{"id":43461,"date":"2019-07-23T00:42:50","date_gmt":"2019-07-22T22:42:50","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=43461"},"modified":"2019-07-23T08:48:00","modified_gmt":"2019-07-23T06:48:00","slug":"martin-camaj-1925-1992","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/","title":{"rendered":"Martin Camaj (1925-1992) &#8211; Biografia"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Martin Camaj (1925-1992)<\/strong><\/h3>\n<h3><strong>Biografia<\/strong><\/h3>\n<p>Martin Camaj, u lind m\u00eb 21 korrik 1925 n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb malore, n\u00eb Temal t\u00eb Shllakut. Ky mjedis i eg\u00ebr malor do t\u00eb l\u00ebr\u00eb mbresa dhe do t\u00eb ndikoj\u00eb te shkrimtari dhe gjuh\u00ebtari i ardhsh\u00ebm. Q\u00eb n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri u dallua p\u00ebr nj\u00eb zgjuarsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, gj\u00eb q\u00eb u ra n\u00eb sy prind\u00ebrve t\u00eb Camajt. K\u00ebshtu atyre u lindi d\u00ebshira q\u00eb Martini t\u00eb mos ndiqte rrug\u00ebn e disa bashk\u00ebmoshatar\u00ebve p\u00ebr t\u2018u b\u00ebr\u00eb \u00e7oban n\u00eb ato zona, por t\u00eb arsimohej m\u00eb tej. La Temalin e larg\u00ebt dhe erdhi n\u00eb Shkod\u00ebr p\u00ebr t\u00eb ndjekur m\u00ebsimet n\u00eb kolegjin Saverian, nj\u00eb kolegj me em\u00ebr n\u00eb t\u00eb cilin kishin studiuar patriot\u00eb, shkrimtar\u00eb, gjuh\u00ebtar\u00eb dhe m\u00ebsues t\u00eb afirmuar n\u00eb profesionin e tyre. Pasi mbaroi studimet n\u00eb k\u00ebt\u00eb kolegj, filloi t\u00eb ushtroj\u00eb detyr\u00ebn e m\u00ebsuesit n\u00eb fshatin Prekal t\u00eb zon\u00ebs ku lindi, 25 km larg Shkodr\u00ebs. Bindjet e tij nuk pajtoheshin me regjimin e koh\u00ebs, prandaj n\u00eb vitin 1948, n\u00eb mosh\u00ebn 23-vje\u00e7are arratiset p\u00ebr n\u00eb Jugosllavi.<\/p>\n<p>Pas disa peripecish, ai filloi studimet e larta n\u00eb Universitetin e Beogradit, n\u00eb deg\u00ebn Gjuh\u00eb-Let\u00ebrsi Sllave dhe latine, pran\u00eb profesorit t\u00eb d\u00ebgjuar kroat, Henrik Bari\u00e7. Menj\u00ebher\u00eb prirjet e tij letrare i konkretizoi me botimin e dy v\u00ebllimeve poetike &#8220;Nji fyell nd\u00ebr male&#8221; (Prishtin\u00eb, 1953) dhe &#8220;Kanga e v\u00ebrrinit&#8221; (Prishtin\u00eb, 1954). Nuk i dim\u00eb rrethanat se si u krijuan, por Martin Camaj, 8 vjet pasi ishte arratisur dhe pasi kishte mbaruar Universitetin e Beogradit, n\u00eb vitin 1956, posa i kishte mbushur 31 vjet\u00ebt, shkoi p\u00ebr studime pasuniversitare n\u00eb Rom\u00eb, duke l\u00ebn\u00eb p\u00ebrfundimisht Beogradin dhe duke u bashkuar me shok\u00ebt e nj\u00eb ideali E. Koliqin, K. Gurakuqin, M. Kruj\u00ebn etj. N\u00eb Universitetin e Rom\u00ebs u specializua p\u00ebr gjuh\u00ebsi, duke konsoliduar gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb formimin e tij filologjik. Ai zgjodhi si tem\u00eb disertacioni vepr\u00ebn e par\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe &#8220;Mesharin&#8221; e Gjon Buzukut, nj\u00eb studim mjaft interesant dhe i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr koh\u00ebn kur u shkrua.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/fjala.info\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/erika_e_martin_histori_dashurie.jpg\" alt=\"Erika e Martin - histori dashurie\" width=\"800\" height=\"530\" \/><\/p>\n<p>Fillimisht Martin Camaj do t\u00eb jet\u00eb lektor n\u00eb Universitetin e Rom\u00ebs pran\u00eb katedr\u00ebs s\u00eb gjuh\u00ebs dhe t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb shqipe q\u00eb drejtohej nga shkrimtari E. Koliqi, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht q\u00eb p\u00ebr disa vjet qe edhe kryeredaktor i revist\u00ebs prestigjioze &#8220;Sh\u00c3\u00aajzat&#8221;(Le Pleiadi) (1957-1978) q\u00eb dilte n\u00eb Rom\u00eb. Por jeta e k\u00ebtij intelektuali ishte n\u00eb l\u00ebvizje. Pas nj\u00eb q\u00ebndrimi prej afro 10 vjet\u00ebsh n\u00eb Rom\u00eb, do t\u00eb ler\u00eb kryeqytetin italian dhe do t\u00eb vendoset n\u00eb Mynih t\u00eb Gjermanis\u00eb, ku do t\u00eb merret kryesisht me studime gjuh\u00ebsore. N\u00eb Universitetin e atij qyteti do t\u00eb mbroj\u00eb me sukses nj\u00eb tem\u00eb nga fusha e formimit t\u00eb fjal\u00ebve t\u00eb shqipes, t\u00eb titulluar &#8220;Fjal\u00ebformimi i shqipes. M\u00ebnyrat e formimit t\u00eb emrave t\u00eb vjet\u00ebr.&#8221;<\/p>\n<p>N\u00eb Mynih jo vet\u00ebm do t\u00eb mbaj\u00eb leksione p\u00ebr studimet albanologjike, por pas disa vjet\u00ebsh do t\u00eb themeloj\u00eb katedr\u00ebn e gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb at\u00eb universitet q\u00eb do ta drejtoj\u00eb gjat\u00eb 20 vjet\u00ebve, prej vitit 1971-1990, vit n\u00eb t\u00eb cilin doli n\u00eb pension. Autori yn\u00eb do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb personalitet i cili do t\u00eb vler\u00ebsohet nga instancat shkencore t\u00eb koh\u00ebs dhe redaksit\u00eb e disa revistave q\u00eb dilnin n\u00eb Evrop\u00eb. Vdiq larg vendlindjes s\u00eb tij, n\u00eb Bavarin\u00eb e Ep\u00ebrme, n\u00eb fshatin malor Lengries, m\u00eb 12 mars 1992, n\u00eb mosh\u00ebn 67-vje\u00e7are nga nj\u00eb s\u00ebmundje e pash\u00ebrueshme pran\u00eb s\u00eb shoqes dr. Erika Camaj. Me gjith\u00eb ndryshimet e ndodhura n\u00eb vendin ton\u00eb, me p\u00ebrmbysjen e regjimit monist, p\u00ebr arsye sh\u00ebndet\u00ebsore, ai nuk arriti t\u00eb shoh\u00eb vendlindjen e tij Temalin e larg\u00ebt malor, por edhe Shkodr\u00ebn, me t\u00eb cil\u00ebn e lidhnin shum\u00eb kujtime, kryesisht, nga q\u00ebndrimi i tij n\u00eb kolegjin Saverian.<\/p>\n<h3><strong>Veprimtaria Gjuh\u00ebsore<\/strong><\/h3>\n<p>Dyzet vjet m\u00eb par\u00eb Martin Camaj botoi n\u00eb gjermanisht &#8220;Libri i m\u00ebsimit t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe&#8221;(Lehrbuch der albanischen Sprache, Otto Wiesbaden, 1969, 136 f.) (ribotuar, m\u00eb 1991 dhe1997). Ky botim do t\u2018u sh\u00ebrbente t\u00eb huajve p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar gjuh\u00ebn shqipe, krahas edhe t\u00eb librave t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb botuar n\u00eb at\u00eb koh\u00eb me t\u00eb nj\u00ebjtin q\u00ebllim. 15 vjet nga botimi i par\u00eb, m\u00eb 1984 Martin Camaj doli me nj\u00eb botim tjet\u00ebr me titull &#8220;Gramatika shqipe&#8221; (Albanian Grammar with eksercises, chrestomathy and glossaries, Wiesbaden, 337 f.) Botimi n\u00eb anglisht \u00ebsht\u00eb m\u00eb i plot\u00eb, m\u00eb i holl\u00ebsish\u00ebm e m\u00eb i gjer\u00eb si v\u00ebllim se &#8220;Libri i m\u00ebsimit t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe&#8221;. Me t\u00eb drejt\u00eb mund ta konsiderojm\u00eb vep\u00ebr t\u00eb re t\u00eb autorit. Botimi i vitit 1984 njohu edhe nj\u00eb ribotim t\u00eb saj, t\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb italisht nga studiuesi Ardian Vehbiu dhe t\u00eb botuar n\u00eb Kozenc\u00eb, m\u00eb 1995. K\u00ebt\u00eb vep\u00ebr p\u00ebrkthyesi e shoq\u00ebron me nj\u00eb parath\u00ebnie t\u00eb shkurt\u00ebr, ku vler\u00ebson pun\u00ebn e ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb autorit n\u00eb rrafshin gjuh\u00ebsor, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht Martin Camaj vler\u00ebsohet si nj\u00eb nga personalitetet m\u00eb t\u00eb shquara t\u00eb kultur\u00ebs shqiptare t\u00eb pasluft\u00ebs.