{"id":44633,"date":"2019-09-03T22:12:35","date_gmt":"2019-09-03T20:12:35","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=44633"},"modified":"2019-09-03T22:19:28","modified_gmt":"2019-09-03T20:19:28","slug":"ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/","title":{"rendered":"Ambasadori rus dhuroi xhamadanin e tij t\u00eb art\u00eb"},"content":{"rendered":"<blockquote><p>(In Memoriam: Kisha e Madhe ose Kathedralja e sh\u00ebn Shtjefnit n\u00eb Shkod\u00ebr n\u00eb 161-vjetorin e nd\u00ebrtimit t\u00eb saj)<\/p><\/blockquote>\n<p><strong>Klajd Kapinova<\/strong><\/p>\n<p>\u201cS\u00eb k\u00ebndejmi, shikuar nga aspekti politiko-juridik, Kisha e krishter\u00eb \u00ebsht\u00eb bart\u00ebse e institucioneve dhe normave shtet\u00ebrore romake, zbatimi i t\u00eb cilave n\u00ebnkuptohet n\u00eb sintagm\u00ebn &#8211; unitas et libertas, gjegj\u00ebsisht uniteti dhe liria &#8211; n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn shprehet funksionimi i pragmatizmit politik t\u00eb Perandoris\u00eb Romake ndaj popujve t\u00eb n\u00ebnshtruar dhe kulturave t\u00eb ndryshme. Sepse ky unitet dhe liria n\u00eb t\u00eb, jan\u00eb korelativ i fuqis\u00eb shpirt\u00ebrore p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs ruhet identiteti dhe entiteti i bart\u00ebsve t\u00eb nj\u00eb kulture. Kjo \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmuar me plot\u00ebkuptimin e fjal\u00ebs n\u00eb krijimtarin\u00eb intelektuale, politike e kulturore, filozofike e shkencore, n\u00eb art, let\u00ebrsi, muzik\u00eb dhe veprimtarit\u00eb tjera shpirt\u00ebrore t\u00eb njeriut t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb krishter\u00eb.\u201d &#8211; Akademik Zef Mirdita, Kroaci<\/p>\n<p>Dihet mir\u00ebfillti, se Krisht\u00ebrimi dep\u00ebrtoi n\u00eb vendin ton\u00eb, q\u00eb n\u00eb shekullin e par\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapjes s\u00eb tij. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, historiani e albanologu i shquar i mesjet\u00ebs s\u00eb Ballkanit, kroati dr. Milan Shuflaj, shkruan: &#8220;Fillimi i krishterimit nd\u00ebr k\u00ebto vise (t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, sh\u00ebnim i K.K.) b\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb historin\u00eb e shek. I t\u00eb k\u00ebtij besimi&#8221; (M. Sufflay, &#8220;Serb\u00ebt dhe shqiptar\u00ebt&#8221;, 1926, f.121).<\/p>\n<p>Nga vet\u00eb p\u00ebrhapja e hershme e k\u00ebsaj feje n\u00eb Shqip\u00ebri, kuptohet, q\u00eb kjo ka l\u00ebn\u00eb gjurm\u00ebt e veta t\u00eb pashlyeshme n\u00eb gjuh\u00ebn dhe historin\u00eb e k\u00ebtij vendi dhe populli stoic e martir.<br \/>\nMidis t\u00eb tjerave, kjo mund t\u00eb v\u00ebhet edhe n\u00eb rrafshin e terminologjis\u00eb kishtare, q\u00eb rezulton mjaft i pasur dhe p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb nga shtresat m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb leksikut t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, sidomos ajo pjes\u00eb e pasur e terminologjis\u00eb, q\u00eb rrjedh prej greqishtes s\u00eb vjet\u00ebr e t\u00eb latinisht\u00ebs&#8230;<\/p>\n<p><strong>Shtat\u00eb prill 1858 dhe viti 2000&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr qytetar\u00ebt shkodran\u00eb dita e 7 prillit e vitit 1858, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga dit\u00ebt, q\u00eb ka mbetur e gdhendur thell\u00eb e ngulitur n\u00eb kujtes\u00ebn e Historis\u00eb s\u00eb Lavdishme t\u00eb Shkodr\u00ebs Martire dhe p\u00ebr shum\u00eb besimtar\u00eb t\u00eb rrethinave e krahinave t\u00eb ndryshme t\u00eb vendit ton\u00eb.