{"id":40176,"date":"2019-04-11T08:18:55","date_gmt":"2019-04-11T06:18:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=40176"},"modified":"2019-04-11T08:18:55","modified_gmt":"2019-04-11T06:18:55","slug":"peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/","title":{"rendered":"Peter Minnar nga Bostoni: Fan Noli, letrar i mir\u00eb, por politikan i d\u00ebshtuar"},"content":{"rendered":"<blockquote><p>&#8220;Nuk u besova syve t\u00eb mij, kur pash telegramet q\u00eb Hir\u00ebsia e Juaj i ka \u00e7ue herpasher qeveris s\u00eb kasapvet t\u00eb Tiran\u00ebs. N\u00eb ket\u00eb telegram, Hir\u00ebsia Juaj, jo vet\u00ebm q\u00eb aprovon \u00e7ka bajn ata, q\u00eb kan\u00eb deklarue kjartsisht se nuk besojn n\u00eb Zotin dhe kan\u00eb fut n\u00eb burg e vra t\u00eb tjer\u00ebt&#8230; Ju i keni paraqit\u00eb komunistat e Tiran\u00ebs n\u00eb syt\u00eb e bot\u00ebs si njer\u00ebz t\u00eb denj me e qeveris popullin shqiptar. Nji dit\u00eb, keni me takue Skanderbegun dhe po ju thom se ka me qen\u00eb shum\u00eb i idhnuem. Shpresoj, se nuk i ka ra n\u00eb dor\u00eb kopja e Diellit, ku n\u00eb t\u00eb krahasohet Enver Hoxha me t\u00eb.&#8221; \u2013 <strong>Prof. Mhill Marku<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p><strong>Klajd Kapinova<\/strong><\/p>\n<p><strong>Epilogu q\u00eb mund t\u00eb prish\u00eb statukuon\u00eb e historis\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb djal\u00eb i ri plot \u00ebdrra, n\u00eb mosh\u00ebn 20-vje\u00e7are Peter Minnar, nga qyteti i serenatave Kor\u00e7a ose pjesa Jug Lindore e Shqip\u00ebris\u00eb, mori rrug\u00ebn e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb kurbetit p\u00ebr t\u00eb ardhuar n\u00eb ShBA.<br \/>\nAi u vendos menj\u00ebher\u00eb pran\u00eb komunitetit t\u00eb vog\u00ebl shqiptar n\u00eb qytetin e Boston-it, Massachusets, ku kishte dhe shum\u00eb emigrant\u00eb t\u00eb tjer\u00eb kor\u00e7ar\u00eb.<br \/>\nSi nj\u00eb nd\u00ebr figurat m\u00eb t\u00eb spikatura t\u00eb diaspor\u00ebs, Minnar-i \u00ebsht\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht njoh\u00ebs i figurave, q\u00eb b\u00ebn\u00eb shum\u00eb p\u00ebr diaspor\u00ebn, m\u00ebm\u00ebdheun dhe ruajtjen apo mbijetes\u00ebn e kulture dhe traditave shqiptare t\u00eb trevave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Jugut, n\u00eb ambientin e ri metropolitan t\u00eb SHBA-s\u00eb.<br \/>\nAi njeh shum\u00eb mir\u00eb kolosin brilant Faik Konica, njoh\u00ebsin e 16 gjuh\u00ebve t\u00eb huaja, njeriun e anatemuar gjat\u00eb diktatur\u00ebs, sikurse letrarin e njohur peshkop imzot Fan Stilian Nolin, me t\u00eb cil\u00ebt ka qendruar dhe biseduar nga af\u00ebr p\u00ebr disa dekada brenda komunitetit shqiptar n\u00eb kish\u00ebn ortodokse t\u00eb sh\u00ebn Gjergjit (1908) n\u00eb Boston.<br \/>\nN\u00eb bot\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb mod\u00eb gjurmimi i historis\u00eb dhe personaliteteve q\u00eb e b\u00ebn\u00eb at\u00eb. Esht\u00eb normale e n\u00eb funksion t\u00eb ecjes p\u00ebrpara, debati i lir\u00eb dhe diversiteti i mendimeve si nj\u00eb kultur\u00eb e re, q\u00eb p\u00ebr gjys\u00ebm shekulli ka munguar mes bot\u00ebs shqiptare gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb diktatur\u00ebs komuniste.<br \/>\nN\u00eb fillim t\u00eb shek. XXI, preokupimi i historis\u00eb \u00ebsht\u00eb i ve\u00e7ant\u00eb. Shpesh historia \u00ebsht\u00eb kontrolluar e fshehur shqiptar\u00ebve \u00e7ka vijon, sa q\u00eb kushdo q\u00eb mund t\u00eb sjell\u00eb argumente e dokumenteve arkivore t\u00eb ndrysh\u00ebm, vihen n\u00eb shigjetat e sulmeve, q\u00eb vijn\u00eb nga ata q\u00eb e shkruan si\u00e7 desh\u00ebn at\u00eb.<br \/>\nN\u00eb fushat\u00ebn e fshehjes e falsifikimit sistematik t\u00eb historis\u00eb dhe kultur\u00ebs, e ka p\u00ebsuar pjesa m\u00eb e mir\u00eb, ngjarje e situat\u00eb, personalitete e procese, t\u00eb cilat shqiptar\u00ebt tash duan t&#8217;i zbulojn\u00eb e jetojn\u00eb intensivisht.<br \/>\nShqiptar\u00ebve historia u \u00ebsht\u00eb fshehur, servirur e kontrolluar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb eg\u00ebr, p\u00ebr arsye ideologjike n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb.<br \/>\nDiktatura e proletariatit dhe diktatori Hoxha, lufta e eg\u00ebr e klasave dhe koncepti i prolekultur\u00ebs, ishin instrumente dhe mbules\u00eb e mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb krime ndaj njer\u00ebzve (n\u00eb t\u00eb gjall\u00eb t\u00eb tyre e kur mbyllnin syt\u00eb), asgj\u00ebsohen dokumente, falcifikohen epoka e ngjarje, jeta e aktiviteti n\u00eb diaspor\u00eb, likuidohen personalitete e momente t\u00eb historis\u00eb e kultur\u00ebs.<br \/>\nAtdhetarizmi ishte shnd\u00ebrruar n\u00eb fraza e etik\u00eb, q\u00eb nuk thoshte asgj\u00eb, e r\u00ebndom me etiket\u00eb stoliseshin ngjarje e situata, procese e personalitete, t\u00eb cilat historia sot po i harron shpejt ose po i mallkon r\u00ebnd\u00eb.<br \/>\nProcesi i vler\u00ebsimit e rivler\u00ebsimit t\u00eb historis\u00eb, i njohjes e rinjohjes s\u00eb ngjarjeve e personaliteteve historike e kulturore \u00ebsht\u00eb i gjat\u00eb, i v\u00ebshtir\u00eb dhe asnj\u00ebher\u00eb nuk mund t\u00eb jepet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb absolute: se k\u00ebshtu \u00ebsht\u00eb e jo ndryshe.<br \/>\nGjithsesi historia si shkenc\u00eb e mir\u00ebfillt\u00eb, duhet t\u00eb kuptohet jo si gjest a p\u00ebrcaktim patriotik, jo si zhurm\u00eb a retorik\u00eb stilistikore, por si pun\u00eb e moral shkencor.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Kisha ortodokse, SHBA\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2019\/kisha_ortodokse_shba.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><strong>Historia e amerikano shqiptarit Peter Minnar<\/strong><\/p>\n<p>Duke shfletuar me kujdes librin e Peter Minnar-it me titull: P\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, \u00e7do njeri krijon nj\u00eb ide t\u00eb kjart mbi personalitetin atdhetar, baletmaestron, aktivistin e \u00e7\u00ebshtjes nacionale, bashkoh\u00ebsin e Konic\u00ebs, Nolit, \u00c7ekrezit, Dakos etj.<br \/>\nDhimit\u00ebr Panajoti nga Bostoni, n\u00eb vitin 1997, shkruan: &#8220;Mosha, gjall\u00ebria dhe ve\u00e7an\u00ebrisht kujtesa e fort\u00eb e k\u00ebtij bashkatdhetari, t\u00eb habisin tek d\u00ebgjon p\u00ebr takimet apo let\u00ebrk\u00ebmbimet e tij me president\u00ebt e ShBA-s\u00eb, si: Nixon, Bush, Clinton si dhe me senator\u00eb, kongresmen\u00eb etj. P\u00ebr t\u00eb ruajtur v\u00ebrtet\u00ebsin\u00eb e shkrimeve, preferova t&#8217;i fotokopjoj ato.&#8221;<br \/>\nKy \u00ebsht\u00eb Peter Minnar, shqiptari me banim n\u00eb Boston, t\u00eb cilit p\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra iu privua d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb vizituar vendin e tij.