<\/p>\n<p>Martin Camaj ka nj\u00eb veprimtari t\u00eb pasur shkencore dhe botuese. Jan\u00eb me dhjet\u00ebra studimet dhe veprat me karakter gjuh\u00ebsor nga fusha t\u00eb ndryshme t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe q\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht i p\u00ebrkasin historis\u00eb s\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, ve\u00e7an\u00ebrisht studimit t\u00eb autor\u00ebve t\u00eb vjet\u00ebr, dialektologjis\u00eb, p\u00ebrqendruar te t\u00eb folmet arb\u00ebreshe t\u00eb Italis\u00eb, hartimit t\u00eb teksteve etj., t\u00eb cilat autori i botoi, p\u00ebrve\u00e7 Rom\u00ebs dhe Mynihut, edhe n\u00eb Firenc\u00eb, Palermo, Sofie, Wiesbaden, Dysendolf, Gutemberg, Nju York etj. Ata u botuan n\u00eb disa gjuh\u00eb, si n\u00eb italisht, gjermanisht, anglisht, serbo-kroatisht etj. Duke qen\u00eb se krijimtaria e tij gjuh\u00ebsore \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaj, lind nevoja e p\u00ebrkthimit n\u00eb gjuh\u00ebn amtare t\u00eb vepr\u00ebs gjuh\u00ebsore t\u00eb Camajt, gj\u00eb q\u00eb do t\u00eb ishte nj\u00eb sh\u00ebrbim i mir\u00eb p\u00ebr studiuesit e lexuesit<\/p>\n<h3><strong>Studimet<\/strong><\/h3>\n<p><strong>Studimet p\u00ebr fjal\u00ebformimin<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb nd\u00ebr shkrimet e para me karakter gjuh\u00ebsor \u00ebsht\u00eb artikulli prej 9 faqesh, shkruar n\u00eb serbokroatisht me titull &#8220;Kontribut p\u00ebr njohjen e grafis\u00eb s\u00eb Gjon Buzukut&#8221;. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb punim i shkurt\u00ebr, por me interes p\u00ebr shpjegimet q\u00eb ka dh\u00ebn\u00eb Martin Camaj p\u00ebr disa shkronja t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb Gjon Buzukut. Por monografia e par\u00eb gjuh\u00ebsore, q\u00eb ka qen\u00eb tez\u00eb e doktoratur\u00ebs, ka si titull &#8220;Meshari&#8221; i Gjon Buzukut. Kontribute linguistike me nj\u00eb studim p\u00ebr origjin\u00ebn e tyre&#8221;, shkruar n\u00eb italisht. Ky studim i M.Camajt do t\u00eb botohej n\u00eb revist\u00ebn &#8220;Shejzat&#8221; n\u00eb vitin 1960. Nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb botim i gjat\u00eb, ka rreth 89 faqe. Ka vler\u00eb p\u00ebr historin\u00eb e gjuh\u00ebs shqipe dhe ve\u00e7anti p\u00ebr disa probleme t\u00eb diskutueshme p\u00ebr vepr\u00ebn dhe autorin e &#8220;Mesharit&#8221; n\u00eb at\u00eb vit dhe m\u00eb von\u00eb. N\u00eb ve\u00e7anti kontributet p\u00ebr studimet buzukjane t\u00eb M.Camajt i ka analizuar akademiku kosovar, Rexhep Ismajli. Q\u00eb n\u00eb fi llim t\u00eb veprimtaris\u00eb s\u00eb tij shkencore M.Camajn e kan\u00eb t\u00ebrhequr autor\u00ebt e vjet\u00ebr. K\u00ebshtu, duke punuar edhe me studiuesin gjerman, Rudolf Trofenikun, i cili n\u00eb vitin 1977 botoi vepr\u00ebn e Pjet\u00ebr Bogdanit &#8220;Cuneus prophetarum&#8221; t\u00eb shoq\u00ebruar me nj\u00eb parath\u00ebnie nga vet\u00eb Trofeniku dhe me nj\u00eb paraqitje t\u00eb shkurt\u00ebr nga Zef Valentini n\u00eb italisht, Martin Camaj n\u00eb pes\u00eb faqe n\u00eb shqip jep nj\u00eb pasqyr\u00eb t\u00eb holl\u00ebsishme t\u00eb alfabetit t\u00eb P.Bogdanit q\u00eb e titullon &#8220;\u00c7el\u00ebs p\u00ebr leximin e vepr\u00ebs&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/fjala.info\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/Martin-Camaj.jpg\" alt=\"Martin Camaj\" width=\"252\" height=\"252\" \/> Interesi p\u00ebr vepr\u00ebn e Pjet\u00ebr Bogdanit vazhdoi edhe m\u00eb pas, kur n\u00eb vitin 1990, n\u00eb prag t\u00eb daljes n\u00eb pension botoi nj\u00eb artikull p\u00ebr k\u00ebt\u00eb autor n\u00eb revist\u00ebn &#8220;Albania&#8221;, nr.1 q\u00eb dilte n\u00eb ShBA. T\u00eb gjitha planet e tij nuk u realizuan, pasi vdekja e rr\u00ebmbeu shum\u00eb shpejt. Ai s\u00eb bashku me studiuesin Valter Braun dhe dr. Elvira Graser kishin piketuar platform\u00ebn e nj\u00eb botimi t\u00eb plot\u00eb p\u00ebr vepr\u00ebn &#8220;\u00c7eta e profet\u00ebve&#8221;, n\u00eb tri v\u00ebllime, q\u00eb do t\u2018u kushtoheshin ve\u00e7orive gjuh\u00ebsore t\u00eb vepr\u00ebs, si: grafia, fonologjia, morfologjia, sintaksa dhe fjalori. N\u00eb vitin 1966, Martin Camaj botoi monografi n\u00eb gjermanisht &#8220;Fjal\u00ebformimi i shqipes. M\u00ebnyrat e formimit t\u00eb emrave t\u00eb vjet\u00ebr.&#8221; 1966, 175 f.) \u00cbsht\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr q\u00eb paraqet interes edhe sot n\u00eb disa \u00e7\u00ebshtje t\u00eb fonetik\u00ebs historike dhe t\u00eb studimeve etimologjike, ndon\u00ebse disa probleme t\u00eb trajtuara k\u00ebtu jan\u00eb kap\u00ebrcyer nga gjuh\u00ebsia jon\u00eb gjat\u00eb 40 vjet\u00ebve nga koha e botimit. Sidoqoft\u00eb, n\u00eb disa an\u00eb ruan edhe sot vlerat e saj.<\/p>\n<p><strong>Studimet dialektore<\/strong><\/p>\n<p>Autori, duke jetuar larg atdheut-m\u00ebm\u00eb, n\u00eb disa raste, duke mos u njohur edhe me t\u00eb gjitha botimet dialektore, t\u00eb kryera n\u00eb Shqip\u00ebri, edhe nga vet\u00eb mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb kishte, u mor me studimet dialektore arb\u00ebreshe t\u00eb provinc\u00ebs s\u00eb Avelinos, t\u00eb Falkonares, t\u00eb Bariles, t\u00eb Vila Bades\u00ebs etj. Camaj nuk kishte si q\u00ebllim m\u00eb vete q\u00eb t\u00eb paraqiste vet\u00ebm ve\u00e7orit\u00eb gjuh\u00ebsore t\u00eb k\u00ebtyre t\u00eb folmeve. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, duke ndjekur metodat bashk\u00ebkohore, donte t\u00eb paraqiste edhe historin\u00eb e tyre, por edhe aft\u00ebsin\u00eb q\u00eb kan\u00eb pasur k\u00ebto t\u00eb folme p\u00ebr t\u00eb ruajtur tradit\u00ebn, duke pasqyruar p\u00ebrmes gjuh\u00ebs, zakoneve, riteve identitetin, ndon\u00ebse kishte disa shekuj q\u00eb kishin l\u00ebn\u00eb atdheun e t\u00eb par\u00ebve. Dy dialektolog\u00eb t\u00eb afirmuar, J.Gjinari e Gj.Shkurtaj kan\u00eb v\u00ebrejtur se Martin Camaj q\u00eb nga fillimi i viteve \u201860 t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar deri n\u00eb fund t\u00eb viteve \u201880 kreu nj\u00eb hetim sistematik rreth t\u00eb folmeve t\u00eb ndryshme arb\u00ebreshe dhe arriti t\u00eb p\u00ebrshkruante tipin m\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimtar t\u00eb zonave t\u00eb ndryshme dialektore, sidomos t\u00eb atyre m\u00eb an\u00ebsore (periferike) dhe m\u00eb t\u00eb ekspozuara ndaj ndikimit asimilues t\u00eb italishtes.