N\u00eb vitin 2017 artisti Sislej Xhafa u prezantua n\u00eb Bienalen e Venecias me nj\u00eb ekspozit\u00eb t\u00eb fuqishme q\u00eb ng\u00ebrthente fuqin\u00eb, shkat\u00ebrrimin dhe vuajtjen q\u00eb e ka kaluar kosova gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb fundit. A u dallua Xhafa? Natyrisht dhe gjithmon\u00eb \u00ebsht\u00eb provokativ dhe ngrit\u00eb problemet politike dhe historike t\u00eb nj\u00eb vendi. \u201cLost and Found\u201d titullohej vepra e tij q\u00eb trajtonte luft\u00ebn dhe dhun\u00ebn dhe njer\u00ebzit e zhdukur n\u00eb luft\u00ebn e fundit t\u00eb cil\u00ebt edhe sot mungojn\u00eb. K\u00ebt\u00eb dhimbje e vuan gjith\u00eb kosova dhe Xhafa e n\u00ebnvizoj p\u00ebrmes z\u00ebrit t\u00eb tij protestues me k\u00ebrkim t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb duke e treguar se artit i takon ta trajtoj\u00eb k\u00ebt\u00eb tem\u00eb. Ai k\u00ebrkon paqen k\u00ebtu sepse don\u00eb ta zgjidh problemin ( n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb zbardhjes p\u00ebr njer\u00ebzit e zhdukur) ende e d\u00ebgoj at\u00eb z\u00ebrin e Xhaf\u00ebs \u201cNdaluni!\u201d Vuajtja e k\u00ebtyre njer\u00ebzve duhet t\u00eb pushoj\u00eb. Ujrat e epifanis\u00eb dhe pag\u00ebzimit duhet t\u2019i japin shqiptar\u00ebve t\u00eb st\u00ebrmunduar paqen, g\u00ebzimin dhe lumturin\u00eb e munguar.<\/p>\n
Dhuna dhe lufta \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb i zhduk njer\u00ebzit. Sot kemi shum\u00eb familje t\u00eb zhdukur q\u00eb ende nuk dihet asgj\u00eb p\u00ebr ta. Arti nuk po dep\u00ebrton n\u00eb vesh\u00ebt e shurdh\u00ebr t\u00eb politik\u00ebs ose politika nuk ka vesh p\u00ebr artin. Ose politika ka strategji dhe nuk e d\u00ebgjon z\u00ebrin k\u00ebmbues t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs p\u00ebr artin. Kjo lugin\u00eb e vdekjes, ky ballkan me er\u00eb baruti dhe mallkim i shekujve ende jeton me munges\u00eb paqeje.<\/p>\n
Kjo vep\u00ebr e Xhaf\u00ebs ishte e hapur ndaj shum\u00eb pyetjve por rezultati ishte i qart\u00eb \u201cn\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb\u201d. Ja ky ishte instalacioni si\u00e7 shihej dhe si\u00e7 e r\u00ebfente vet Xhafa: \u201cInstalacioni \u00ebsht\u00eb krijuar me nj\u00eb struktur\u00eb kaci dhe \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht nj\u00eb sportel \u201cLost and Found\u201d, ose m\u00eb sakt\u00eb \u2018Objekteve t\u00eb humbura\u2019. Por nuk ka asnj\u00eb brenda, dhe do t\u00eb jet\u00eb gjithmon\u00eb bosh. Zakonisht n\u00eb aeroporte apo n\u00eb stacione gjenden k\u00ebto vende ku shkojm\u00eb n\u00ebse humbasim nj\u00eb xhaket, p\u00ebr shembull, dhe kam dashur t\u00eb n\u00ebnvizoj se nuk duhet t\u00eb jet\u00eb ende kaq e dhimbshme, por e pranishme n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disi \u201cindirekte\u201d, por n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb vazhdosh t\u00eb bashk\u00ebveprosh, t\u00eb k\u00ebrkosh gjithmon\u00eb drejt\u00ebsi, dhe t\u00eb vazhdosh t\u00eb k\u00ebrkosh k\u00ebta njer\u00ebz q\u00eb jan\u00eb zhdukur\u201d.<\/p>\n
Njer\u00ebzit hynin n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb shihnin t\u00eb shkruaren \u201cLost and Found\u201d, gjendet nj\u00eb telefon, presin zilen dhe zilja nuk bjen kurr\u00eb. Nuk ka linj\u00eb aktive t\u00eb telefonit. Kishte edhe lista me emra t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb zhdukur. Kuratore e pun\u00ebs s\u00eb Xhaf\u00ebs ishte drejtoresha e Galeris\u00eb Komb\u00ebtare t\u00eb Kosov\u00ebs Arta Agani. Ekspozita ve\u00e7ohej me k\u00ebrkim t\u00eb nj\u00eb rezultati real dhe vendosje t\u00eb nj\u00eb drejt\u00ebsie sepse arti shpesh her\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsues.<\/p>\n