<\/p>\n<p>Brezat, kujtimet, dor\u00ebshkrimet dhe hulumtimet e her\u00eb pas hershme, shpesh kan\u00eb shprehur me mall mendimin sinjifikativ: &#8220;Eh sa ka par\u00eb e shikon kjo kisha jon\u00eb Kathedrale e sh\u00ebn Shtjefnit!?&#8221;.<\/p>\n<p>Dhe ky realitet, \u00ebsht\u00eb i njohur edhe sot mbas 14 dekadave, kur famulitar\u00ebt pasardh\u00ebs t\u00eb katedral\u00ebs s\u00eb Shkodr\u00ebs shtojn\u00eb me pasion mundin dhe djers\u00ebn e tyre me p\u00ebrkushtimi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr realizimin me sukses t\u00eb ruatjes s\u00eb madh\u00ebshtis\u00eb dhe krenaris\u00eb s\u00eb k\u00ebsaj Kathedrale t\u00eb mir\u00ebnjohur n\u00eb bot\u00ebn kristiane n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>Rreziqet e mbarsura me ngjarje dramatike deri n\u00eb dit\u00ebt tona e kan\u00eb mbajtur krenar\u00eb e t\u00eb pap\u00ebrkulur krenarin\u00eb e kish\u00ebs s\u00eb madhe t\u00eb Shkodr\u00ebs\u2026<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Katedralja Kisha e Madhe n\u00eb nd\u00ebrtim\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2019\/katedralja_kisha_e_madhe_ne_ndertim.jpg\" alt=\"\" width=\"480\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><strong>Po cila \u00ebsht\u00eb historia e nd\u00ebrtimit t\u00eb kish\u00ebs kathedrale t\u00eb Shkodr\u00ebs?<\/strong><\/p>\n<p>Historia e nd\u00ebrtimit t\u00eb k\u00ebsaj kishe historike t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr banor\u00ebt e devotsh\u00ebm shkodran\u00eb, ka nj\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb saj, mbasi kjo d\u00ebshir\u00eb e ekzistenc\u00ebs s\u00eb k\u00ebtij objekti t\u00eb kultit n\u00eb fillim me t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr kishte q\u00ebn\u00eb ngritur nga banor\u00ebt e hersh\u00ebm n\u00eb brend\u00ebsit\u00eb K\u00ebshtjell\u00ebs s\u00eb njohur legjendare &#8220;Rozafa&#8221; e cila, m\u00eb pas u kthye nga okupuesit islam turq me dhun\u00eb p\u00ebr dy jav\u00eb ne xhami\u2026<\/p>\n<p>Vet\u00eb fjala aq e njohur n\u00eb &#8220;Kisha e Madhe&#8221;, si\u00e7 e th\u00ebrrasin ende sot t\u00eb gjith\u00eb, kishte si synim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm q\u00eb n\u00eb gjirin e saj t\u00eb jen\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm sa m\u00eb shum\u00eb besimtar\u00eb t\u00eb p\u00ebrkushtuar me lutje t\u00eb p\u00ebrshpirtme.<\/p>\n<p>K\u00ebtu mendoj, se duhet shpjeguar edhe shkaku i vones\u00ebs s\u00eb nd\u00ebrtimit objektit t\u00eb kultit kristian, mbasi thuhej se piketat e vendosura gjat\u00eb dit\u00ebs prisheshin nat\u00ebn, mbasi popullit i dukej e vog\u00ebl.<\/p>\n<p>Prandaj mbasi zun\u00eb vend k\u00ebto piketa, at\u00ebher\u00eb mund t\u00eb themi se filloi nd\u00ebrtimi i rregullt i saj. Nga arkitekt\u00ebt nd\u00ebrtues ishte menduar q\u00eb kisha t\u00eb kishte mbi 7500 vende p\u00ebr besimtar\u00ebt qytetar\u00eb etj.<\/p>\n<p>Nga burimet arkivore t\u00eb Arqipeshk\u00ebvis\u00eb s\u00eb Shkodr\u00ebs dhe nga studimi serioz i p\u00ebrpiluar me kujdes nga studiuesi i shquar shkodran, m\u00ebsuesi Gjush Sheldija m\u00ebsohet se Dita e vendosjes s\u00eb gurit t\u00eb par\u00eb u kthye n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb feste, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr popullin e Shkodr\u00ebs.<\/p>\n<p>Kuadri ka qen\u00eb i vendosur tek lteri, shkruan studiuesi Lec Zadeja (&#8220;Kultura dhe Jeta&#8221;, Nr.1, 1993, Shkod\u00ebr, f.20) i madh dhe q\u00eb u ripunua me rastin e 100-vjetorit t\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb Madhe Kathedrale t\u00eb sh\u00ebn Shtjefnit nga mjesht\u00ebrit e piktur\u00ebs prof. Simon Rrota, pater Leon Kabashi, dom Injac Dema, dom Ndoc Nogaj, etj.