<\/p>\n<p>Me interes jan\u00eb tri monografit\u00eb e hartuara nga Martin Camaj me karakter dialektologjik, si: &#8220;E folmja shqipe e Grecit n\u00eb krahin\u00ebn e Avelinos&#8221;, Firenze, 1971, 120 f. italisht. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr monografit\u00eb e para t\u00eb shkruara p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb folme arb\u00ebreshe. Gjasht\u00eb vjet m\u00eb von\u00eb botoi n\u00eb gjermanisht monografin\u00eb e dyt\u00eb me karakter dialektologjik t\u00eb titulluar&#8221; &#8220;E folmja shqipe e Falkonares n\u00eb krahin\u00ebn e Kozenc\u00ebs&#8221;, n\u00eb gjermanisht 1977, 148 f. dhe m\u00eb 1991 botoi monografin\u00eb e tret\u00eb &#8220;E folmja arb\u00ebreshe e Sh\u00ebn Kostandinit n\u00eb krahin\u00ebn e Potenz\u00ebs&#8221;, n\u00eb italisht. Gjithashtu, Camaj ka shkruar edhe artikuj t\u00eb tjer\u00eb me karakter dialektologjik. Gjithashtu, nga kjo fush\u00eb jan\u00eb me interes shkrimet p\u00ebr probleme t\u00eb bilinguizmit dhe t\u00eb plurilinguizmit gjuh\u00ebsor.<\/p>\n<p><strong>Gramatika e gjuh\u00ebs shqipe<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb nd\u00ebr veprat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb rrafshin gjuh\u00ebsor \u00ebsht\u00eb botimi n\u00eb anglisht &#8220;Gramatika shqipe&#8221; (1984), duke u p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebshtu Martin Camaj n\u00eb hartuesit e gramatik\u00ebs s\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, por n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaj. Ky botim \u00ebsht\u00eb me vler\u00eb, ndon\u00ebse destinacioni \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrcaktuar p\u00ebr student\u00ebt e gjuh\u00ebs shqipe t\u00eb Universitetit t\u00eb Mynihut, si dhe p\u00ebr shqiptar\u00ebt e diaspor\u00ebs n\u00eb ShBA, Australi, p\u00ebr arb\u00ebresh\u00ebt dhe p\u00ebr shqiptar\u00ebt kudo q\u00eb do t\u00eb ndodhen. Ky botim i kalon caqet e nj\u00eb manuali gjuh\u00ebsor, pasi autori reflekton n\u00eb k\u00ebt\u00eb gramatik\u00eb edhe erudicionin e tij gjuh\u00ebsor, ndon\u00ebse larg shqipfol\u00ebsve. P\u00ebr mendimin tim, vepra \u00ebsht\u00eb me vler\u00eb n\u00eb disa aspekte: s\u00eb pari, nj\u00eb gramatik\u00eb q\u00eb e paraqet gjuh\u00ebn shqipe me gjith\u00eb potencialin, funksionet dhe aft\u00ebsit\u00eb shpreh\u00ebse, duke e dh\u00ebn\u00eb at\u00eb n\u00eb tri variantet t\u00eb shqipes (geg\u00ebrisht, tosk\u00ebrisht dhe arb\u00ebrisht). Ideja e autorit ishte e till\u00eb, se gramatika do t\u2018u sh\u00ebrbente shqiptar\u00ebve me prejardhje nga troje t\u00eb ndryshme, s\u00eb dyti, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb model p\u00ebr geg\u00ebrishten letrare, por me prirje afruese me tosk\u00ebrishten.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb me interes t\u00eb vihet n\u00eb dukje se Martin Camaj, ndon\u00ebse larg atdheut p\u00ebr shum\u00eb vite, por, duke ndjekur botimet shqiptare dhe duke par\u00eb ndryshimet q\u00eb po ndodhnin n\u00eb evoluimin e gjuh\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, na dha nj\u00eb gramatik\u00eb q\u00eb duhet t\u00eb na sh\u00ebrbej\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb disa elemente t\u00eb geg\u00ebrishtes dhe p\u00ebr t\u2018i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb standardin gjuh\u00ebsor. N\u00ebse themi se geg\u00ebrishtja duhet t\u00eb z\u00ebr\u00eb vendin q\u00eb i takon n\u00eb standardin e sot\u00ebm gjuh\u00ebsor, vepra e Martin Camajt peshon mjaft r\u00ebnd\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb, sigurisht duke u studiuar dhe evidentuar ato trajta q\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prekshme dhe me nj\u00eb valenc\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe q\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb nj\u00eb areal sa m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb shqipfol\u00ebsish. Pse ndodh nj\u00eb dukuri e till\u00eb? Ai kishte botuar deri n\u00eb at\u00eb koh\u00eb disa studime me vler\u00eb gjuh\u00ebsore dhe tashti po hartonte nj\u00eb gramatik\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, faktor me shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen q\u00eb po diskutojm\u00eb.<\/p>\n<p>Ai erdhi gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb ta p\u00ebrsos\u00eb gjuh\u00ebn e tij n\u00eb studimet dhe botimet e tij, larg trajtave t\u00eb ngushta dialektore. Kjo solli q\u00eb n\u00eb botimet e dekadave t\u00eb fundit, kryesisht, n\u00eb publicistik\u00eb t\u00eb ec\u00eb edhe m\u00eb tej, duke mos e p\u00ebrdorur pothuajse fare theksin hundor, gj\u00eb q\u00eb ishte nj\u00eb tregues i nj\u00eb hapi p\u00ebrpara q\u00eb po b\u00ebnte drejt standardit gjuh\u00ebsor, ndryshe nga autor\u00ebt e tjer\u00eb geg\u00eb. E treta, ndon\u00ebse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gramatik\u00eb, por autori n\u00eb parath\u00ebnien prej 6 faqesh jep disa t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb shkurtra p\u00ebr prejardhjen e gjuh\u00ebs shqipe si gjuh\u00eb indoevropiane dhe marr\u00ebdh\u00ebniet e saj me gjuh\u00ebt ballkanike n\u00eb kontakt. Gjithashtu, jep edhe historin\u00eb e formimit dhe t\u00eb zhvillimit t\u00eb gjuh\u00ebs letrare shqipe prej 500 vjet\u00ebsh. Pastaj vepra ka k\u00ebt\u00eb struktur\u00eb: fonologji, morfologji dhe sintaks\u00eb. E ve\u00e7anta e k\u00ebsaj gramatike, si\u00e7 e theksuam, \u00ebsht\u00eb se disa forma gramatikore Camaj i paraqet n\u00eb dy variantet: n\u00eb geg\u00ebrisht dhe tosk\u00ebrisht. Por ajo q\u00eb duhet t\u00eb theksohet \u00ebsht\u00eb se gjuha e k\u00ebsaj vepre i p\u00ebrket geg\u00ebrishtes veriper\u00ebndimore, kryesisht t\u00eb folmes s\u00eb Shkodr\u00ebs.<\/p>\n<p>Por Camaj nuk ka qen\u00eb konservator, ai \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur q\u00eb t\u00eb gjej\u00eb nj\u00eb t\u00eb mesme t\u00eb pranueshme, duke zgjedhur pik\u00ebrisht ato forma dhe trajta q\u00eb jan\u00eb t\u00eb gjith\u00ebmbarshme me prirjen p\u00ebr t\u2018iu larguar formave t\u00eb ngushta dialektore. Prof. K. Topalli ka v\u00ebrejtur se p\u00ebr nga drejtshkrimi dhe trajtat gramatikore, gjuha e Camajt \u00ebsht\u00eb nj\u00eb geg\u00ebrishte letrare e kodifikuar me prirje afrimi nd\u00ebrdialektor. Dhe autori sjell shembuj se ku v\u00ebrehet ky afrim nd\u00ebrdialektor n\u00eb aspektin fonetik, gramatikor dhe leksikor. &#8220;Me k\u00ebto p\u00ebrpjekje p\u00ebr afrim nd\u00ebrdialektor, shkruan K.Topalli, sigurisht pa p\u00ebrzier strukturat, Martin Camaj tregoi qart\u00eb pik\u00ebpamjen e tij se kjo ishte rruga e vetme, q\u00eb \u00e7on n\u00eb krijimin e nj\u00ebsis\u00eb gjuh\u00ebsore komb\u00ebtare.