtuesve antikomunist\u00eb. Por nj\u00eb lajm i hidhur m\u00eb thirri me urgjenc\u00eb n\u00eb Vjen\u00eb: djali im i kat\u00ebrt, m\u00eb i vogli, i cili studionte aty, ishte s\u00ebmurur r\u00ebnd\u00eb dhe mjek\u00ebt e quanin t\u00eb domosdoshme pranin\u00eb time p\u00ebr t\u00eb vendosur mbi operimin e tij. Pas dhjet\u00eb dit\u00ebsh udh\u00ebtimi t\u00eb mundimsh\u00ebm dhe t\u00eb rreziksh\u00ebm n\u00ebp\u00ebr Shqip\u00ebri, Jugosllavi, Hungari dhe Austri, arrita n\u00eb Vjen\u00eb. Im bir vdiq m\u00eb 21 n\u00ebntor. Nuk do t\u2019i harroj kurr\u00eb fjal\u00ebt e tij t\u00eb fundit para se t\u00eb binte n\u00eb agoni. Kish mbi krevat nj\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme t\u00eb asaj dite. E mori n\u00eb dor\u00eb e m\u00eb tha: \u201cKam lexuar nj\u00eb lajm ngush\u00ebllues, baba, por kushedi n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb: Anglez\u00ebt kan\u00eb zbarkuar me trupat e tyre n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb jugore.\u201d<\/p>\n<p>E kuptoj menj\u00ebher\u00eb shpirtin e tij fisnik e t\u00eb p\u00ebrvuajtur dhe e siguroj: \u201cPo, i dashur, i thash\u00eb, ashtu \u00ebsht\u00eb, edhe un\u00eb e di nga nj\u00eb burim i fsheht\u00eb mjaft i sigurt.\u201d Iu hap \u00e7ehrja, i ndrit\u00ebn syt\u00eb nga nj\u00eb g\u00ebzim i thell\u00eb, dhe tha fjal\u00ebt e fundit t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb vet t\u00eb re e t\u00eb pafajshme: \u201cOh! Fal\u00eb zotit,: populli yn\u00eb ahere \u00ebsht\u00eb i lir\u00eb, familja jon\u00eb, t\u00ebr\u00eb njer\u00ebzit tan\u00eb atje shp\u00ebtuan, apo jo baba?\u201d Ishte ankthi i rrezikut komunist q\u00eb i kishte ng\u00ebrthyer shpirtin. Lajmi ishte i rrem\u00eb dhe un\u00eb, n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, nuk kisha d\u00ebgjuar asgj\u00eb, deri m\u00eb at\u00eb \u00e7ast. Megjithat\u00eb, edhe pse lajm i rrem\u00eb, sh\u00ebrbeu p\u00ebr di\u00e7ka. Ai e besoi dhe vdiq i lumtur.<\/p>\n<p>Pas k\u00ebsaj mynxyre, s\u2019kisha \u00e7\u2019b\u00ebja m\u00eb n\u00eb Vjen\u00eb. N\u00eb Itali kisha nj\u00eb djal\u00eb tjet\u00ebr, at\u00eb q\u00eb tani jeton n\u00eb SHBA, dhe nj\u00eb mot\u00ebr t\u00eb re, at\u00ebher\u00eb t\u00eb dy student\u00eb, t\u00eb cil\u00ebve, para se t\u00eb largohesh nga Shqip\u00ebria, u kisha shkruar t\u00eb mos u shkonte nd\u00ebr mend t\u00eb ktheheshin n\u00eb Shqip\u00ebri. Kishte ca koh\u00eb q\u00eb jetonin n\u00eb nj\u00eb hotel t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb Dolomiteve (Tiroli jugor) n\u00eb provinc\u00ebn e Bolcanos. E gjith\u00eb Italia veriore ishte e pushtuar nga gjerman\u00ebt. U k\u00ebrkova autoriteteve austriake lejekalimin p\u00ebr t\u00eb shkuar tek djali e motra. Pas ca koh\u00ebsh, autoritetet politike ma dhan\u00eb lejen, por than\u00eb se kompetencat ushtarake nuk ishin n\u00eb dor\u00eb t\u00eb tyre. Duhej t\u00eb k\u00ebrkoja leje n\u00eb Insbruk, kryeqend\u00ebr e Tirolit verior, (austriak) ku gjendej nj\u00eb seksion ad hoc i komand\u00ebs mbi Italin\u00eb. Nuk qe dhe aq e leht\u00eb. P\u00ebrkundrazi, pas nj\u00eb pritjeje prej tet\u00eb dit\u00ebsh, nuk mu dha leja p\u00ebr t\u00eb kaluar kufirin italian, nd\u00ebrsa n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb shihja q\u00eb kjo leje u jepej pa asnj\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi shum\u00eb vet\u00ebve, edhe bashk\u00ebpatriot\u00ebve t\u00eb mi.