<\/p>\n<p>Ajo kishte k\u00ebto dimensione 8 met\u00ebr gjat\u00ebsi dhe i lart\u00eb 3.5 m. Pas nj\u00eb lodhje t\u00eb mundimshme bashkautor\u00ebt mund\u00ebn t\u00eb realizojn\u00eb me sukses objeksionin e tyre kryesor t\u00eb kultit kristian.<br \/>\nSikurse m\u00ebsohet nga burimet e koh\u00ebs, del se leja p\u00ebr nd\u00ebrtimin e kish\u00ebs n\u00eb fjal\u00eb, ishte k\u00ebrkuar m\u00eb par\u00eb prej Qeveris\u00eb turke, q\u00eb daton k\u00ebrkes\u00ebn e b\u00ebr\u00eb n\u00eb vitin 1834, kur n\u00eb Stamboll u d\u00ebrgua nj\u00eb lutje p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nevojsh\u00ebm t\u00eb kish\u00ebs p\u00ebr besimtar\u00ebt e krishter\u00eb.<\/p>\n<p>Gjithashtu, duke par\u00eb indiferentizmin dhe vones\u00ebn e q\u00ebllimshme t\u00eb Qeveris\u00eb Islame t\u00eb Turqis\u00eb, m\u00ebsohet se k\u00ebrkesat me shkrim u p\u00ebrs\u00ebrit\u00ebn edhe n\u00eb vitet 1842 p\u00ebr t\u00eb arrit\u00eb n\u00eb vitin 1849, kur m\u00eb n\u00eb fund u dha leja p\u00ebr fillimin e nd\u00ebrtimit t\u00eb saj.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Katedralja Kisha e Madhe nga brenda\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2019\/katedralja_kisha_e_madhe_brenda.jpg\" alt=\"\" width=\"720\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>M\u00eb t\u00eb vjetrit e qytetit t\u00eb lasht\u00eb t\u00eb Shkodr\u00ebs, kan\u00eb ruajtur n\u00eb shenimet e tyre kujtime p\u00ebr k\u00ebt\u00eb evenimet t\u00eb qytetit.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, si u vendos kryqi (ku sot \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar Lteri nga dom Ndoc Nogaj mjesht\u00ebr duarart\u00eb shkodran\u00eb)dhe u ngul\u00ebn piketat, Avdi Pasha, Valiu i Shkodr\u00ebs, lexoi formanin (dekretin) e Sulltanit.<\/p>\n<p>M\u00eb pas e bekua me nj\u00eb ceremoni fetare guri i par\u00eb dhe u hodh\u00ebn themelet, q\u00eb ngrit\u00ebn m\u00eb pas objektin madh\u00ebshtor, m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm kristian.<\/p>\n<p>Gurin e bekoi imzot Topich. N\u00eb ceremonin\u00eb fetare t\u00eb rastit mor\u00ebn pjes\u00eb famullitari i qytetit, me ndihm\u00ebsat e tij: t\u00eb ftuar ishin dhe hafiz Daut Efendi Boriqi, Trupi Diplomatik i akredituar n\u00eb Shqip\u00ebri, me p\u00ebrfaq\u00ebsit\u00eb e konsullatave q\u00eb kishte n\u00eb qytetin e Shkodr\u00ebs asokohe, ipeshk\u00ebvi t\u00eb dioqez\u00ebve t\u00eb ndryshme, klerik\u00eb, seminarit\u00eb, autoritete t\u00eb tjera t\u00eb vendit dhe shum\u00eb besimtar\u00eb e qytetar\u00eb jo t\u00eb krishter\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm.<\/p>\n<p>Si detaj i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u00ebsht\u00eb se ark\u00ebtari i financ\u00ebs s\u00eb qarkut shprazi n\u00eb themel 700 lira turke florini, t\u00eb cilat ishin t\u00eb vendosura n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mbuluar me shami m\u00ebndafshi, dhurat\u00eb kjo e Sulltanit asokohe t\u00eb Turqis\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00ebp\u00ebrmes ipeshkvit t\u00eb vendit, papa Piu i IX, d\u00ebrgoi p\u00ebr ndihm\u00eb me rastin e fillimit t\u00eb punimeve p\u00ebr kish\u00ebn e Shkodr\u00ebs mbi 1000 skuda.