&#8221; Nd\u00ebrsa p\u00ebr prof. B.Beci, geg\u00ebrishtja n\u00eb gramatik\u00ebn e Camajt \u00ebsht\u00eb nj\u00eb geg\u00ebrishte e standardizuar. Gjithashtu, n\u00eb k\u00ebt\u00eb gramatik\u00eb autori ka sjell\u00eb fjal\u00eb t\u00eb reja dhe fjal\u00eb t\u00eb rralla t\u00eb shqipes, t\u00eb cilat p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb ndihmes\u00eb t\u00eb autorit n\u00eb fush\u00ebn leksikore. Ai ka parasysh k\u00ebshill\u00ebn e shkrimtarit Ernest Koliqit q\u00eb n\u00eb romanin &#8220;Shija e buk\u00ebs s\u00eb mbrume&#8221; shkruan: &#8220;Me dyqind fjal\u00eb t\u00eb m\u00ebsueme n\u00eb rreth sht\u00ebpiak nuk krijohet nj\u00eb let\u00ebrsi&#8221;.<\/p>\n<p>N\u00eb shkrime t\u00eb ndryshme Camaj ka p\u00ebrdorur fjal\u00eb t\u00eb tilla t\u00eb krijuara nga ai ose me origjin\u00eb popullore, si: heshtoj, qellimoj, kunuroj, gjegj\u00ebsisht, komtarisht, mbresje, i ngjyr\u00ebsh\u00ebm ose ka p\u00ebrdorur fjal\u00eb t\u00eb vjetra e krahinore, si: gjalloj, plang, vrumulis, terratis, periq\u00c3\u00aan, mujsh\u00c3\u00ad etj. Autori yn\u00eb n\u00eb fund t\u00eb k\u00ebtij botimi ka p\u00ebrfshir\u00eb edhe nj\u00eb fjalorth shqip-anglisht prej m\u00eb shum\u00eb se 2000 fjal\u00ebsh t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb vep\u00ebr dhe anglisht &#8211; shqipe mbi 1000 fjal\u00eb. Mbyllet vepra me nj\u00eb krestomaci, me tekste t\u00eb autor\u00ebve shqiptar\u00eb dhe arb\u00ebresh\u00eb, si: De Rada, Skiroi, Fishta, Mjeda, Asdreni, Konica, Noli, Koliqi, Migjeni, Xoxe dhe A. Gajtani.<\/p>\n<p><em>Cilat jan\u00eb pik\u00ebpamjet e Martin Camajt p\u00ebr gjuh\u00ebn letrare shqipe?<\/em><br \/>\nAutori ka ndjekur nga larg zhvillimet dhe vendimet e Kongresit t\u00eb Drejtshkrimit t\u00eb Gjuh\u00ebs Shqipe (1972) p\u00ebr standardin gjuh\u00ebsor. Duke qen\u00eb se botimi i gramatik\u00ebs s\u00eb vitit 1984 ishte m\u00eb i plot\u00eb dhe i drejtohej nj\u00eb mase m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr autori gjen vend p\u00ebr t\u00eb shprehur pik\u00ebpamjet e tij p\u00ebr gjuh\u00ebn letrare shqipe, duke mos u pajtuar me at\u00eb zgjidhje q\u00eb dha Kongresi i Drejtshkrimit i Gjuh\u00ebs Shqipe n\u00eb vitin 1972. Martin Camaj mbron tez\u00ebn e tij q\u00eb konsiston n\u00eb at\u00eb q\u00eb gjuha e mir\u00ebfillt\u00eb letrare shqipe fillon me vepr\u00ebn e Pjet\u00ebr Bogdanit &#8220;\u00c7eta e profet\u00ebve&#8221;, me poezit\u00eb popullore dhe fetare t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb Pjet\u00ebr Budit, me &#8220;Gjell\u00ebn e Sh\u00ebn M\u00ebris\u00eb Virgj\u00ebr t\u00eb Jul Varibob\u00ebs&#8221; (1762). P\u00ebr autorin duhet t\u00eb shfryt\u00ebzohen t\u00eb gjitha potencialet gjuh\u00ebsore q\u00eb ekzistojn\u00eb, tradit\u00ebn gojore etj. K\u00ebshtu, sipas Camajt, geg\u00ebrishtja e k\u00ebng\u00ebve epike n\u00eb rajonin e Shkodr\u00ebs m\u00eb pas ndikoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb dukshme n\u00eb gjuh\u00ebn e shkruar dhe se fillimet p\u00ebr normalizimin e gjuh\u00ebs letrare shqipe duhet t\u2018i k\u00ebrkojm\u00eb n\u00eb shekullin XVI.<\/p>\n<p>Autori p\u00ebr problemin e gjuh\u00ebs letrare shqipe i referohet edhe p\u00ebrvoj\u00ebs dhe tradit\u00ebs t\u00eb gjuh\u00ebve t\u00eb tjera evropiane se pasuria gjuh\u00ebsore e nj\u00eb kombi duhet t\u00eb p\u00ebrfshihet n\u00eb standardin gjuh\u00ebsor, se nj\u00eb dialekt i vet\u00ebm nuk mund t\u00eb p\u00ebrmbush\u00eb nevojat e nj\u00eb gjuhe kulture. Duke qen\u00eb se autor\u00ebt e vjet\u00ebr Camaj i ka studiuar, edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rrafsh i drejtohet p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb tyre, ve\u00e7an\u00ebrisht Pjet\u00ebr Bogdanit, i cili, ndon\u00ebse ishte prej Hasit, por, duke par\u00eb se e folmja e tij nuk po i p\u00ebrmbushte t\u00eb gjitha nevojat p\u00ebr t\u00eb paraqitur nj\u00eb vep\u00ebr sa m\u00eb dinjitoze q\u00eb t\u2018i sh\u00ebrbente nj\u00eb mase sa m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, iu drejtua &#8220;dheut t\u00eb Shkodr\u00ebs&#8221;, duke huazuar jo vet\u00ebm fjal\u00eb dhe fraza, por edhe nd\u00ebrtime sintaksore dhe stilistike. Gjithashtu, ai ka mendimin se &#8220;njohja e plot\u00eb e teksteve t\u00eb vjetra, ve\u00e7an\u00ebrisht atyre geg\u00ebrisht, q\u00eb jan\u00eb af\u00ebr me struktur\u00ebn e tosk\u00ebrishtes, do t\u00eb kishin ndikuar p\u00ebr t\u00eb zgjidhur shum\u00eb probleme p\u00ebr standardizimin e gjuh\u00ebs letrare leht\u00eb e pa dhimbje&#8221;.<\/p>\n<p>E shqet\u00ebson Martin Camaj fakti se geg\u00ebrishtja nuk u shfryt\u00ebzua me at\u00eb potencial q\u00eb kishte. Megjithat\u00eb, Martin Camaj nuk shkroi nj\u00eb shqipe larg standardit gjuh\u00ebsor, por p\u00ebrdori nj\u00eb gjuh\u00eb tep\u00ebr plastike dhe t\u00eb zhd\u00ebrvjellt\u00eb, duke parap\u00eblqyer, kur ka qen\u00eb e mundur, t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb m\u00eb shum\u00eb trajtat e p\u00ebrbashk\u00ebta se ato dialektore dhe n\u00ebndialektore, si n\u00eb fonetik\u00eb, por edhe n\u00eb n\u00ebnsistemet e tjera t\u00eb gjuh\u00ebs. Fillimisht, Martin Camaj u udh\u00ebhoq nga ato zgjidhje q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb Komisia Letrare Shqipe n\u00eb Shkod\u00ebr (1916-1918) q\u00eb p\u00ebr gjuh\u00ebn e shkruar kishte pranuar t\u00eb folmen e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb mesme, t\u00eb Elbasanit, pasi ajo sh\u00ebrbente &#8220;si ur\u00eb n\u00eb mes t\u00eb dy dialekteve&#8221;.<\/p>\n<p>Por Martin Camaj nuk veproi si disa autor\u00eb geg\u00eb, q\u00eb zbatuan thuajse me rigorozitet zgjidhjet e Komisis\u00eb Letrare t\u00eb Shkodr\u00ebs, por duke jetuar edhe m\u00eb von\u00eb, si dhe duke pasur nj\u00eb sens dhe p\u00ebrgatitje gjuh\u00ebsore, arritjet e k\u00ebsaj komisie i \u00e7oi edhe m\u00eb tej, gj\u00eb q\u00eb na b\u00ebn ta vler\u00ebsojm\u00eb pa l\u00ebkundje se Martin Camaj \u00ebsht\u00eb nga shkrimtar\u00ebt geg\u00eb ose nj\u00eb nga ato q\u00eb gjuha e vepr\u00ebs s\u00eb tij i afrohet mjaft standardit gjuh\u00ebsor t\u00eb sot\u00ebm q\u00eb, si\u00e7 e p\u00ebrmend\u00ebm, ai ka shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb nga geg\u00ebrishtja e autorit ton\u00eb. K\u00ebto nd\u00ebrhyrje t\u00eb Martin Camajt n\u00eb k\u00ebt\u00eb gramatik\u00eb vinin se ai dhe koleg\u00ebt e tij nuk pranonin rrug\u00ebn e zgjidhjes s\u00eb gjuh\u00ebs standarde, duke mos i dh\u00ebn\u00eb vendin q\u00eb i takonte geg\u00ebrishtes dhe duke theksuar se n\u00eb p\u00ebrcaktimin e norm\u00ebs letrare kan\u00eb ndikuar faktor\u00ebt jasht\u00ebgjuh\u00ebsor\u00eb, si ato ideologjik\u00eb dhe politik\u00eb.<\/p>\n<p>Veprimtaria gjuh\u00ebsore e Martin Camajt \u00ebsht\u00eb mjaft e pasur dhe m\u00eb shum\u00eb interes, por jo shum\u00eb e njohur, pasi \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaj. Sot n\u00eb Shqip\u00ebri po b\u00ebhen p\u00ebrpjekje m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb vepra e M. Camajt t\u00eb njihet nga lexuesi shqiptar m\u00eb shum\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e krijimtaris\u00eb s\u00eb tij letrare sesa gjuh\u00ebsore. Megjithat\u00eb, vepra e tij edhe n\u00eb aspektin gjuh\u00ebsor paraqet vlera t\u00eb ve\u00e7anta. Ajo duhet t\u00eb studiohet me p\u00ebrpar\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb dhe t\u00eb popullarizohet q\u00eb t\u00eb njihet m\u00eb mir\u00eb nga lexuesit dhe studiuesit.