<\/p>\n<p>Mbeta i habitur dhe mora guximin t\u00eb ankohem duke k\u00ebrkuar shpjegime p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ndaj meje. P\u00ebr fat, kisha njohur aty nj\u00eb shef mjaft t\u00eb njer\u00ebzish\u00ebm. Ai m\u00eb la t\u00eb kuptoja se n\u00ebse nd\u00ebrroja vendvajtje mund t\u00eb kisha ndonj\u00eb shpres\u00eb. Gj\u00eb q\u00eb e b\u00ebra pa ngurrim dhe q\u00eb brenda 24 or\u00ebsh m\u00eb dha rezultatin q\u00eb prisja. Shkoja, merret vesh, n\u00eb Lodi. Por, n\u00eb rrug\u00eb e sip\u00ebr, zbrita n\u00eb Kiuza, mora teleferikun dhe n\u00eb mbr\u00ebmje arrita n\u00eb hotelin Jakoberhof t\u00eb Ortiseit ku takova m\u00eb n\u00eb fund tim bir e time mot\u00ebr.<\/p>\n<p>Ishte fundi i marsit a fillimi i prillit 1945. Pronari i hotelit, i cili m\u00eb njihte prej koh\u00ebsh, pati mir\u00ebsin\u00eb dhe kuraj\u00ebn t\u00eb mos lajm\u00ebronte autoritetet kompetente mbi vajtjen time. K\u00ebshtu pata mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb njoh edhe un\u00eb emocionin e jet\u00ebs ilegale p\u00ebr ndoca muaj n\u00eb at\u00eb vend alpin, piktoresk e t\u00eb k\u00ebndsh\u00ebm. Aty m\u00ebsova, ca koh\u00eb m\u00eb von\u00eb, arsyen pse komanda gjermane nuk kishte dashur t\u00eb lejonte q\u00ebndrimin tim n\u00eb k\u00ebt\u00eb provinc\u00eb t\u00eb Dolomiteve: aty po kryheshin p\u00ebrgatitje ushtarake t\u00eb jasht\u00ebzakonshme I Lojturi i Berlinit kishte menduar t\u2019i shnd\u00ebrronte Alpet austriake n\u00eb k\u00ebshtjell\u00ebn e tij t\u00eb fundit t\u00eb rezistenc\u00ebs.<\/p>\n<p>Kur Italia u \u00e7lirua dhe gjendja u normalizua, zbrita n\u00eb Bolonj\u00eb, ku im bir duhej t\u00eb vazhdonte studimet, nd\u00ebrsa ime mot\u00ebr shkoi n\u00eb Rom\u00eb p\u00ebr t\u2019u specializuar si rrobaqep\u00ebse: duhet t\u00eb p\u00ebrgatiteshim p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr e t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb m\u00ebrgim.<\/p>\n<p>Duke plot\u00ebsuar d\u00ebshir\u00ebn e Madh\u00ebris\u00eb s\u00eb Tij Mbretit Zog t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe i shtyr\u00eb edhe nga vullneti im, m\u00eb 25 shkurt 1948 u shp\u00ebrngula pran\u00eb Tij n\u00eb Egjipt, dhe pas nj\u00eb viti solla aty edhe time mot\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb m\u00ebrgim jam marr\u00eb gjithkund e gjithher\u00eb me studime dhe k\u00ebrkime historike dhe filologjike mbi popullin shqiptar. Atij ia kam kushtuar jet\u00ebn time dhe atij kam nd\u00ebrmend t\u2019i kushtoj edhe ato dit\u00eb q\u00eb Zoti do t\u00eb m\u00eb jap\u00eb t\u00eb jetoj. Shum\u00eb pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb familjes sime kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb jet\u00ebn p\u00ebr atdheun shqiptar duke luftuar kund\u00ebr skllav\u00ebris\u00eb komuniste; t\u00eb tjer\u00eb vuajn\u00eb nj\u00eb vdekje t\u00eb ngadalt\u00eb n\u00ebn kasollet e err\u00ebta e t\u00eb lag\u00ebshta duke ngr\u00ebn\u00eb buk\u00eb that\u00eb; t\u00eb tjer\u00eb akoma, gra e f\u00ebmij\u00eb, jan\u00eb n\u00ebp\u00ebr kampe p\u00ebrqendrimi.