<br \/>\nArsyeja si zakonisht: Antikomunist. Ai i till\u00eb ishte v\u00ebrtet\u00eb. Dhe mjaftonte vet\u00ebm ky shkak, p\u00ebr ta ndar\u00eb nga gjiri i fisit t\u00eb vet n\u00eb Kor\u00e7\u00eb.<br \/>\nN\u00eb mosh\u00ebn 20-vje\u00e7are nis nj\u00eb aventur\u00eb, p\u00ebr t\u00eb shkuar si kurbetli p\u00ebr t\u00eb ardhur k\u00ebtu n\u00eb vendin e Bekuar t\u00eb ShBA-s\u00eb, duke l\u00ebn\u00eb vendlindjen e dashur, t\u00eb af\u00ebrmit, kundra d\u00ebshir\u00ebs s\u00eb n\u00ebn\u00ebs.<br \/>\nIshte i ri plot energji e \u00ebndrra q\u00eb i vlonin n\u00eb gji. Asokohe, ai nuk kishte shum\u00eb njohuri p\u00ebr Amerik\u00ebn.<br \/>\nMidis shum\u00eb problemeve t\u00eb tjera Peter-i kishte p\u00ebrvet\u00ebsimin e gjuh\u00ebs angleze, pa t\u00eb cil\u00ebn ishte e pamundur q\u00eb t\u00eb b\u00ebnte hapa p\u00ebrpara. Ai duhej t\u00eb m\u00ebsonte patjet\u00ebr anglisht\u00ebn, p\u00ebr t\u00eb komunikuar me amerikan\u00ebt k\u00ebtu dhe gjetur nj\u00eb vend pune t\u00eb mir\u00eb.<br \/>\nEmigranti i qytetit t\u00eb serenatave kujton: &#8220;N\u00eb fillim nuk e dija se emri im Mina shkrujen krejt ndryshe. M\u00eb pas e mora vesht se e shkruanin Mainas. Kjo nuk m\u00eb p\u00eblqeu edhe forma Minas, q\u00eb nuk tregonte origjin\u00eb shqiptare, por greke. Jo, jo thash\u00eb me vet, nuk jam i till\u00eb. Ja k\u00ebshtu, duke u njohur me gjuh\u00ebn angleze, e m\u00ebsova se mbiemri im q\u00eb t\u00eb drejtshqiptohet duhej t\u00eb shkruhej Minnar. Edhe ermi m&#8217;u shnd\u00ebrrua n\u00eb Peter, por un\u00eb jam n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb Petraq Minnari, shqiptar i kulluar.&#8221;<br \/>\nEdhe pse n\u00eb Amerik\u00eb, mendonte p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, e th\u00ebn\u00eb ndryshe zemra i rrihte p\u00ebr Atdheun. Menj\u00ebher\u00eb nisi pun\u00ebn si pun\u00ebtor fabrike.<br \/>\nM\u00eb von\u00eb hyri n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb vitet 1923-1929 punon si aktor n\u00eb nj\u00eb teat\u00ebr amerikan.<br \/>\nU muar shum\u00eb me baletin klasik. Ai e kuptoi, se baleti, ishte thjesht\u00eb nj\u00eb art zbavit\u00ebs, q\u00eb nuk i siguronte t\u00eb ardhura financiare, mbasi asokohe nisi t\u00eb duket n\u00eb ekranet prej bezeje kinemaja, e cila menj\u00ebher\u00eb do t\u00eb b\u00ebnte q\u00eb t\u00eb falimentonte arti i baletit.<br \/>\nK\u00ebshtu emigranti iu fut udh\u00ebs s\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, por t\u00eb bukur t\u00eb treg\u00ebtis\u00eb, zanat t\u00eb preferuar nga shqiptar\u00ebt q\u00eb zbrisnin n\u00eb tok\u00ebn e premtuar.<br \/>\nN\u00eb vitin 1929 shkon n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, me mallin e zhuritur p\u00ebr vendlindjen, familjen e fisin. N\u00eb dit\u00ebt q\u00eb q\u00ebndron n\u00eb vendlindje njihet me nj\u00eb vajz\u00eb nga qyteti.<br \/>\nAi vendos t\u00eb martohet me vajz\u00ebn e Koli Asllanit. Ai kujton detajin e para 74 vjet\u00ebve, kur ka shtypur ftesat e dasm\u00ebs, t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb miqve e shok\u00ebve t\u00eb tij.<br \/>\nEnde sot funksionojn\u00eb disa pjes\u00eb (relike) t\u00eb mbetura nga shtypshkronja me emrin e kor\u00e7arit Dhori Kotit, q\u00eb i p\u00ebrkasin shekullit XIX.<br \/>\nKjo \u00ebsht\u00eb Shqip\u00ebria e kapitalizmit, q\u00eb Minnar-i e krahason me vitin 1927, kur hypnin e zbrisnin qeverit\u00eb pa b\u00ebr\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr popullin. Me keqardhjen e thell\u00eb q\u00eb ka p\u00ebr vendlindjen, ai shpesh ka shkruar tema t\u00eb ndryshme n\u00eb mediat amerikane t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Dielli, Faik Konitza\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2019\/dielli_faik_konitza.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><strong>1615 kund\u00ebrkomunist\u00eb shqiptar\u00eb arratis\u00ebn nga Shqip\u00ebria (1952-1954)<\/strong><\/p>\n<p>Peter \u00ebsht\u00eb krenar, q\u00eb ka sh\u00ebrbyer si i pari Kryetar i Shoq\u00ebris\u00eb Letrare Amerikano Shqiptare me qend\u00ebr n\u00eb Boston, i cili, n\u00eb bashk\u00ebpunim me Departamentin Amerikan t\u00eb Shtetit, jan\u00eb marr\u00eb rregullisht me \u00e7\u00ebshtjen e kund\u00ebr komunizmit internacional dhe instalimit t\u00eb deg\u00ebs m\u00eb t\u00eb eg\u00ebr barbare dhe shkat\u00ebrrimtare n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb fatkeqe.<br \/>\nK\u00ebt\u00eb gj\u00eb e v\u00ebrteton m\u00eb mir\u00eb sidomos mbrojtja, pun\u00ebsimi dhe vler\u00ebsimi i 1615 antikomunist\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb arratisur nga \u201clumturia\u201d e rregjimit komunist t\u00eb Tiran\u00ebs s\u00eb kuqe, gjat\u00eb viteve m\u00eb 1952-1954.<br \/>\nP\u00ebrmes shkrimeve t\u00eb shpeshta publicistike dhe historike, denoncoi me fakte vijueshm\u00ebrisht gjendjen e r\u00ebnd\u00eb n\u00ebn thundr\u00ebn e hekurt t\u00eb shtypjes s\u00eb t\u00eb gjith\u00eb lirive dhe t\u00eb drejtave themelore t\u00eb njeriut n\u00eb vendin e shqiponjave.<br \/>\nShkrimet e tij mbet\u00ebn nj\u00eb dokumentacion i gjall\u00eb kund\u00ebr shtremb\u00ebrimeve q\u00eb i jan\u00eb b\u00ebr\u00eb historis\u00eb.<br \/>\nAi ka rezervuar t\u00eb drejt\u00ebn e viteve q\u00eb mban mbi supe, duke rithen\u00eb hapur: &#8220;Historia e Shqip\u00ebris\u00eb do t\u00eb rishkruhet nga djal\u00ebria shqiptare.&#8221;<br \/>\nArtisti, ka pasur nj\u00eb njohje shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr mikun e tij t\u00eb vjet\u00ebr, kollosin e mendimit shqiptar, si\u00e7 i p\u00eblqen shpesh ta quaj t\u00eb madhin poliedrik Faik (Domenik) Konica.<br \/>\nKur Konica ishte Kryetar i Federat\u00ebs Panshqiptare Vatra (1912) n\u00eb qytetin Boston, baletmaestro ishte Kryetar i deg\u00ebs s\u00eb saj, p\u00ebr qytetin Natick Massachusets.<br \/>\nNuk \u00ebsht\u00eb e leht\u00eb t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00ebsh inisiativ\u00ebn t\u00eb flas\u00ebsh p\u00ebr F. Konic\u00ebn, shkruan shpesh Peter, tek p\u00ebrs\u00ebrit: &#8220;E nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrmarrje e leht\u00eb dhe nuk mund ta b\u00ebj\u00eb kushdo. P\u00ebr t&#8217;ua b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb qart\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb, mund t&#8217;ju them vet\u00ebm kaq, se brenda atij kostumi komb\u00ebtar, q\u00eb vishte me d\u00ebshir\u00eb Faik Konica, ishin t\u00eb fshehura shkollat dhe universitetet m\u00eb t\u00eb d\u00ebgjuara t\u00eb bot\u00ebs. Ja ky \u00ebsht\u00eb Konica, krenaria e mendimit t\u00eb kombit shqiptar, i l\u00ebn\u00eb n\u00eb harres\u00eb me q\u00ebllim nga regjimi i kaluar komunist, p\u00ebr t\u00eb mos u b\u00ebr\u00eb i njohur as nga vet\u00eb shqiptar\u00ebt&#8221;.