<\/p>\n<h3><strong>Veprat<\/strong><\/h3>\n<p>Djella: tregim n\u00eb proz\u00eb e n\u00eb vjersh\u00eb, Rom\u00eb 1958, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekja e tij e par\u00eb.<br \/>\nRrath\u00eb: roman, Mynih 1978<br \/>\nShkundullima: proz\u00eb, Mynih 1981<br \/>\nKarpa: Rom\u00eb 1987<br \/>\nLoja mbasdrek\u00ebs: dram\u00eb Mynih, 1981<br \/>\nKandili argjandit: dram\u00eb, Kozenc\u00eb 1983<br \/>\nDranja: madngale, Mynih 1991<br \/>\nNj\u00eb fyell nd\u00ebr male: poezi, Prishtin\u00eb 1953<br \/>\nKanga e v\u00ebrrinit: poezi, Prishtin\u00eb 1954<br \/>\nLegjenda: poezi, Rom\u00eb 1964<br \/>\nLirika mes dy moteve: poezi, Mynih 1967<br \/>\nNjeriu m\u00eb vete e me t\u00eb tjer\u00eb: poezi, Mynih 1978<br \/>\nPoezi: 1953-1967: poezi, Mynih 1981<\/p>\n<p><strong>T\u00eb huaja<\/strong><br \/>\nPoesie: Palermo, 1985<br \/>\nSelected poetry: Nju Jork, 1990<br \/>\nPalimpset: Nju Jork 1991, Gedichte, Mynih 1991.<\/p>\n<h3><strong>Proza e Camajt<\/strong><\/h3>\n<p>Martin Camaj e nisi proz\u00ebn, ashtu si\u00e7 thot\u00eb shkrimtari i madh francez Flober &#8220;n\u00eb mosh\u00ebn e prozatorit&#8221;, pra n\u00eb prag t\u00eb dyzetave. \u201cDjella\u201d, tregim n\u00eb proz\u00eb e n\u00eb vjersh\u00eb, Rom\u00eb 1958, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekja e tij e par\u00eb, q\u00eb do t\u00eb pasohet me veprat: \u201cRrath\u00eb\u201d, roman, Mynih 1978; \u201cShkundullima\u201d, proza, Mynih 1981; \u201cKarpa\u201d, Rom\u00eb 1987.<\/p>\n<p>Romani Karpa e vendos subjektin n\u00eb brigjet e lumit Drin n\u00eb vitin 2338, ndoshta p\u00ebr k\u00ebt\u00eb autori ka parap\u00eblqyer ta quaj\u00eb &#8220;Parabol\u00eb&#8221;. Ky roman si dhe v\u00ebllimi me proza &#8220;Shkundullima&#8221; shquhet p\u00ebr nj\u00eb k\u00ebrkim strukturor n\u00eb rr\u00ebnj\u00ebt e zanafillave, jo vet\u00ebm si p\u00ebrsiatje e vazhdueshme, por edhe si gjuh\u00eb, n\u00eb t\u00eb gjitha dimensionet e saj. Pes\u00eb novelat e v\u00ebllimit &#8220;Shkundullima&#8221; jan\u00eb zgjedhur prej shum\u00eb shkrimesh, sipas disa cil\u00ebsish t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, por ato kan\u00eb dhe ndryshime.<\/p>\n<p>K\u00ebto proza paraqesin dy mjedise: i pari lidhet me atmosfer\u00ebn n\u00eb disa vise t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Veriut, ku thell\u00ebsia e bjeshk\u00ebve ndahet nga qafa malesh prej fushave t\u00eb gjera. Nd\u00ebrsa n\u00eb tregimet &#8220;Shkundullima&#8221; dhe &#8220;Katundi me gjuh\u00eb t\u00eb fsheht\u00eb&#8221; pasqyrohen brigjet bregdetare t\u00eb Italis\u00eb s\u00eb Jugut, treva ku jetojn\u00eb arb\u00ebresh\u00ebt e lasht\u00eb. Edhe &#8220;Gjon Gazulli&#8221; anon nga ky mjedis. Ngjyra t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta jan\u00eb kataklizmat natyrore, si Shkundullima (t\u00ebrmeti), apo rr\u00ebzumja e bores (orteku), q\u00eb trandin nj\u00eb vend, ashtu si edhe vdekja ose prania e saj: mbar\u00eb k\u00ebto dukuri i nd\u00ebrrojn\u00eb faqe dheut e shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Nga veprat e tjera letrare t\u00eb Camajt me interes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb jan\u00eb &#8220;Loja mbasdrek\u00ebs&#8221; dram\u00eb Mynih, 1981; &#8220;Kandili argjandit&#8221;, dram\u00eb, Kozenc\u00eb 1983; \u201cDranja\u201d, madngale, Mynih 1991.<br \/>\nDrama &#8220;Loja mbasdrekes&#8221; trajton disa shkaqe t\u00eb shthurrjes s\u00eb kanunit t\u00eb Lek Dukagjinit nga fillimi i shekullit XX. Ajo u shkrua n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb lexohet leht\u00ebsisht, thuaj si novel\u00eb, p\u00ebr t`u kuptuar drejtazi dhe pa u v\u00ebn\u00eb n\u00eb sken\u00eb.<\/p>\n<h3><strong>Poezia e Camajt<\/strong><\/h3>\n<p>Martin Camaj \u00ebsht\u00eb poet lirik me forma e p\u00ebrmbajtje moderne, me faza t\u00eb ndryshme t\u00eb krijimtaris\u00eb poetike dhe kjo nga shkaku, sepse ka kaluar n\u00ebp\u00ebr kultura t\u00eb ndryshme. Gjat\u00eb q\u00ebndrimit n\u00eb Jugosllavi e Kosov\u00eb do t\u00eb botoj\u00eb nj\u00ebri pas tjetrit dy v\u00ebllimet e para me poezi &#8220;Nj\u00eb fyell nd\u00ebr male&#8221;, Prishtin\u00eb 1953 dhe &#8220;Kanga e v\u00ebrrinit&#8221; Prishtin\u00eb 1954. N\u00eb Itali v\u00ebllimin \u201cLegjenda\u201d, Rom\u00eb 1964 dhe n\u00eb Gjermani librat e fundit poetik\u00eb &#8220;Lirika mes dy moteve&#8221;, Mynih 1967, &#8220;Njeriu m\u00eb vete e me t\u00eb tjer\u00eb&#8221;, Mynih 1978, &#8220;Poezi 1953-1967&#8221;, Mynih 1981.<br \/>\nDy v\u00ebllimet e para t\u00eb Camajt t\u00eb botuara n\u00eb Prishtin\u00eb frym\u00ebzoheshin nga motivet e vendlindjes dhe ishin n\u00eb frym\u00ebn e s\u00eb ashtuquajtur\u00ebs &#8220;Shkoll\u00eb letrare e Shkodr\u00ebs&#8221;, pjes\u00eb e s\u00eb cil\u00ebs u b\u00eb dhe ai.<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrmbledhjet &#8220;Legjenda dhe lirika mes dy moteve&#8221; Camaj d\u00ebshmon me t\u00eb gjitha mjetet stilistike e estetike t\u00eb gjendurit n\u00ebn ndikimin e poezis\u00eb hermetike. Ky ndikim lidhej me koh\u00ebn studentore n\u00eb Rom\u00eb, kur Camaj kishte profesor poetin e madh hermetik Xhuzepe Ungareti.<\/p>\n<p>I ndjesh\u00ebm tej mase ndaj motiveve t\u00eb vendlindjes e f\u00ebmij\u00ebris\u00eb ai n\u00eb gjith\u00eb poezin\u00eb e tij p\u00ebrpiqet t\u00eb universalizoj\u00eb elementet thell\u00ebsisht shqiptare, si peisazh, mitologji, mentalitet e karakter. Pjesa m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e poezive t\u00eb Camajt i \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb e njohur edhe lexuesit t\u00eb huaj me an\u00eb t\u00eb botimeve &#8220;Poesie&#8221;, Palermo 1985; \u201cSelected poetry\u201d, Nju Jork 1990; \u201cPalimpset\u201d, Nju Jork 1991; Gedichte, Mynih 1991.<\/p>\n<p>Jo vet\u00ebm po t\u00eb nisemi nga vendet e botimit, por mbi t\u00eb gjitha nga m\u00ebnyrat e ligj\u00ebrimit poetik, stilit dhe frym\u00ebs, mund t\u00eb vihen re qartazi tri faza t\u00eb krijimtaris\u00eb poetike ve\u00e7an\u00ebrisht e letrare p\u00ebrgjith\u00ebsisht t\u00eb Martin Camajt:<\/p>\n<p>Faza kosovare (ose klasike)<br \/>\nFaza italiane (ose paramoderne)<br \/>\nFaza gjermane (ose moderne)<br \/>\nT\u00eb tria k\u00ebto faza kan\u00eb l\u00ebn\u00eb shenja t\u00eb qarta n\u00eb krijimtarin\u00eb e tij:<br \/>\nN\u00eb faz\u00ebn e par\u00eb ndihet mb\u00ebshtetja e fuqishme n\u00eb mjetet shpreh\u00ebse tradicionale e folklorike. &#8220;Mali e v\u00ebrrini&#8221; p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb bot\u00ebn rreth t\u00eb cil\u00ebs sillet e rreh nervi poetik.