<\/p>\n<p>S\u2019m\u00eb mbetet tjet\u00ebr, n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebrgim t\u00eb hidhur, ve\u00e7 nj\u00eb djali q\u00eb g\u00ebzon lirin\u00eb, q\u00eb \u00ebsht\u00eb i sigurt mbi jet\u00ebn e tij: \u00ebsht\u00eb Bashkimi, n\u00eb Shtetet e Bashkuara; dhe ime mot\u00ebr Haxhire, q\u00eb \u00ebsht\u00eb k\u00ebtu me mua. Im bir ka b\u00ebr\u00eb k\u00ebrkes\u00eb pran\u00eb autoriteteve p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb vendbanimit t\u00eb tij (Niagara Falls) p\u00ebr emigrimin ton\u00eb pran\u00eb tij dhe do t\u00eb jet\u00eb p\u00ebr t\u00eb tre bashk\u00eb ngush\u00ebllimi m\u00eb i madh n\u00eb dhimbjen e k\u00ebtij m\u00ebrgimi q\u00eb t\u00eb kemi fatin t\u00eb mblidhemi n\u00eb at\u00eb tok\u00eb t\u00eb bekuar me liri, ku kombi i madh \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb krye t\u00eb popujve t\u00eb lir\u00eb t\u00eb bot\u00ebs p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar njer\u00ebzimin dhe qytet\u00ebrimin nga rreziku vdekjeprur\u00ebs q\u00eb i k\u00ebrc\u00ebnon.<\/p>\n<p><em>Ramleh, Aleksandri, 12 Prill 1952.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Mustafa Merlika Kruja \u2013 dokumenti q\u00eb hedh drit\u00eb mbi \u00e7\u00ebshtje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb viteve 1939-1943 Cilat ishin arsyet q\u00eb e shtyn\u00eb nj\u00eb nacionalist t\u00eb paepur si Mustafa Merlika Kruja, p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i qeveris\u00eb shqiptare n\u00eb Konferenc\u00ebn e paqes, t\u00eb merrte p\u00ebrsip\u00ebr rolin e kryeministrit t\u00eb nj\u00eb qeverie fashiste? Ky dokument i rrall\u00eb na shpjegon jet\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":65857,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-4001","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Gjerman\u00ebt na ofruan shtet t\u00eb pavarur, Kosov\u00ebn dhe \u00c7am\u00ebrin\u00eb - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Gjerman\u00ebt na ofruan shtet t\u00eb pavarur, Kosov\u00ebn dhe \u00c7am\u00ebrin\u00eb - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nga Mustafa Merlika Kruja \u2013 dokumenti q\u00eb hedh drit\u00eb mbi \u00e7\u00ebshtje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb viteve 1939-1943 Cilat ishin arsyet q\u00eb e shtyn\u00eb nj\u00eb nacionalist t\u00eb paepur si Mustafa Merlika Kruja, p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i qeveris\u00eb shqiptare n\u00eb Konferenc\u00ebn e paqes, t\u00eb merrte p\u00ebrsip\u00ebr rolin e kryeministrit t\u00eb nj\u00eb qeverie fashiste? Ky dokument i rrall\u00eb na shpjegon jet\u00ebn [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-06-28T14:06:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-03-17T23:42:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/mustafa_kruja.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"337\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"Gjerman\u00ebt na ofruan shtet t\u00eb pavarur, Kosov\u00ebn dhe \u00c7am\u00ebrin\u00eb\",\"datePublished\":\"2016-06-28T14:06:48+00:00\",\"dateModified\":\"2021-03-17T23:42:10+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\\\/\"},\"wordCount\":5698,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/06\\\/mustafa_kruja.