<br \/>\nDuke sh\u00ebtitur n\u00ebp\u00ebr Arkiva t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, q\u00eb i disponojn\u00eb vet\u00eb shoqatat e hershme shqiptare, shteti amerikan dhe kujtimet me p\u00ebrvoj\u00ebn e njer\u00ebzve q\u00eb e jetuan historin\u00eb Minnar, \u00ebsht\u00eb ndalur n\u00eb nevoj\u00ebn e rishkrimit t\u00eb historis\u00eb, t\u00eb figurave q\u00eb e b\u00ebn\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb saj, mbasi padrejt\u00ebsit\u00eb, shtremb\u00ebrimet sipas interesave komuniste e vijuesve t\u00eb bindur t\u00eb saj nuk mund t\u00eb pranohen q\u00eb t\u00eb z\u00ebn\u00eb vend n\u00eb histori.<br \/>\nMinnar, \u00ebsht\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht mik i Anthony Athanas. T\u00eb dy miq t\u00eb ngusht\u00eb, ndon\u00ebse me mendime t\u00eb ndryshme mbi \u00e7\u00ebshtjen Noli si klerik dhe politikan.<br \/>\nAi ishte 10 vjet m\u00eb i madh n\u00eb mosh\u00eb se bisnesmeni i restoranteve A. Athanas, megjithat\u00eb ka rezerva p\u00ebr figur\u00ebn e Nolit, t\u00eb cilin e vler\u00ebson n\u00eb fush\u00ebn e letrave si p\u00ebrkthyes dhe letrar i talentuar nuk mund t\u00eb mohohet, \u00e7ka nuk do t\u00eb thot\u00eb kurrsesi q\u00eb t\u00eb mitizohet dhe t\u00eb mos lejohet asnj\u00eb shkrim kund\u00ebr tij.<br \/>\nShkrimet e l\u00ebvdatat pa analiz\u00eb kritike t\u00eb faktoshkrimeve e dokumenteve autentike, ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb mos ket\u00eb objektivitet ose e th\u00ebn\u00eb ndryshe shterp\u00ebsia e krijuar n\u00eb koh\u00ebn e diktatur\u00ebs, ka sjell\u00eb p\u00ebr pasoj fenomenin e mosprekjes apo mitizimit dhe monopolin e nj\u00eb ose t\u00eb dy studiuesve e shkrimtar\u00ebve, q\u00eb flasin e shkruajn\u00eb me l\u00ebvdata p\u00ebr nj\u00eb figur\u00eb sipas oreksit e veshit komunist.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Klajd Kapinova - Antony's Pier 4\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2019\/kk_antonys_pier4.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><strong>Historia shkruhet vet\u00ebm me dialog<\/strong><\/p>\n<p>Edhe atdhetari Minnar \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb shenjest\u00ebr shpesh dhe nuk \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb heshtje, sepse n\u00eb shkrimet e tij ka pasur gjithnj\u00eb mendime t\u00eb kund\u00ebrta ose t\u00eb diskutueshme p\u00ebr bashk\u00ebkoh\u00ebsin e tij peshkopin ortodoks imzot Fan Stilian Nolin.<br \/>\nKund\u00ebr sh\u00ebnimeve historike t\u00eb Peter-it k\u00ebtu n\u00eb SHBA, jan\u00eb hedhur n\u00eb sulm mediatik plot fanatiz\u00ebm studiuesit e shkoll\u00ebs s\u00eb realizmit socialkomunist\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb diktatorit Enver Hoxha, ndihm\u00ebsit besnik t\u00eb idedologjis\u00eb komuniste t\u00eb PPSH prof. Nasho Jorgaqi dhe ndihm\u00ebsi i tij prof. Viron Koka.<br \/>\nI pari, ka shkruar nj\u00eb pamflet n\u00eb fletushk\u00ebn Ze(h)ri i Popullit dhe i dyti n\u00eb nj\u00eb tribun\u00eb \u201cdemokratike\u201d si Rilindja Demokratike, por q\u00eb n\u00eb vetvete t\u00eb dy vijn\u00eb nga indoktrinimi dhe sh\u00ebrbimi q\u00eb i kan\u00eb b\u00ebr\u00eb sistematikisht p\u00ebr shum\u00eb dekada komunizmit t\u00eb tyre.<br \/>\nNd\u00ebrsa i pari, q\u00ebndron n\u00eb pozitat e nj\u00eb socialisti t\u00eb konvertuar, i dyti i kthyer n\u00eb formalisht me kostumin blu \u201cdemokrat\u201d, \u00e7oroditi edhe at\u00eb pjes\u00eb t\u00eb rinis\u00eb shqiptare, q\u00eb pret realiz\u00ebm dhe freski n\u00eb analiz\u00ebn e figurave t\u00eb nacionit.<br \/>\nA mund t\u00eb fyhet docenti dhe Kryetari i Federat\u00ebs Panshqiptare p\u00ebr qytetet Natick Massachusets q\u00eb nga viti 1923, Peter Minnar president i Of Albanian American Literary Society, n\u00eb vitet 1954, nj\u00eb studiues i Nolit dhe njoh\u00ebs i fotografive t\u00eb bashkoh\u00ebsve t\u00eb tij pse thot\u00eb mendime t\u00eb ndryshme!?<br \/>\nSi ka mund\u00ebsi q\u00eb z. Nasho Jorgaqi, i ftuar disa her\u00eb n\u00eb ShBA ndoshta p\u00ebr inerci t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs komuniste, t\u00eb mos njoh\u00eb atdhetarin e Vatr\u00ebs Peter Minnar, q\u00eb ishte padyshim nj\u00eb nd\u00ebr kolonat m\u00eb t\u00eb fuqishme n\u00eb diaspor\u00ebn shqiptare n\u00eb Boston, t\u00eb ShBA-s\u00eb. (Peter Minnar, P\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, Boston, USA, 1995).<br \/>\nGjat\u00eb ver\u00ebs s\u00eb vitit 1994, Minnar kishte planifikuar q\u00eb s\u00ebbashku me fakte t\u00eb pakontestueshme t\u00eb vij n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebr t\u00eb tret\u00ebn here, duke pranuar me k\u00ebnaq\u00ebsi nj\u00eb bised\u00eb dyshe p\u00ebrball\u00eb ekranit t\u00eb televizionit, p\u00ebr t\u00eb njohur publikun shqiptar nga af\u00ebr dhe realisht faktet mbi Nolin.<\/p>\n<p><strong>Toleranca dhe kultura e thell\u00eb e dr. Minnar p\u00ebr historin\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Duke u futur n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb librit t\u00eb autorit Minnar, t\u00eb shoq\u00ebruar me letra, shkrime publicistike me pr\u00ebmbajtje atdhetare, p\u00ebr figurat q\u00ebndrore t\u00eb diaspor\u00ebs, argumentet pse duhet rr\u00ebzuar dhe shkat\u00ebrruar komunizmi n\u00eb Shqip\u00ebri, q\u00eb populli i tij t\u00eb jetoj\u00eb i lir\u00eb n\u00eb demokraci sikurse shum\u00eb shtete t\u00eb tjera t\u00eb p\u00ebrparuara, m\u00eb t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen edhe nj\u00eb shkrim origjinal, i cili, mund t\u00eb zgjoj interes p\u00ebr lexuesit shqiptar dhe studiuesit k\u00ebtu dhe n\u00eb vendlindje, q\u00eb gj\u00ebrat e ngjarjet t\u2019i shikoj\u00eb me logjik\u00ebn e argumenteve.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Klajd Kapinova - Beqir Sina\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2019\/klajd_kapinova-beqir_sina.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><strong>Minnar i shkruan studiuesve t\u00eb realizmit komunist Kok\u00ebs dhe Jorgaqit<\/strong><\/p>\n<p>Peter hapur i shkruan Viron Kok\u00ebs dhe Nasho Jorgaqit:<br \/>\nP\u00ebrpjekja p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb figur\u00ebn e F. Nolit t\u00eb p\u00ebrsosur n\u00eb pes\u00eb veprat e tij me t\u00eb nj\u00ebjtin titull, t\u00eb b\u00ebn p\u00ebrshtypje, se sot n\u00eb bot\u00eb nuk mund t\u00eb ket\u00eb njeri pa t\u00eb meta ose me kufizime n\u00eb disa aft\u00ebsi personale.