<br \/>\nN\u00eb faz\u00ebn e dyt\u00eb kemi pasurimin e elementeve shpreh\u00ebse me struktura m\u00eb t\u00eb komplikuara gjuh\u00ebsore, duke mos iu larguar kurr\u00ebsesi tharmit t\u00eb motiveve vendase.<br \/>\nN\u00eb faz\u00ebn e tret\u00eb motivi vendas mitizohet, &#8220;thahet&#8221; e shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb substanc\u00eb me esenc\u00eb t\u00eb fort\u00eb.<br \/>\nNga nj\u00ebra tek tjetra arti i tij b\u00ebhet p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb formal larg strukturave tredicionale e ideve t\u00eb dit\u00ebs dhe synon t\u00eb b\u00ebhet universal.<\/p>\n<h3><strong>Analiz\u00eb Poezish<\/strong><\/h3>\n<p><strong>Rrath\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Romani u botua m\u00eb 1978. Autori i njohur si lirik, me Rrath\u00ebt, paraqiti vepr\u00ebn e par\u00eb t\u00eb madhe, prozaike dhe m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb deri at\u00ebher\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn kishte punuar 15 vjet. Romani p\u00ebrb\u00ebhet nga tri pjes\u00eb: &#8220;Rrath\u00eb uji&#8221;, &#8220;Rrath\u00eb zjarri&#8221;, &#8220;Rrath\u00eb gjaku&#8221;. Pjes\u00ebt lidhen me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn p\u00ebrmes figurave kryesore Bacit dhe ve\u00e7an\u00ebrisht Agonit.<\/p>\n<p>Pjesa e par\u00eb fikson paraqitjen e holl\u00ebsishme t\u00eb tyre dhe t\u00eb personave t\u00eb tjer\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt prezantohen t\u00eb gjith\u00eb p\u00ebr arsye t\u00eb ndryshme, n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb vjeshte n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin qytet. K\u00ebtu tregohen an\u00ebt e ndryshme t\u00eb jet\u00ebs pasrevolucionare, n\u00eb nj\u00eb fshat malor t\u00eb quajtur &#8220;Dheu i Arb\u00ebnit&#8221; (Nj\u00eb aluzion i historizuar p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb nd\u00ebn sundimin komunist). Agoni q\u00eb i p\u00ebrket brezit t\u00eb ri, nga profesioni agronom, nd\u00ebrkaq gazetar dhe shkrimtar, d\u00ebrgohet prej Partis\u00eb p\u00ebr nj\u00eb reportazh mbi ardhjen e traktor\u00ebve t\u00eb rinj, si dhe p\u00ebr marrjen e njoftimeve mbi nj\u00eb kund\u00ebrshtim n\u00eb thelb t\u00eb sistemit n\u00eb Mal\u00ebsi, n\u00eb fshatin Rip\u00eb.<\/p>\n<p>Pjesa e dyt\u00eb, n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs jan\u00eb ngjarjet dhe p\u00ebrshtypjet e Agonit, fillon me nisjen e tij n\u00eb Rip\u00eb dhe p\u00ebrfundon me mb\u00ebrritjen e traktor\u00ebve atje, pak dit\u00eb m\u00eb von\u00eb. Nd\u00ebrkaq Agoni ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb d\u00ebshtojn\u00eb p\u00ebrpjekjet e ilegalit p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdhunuar baresh\u00ebn e bukur Sose, vajz\u00ebn e virgj\u00ebr t\u00eb rapsodit. Pasi Sosen e ka z\u00ebn\u00eb n\u00eb befasi nat\u00ebn tek burimi, ai do t\u00eb pushtohet vet\u00eb nga dashuria e zjarrt\u00eb p\u00ebr t\u00eb, q\u00eb p\u00ebrcakton q\u00ebndrimin e tij t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm. Ai nuk shqet\u00ebsohet m\u00eb p\u00ebr reportazhin dhe heq dor\u00eb nga takimet e planifikuara me m\u00ebsuesen e zgjuar Zoj\u00ebn, s\u00eb cil\u00ebs kishte dashur t`i b\u00ebnte nj\u00eb deklarat\u00eb dashurie.<\/p>\n<p>Pjesa e tret\u00eb vendoset pas mb\u00ebrritjes s\u00eb traktor\u00ebve. Agoni pushohet nga redaksia dhe pret p\u00ebr nj\u00eb em\u00ebrim t\u00eb ri, si agronom. Pas nj\u00eb vizite n\u00eb kish\u00ebn e nj\u00eb sekti ilegal n\u00eb Rip\u00ebn e Poshtme, rituali i k\u00ebrcimit, i p\u00ebrgjaksh\u00ebm, e shtyn at\u00eb dhe i zhvillon gjithnj\u00eb e m\u00eb tep\u00ebr d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr t\u00eb jetuar me Sosen. N\u00eb koh\u00ebn kur pas shtegtimeve t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta n\u00eb male nuk ka mundur t\u00eb caktoj\u00eb me t\u00eb vendin e martes\u00ebs, e p\u00ebrdhunon. Nj\u00eb bari q\u00eb q\u00ebllon atje i ndalon atij q\u00ebndrimin e m\u00ebtejsh\u00ebm nd\u00ebr male. Agoni shkon n\u00eb Rip\u00ebn e Mesme dhe bie n\u00eb nj\u00eb letargji t\u00eb thell\u00eb, pasi tashm\u00eb kishte humbur ndjenj\u00ebn e koh\u00ebs. Pas koh\u00ebs s\u00eb gjat\u00eb t\u00eb pacaktuar i mb\u00ebrrin nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr t`u paraqitur n\u00eb redaksin\u00eb e m\u00ebparshme. Drejtori i ri e qorton at\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb tendenc\u00ebs armiq\u00ebsore t\u00eb nj\u00eb dor\u00ebshkrimi &#8220;Sht\u00ebpia pas maleve&#8221; q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshtatur si pjes\u00eb teatri kukullash me sukses t\u00eb madh. Para kthimit t\u00eb tij n\u00eb Rip\u00eb b\u00ebhet takimi me Sosen si dhe me regjizorin e teatrit t\u00eb kukullave. Prej tij Agoni m\u00ebson q\u00eb ai kishte jetuar pothuajse 20 vjet n\u00eb &#8220;\u00ebnd\u00ebrr\u00ebn e vetmis\u00eb&#8221;.<\/p>\n<p>Romani p\u00ebrfundon me kthimin n\u00eb Rip\u00ebn e Mesme t\u00eb Agonit, t\u00eb cilit i \u00ebsht\u00eb zgjuar s\u00ebrish d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb shkruar. Krahas k\u00ebtij trajtimi kryesor romani p\u00ebrmban nj\u00eb varg trajtimesh t\u00eb tjera q\u00eb tregojn\u00eb jet\u00ebn e popullsis\u00eb vendase n\u00eb periudh\u00ebn e ndryshimit rr\u00ebnj\u00ebsor e t\u00eb vrullsh\u00ebm. K\u00ebtu q\u00ebndron vlera e ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb p\u00ebrshkrimin e m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb t\u00eb menduarit, t\u00eb ideve dhe motiveve t\u00eb personave.<\/p>\n<p>&#8220;Rrath\u00eb&#8221; u vler\u00ebsua si romani i par\u00eb psikologjik shqiptar. Krahas k\u00ebsaj \u00ebsht\u00eb karateristik elementi liriko-folkloristlk, q\u00eb shfaqet ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb p\u00ebrshkrimet e Mal\u00ebsis\u00eb e t\u00eb zakoneve. Krahasimet popullore dhe frazeologjizmat, si dhe nj\u00eb variant i pasur gjuh\u00ebsor i geg\u00ebrishtes, fjalori i zgjedhur jan\u00eb karakteristike p\u00ebr gjuh\u00ebn e tij. Baza e tregimit q\u00ebndron n\u00eb monolog\u00ebt e pasur, t\u00eb brendsh\u00ebm dhe bised\u00ebs s\u00eb gjall\u00eb. Tendenca baz\u00eb e romanit, q\u00eb ting\u00ebllon n\u00eb titull, \u00ebsht\u00eb t\u00eb tregoj\u00eb sesi njer\u00ebzit jan\u00eb t\u00eb lidhur n\u00eb rrath\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm shoq\u00ebror\u00eb e metafizik\u00eb, ku q\u00ebndrojn\u00eb simbolet e ofruara: uji, zjarri dhe gjaku. Simboli i rrath\u00ebve rimerret larmish\u00ebm.