Nd\u00ebrsa, k\u00ebt\u00eb vit n\u00eb Bienalen e Venecias prezantohet artisti Alban Muja, komisionere e p\u00ebrzgjedhjes s\u00eb artistit \u00ebsht\u00eb drejtoresha e Galeris\u00eb Komb\u00ebtare t\u00eb Kosov\u00ebs Arta Agani. Poashtu edhe Muja prezantohet n\u00eb em\u00ebr t\u00eb shtetit ton\u00eb. P\u00ebrzgjedhja u b\u00eb si me Sislejin pa komision t\u00eb brendsh\u00ebm me p\u00ebrzgjedhje propozuese nga vet mendja e drejtoresh\u00ebs. Ministri i kultur\u00ebs Kujtim Gashi e ka aprovuar propozimin e drejtoresh\u00ebs. A duhet t\u00eb ekzstoj\u00eb nj\u00eb komision i cili b\u00ebn p\u00ebrzgjedhjen e artis\u00ebve dhe vler\u00ebson pun\u00ebn e tyre? Agani nuk ka gabuar me Sislejin sepse Sisli \u00ebsht\u00eb i d\u00ebshmuar. A ka artist t\u00eb fort\u00eb t\u00eb cil\u00ebt nuk kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb tregohen si Xhafa dhe shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb mund ta ken\u00eb vendin n\u00eb Bienale? Mendoj q\u00eb ka dhe duhet t\u2019i k\u00ebrkojm\u00eb. Nganjher\u00eb m\u00eb e madhe \u00ebsht\u00eb reklama p\u00ebr artistin se sa fuqia e pun\u00ebs s\u00eb tij.<\/p>\n
Nuk b\u00ebn t\u00eb paragjykojm\u00eb p\u00ebr pun\u00ebn e Muj\u00ebs ose p\u00ebr projektin e tij multimedial t\u00eb quajtur \u201cAlbumi Familjar\u201d. Flet p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn ton\u00eb tragjike, tmerret e luft\u00ebs. Nj\u00ebher\u00eb u prezantua si pun\u00eb personale e tij e m\u00eb pastaj k\u00ebrkohet q\u00eb populli t\u00eb b\u00ebhet pjes\u00eb e projektit duke d\u00ebrguar fotografi t\u00eb b\u00ebra gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs ose t\u00eb viteve 1998\/1999. Si tem\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e trajtuar dhe si rezultat ka prezantimin e tragjedis\u00eb son\u00eb gj\u00eb t\u00eb cil\u00ebn bota tashm\u00eb e sa vite e di. E di edhe Serbia por nuk e pranon dhe kujt i k\u00ebrcet a e pranon serbia vuajtjen e populli ton\u00eb. Kjo tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb si tem\u00eb e zgjidhur e konkretizuar. Nd\u00ebrsa, ajo e Sislejt \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e fuqishme dhe problem aktual ende i pranish\u00ebm dhe i pazgjidhur.<\/p>\n
Artisti duhet t\u00eb jet\u00eb i koh\u00ebs dhe i s\u00eb ardhmes. T\u00eb jet\u00eb paq\u00ebsor rregullues i problemeve shoq\u00ebrore Ballkanike jo t\u00eb nxitjes s\u00eb urrejtjes, ose duhet t\u00eb jet\u00eb tregimtar dokumentar i realitetit historik. Ta shpikim nj\u00eb artist t\u00eb past\u00ebr artist shum\u00eb t\u00eb ri i cili vepron p\u00ebr t\u00eb ardhmen sepse n\u00eb Bienale ka pun\u00eb aq ekstreme estetike sa q\u00eb e tejkalojn\u00eb globalizmin, t\u00eb bukur\u00ebn dhe t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn. P\u00ebrse ne t\u00eb mos b\u00ebhemi pjes\u00eb e k\u00ebsaj dhe gjithmon\u00eb t\u00eb vuajm\u00eb, t\u00eb vuajm\u00eb. Artisti i sot\u00ebm duhet t\u00eb mendoj p\u00ebr tri deri n\u00eb kat\u00ebr gjenerata t\u00eb ardhshme. Diku shkruan se ky projekt kushton 300 mij\u00eb euro.<\/p>\n
Ende, e them se nuk mund ta gjykojm\u00eb pun\u00ebn sepse ende nuk \u00ebsht\u00eb prezantuar, por mund t\u00eb konkludojm\u00eb p\u00ebr tem\u00ebn. Si do q\u00eb t\u00eb jet\u00eb artistit edhe ekipit i d\u00ebshirojm\u00eb sukses n\u00eb prezantim.<\/p>\n
Ilir Muharremi<\/strong>, kritik i artit<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" N\u00eb vitin 2017 artisti Sislej Xhafa u prezantua n\u00eb Bienalen e Venecias me nj\u00eb ekspozit\u00eb t\u00eb fuqishme q\u00eb ng\u00ebrthente fuqin\u00eb, shkat\u00ebrrimin dhe vuajtjen q\u00eb e ka kaluar kosova gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb fundit. A u dallua Xhafa? Natyrisht dhe gjithmon\u00eb \u00ebsht\u00eb provokativ dhe ngrit\u00eb problemet politike dhe historike t\u00eb nj\u00eb vendi. \u201cLost and Found\u201d titullohej vepra […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40260,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,6],"tags":[],"class_list":["post-40259","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-lajme"],"yoast_head":"\n