<br \/>\nKjo praktik\u00eb, pa kompjutera e dallonte Shqip\u00ebrin\u00eb komuniste, q\u00eb t\u00eb krijonte biblioteka e dosje t\u00eb biografive dhe karakteristikave t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebve brenda dhe ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr ata q\u00eb jetonin jasht\u00eb Atdheut.<br \/>\nK\u00ebto dosje, kishin ngjyra t\u00eb ndryshme ose ngjyroseshin sipas k\u00ebrkesave t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb etik\u00ebs shqiptare dhe t\u00eb komunizm\u00ebs s\u00eb kulluar.<br \/>\nKjo gj\u00eb ka prekur sado pak edhe disa studiues t\u00eb historis\u00eb q\u00eb e monopolizojn\u00eb Fan Nolin, kurse t\u00eb tjer\u00ebt, shok\u00eb e tij dhe bashk\u00ebkoh\u00ebsit i harrojn\u00eb ose b\u00ebjn\u00eb sikur e harrojn\u00eb me q\u00ebllim.<br \/>\nMegjithat\u00eb, n\u00eb mosh\u00ebn 95-vje\u00e7are m\u00ebsova, se mund t\u00eb shkosh n\u00eb parajs\u00eb.<br \/>\nZoti m\u00eb ndihmoft\u00eb, q\u00eb historian\u00ebt e rinj t\u00eb m\u00eb marrin me sy t\u00eb mir\u00eb pas debatit tim t\u00eb fundit me zot\u00ebrit\u00eb V. Koka dhe N. Jorgaqi p\u00ebr k\u00ebto q\u00eb po jua them m\u00eb posht\u00eb:<br \/>\nN\u00eb p\u00ebrgjigjen e artikujve tuaj, p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb Z\u00ebri i Popullit, me 10 shtator 1993 dhe n\u00eb Rilindja Demokratike m\u00eb 19 shtator 1993, po ju theksoj, se Fan Nolin e kam \u00e7muar si njeri me kultur\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, duke ve\u00e7uar zgjuarsin\u00eb, mendjempreht\u00ebsin\u00eb, shkatht\u00ebsin\u00eb, p\u00ebrkthyes dhe poet i shk\u00eblqyer, por m\u00eb shum\u00eb oratorin\u00eb.<br \/>\nP\u00ebrs\u00ebri theksoj se e n\u00ebn\u00e7moj p\u00ebr mikpritjen, shpirtlig\u00ebsin\u00eb, si klerik t\u00eb d\u00ebshtuar, egoizmin p\u00ebr shqiptar\u00ebt e ditur t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb tij, si prokomunist dhe politikan pa vler\u00eb.<br \/>\nP\u00ebr k\u00ebto po paraqes disa t\u00eb v\u00ebrteta t\u00eb grupuara dhe do t\u00eb m\u00ebnjanoj mendimet e mia, t\u00eb cilat do t&#8217;i shpreh m\u00eb von\u00eb:<br \/>\nS\u00eb pari, Noli si prokomunist dhe politikan i d\u00ebshtuar. Bazohem n\u00eb: Fan Stilian Noli &#8211; Album 2, prej Qerim Panaritit, faqe 75 ku thuhet:<br \/>\n&#8220;N\u00eb fillim t\u00eb Dhjetorit, 1924, nj\u00eb mision Sovjetik n\u00ebn kryesin\u00eb e N. Krakovietski arriu n\u00eb Durr\u00ebs<br \/>\n&#8230;Noli nj\u00eb me nj\u00eb thirri mbledhjen e Kabinetit.<br \/>\nShumica e shok\u00ebve t\u00eb Kabinetit shpreh\u00ebn mejtimin, q\u00eb misioni sovjetik t\u00eb mos pranohet n\u00eb Tiran\u00eb (se n\u00eb Shqip\u00ebri kishte hyr\u00eb?!).<br \/>\nNoli nguli k\u00ebmb\u00eb, q\u00eb \u201ckjo s&#8217;\u00ebsht\u00eb m\u00ebnyr\u00eb fisnike nga pik\u00ebpamja diplomatike, q\u00eb t\u00eb p\u00ebshtyjm\u00eb n\u00eb surrat nj\u00eb mision diplomatik t\u00eb nj\u00eb shteti t\u00eb madh si Rusia&#8221;.<br \/>\nDhe m\u00eb pas lexojm\u00eb n\u00eb librin: Fan S. Noli Rron or rron dhe nuk vdes shqiptari, mbledhur nga Pirro Tako, faqe 33:<br \/>\n&#8220;Vitet e emigracionit i hap\u00ebn syt\u00eb Nolit n\u00eb shum\u00eb drejtime dhe e b\u00ebn\u00eb at\u00eb m\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm n\u00eb luft\u00ebn e tij.<br \/>\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb transformimi ideor ndikuan disa faktor\u00eb, si\u00e7 ishin: Takimet me udh\u00ebheq\u00ebsit revolucionar\u00eb t\u00eb popujve t\u00eb ndrysh\u00ebm; Njohja me shtypin komunist; Vizita n\u00eb Bashkimin Sovjetik m\u00eb 1927; Pjesmarrja n\u00eb Kongres&#8230;<br \/>\nK\u00ebto pik\u00ebpamje gjet\u00ebn mish\u00ebrimin e tyre edhe n\u00eb Deklarat\u00ebn e Komitetit t\u00eb \u00c7lirimit Nacional, t\u00eb shkruar nga vet\u00eb Noli (e cila u botua n\u00eb Liria Komb\u00ebtare), me 11 maj 1927.&#8221;<br \/>\nGjithashtu, po lexoj thirrjen drejtuar popullit shqiptar n\u00eb em\u00ebr t\u00eb K. \u00c7. Nacional nga Kryetari i saj Noli, botuar n\u00eb Liria Komb\u00ebtare, me 11 shtator 1928, ku mund t\u00eb dallosh leht\u00eb fjalorin komunist: &#8220;Shqiptar\u00eb!<br \/>\nKoha e gjakpir\u00ebsve imperialist\u00eb ka p\u00ebr shkuar, ashtu si shkoi koha e hajdut\u00ebve feudal\u00eb.<br \/>\nPun\u00ebtor\u00ebt dhe katundar\u00ebt revolucionar\u00eb an\u00eb e mban\u00eb bot\u00ebs po gatiten e po hidhen me sulmin final, kund\u00ebr tiran\u00ebve t\u00eb tyre shekullor\u00eb, q\u00eb t&#8217;i korrim me drap\u00ebrin e t&#8217;i shtypim me \u00e7ekanin, q\u00eb t&#8217;i shuajn\u00eb nj\u00eb her\u00eb e mir\u00eb nga faqja e dheut\u201d. (Wien, 3 shtator 1928, P\u00ebr Komitetin e \u00c7lirimit Nacional, Fan Noli)<br \/>\nTrondit\u00ebse, \u00ebsht\u00eb &#8220;Letra e hapur&#8221; e profesorit shkodran, Mhill Marku, botuar n\u00eb gazet\u00ebn &#8220;The Albanian American&#8221;, tetor 1956, faqe 4, e shkruar shqip me titull: Mir\u00ebsis\u00eb s\u00eb Tij, Fan S. Noli (pra, kur Noli ishte gjall\u00eb), ku, thuhet:<br \/>\n&#8220;Nuk u besova syve t\u00eb mij, kur pash telegramet q\u00eb Hir\u00ebsia e Juaj i ka \u00e7ue herpasher qeveris s\u00eb kasapvet t\u00eb Tiran\u00ebs.<br \/>\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb telegram, Hir\u00ebsia Juaj, jo vet\u00ebm q\u00eb aprovojn\u00eb \u00e7ka bajn ata, q\u00eb kan\u00eb deklarue kjartsisht se nuk besojn\u00eb n\u00eb Zotin dhe kan\u00eb fut n\u00eb burg e vra t\u00eb tjer\u00ebt&#8230;<br \/>\nJu i keni paraqit\u00eb komunistat e Tiran\u00ebs n\u00eb syt\u00eb e bot\u00ebs si njer\u00ebz t\u00eb denj\u00eb me e qeveris\u00eb popullin shqiptar.<br \/>\nNj\u00eb dit\u00eb, keni me takue Skanderbegun dhe po ju thom se ka me qen\u00eb shum\u00eb i idhnuem.<br \/>\nShpresoj, se nuk i ka ra n\u00eb dor\u00eb kopja e Diellit, ku n\u00eb t\u00eb krahasohet Enver Hoxha me t\u00eb&#8221;.<br \/>\n&#8220;P\u00ebr k\u00ebt\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz dhe artikuj gazete t\u00eb asaj kohe, ku Fan Noli n\u00eb kish\u00eb, bankete dhe piknik\u00eb krahasonte Enver Hoxh\u00ebn me sh\u00ebn Gjergjin dhe Sk\u00ebnderbeun legjendar\u201d.<br \/>\nPor m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebs \u00ebsht\u00eb libri: Albumi Dyzet Vje\u00e7ar n\u00eb Amerik\u00eb 1906-1946, i Hir\u00ebsis\u00eb s\u00eb Tij, Peshkop F. S. Nolit, t\u00eb cilin e botoj Vatra n\u00eb Boston, m\u00eb 1948, ku thuhet:<br \/>\n&#8220;Kryetrimave q\u00eb e \u00e7liruan Shqip\u00ebrin\u00eb nga fashist\u00ebt, nga nazist\u00ebt, nga bejler\u00ebt u dedikohet ky Album.&#8221; (Pra, u dedikohet komunist\u00ebve).<br \/>\nPo artikujt e gazet\u00ebs Pravda, dat\u00eb 4 dhe 11 n\u00ebntor, 1927, ku jepet intervista e Fan S. Nolit me rastin e 10-vje\u00e7arit t\u00eb Revolucionit n\u00eb Mosk\u00eb, ku u organizua nj\u00eb Kongres i miqve t\u00eb Bashkimi Sovjetik.