<\/p>\n<p><strong>Ambasadori rus dhuroi xhamadanin e tij t\u00eb art\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Duke njohur shum\u00eb mire historin\u00eb e mbijetes\u00ebs martire t\u00eb popullit shqiptar dhe rezistenc\u00ebn e tij antiosmane dhe p\u00ebr t\u00eb ruajtur fen\u00eb e t\u00eb par\u00ebve t\u00eb krishter\u00eb, Ambasadori rus, duke shprehur d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr pranin\u00eb e tij, shprehu gatitshm\u00ebrin\u00eb p\u00ebr ta marr\u00eb n\u00eb mbrojtje nga ana e tij kish\u00ebn kathedrale, si dhe n\u00eb shenj\u00eb bujarie hodhi n\u00eb themel xhamadanin e stolisur me ar.<br \/>\nSipas zakonit t\u00eb st\u00ebrlasht\u00eb, n\u00eb themel u b\u00eb prerja e dashit, nd\u00ebrsa p\u00ebr pun\u00ebtor\u00eb dhe gostin\u00eb e tyre u pren\u00eb 30 pend\u00eb qe.<\/p>\n<p>Dhe menj\u00ebher\u00eb puna filloi me vrull dhe dashuri t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Fal\u00eb bujaris\u00eb si gjest fisnik, nuk u kursye asgj\u00eb nga populli zem\u00ebrgj\u00ebr\u00eb i qytetit ashtu dhe nga rrethinat e tij.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, sipas mund\u00ebsis\u00eb dhe zemr\u00ebs bujare, kush me t\u00eb holla apo stolina t\u00eb ndryshme (kryesisht grat\u00eb), materiale nd\u00ebrtimi falas, si gur\u00eb g\u00eblqere, zhavor, etj., q\u00eb nga Taraboshi e deri tek Zalli i Kirit, b\u00ebn\u00eb q\u00eb jovet\u00ebm punimet t\u00eb mos nd\u00ebrpriten, por ato t\u00eb vijojn\u00eb m\u00eb me intensitet.<\/p>\n<p>P\u00ebr ndekjen e punimeve ishte caktuar nj\u00eb komision miks t\u00eb kryesuar nga specialist\u00eb t\u00eb koh\u00ebs dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb banor\u00ebve t\u00eb Shkodr\u00ebs. Inxhinieri q\u00eb i realizoi punimet ishte austriaku, po ashtu nga Austria erdh\u00ebn t\u00eb gjith\u00eb element\u00ebt e konstrukcionit metalik i kapriateve t\u00eb tavanit.<\/p>\n<p>Tregohet, gjat\u00eb punimeve se dy her\u00eb rresht ishte shembur trajta e form\u00ebs s\u00eb gung\u00ebs. Edhe p\u00ebr nd\u00ebrtimin e tavanit prej d\u00ebrrase, sikurse shihet edhe sot \u00ebsht\u00eb dora e mendja e mjeshtrit t\u00eb njohur shqiptar shkodranit t\u00eb njohur Kol\u00eb Idromeno.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Katedralja Sh\u00ebn Shtjefni n\u00eb Kala\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2019\/katedralja_shen_shtjefni_ne_kala.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>Mir\u00ebpo fatkeq\u00ebsit\u00eb natyrore, si\u00e7 ishte termeti i 1 qershorit t\u00eb vitit 1905, shkaktoi shum\u00eb d\u00ebmtime serioze.<\/p>\n<p>Po t\u00eb hysh brenda dhe t\u00eb shikosh me kujdes do t\u00eb p\u00ebrshkosh k\u00ebto dimensione hapsinore t\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb Madhe q\u00eb jan\u00eb gjat\u00ebsia 75.5 metra, gj\u00ebr\u00ebsia 40 m. dhe lart\u00ebsia deri n\u00eb tavan 23.3 metra.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb rujuar normalisht punimet jan\u00eb derdhur shum\u00eb t\u00eb ndryshme t\u00eb hollash. K\u00ebshtu kur k\u00ebto t\u00eb ardhura financiare po mbaronin, nj\u00eb komision i ngritur dhe i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga qytetar\u00eb t\u00eb njohur t\u00eb qytetit t\u00eb Shkodr\u00ebs (gjithsej 35 vet\u00eb) mundi t\u00eb mbledh\u00eb prej popullit shum\u00ebn prej 1750 napolona floriri.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr p\u00ebrmes nj\u00eb k\u00ebrkese, iu k\u00ebrkue ndihm\u00eb edhe oborrit perandorrak austro \u2013 hungarez Franc Jozefit, p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e punimeve t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb obektit dhe si moment i p\u00ebrshtatsh\u00ebm asokohe u gjet ceremonia e dit\u00ebs s\u00eb martes\u00ebs s\u00eb tij.