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\\\/\",\"name\":\"Gjerman\u00ebt na ofruan shtet t\u00eb pavarur, Kosov\u00ebn dhe \u00c7am\u00ebrin\u00eb - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/06\\\/mustafa_kruja.jpg\",\"datePublished\":\"2016-06-28T14:06:48+00:00\",\"dateModified\":\"2021-03-17T23:42:10+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/06\\\/mustafa_kruja.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/06\\\/mustafa_kruja.jpg\",\"width\":600,\"height\":337,\"caption\":\"Mustafa Kruja\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Gjerman\u00ebt na ofruan shtet t\u00eb pavarur, Kosov\u00ebn dhe \u00c7am\u00ebrin\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Gjerman\u00ebt na ofruan shtet t\u00eb pavarur, Kosov\u00ebn dhe \u00c7am\u00ebrin\u00eb - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Gjerman\u00ebt na ofruan shtet t\u00eb pavarur, Kosov\u00ebn dhe \u00c7am\u00ebrin\u00eb - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Nga Mustafa Merlika Kruja \u2013 dokumenti q\u00eb hedh drit\u00eb mbi \u00e7\u00ebshtje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb viteve 1939-1943 Cilat ishin arsyet q\u00eb e shtyn\u00eb nj\u00eb nacionalist t\u00eb paepur si Mustafa Merlika Kruja, p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i qeveris\u00eb shqiptare n\u00eb Konferenc\u00ebn e paqes, t\u00eb merrte p\u00ebrsip\u00ebr rolin e kryeministrit t\u00eb nj\u00eb qeverie fashiste? Ky dokument i rrall\u00eb na shpjegon jet\u00ebn [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2016-06-28T14:06:48+00:00","article_modified_time":"2021-03-17T23:42:10+00:00","og_image":[{"width":600,"height":337,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/mustafa_kruja.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"22 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"Gjerman\u00ebt na ofruan shtet t\u00eb pavarur, Kosov\u00ebn dhe \u00c7am\u00ebrin\u00eb","datePublished":"2016-06-28T14:06:48+00:00","dateModified":"2021-03-17T23:42:10+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/"},"wordCount":5698,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/mustafa_kruja.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/","name":"Gjerman\u00ebt na ofruan shtet t\u00eb pavarur, Kosov\u00ebn dhe \u00c7am\u00ebrin\u00eb - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/mustafa_kruja.jpg","datePublished":"2016-06-28T14:06:48+00:00","dateModified":"2021-03-17T23:42:10+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/mustafa_kruja.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/mustafa_kruja.jpg","width":600,"height":337,"caption":"Mustafa Kruja"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/gjermanet-na-ofruan-shtet-te-pavarur-kosoven-dhe-camerine\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Gjerman\u00ebt na ofruan shtet t\u00eb pavarur, Kosov\u00ebn dhe \u00c7am\u00ebrin\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4001","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4001"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4001\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65858,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4001\/revisions\/65858"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65857"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4001"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4001"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4001"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}