<\/p>\n<p>Kushtet konkrete social-ekonomike q\u00ebndrojn\u00eb m\u00eb fort brenda kuadrit t\u00eb jasht\u00ebm. Temat e mir\u00ebfillta jan\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht: natyra, vetmia, humbja e tradit\u00ebs, k\u00ebrkimi i fatit dhe i suksesit, lidhja me vet\u00eb rr\u00ebnj\u00ebt. Mbizot\u00ebrimi i karaktereve poetike letrare dhe komentimi i gjer\u00eb i problemeve t\u00eb gjuh\u00ebs, let\u00ebrsis\u00eb dhe artit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, mund t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnin gjithashtu n\u00ebntema t\u00eb vepr\u00ebs artistike. Romani me figur\u00ebn kryesore Agonin e, me gjith\u00eb problematik\u00ebn e tij n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb identitetit, tregon m\u00eb n\u00eb fund se &#8220;Ne m\u00eb kot p\u00ebrfaq\u00ebsojm\u00eb nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb re&#8221;.<\/p>\n<h3><strong>Dranja<\/strong><\/h3>\n<p>&#8220;Dranja&#8221; u fillua s\u00eb shkruari rreth vitit 1975 dhe mbaroi m\u00eb 1979. \u00cbsht\u00eb vet\u00eb fati i poetit i ngjash\u00ebm me fatin e Dranj\u00ebs, breshk\u00ebs s\u00eb mitizuar n\u00eb madrigalet e tij, per\u00ebndesh\u00ebs s\u00eb kujtimit t\u00eb dal\u00eb nga Dheu:<\/p>\n<p>Po e kapi dikush si p\u00ebr loj\u00eb ta marr\u00eb me vete nd\u00ebr dhena tjera, aio mbaron me t\u00eb tana! P\u00ebr Dranjen buz\u00ebholl\u00eb, l\u00ebpusha e lakn\u00ebs s\u00eb huej nuk e ka shijen e duhun e njimsin\u00eb e avullit, i cili si me qen\u00eb p\u00eblhur\u00eb, i mveshet bim\u00ebsis\u00eb buz\u00eb Drinit n\u00eb m\u00ebngjes. Larg k\u00ebtij vendi edhe shpirtin e jep e s`prek gja me goj\u00eb&#8221;. Breshk\u00eb, rruzull m\u00eb vete &#8220;s&#8217;prek gja me goj\u00eb&#8221; dhe &#8220;shpirtin e jep&#8221;, m\u00eb v\u00ebrtet\u00ebsisht se n\u00eb metafor\u00eb, ashtu si njeriu dhe shpirti i tij, q\u00eb kur s`ka \u00e7`t\u00eb prek\u00eb me goj\u00eb mbahet me ngjizje: kur kujtoi k\u00ebt\u00eb jerm nuk lyp shpjegim t\u00eb nj\u00eb andrre, por me jepet me rr\u00ebmue mbi sende e frymor\u00eb t\u00eb mbrum\u00eb me tharmin e gjakut tim.<br \/>\n&#8220;Dranja&#8221; ndon\u00ebse nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb vargje si madrigali tradicional, n\u00eb p\u00ebrmbajtje i p\u00ebrket k\u00ebsaj gjinie dhe si e till\u00eb i kund\u00ebrvihet trajtave t\u00eb tjera letrare, t\u00eb p\u00ebrdorura deri m\u00eb sot n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe.<\/p>\n<p>N\u00eb lexim e sip\u00ebr, mund\u00ebsisht t\u00eb ngadalsh\u00ebm, duhet patur parasysh se trajta e jashtme, historia e nj\u00eb breshke dhe e rrasht\u00ebs s\u00eb saj, lidhen me n\u00ebnkuptime simbolike, me fjal\u00eb t\u00eb tjera me zb\u00ebrthimin e p\u00ebrmbajtjes s\u00eb brendshme apo &#8220;teorem\u00ebs&#8221;. Me r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr autorin \u00ebsht\u00eb fjala e bukur poetike, ku b\u00ebhen p\u00ebrpjekje q\u00eb gjuha t`i p\u00ebrshtatet lakuesh\u00ebm \u00e7do situate.<\/p>\n<p>&#8220;Dranja&#8221; \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb e re letrare p\u00ebr kultur\u00ebn e shkruar shqiptare. Duke qen\u00eb thell\u00ebsisht vep\u00ebr simboliste, madrigalet mund t\u00eb jetojn\u00eb edhe si copa m\u00eb vete.<\/p>\n<h3><strong>Poezit\u00eb<\/strong><\/h3>\n<p><strong>Elegji e Par\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Ku kam me qen\u00eb i k\u00ebputun<br \/>\nnga mundi i vjetve t\u00eb rr\u00ebpita sa `i shkamb,<br \/>\nmos t\u00eb vij\u00eb keq ty, Taze, p\u00ebr mue<br \/>\nt\u00eb shtrim\u00eb mbi drrasat e vdekjes,<br \/>\nkingj i gatuem p\u00ebr flije.<br \/>\nLeni plakat t\u00eb qajn\u00eb mbi mue at dit\u00eb<br \/>\np\u00ebr njerzit e vet, vdek\u00eb qysh kur.<br \/>\nEdhe nj\u00eb amanet, moj grue:<br \/>\nkur vdiq im at\u00eb, prem\u00eb dy qe<br \/>\nme ngimun t\u00eb unshmit e thneglat e lamit<br \/>\nme grimca buke.<br \/>\nPor un\u00eb do t\u00eb vdes mes njerzve gjithmon\u00eb<br \/>\nt\u00eb ngish\u00ebm,<br \/>\nprandej nd\u00ebr drek\u00ebt e mija qitni<br \/>\nvet\u00ebm kafe t\u00eb idhta.<\/p>\n<p><strong>Mosha e Qenit apo Dit\u00eblindja<\/strong><\/p>\n<p>Kremtuem gjith nat\u00ebn i ri e i vjet\u00ebr koh\u00ebn<br \/>\nq\u00eb vdiq e vrame n\u00eb mue.<br \/>\nE than\u00eb: askush s`do t\u00eb lypi gjak<br \/>\np\u00ebr t\u00eb.<br \/>\nAjo nuk ishte fest\u00eb, por drek\u00eb!<br \/>\nN\u00eb m\u00ebngjes mbas dere qent\u00eb<br \/>\nme sy keqardh\u00ebs e t\u00eb but\u00eb<br \/>\nnuk pritshin eshtna, por mue<br \/>\nme u nis\u00eb me ta shtigjeve bri lumit<br \/>\nteposht\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Mbramja asht\u00eb Larg<\/strong><\/p>\n<p>Mbramja asht\u00eb larg<br \/>\ne ti je atje mbi kod\u00ebr t\u00eb blerueme<br \/>\nku gurzit q\u00eb bashin zhurm\u00eb<br \/>\ni p\u00ebrpiu dheu.<br \/>\nTi je atje me t\u00eb bij\u00ebn e heshtjes<br \/>\ne me shoqe tjera e mendon p\u00ebr mue.<br \/>\nUn\u00eb jam n\u00eb detin e tingujve<br \/>\ne nd\u00ebr gjujt e mij ndieva<br \/>\npeshen e tramit tue u ndalue me turr.<br \/>\nMandej i l\u00ebshova vendin nj\u00eb t\u00eb vjetri<br \/>\ne mes tallazit t\u00eb krahve thash\u00eb:<br \/>\nmbramja asht\u00eb larg e ti andej lumit.<br \/>\nHeshtja prek qiellin me dor\u00eb<br \/>\nE ti atje mbi kod\u00ebr t\u00eb blerueme<br \/>\nnjeh gjurm\u00ebt e diellit np\u00ebr qiell.<\/p>\n<p><strong>Lule<\/strong><\/p>\n<p>Sonte m\u00eb lajm\u00ebruen se ka vdek\u00eb nj\u00eb njeri<br \/>\nPrandej jam i trishtuesh\u00ebm, Lule.<br \/>\nDashunia asht\u00eb e vetmja shtyll\u00eb guri<br \/>\nKur andej gardhit fluturojn\u00eb<br \/>\nSh\u00ebgjetat e akullit.<br \/>\nDy zemra bashk\u00eb jan\u00eb ma rrufeprojse<br \/>\nSe dy shpata tu p\u00ebr tu<br \/>\nMe teha p\u00ebrjashta<br \/>\nIdeja e sosjes, Lule,<br \/>\nkur je ti pran\u00eb ik si shpend i eg\u00ebr<br \/>\nandej kah vjen terri.<\/p>\n<p><strong>Drek\u00eb Malsore<\/strong><\/p>\n<p>Sot asht\u00eb marr\u00eb nj\u00eb gjak.<br \/>\nDy plumba l\u00ebshuen p\u00ebrdhe nj\u00eb burr\u00eb.<br \/>\nSot asht\u00eb marr\u00eb nj\u00eb gjak.<br \/>\nN\u00ebn tunin e spat\u00ebs<br \/>\nP\u00eblset rrashta e kaut te prroni.<br \/>\n(Drek\u00eb t\u00eb m\u00ebdha po bahen sot!)<br \/>\nSot asht\u00eb marr\u00eb nj\u00eb gjak.<br \/>\nGjama e burrave t\u00ebrbuesh\u00ebm<br \/>\nP\u00ebrzihet me er\u00ebn e mishit nd\u00ebr zjarme.<br \/>\nE gjethi i Vjesht\u00ebs bie i djegun mbi kapu\u00e7at e bardh\u00eb<br \/>\nNd\u00eb tryeza, jasht\u00eb<br \/>\nNat\u00eb. N\u00eb vorrezat mbi kod\u00ebr<br \/>\nTok\u00eb e re, han\u00eb e re.<br \/>\nUjqit jan\u00eb ul\u00eb prej malesh<br \/>\nE pijn\u00eb gjak n\u00eb p\u00ebrrue.<\/p>\n<p><strong>Fill i Gjetun<\/strong><\/p>\n<p>Nat\u00ebn q\u00eb shkoi u fik\u00ebn dritat e mbeti<br \/>\nqyteti n\u00eb terr deri n`agim.<br \/>\nAmvisat k\u00ebrkuen llampat vojguri<br \/>\ne s`i gjet\u00ebn n\u00eb terr.<br \/>\nN\u00eb nadje ra dielli e zbeu<br \/>\nfaqet e rrokaqiell\u00ebve.<br \/>\nN\u00eb nadje vrejta rrethin e andrrave<br \/>\nn\u00eb truell<br \/>\ne gjeta fillin e tretun<br \/>\nn\u00eb pik\u00ebn e ndaljes s\u00eb drit\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Aty si tash para se me ardh\u00eb Fiset<\/strong><\/p>\n<p>Aty si tash para se me ardh\u00eb fiset<br \/>\nIshe<br \/>\nMe tamb\u00ebl n\u00eb plasaritjen e currave<br \/>\ne me themele n\u00eb ujin e njelm\u00eb.