<br \/>\nNoli ishte Kryetar i Komitetit t\u00eb \u00c7lirimit Nacional dhe n\u00eb Kongres mori pjes\u00eb si an\u00ebtar i delegacionit, q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsonte popujt e Ballkanit.<br \/>\nKjo gj\u00eb pohohet edhe n\u00eb shkrim &#8211; p\u00ebrgjigje t\u00eb Z. Viron Koka n\u00eb RD, m\u00eb 19 shtator 1993, ku thuhet: &#8220;Ai (d.m.th. Noli) shpresoi se Bashkimi Sovjetik dhe forcat e tjera do t&#8217;i shp\u00ebtonin popujt, pra edhe popullin shqiptar&#8230;&#8221;<br \/>\nZ. Koka vazhdon m\u00eb tej: &#8220;Noli ishte nga t\u00eb par\u00ebt intelektual\u00eb t\u00eb Evrop\u00ebs q\u00eb e braktisi t\u00eb majt\u00ebn Evropiane&#8230; ai u largua nga \u201cKONARE\u201d dhe shkoi n\u00eb Amerik\u00eb!&#8221;<br \/>\nPo, i them un\u00eb, autorit t\u00eb shkrimit, Z. Viron Koka, se Noli q\u00eb nga janari i vitit 1925, e deri n\u00eb 1932, periudh\u00eb q\u00eb jetoi n\u00eb Evrop\u00eb, gjeti nj\u00eb rehati dhe ngroht\u00ebsi financiare nga Konare n\u00eb 8 vjet.<br \/>\nK\u00ebt\u00eb gj\u00eb e kemi th\u00ebn\u00eb edhe m\u00eb par\u00eb, se kalimi nga klerik n\u00eb politik\u00eb dhe pastaj nga politika n\u00eb klerik u b\u00eb si mjet jetese.<br \/>\nPra, Noli i la m\u00ebnjan\u00eb iluzionet e dikurshme mbi Amerik\u00ebn, si nj\u00eb vend q\u00eb gjoja ndjek politik\u00eb paq\u00ebsore e t\u00eb mbrojtjes s\u00eb popujve t\u00eb vegj\u00ebl (lexo tel Liria Komb\u00ebtare, m\u00eb 20 shkurt, 1929), dhe p\u00ebrs\u00ebri pas nj\u00eb dashurie me Konaren\u00eb e l\u00eb at\u00eb m\u00eb 1932, duke iu drejtuar Amerik\u00ebs s\u00eb \u00cbilson-it t\u00eb dikursh\u00ebm. K\u00ebsaj i thon\u00eb politik\u00eb dhe Nolit politikan!<br \/>\nQerim Panariti, thekson n\u00eb faqen 88 se: &#8220;Gjat\u00eb 10 vjet\u00ebve 1943-1953, Vatra, u b\u00eb p\u00ebr Nolin nj\u00eb koshere mjalti. P\u00ebr nder t\u00eb tij dha dy bankete madh\u00ebshtore p\u00ebr 40 dhe 50 vje\u00e7arin e tij n\u00eb Amerik\u00eb. N\u00eb k\u00ebto dy ftesa, vatran\u00ebt i mblodh\u00ebn Nolit m\u00eb tep\u00ebr se $1.000 etj.&#8221;<br \/>\nKa edhe shembuj t\u00eb tjer\u00eb, si Reforma Agrare por megjithat\u00eb&#8230;<br \/>\nS\u00eb dyti, Noli si klerik i d\u00ebshtuar dhe jo mikprit\u00ebs. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb problem do t\u00eb vazhdoj t\u00eb citoj Qerim Panaritin n\u00eb faqet 89, 90, 92 si m\u00eb posht\u00eb: &#8220;Noli ish person sekretiv. Ishte e pamundur p\u00ebr t\u00eb q\u00eb t&#8217;i hapte zemr\u00ebn njeriut pa rezerv\u00eb.<br \/>\nNoli s&#8217;kish asnj\u00eb konfidenc\u00eb, d.m.th. njeri q\u00eb t&#8217;i hapte zemr\u00ebn 100% kurdoher\u00eb ishte i rezervuar. Nd\u00ebr shqiptar\u00ebt e Amerik\u00ebs, Noli e kish humbur besimin krejt. T\u00eb l\u00ebn\u00eb t\u00eb thosh si gun\u00ebn e vjet\u00ebr.<br \/>\nJa dhe nj\u00eb p\u00ebrshkrim karakteristik p\u00ebr t\u00eb: &#8220;Noli nuk ish mikprit\u00ebs si Faik Konitza. Po t\u00eb dilnje jasht\u00eb me t\u00eb ishte e pamundur q\u00eb t\u00eb vinte dor\u00ebn n\u00eb xhep. Po ta vizitonje n\u00eb sht\u00ebpi, s&#8217;t\u00eb afronte asnj\u00eb kup\u00eb me uj\u00eb. Noli ish ham\u00ebs i madh, kur g\u00ebzonte sh\u00ebndet dhe plot humor dhe shakara.&#8221;<br \/>\n&#8220;Nd\u00ebr fshatar\u00ebt e Shqip\u00ebris\u00eb kish nj\u00eb dashuri t\u00eb madhe. Fshatari i thjesht\u00eb thosh ka korruptuar komercializma dhe beson se s&#8217;mund t\u00eb b\u00ebsh dot tregti &#8220;me kryq n\u00eb ball\u00eb&#8221;.<br \/>\nP\u00ebr k\u00ebt\u00eb z. Qerim Panariti shton: &#8220;K\u00ebto karakteristika i g\u00ebzojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit e lart\u00eb nga mendimet. Por n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, del akoma e qart\u00eb se \u00e7far\u00eb k\u00ebrkonte Noli me q\u00ebndrimin e tij me gjigandin F. Konitza, Konstandin \u00c7ekrezin, Kristo Dakon dhe dr. John Nase, kundrejt t\u00eb cil\u00ebve mbodhi far\u00ebn e grindjes dhe t\u00eb urrejtjes, t\u00eb cilat u trash\u00ebguan m\u00eb pas n\u00eb shum\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb Amerik\u00ebs&#8221;.<br \/>\nNolit vet\u00ebm me Faik Konitz\u00ebn i haste sharra n\u00eb gozhd\u00eb, sepse ky dallohesh p\u00ebr karakterin, origjin\u00ebn dhe kultur\u00ebn e tij t\u00eb gjer\u00eb.<br \/>\nT\u00eb nj\u00ebjtat q\u00ebndrime pasqyroi edhe ndaj fes\u00eb, klerik\u00ebve dhe besimeve. Nolin t\u00eb gjith\u00eb e nderojn\u00eb dhe e lart\u00ebsojn\u00eb p\u00ebr p\u00ebrkthimin e liturgjis\u00eb s\u00eb Shejt\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe.<br \/>\n&#8220;<em>Ky \u00ebsht\u00eb sh\u00ebrbim i madh. P\u00ebr ortodoks\u00ebt shqiptar\u00eb, por nuk duhet harruar se Liturgjia shqip i sh\u00ebrbeu Nolit si mjet pune p\u00ebr shqiptar\u00ebt.<\/em>&#8220;, thekson Konitza<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Klajd Kapinova - At Artur Liolin\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2019\/klajd_kapinova-at_artur_liolin.jpg\" alt=\"\" width=\"760\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><strong>Me tre kisha Noli e p\u00ebr\u00e7au komunitetin e Bostonit<\/strong><\/p>\n<p>Rezultati i pun\u00ebs s\u00eb tij si fetar del krejt ndryshe. Ai e p\u00ebr\u00e7au komunitetin shqiptar t\u00eb Bostonit, me q\u00ebndrimin dhe klerik\u00ebt shqiptar\u00eb, duke b\u00ebr\u00eb at\u00eb q\u00eb p\u00ebrve\u00e7 kryekish\u00ebs s\u00eb sh\u00ebn Gjergjit u ngritn\u00eb edhe dy kisha t\u00eb tjera; ajo e sh\u00ebn Trinis\u00eb me 1921 dhe ve\u00e7an\u00ebrisht pas ardhjes s\u00eb Nolit n\u00eb Amerik\u00eb, u ngrit edhe kisha e sh\u00ebn Johanit me 1934.<br \/>\nKjo ka qen\u00eb edhe \u00e7udia m\u00eb e madhe p\u00ebr nj\u00eb komunitet t\u00eb vog\u00ebl si ky yni n\u00eb Amerik\u00eb, q\u00eb n\u00eb 800 metra t\u00eb kemi 3 kisha. K\u00ebt\u00eb gj\u00eb, na e thoshin shum\u00eb amerikan\u00eb t\u00eb tjer\u00eb duke qendisur: &#8220;Ah&#8230;, Ah ju ini pak shqiptar\u00eb q\u00eb kini tre kisha n\u00eb Broduej (Broadway) Street&#8221;.<br \/>\nPra t\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb (lexojm\u00eb), se \u00e7far\u00eb thuhet n\u00eb Albumin 2, faqe 101, 102 e 104:<br \/>\n&#8220;T\u00eb gjitha andrallat q\u00eb pati Noli gjat\u00eb administrat\u00ebs si udh\u00ebheq\u00ebs spiritual i kish\u00ebs i p\u00ebsoi nga nj\u00eb pjes\u00eb e klerit t\u00eb pabindur.<br \/>\nZ\u00ebnka midis Nolit dhe ekonom At Kris Ellisit (nga fshati Ho\u00e7ishti, fshat n\u00eb Kor\u00e7\u00eb) hyn n\u00eb tjet\u00ebr kategori, t\u00eb cilin pa dh\u00ebn\u00eb holl\u00ebsira, Noli e pushoi nga puna.<br \/>\nPothuajse t\u00eb gjith\u00eb miqt\u00eb e Nolit mor\u00ebn an\u00ebn e Ekonom Ellisit&#8230; N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi shumica e klerik\u00ebve s&#8217;ka qen\u00eb kurr\u00eb i bindur karshi Nolit.<br \/>\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb rast shtoj, se Fan Noli nuk kishte kryer studimet p\u00ebr teologji, se u vetshpall peshkop dhe se me p\u00ebrkthimin e Rubahirave t\u00eb Omar Khajamit provoi at\u00eb se ai nuk mund t\u00eb ishte kurr\u00eb fetar.<br \/>\nP\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, mund t\u00eb sqarohemi edhe nga shtypi i koh\u00ebs n\u00eb ato vite, si gazeta Drita e V\u00ebrtet\u00eb, Sk\u00ebnderbeu, Albanian American Literary Society, libri i zotit Gjon McClain i vitit 1952 me titull: Albanin Expose.<br \/>\nPo ashtu, vet\u00eb kam shkruar n\u00eb gazet\u00ebn: The Christian Sience Monitor, n\u00eb nj\u00eb debat me Fan Nolin dhe Gjon Mech Lain q\u00eb nga 14 gush 1953, deri m\u00eb 17 prill 1954.<br \/>\nJu zot\u00ebrinj studiues, mund t&#8217;i keni lexuar! Me k\u00ebt\u00eb rast, po ju drejtohem vet\u00eb fjal\u00ebve t\u00eb Nolit marr\u00eb nga Albumi 2, fq.77, ku thuhet: &#8220;N\u00ebqoft\u00eb se emri im do t\u00eb mbahet mend n\u00eb t\u00eb ardhmen mund t\u00eb rronj\u00eb vet\u00ebm n\u00eb fush\u00ebn e letrave&#8221;.<br \/>\nPra ky \u00ebsht\u00eb edhe konkluzioni im p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje.<br \/>\nS\u00eb fundi, zot\u00ebrinjve Viron Koka dhe Nasho Jorgaqi, ose shkrimeve t\u00eb tyre ofenduese, po ju jap disa fakte, por t\u00eb shoq\u00ebruara edhe me disa pyetje:<br \/>\nVeprat, Bethoveni dhe Revolucioni Francez, si dhe Sk\u00ebnderbeu, jan\u00eb botuar n\u00eb nj\u00eb nj\u00ebjtin vit m\u00eb 1947 n\u00eb New York nga F. S. Noli dhe mbajn\u00eb emrin e tij.<br \/>\nK\u00ebto dy vepra i dhan\u00eb F. S. Nolit grad\u00ebn e be\u00e7elarit (Bachelor&#8217;s Degree) dhe t\u00eb Doktorit (Doctor&#8217;s Degree) m\u00eb 1945, pra pas vdekjes s\u00eb Faik Konic\u00ebs.<br \/>\nFaik Konitza, ka vdekur me 15 dhjetor, 1952, n\u00eb Washington. Biblioteka dhe shkrimet e Konitz\u00ebs vajt\u00ebn n\u00eb depot e \u00cbashington D.C. kundrejt nj\u00eb pagese mujore dhe me interesimin e Fan S. Nolit e t\u00eb Qerim Panaritit erdh\u00ebn n\u00eb kish\u00ebn e sh\u00ebn Gjergjit, n\u00eb Boston ku jan\u00eb edhe sot.<br \/>\nK\u00ebto shkrime lexoheshin, sistemoheshin, nga bashk\u00ebkoh\u00ebsit Fan Noli dhe Qerim Panariti n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, por m\u00eb von\u00eb studioheshin nga studiues t\u00eb specializuar t\u00eb regjimit t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs, regjim q\u00eb nuk i p\u00ebrmend as emrin Faik Konitz\u00ebs dhe jo m\u00eb t\u00eb botonte shkrimet e tij.<br \/>\nBethoveni dhe Revolucioni Francez dhe ve\u00e7an\u00ebrisht, Sk\u00ebnderbeu, kan\u00eb nj\u00eb stil t\u00eb ndrysh\u00ebm nga shkrimet e m\u00ebparshme t\u00eb F. S. Nolit, bile tek Sk\u00ebnderbeu, shohim q\u00eb p\u00ebrmbajtja, m\u00ebnyra e t\u00eb shkruarit dhe shum\u00eb datime t\u00eb ndryshojn\u00eb.<br \/>\nKy ndryshim ndihet aq sa ndryshon &#8220;mbreti&#8221; n\u00eb Sk\u00ebnderbeu i vitit 1921 nga &#8220;kryezoti&#8221; i Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Sk\u00ebnderbeu i vitit 1947.<br \/>\nZot\u00ebrinjve u kujtoj, se jam 18 m\u00eb i vog\u00ebl se Noli, sot jetoj akoma. Kam p\u00ebrfunduar gjimnazin para vitit 1920, kam studiuar dhe jam marr\u00eb me balet gjat\u00eb djal\u00ebris\u00eb time n\u00eb Amerik\u00eb.<br \/>\nKam qen\u00eb mik me t\u00eb ndjerin Qerim Panariti, sekretar personal i F. S. Nolit, t\u00eb cilit i kam q\u00ebndruar pran\u00eb p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 30 vjet.<br \/>\nMiq\u00ebsia ime me Qerim Panaritin mbetet simbol i bashkimit shqiptar t\u00eb sekteve myslimano kristiane; kultura dhe arti na bashkoin.<br \/>\nP\u00ebrfundimisht po ju drejtohem me disa pyetje, se k\u00ebshtu do t\u00eb mirrni nj\u00eb p\u00ebrgjigje m\u00eb t\u00eb sakt\u00eb.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrse nuk u botua Albumi 2 i Qerim Panaritit n\u00eb Shqip\u00ebri ose t\u00eb pakt\u00ebn p\u00ebrse nuk u ribotua!?<\/strong><\/p>\n<p>A mund t\u00eb ket\u00eb njoh\u00ebs m\u00eb t\u00eb mir\u00eb se z. Qerim Panariti i biografis\u00eb s\u00eb Fan Nolit?<br \/>\nP\u00ebrse n\u00eb Albumi 2, nuk p\u00ebrmendet grada e Doktorit (Ph.D.), apo ajo e Bah\u00e7ellarit?<br \/>\nNuk u gjenden dy rradh\u00eb n\u00eb Albumin 2, q\u00eb t\u00eb shkruheshin dhe dy nga veprat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme si Sk\u00ebnderbeu dhe Bethoveni dhe Revolucioni Francez?<br \/>\nMos vall\u00eb mendja e studiuar n\u00eb Clark University n\u00eb Wochester e Qerim Panaritit ja ka harruar k\u00ebto dy vepra Fan S. Nolit?<br \/>\nPse n\u00eb Albumin 2, p\u00ebrmendet vet\u00ebm letra e shkrimtarit t\u00eb famsh\u00ebm Benard Show dhe pse cil\u00ebsohet, q\u00eb kjo let\u00ebr \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer nga vet\u00eb Fan S. Noli?<br \/>\nA mos vall\u00eb, pas vdekjes s\u00eb Konitz\u00ebs me 1942, nuk do t\u00eb m\u00eb mjaftonin tre deri n\u00eb pes\u00eb vjet\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrpunuar dy veprat dhe p\u00ebr t\u00eb botuar ato, duke siguruar edhe titujt p\u00ebrkat\u00ebs?<br \/>\nMe 1947 botohen dy libra nga i nj\u00ebjti autor. Kjo \u00ebsht\u00eb karakteristike e shkrimtar\u00ebve t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, apo shfryt\u00ebzimit t\u00eb gj\u00ebrave t\u00eb gatshme!?<br \/>\nPo Benard Show, mos nuk ka t\u00eb drejt\u00eb kur thot\u00eb: &#8220;U gabuat n\u00eb zanatin kur u dor\u00ebzuat klerik&#8221;?<br \/>\nPo, Qerim Panariti a mund t\u00eb shkruante kund\u00ebr Fan S. Nolit n\u00eb at\u00eb koh\u00eb?<br \/>\nKjo nuk mund t\u00eb ndodh\u00eb kurr\u00eb, ndryshe humbiste gjithshka! Po e la amanet disa miqve t\u00eb tij t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn.<br \/>\nKjo gj\u00eb m\u00eb takon mua n\u00eb gjyqin (e rekomanduar nga dr. Viron Koka) ta b\u00ebj\u00eb bashk\u00eb me Faik Konitz\u00ebn n\u00eb Forest Hills Cemetery pas vdekjes sime.<br \/>\nPeter L. Minnar, Firma, Quincy Mass.<br \/>\nJanar 1995&#8243;<br \/>\nKjo ishte letra m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme, si p\u00ebrgjigje drejtuar dy p\u00ebrfaq\u00ebsuesve m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb historis\u00eb komuniste prof. dr. Viron Koka dhe prof. dr. Nasho Jorgaqit, t\u00eb botuar n\u00eb librin e autorit Peter Minnar, me titull kuptimplot\u00eb: &#8220;P\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb&#8221;, botuar n\u00eb Boston 1995.