<br \/>\nT\u00eb dhan\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb em\u00ebn: Shkodra.<br \/>\nE t\u00eb thirr\u00ebn qytet me kunora<br \/>\nE t\u00eb hodh\u00ebn p\u00ebrkrye gur e hekurat e para.<br \/>\nU zgjove e p\u00ebrgjakun sa her\u00eb<br \/>\nE u kqyre n\u00eb pasqyr\u00ebn tande.<br \/>\nMe em\u00ebn grueje u lave nd\u00ebr ujna<br \/>\nT`lumenjve dhe ndeje me petka t\u00eb reja<br \/>\nN\u00eb shkamb<br \/>\nE ndritun ball\u00eb diellit mbi fusha.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Martin Camaj (1925-1992) Biografia Martin Camaj, u lind m\u00eb 21 korrik 1925 n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb malore, n\u00eb Temal t\u00eb Shllakut. Ky mjedis i eg\u00ebr malor do t\u00eb l\u00ebr\u00eb mbresa dhe do t\u00eb ndikoj\u00eb te shkrimtari dhe gjuh\u00ebtari i ardhsh\u00ebm. Q\u00eb n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri u dallua p\u00ebr nj\u00eb zgjuarsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, gj\u00eb q\u00eb u ra n\u00eb sy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4,8,10],"tags":[],"class_list":["post-43461","post","type-post","status-publish","format-standard","category-artikuj","category-histori","category-letersi","category-poezi"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Martin Camaj (1925-1992) - Biografia - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Martin Camaj (1925-1992) - Biografia - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Martin Camaj (1925-1992) Biografia Martin Camaj, u lind m\u00eb 21 korrik 1925 n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb malore, n\u00eb Temal t\u00eb Shllakut. Ky mjedis i eg\u00ebr malor do t\u00eb l\u00ebr\u00eb mbresa dhe do t\u00eb ndikoj\u00eb te shkrimtari dhe gjuh\u00ebtari i ardhsh\u00ebm. Q\u00eb n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri u dallua p\u00ebr nj\u00eb zgjuarsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, gj\u00eb q\u00eb u ra n\u00eb sy [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-07-22T22:42:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-07-23T06:48:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/fjala.info\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/erika_e_martin_histori_dashurie.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"31 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/martin-camaj-1925-1992\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/martin-camaj-1925-1992\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"Martin Camaj (1925-1992) &#8211; Biografia\",\"datePublished\":\"2019-07-22T22:42:50+00:00\",\"dateModified\":\"2019-07-23T06:48:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/martin-camaj-1925-1992\\\/\"},\"wordCount\":6131,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/martin-camaj-1925-1992\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/06\\\/erika_e_martin_histori_dashurie.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\",\"Let\u00ebrsi\",\"Poezi\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/martin-camaj-1925-1992\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/martin-camaj-1925-1992\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/martin-camaj-1925-1992\\\/\",\"name\":\"Martin Camaj (1925-1992) - Biografia - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/martin-camaj-1925-1992\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/martin-camaj-1925-1992\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/06\\\/erika_e_martin_histori_dashurie.jpg\",\"datePublished\":\"2019-07-22T22:42:50+00:00\",\"dateModified\":\"2019-07-23T06:48:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/martin-camaj-1925-1992\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/martin-camaj-1925-1992\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/martin-camaj-1925-1992\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/06\\\/erika_e_martin_histori_dashurie.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/06\\\/erika_e_martin_histori_dashurie.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/martin-camaj-1925-1992\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Martin Camaj (1925-1992) &#8211; Biografia\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Martin Camaj (1925-1992) - Biografia - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Martin Camaj (1925-1992) - Biografia - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Martin Camaj (1925-1992) Biografia Martin Camaj, u lind m\u00eb 21 korrik 1925 n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb malore, n\u00eb Temal t\u00eb Shllakut. Ky mjedis i eg\u00ebr malor do t\u00eb l\u00ebr\u00eb mbresa dhe do t\u00eb ndikoj\u00eb te shkrimtari dhe gjuh\u00ebtari i ardhsh\u00ebm. Q\u00eb n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri u dallua p\u00ebr nj\u00eb zgjuarsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, gj\u00eb q\u00eb u ra n\u00eb sy [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2019-07-22T22:42:50+00:00","article_modified_time":"2019-07-23T06:48:00+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/fjala.info\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/erika_e_martin_histori_dashurie.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"31 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"Martin Camaj (1925-1992) &#8211; Biografia","datePublished":"2019-07-22T22:42:50+00:00","dateModified":"2019-07-23T06:48:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/"},"wordCount":6131,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/fjala.info\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/erika_e_martin_histori_dashurie.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori","Let\u00ebrsi","Poezi"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/","name":"Martin Camaj (1925-1992) - Biografia - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/fjala.info\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/erika_e_martin_histori_dashurie.jpg","datePublished":"2019-07-22T22:42:50+00:00","dateModified":"2019-07-23T06:48:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/#primaryimage","url":"https:\/\/fjala.info\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/erika_e_martin_histori_dashurie.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/erika_e_martin_histori_dashurie.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/martin-camaj-1925-1992\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Martin Camaj (1925-1992) &#8211; Biografia"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43461","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43461"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43461\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}