<br \/>\nLe t\u00eb gjykoj\u00eb lexuesi m\u00eb mir\u00eb, mbasi ende sot historiografia komuniste, q\u00eb mbizot\u00ebron n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb instancat e \u201cshkenc\u00ebs\u201d shqiptare shkruan dhe vulos n\u00eb tekstet shkollore.<\/p>\n<p><strong>T\u00eb ndodhesh n\u00eb koh\u00ebn e duhur, n\u00eb vendin e duhur<\/strong><\/p>\n<p>Gjat\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij ka pasur fat n\u00eb jet\u00eb, nj\u00eb histori t\u00eb pasur dhe nj\u00eb p\u00ebrvoje t\u00eb mbushur me ngjarje, personalitete, senator\u00eb, kongresmen\u00eb amerikan\u00eb, njer\u00ebz t\u00eb thjesht\u00eb e politikan\u00eb amerikan\u00eb.<br \/>\nPeter Minnar ka lindur n\u00eb shekullin XIX, pra, i ngjarjes historike, kur Shqip\u00ebri ekzistonte ende pushtimi i nat\u00ebs s\u00eb gjat\u00eb otomane dhe n\u00eb pushtet ishte Sulltan Hamiti.<br \/>\nN\u00ebna e babai i tij kan\u00eb lindur n\u00eb qytetin e Kor\u00e7\u00ebs. Familja kishte nj\u00eb gjendje ekonomike t\u00eb mir\u00eb dhe se n\u00eb familje jetonin kat\u00ebr vet\u00eb, Peter, motra dhe n\u00ebna e babai.<br \/>\nPas 20 vjet\u00ebve ai merr udh\u00ebn e emigrimit n\u00eb Amerik\u00eb, ndon\u00ebse nuk kishte nevoj\u00eb ekonomike, mbasi ishte djal\u00eb i vet\u00ebm n\u00eb familje.<br \/>\nFati e hodhi n\u00eb nj\u00eb shtet t\u00eb zhvilluar. Pas disa viteve e kishte t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb t\u00eb rikthehet n\u00eb Kor\u00e7\u00ebn e tij t\u00eb dashur, mbasi Amerika e kishte b\u00ebr\u00eb bir t\u00eb saj.<br \/>\nFal\u00eb interesimit hyri nj\u00eb shkoll\u00eb nate, ku m\u00ebsonin edhe 18 kor\u00e7ar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. P\u00ebr fat t\u00eb mir\u00eb, Peter-i i ri ishte i vetmi q\u00eb dinte alfabetin latin. At\u00eb e ndihmoi shum\u00eb edhe gjuha fr\u00ebnge dhe kultura e marr\u00eb n\u00eb gjimnazin e Kor\u00e7\u00ebs.<br \/>\nGjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore punoi si p\u00ebrkthyes (terxhuman) me disa tregtar\u00eb dhe m\u00ebsoi shum\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb nga kontaktet me ushtar\u00eb francez\u00eb.<br \/>\nM\u00eb pas integrohet fal\u00eb pasionit n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb baleti, ku iu krijua mund\u00ebsia t\u00eb m\u00ebsonte anglishten.<br \/>\nShpesh \u00ebsht\u00eb pyetur nga vet\u00eb amerikan\u00ebt dhe pas viteve &#8217;90 nga gazetar\u00ebt dhe studiuesit, q\u00eb hulumtojn\u00eb rreth jet\u00ebs s\u00eb tij, se duke qen\u00eb djalosh i pash\u00ebm, pse nuk u martua me nj\u00eb amerikane.<br \/>\nAi gjithnj\u00eb me dashuri p\u00ebr shqiptar\u00ebt, gjuh\u00ebn dhe vajzat e bukura q\u00eb ka Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur se: &#8220;Kjo \u00ebsht\u00eb \u00e7udia e ime dhe jo vet\u00ebm e imja, por edhe shum\u00eb miqve t\u00eb mi q\u00eb m\u00eb njihnin asokohe. Kur shkova n\u00eb Amerik\u00eb si zura pun\u00eb, vajta edhe n\u00eb shkoll\u00eb baleti dhe m\u00eb pas formova nj\u00eb grup baleti me 5 vajza amerikane. Vet\u00ebm un\u00eb isha djal\u00eb. Dham\u00eb shfaqje n\u00eb shum\u00eb shtete t\u00eb Amerik\u00ebs. Ishin vajza t\u00eb bukura, t\u00eb pasura e megjithat\u00eb kur erdhi koha p\u00ebr t&#8217;u martuar zgjodha nga qyteti im i lindjes Kor\u00e7a\u201d.<br \/>\nGjat\u00eb viteve q\u00eb q\u00ebndron n\u00eb Amerik\u00eb, ka hulumtuar e skeduar p\u00ebr emigracionin shqiptar, duke gjurmuar n\u00eb biblioteka dhe arkiva.<br \/>\nAi ka mundur t\u00eb zbuloj\u00eb se shqiptar\u00ebt e vjet\u00ebr t\u00eb vendosur n\u00eb Amerik\u00eb para Luft\u00ebs II Bot\u00ebrore, kan\u00eb qen\u00eb patriot\u00eb e kan\u00eb punuar p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb.<br \/>\nK\u00ebshtu Shoq\u00ebria m\u00eb e vjet\u00ebr e diaspor\u00ebs Federata Panshqiptare Vatra me Kryetar Faik Konic\u00ebn, \u00ebsht\u00eb historia e v\u00ebrtet\u00eb e k\u00ebsaj diaspore.<br \/>\nPeter kujton kontributin e tij n\u00eb fush\u00ebn e letrave, duke qen\u00eb i kujdessh\u00ebm n\u00eb vler\u00ebsimin e tij p\u00ebr disa aspekte t\u00eb tjera t\u00eb aktivitetit si klerik etj.<br \/>\nAi ishte nj\u00eb njeri i zgjuar dhe ka merita. Kur flitet p\u00ebr letrarin shkruan: &#8220;Ju vazhdimisht flisni p\u00ebr Fan Nolin. Bukur ishte njeri i zgjuar dhe ka meritat e tij. Por historin\u00eb e diaspor\u00ebs nuk e b\u00ebri nj\u00eb njeri. Noli ka b\u00ebr\u00eb shum\u00eb t\u00eb mira, po ka edhe gabime. Faik Konica e Shahin Kolonja u hapnin syt\u00eb shqiptar\u00ebve. Asokohe shqiptar\u00ebt nuk dinin t\u00eb lexonin shqip. Konica e Shahin Kolonja i m\u00ebsuan t\u00eb lexonin me an\u00ebn e nj\u00eb kor\u00e7ari tjet\u00ebr, Kristo Dakos, i cili udh\u00ebtonte n\u00eb rrethinat e Bostonit, q\u00eb t&#8217;i m\u00ebsonte shqiptar\u00ebt t\u00eb k\u00ebndonin shqip e anglisht&#8221;.<br \/>\nDjemt\u00eb shqiptar\u00eb e patriot\u00eb n\u00eb emigracion m\u00ebsonin bashkv\u00ebllez\u00ebrit e nj\u00eb gjaku e gjuh\u00eb q\u00eb t\u00eb flisnin, t\u00eb shkruanin e lexonin gjuh\u00ebn e t\u00eb par\u00ebve t\u00eb tyre.<br \/>\nK\u00ebshtu p.sh. Kristo Dako foli p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen shqiptare me filantropistin e d\u00ebgjuar amerikan Charles Grey, i cili ishte mik i presidentit t\u00eb d\u00ebgjuar amerikan \u00cbilson.<br \/>\nIshte Grey, q\u00eb i mbushi mendjen presidentit Wilson p\u00ebr t\u00eb ndihmuar Shqip\u00ebrin\u00eb, mbasi asokohe Evropa ishte progrek\u00ebve e prosllav\u00eb e prosllav\u00ebve n\u00eb drejtim t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes shqiptare.<br \/>\nP\u00ebr rolin e filantropistit amerikan, mund t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb shum\u00eb po t\u00eb lexojm\u00eb artikullin e Faik Konic\u00ebs botuar tek Dielli, m\u00eb 1921.<br \/>\nAktivisti e atdhetari Peter Minnar, ka dokumenta t\u00eb shkruara n\u00eb shtypin e koh\u00ebs, t\u00eb cilat i ruan me fanatiz\u00ebm si vlera atdhetare e kulture se asnj\u00ebher\u00eb nuk jan\u00eb cituar. Asnj\u00eb kronist i ndonj\u00eb gazete t\u00eb komunitetit amerikano shqiptar n\u00eb New York, nuk ka shkuar p\u00ebr ta takuar n\u00eb Boston.<br \/>\nAi shkruan p\u00ebr intelektualin e mir\u00ebnjohur Kristo Kirka, Kryetarin e Shoqat\u00ebs kuptimplote Besa &#8211; Bes\u00eb nj\u00eb nga figurat m\u00eb t\u00eb shquara kor\u00e7are.<br \/>\nI till\u00eb \u00ebsht\u00eb atdhetari Eftim Na\u00e7i, ku v\u00ebllai i tij hapi t\u00eb par\u00ebn shkoll\u00eb shqipe, por q\u00eb nga historia komuniste \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb harres\u00eb. Me qet\u00ebsin\u00eb q\u00eb e karakterizon n\u00ebnvizon: &#8220;E megjithat\u00eb p\u00ebr k\u00ebta patriot\u00eb \u00ebsht\u00eb folur fare pak. Ku e kemi Themistokli G\u00ebrmenjin? E dini si vdiq T. G\u00ebrmenji? Kini edhe nj\u00eb statuj\u00eb t\u00eb tij n\u00eb Kor\u00e7\u00eb. Ku e kini Bellkamenin, Tromar\u00ebn? Natyrisht historia ju shfaj\u00ebson disi pasi n\u00eb koh\u00ebn e Enver Hoxh\u00ebs nuk e zije dot n\u00eb goj\u00eb emrin e Faik Konic\u00ebs dhe t\u00eb patriot\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb&#8230;\u201d<\/p>\n<p><strong>Peshkopi i kuq<\/strong><\/p>\n<p>Peshkop Noli, ishte i paaft\u00eb n\u00eb politik\u00eb. Ai humbi t\u00eb gjitha betejat politike, sidomos ndaj mbretit Ahmet Zogut, duke mos mundur t\u00eb q\u00ebndroj m\u00eb shum\u00eb se gjasht\u00eb muaj n\u00eb pushtet, p\u00ebr shkak se anonte nga politikat e ekstremit t\u00eb majt\u00eb bolshevik rus. Ai b\u00ebri q\u00eb Parlamenti I Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb mbante nj\u00eb minut zi p\u00ebr ngordhjen e kriminelit Vladimir Ilic Lenin etj.<br \/>\nBashk\u00ebkoh\u00ebsit e tij tregojn\u00eb se gjat\u00eb protestave t\u00eb rr\u00ebzimit t\u00eb tij nga pushtetit n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 1924, ai ishte duke luajtur muzik\u00eb klasike me piano.<br \/>\nMang\u00ebsit\u00eb e tij n\u00eb politik\u00eb, Peshkopi i Kuq, (si\u00e7 njihej Noli), i ka grumbulluar n\u00eb nj\u00eb autokritik\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, t\u00eb cil\u00ebn e ka qajtur \u201cMosuksesi im n\u00eb politik\u00eb\u201d, si: I pafuqish\u00ebm p\u00ebr t\u2019i imponuar njer\u00ebzit; Pazot\u00ebsia p\u00ebr intriga; Lojalitet absurd p\u00ebrball\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb zgjuar dhe t\u00eb mpreht\u00eb si Faik Konica etj.; Tep\u00ebr fetar n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb pa fe; Ishte shum\u00eb letrar n\u00eb nj\u00eb vend q\u00eb s\u2019k\u00ebndon etj.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Nuk u besova syve t\u00eb mij, kur pash telegramet q\u00eb Hir\u00ebsia e Juaj i ka \u00e7ue herpasher qeveris s\u00eb kasapvet t\u00eb Tiran\u00ebs. N\u00eb ket\u00eb telegram, Hir\u00ebsia Juaj, jo vet\u00ebm q\u00eb aprovon \u00e7ka bajn ata, q\u00eb kan\u00eb deklarue kjartsisht se nuk besojn n\u00eb Zotin dhe kan\u00eb fut n\u00eb burg e vra t\u00eb tjer\u00ebt&#8230; Ju i keni [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40177,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-40176","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Peter Minnar nga Bostoni: Fan Noli, letrar i mir\u00eb, por politikan i d\u00ebshtuar - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Peter Minnar nga Bostoni: Fan Noli, letrar i mir\u00eb, por politikan i d\u00ebshtuar - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"&#8220;Nuk u besova syve t\u00eb mij, kur pash telegramet q\u00eb Hir\u00ebsia e Juaj i ka \u00e7ue herpasher qeveris s\u00eb kasapvet t\u00eb Tiran\u00ebs. N\u00eb ket\u00eb telegram, Hir\u00ebsia Juaj, jo vet\u00ebm q\u00eb aprovon \u00e7ka bajn ata, q\u00eb kan\u00eb deklarue kjartsisht se nuk besojn n\u00eb Zotin dhe kan\u00eb fut n\u00eb burg e vra t\u00eb tjer\u00ebt&#8230; Ju i keni [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-04-11T06:18:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/peter_mennar-noli.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"502\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"31 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"Peter Minnar nga Bostoni: Fan Noli, letrar i mir\u00eb, por politikan i d\u00ebshtuar\",\"datePublished\":\"2019-04-11T06:18:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\\\/\"},\"wordCount\":6206,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/04\\\/peter_mennar-noli.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\\\/\",\"name\":\"Peter Minnar nga Bostoni: Fan Noli, letrar i mir\u00eb, por politikan i d\u00ebshtuar - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/04\\\/peter_mennar-noli.jpg\",\"datePublished\":\"2019-04-11T06:18:55+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/04\\\/peter_mennar-noli.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/04\\\/peter_mennar-noli.jpg\",\"width\":800,\"height\":502},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Peter Minnar nga Bostoni: Fan Noli, letrar i mir\u00eb, por politikan i d\u00ebshtuar\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Peter Minnar nga Bostoni: Fan Noli, letrar i mir\u00eb, por politikan i d\u00ebshtuar - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Peter Minnar nga Bostoni: Fan Noli, letrar i mir\u00eb, por politikan i d\u00ebshtuar - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"&#8220;Nuk u besova syve t\u00eb mij, kur pash telegramet q\u00eb Hir\u00ebsia e Juaj i ka \u00e7ue herpasher qeveris s\u00eb kasapvet t\u00eb Tiran\u00ebs. N\u00eb ket\u00eb telegram, Hir\u00ebsia Juaj, jo vet\u00ebm q\u00eb aprovon \u00e7ka bajn ata, q\u00eb kan\u00eb deklarue kjartsisht se nuk besojn n\u00eb Zotin dhe kan\u00eb fut n\u00eb burg e vra t\u00eb tjer\u00ebt&#8230; Ju i keni [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2019-04-11T06:18:55+00:00","og_image":[{"width":800,"height":502,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/peter_mennar-noli.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"31 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"Peter Minnar nga Bostoni: Fan Noli, letrar i mir\u00eb, por politikan i d\u00ebshtuar","datePublished":"2019-04-11T06:18:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/"},"wordCount":6206,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/peter_mennar-noli.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/","name":"Peter Minnar nga Bostoni: Fan Noli, letrar i mir\u00eb, por politikan i d\u00ebshtuar - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/peter_mennar-noli.jpg","datePublished":"2019-04-11T06:18:55+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/peter_mennar-noli.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/peter_mennar-noli.jpg","width":800,"height":502},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/peter-minnar-nga-bostoni-fan-noli-letrar-i-mire-por-politikan-i-deshtuar\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Peter Minnar nga Bostoni: Fan Noli, letrar i mir\u00eb, por politikan i d\u00ebshtuar"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40176","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40176"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40176\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40177"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40176"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}