<\/p>\n<p>Dhe bujaria e gjestit t\u00eb tij fisnik nuk mungoi, duke dhuruar n\u00eb k\u00ebt\u00eb dit\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij shum\u00ebn prej 150 napolona floriri\u2026<\/p>\n<p>Kurse gjat\u00eb vitit 1998 atdhetari dhe bamir\u00ebsi i njohur shqiptaro &#8211; amerikan Z. Kol\u00eb Preka Cacaj dhuroi p\u00ebr nd\u00ebrtimin e kampanjilit t\u00eb njohur t\u00eb kish\u00ebs kathedrale t\u00eb sh\u00ebn Shtjefnit me lart\u00ebsi 48 metra shum\u00ebn me vler\u00eb 110.000 dollar\u00eb amerikan\u00eb, duke q\u00ebn\u00eb k\u00ebsisoj kontributi m\u00eb i madh i dh\u00ebn\u00eb nga nj\u00eb individ me mallin e zhuritur p\u00ebr atdheun&#8230;<\/p>\n<p>Shuma totale, q\u00eb ka dhuruar ky bujar nga Triepshi i Mal\u00ebsis\u00eb \u00ebsht\u00eb 160 mij\u00eb dollar\u00eb amerikan\u00eb, pa p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu drek\u00ebn n\u00eb nj\u00eb restorant luksoz \u201cArgenti\u201d, n\u00eb hyrje t\u00eb Shkodr\u00ebs m\u00eb dit\u00ebn e fillimit t\u00eb punimeve t\u00eb Simpoziumit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar &#8220;Krisht\u00ebrimi nd\u00ebr shqiptar\u00eb&#8221; q\u00eb u mbajt n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 1999.<\/p>\n<p>Duke u kthyer edhe nj\u00eb her\u00eb n\u00eb momentet historike t\u00eb koh\u00ebs kur nd\u00ebrtohej objekti i kultit kristijan p\u00ebr besimtar\u00ebt katolik, \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb evidentohet se punimet deri n\u00eb p\u00ebrfundimin e saj zgjat\u00ebn 9 vjet deri m\u00eb 15 prill 1858 por pa kumbanare.<\/p>\n<p>P\u00ebr realizimin e saj u hap p\u00ebrs\u00ebri nj\u00eb fushat\u00eb financiare, duke trokitur tek zemra bujare shkodrane, ku edhe k\u00ebsaj here popullsia i nda n\u00eb tre kategori: ku secili mund t\u00eb kontribonte sipas pasuris\u00eb q\u00eb kishin.<\/p>\n<p>Pjesa e sip\u00ebrme e kish\u00ebs e cila ishte e mbuluar me plumb, ishte sjell\u00eb prej Venedikut dhe paguar prej familjes Parruca dhe v\u00ebllez\u00ebrit Mark e Pjet\u00ebr Pema, t\u00eb cil\u00ebt shpenzuan 750 napolona floriri.<\/p>\n<p>Edhe p\u00ebr nd\u00ebrtimin e kumbanares punoi inxhinieri i talentuar e i palodhur Arsen Idromeno, q\u00eb ishte i biri i piktorit te shquar shkodran Kol\u00eb Idromeno&#8230; Punimet inxhinierike t\u00eb konstruksionit zgjat\u00ebn 5 vjet.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1890, u vendos\u00ebn tri kumbonet e para, kurse m\u00eb von\u00eb dy t\u00eb tjerat.<br \/>\nP\u00ebrurimi dhe riti i bekimit \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb me ceremoni festive nga imzot Pjet\u00ebr Gjura, q\u00eb daton me 19 mars t\u00eb vitit 1923.<\/p>\n<p>P\u00ebr her\u00eb t\u00eb pare, ting\u00ebllimi kumbues i kumon\u00ebve u d\u00ebgjua me 19 mars, kurse ting\u00ebllimi i fundit i tyre po me dat\u00ebn 19 mars, por tashm\u00eb n\u00eb nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb err\u00ebt si\u00e7 ishte e mbeti ajo e sistemit ateist antifetar t\u00eb rregjimit komunisto \u2013 otoman t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Nipi i hoxh\u00ebs, Dulla i Gjirokatr\u00ebs: \u201cT\u00eb djegim me zjarr kishat\u2026&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebshtu, n\u00eb analet e err\u00ebta t\u00eb histories, ka mbetur 19 marsi i vitit 1967\u2026<br \/>\nNj\u00eb muaj pas &#8220;fjalimit&#8221; t\u00eb 6 shkurtit 1967, t\u00eb diktatorit ateisto \u2013 komunist \u2013 otoman Enver Hoxha, u shpreh hapur dhe qart\u00eb: &#8220;T\u00eb djegim me zjarr kishat\u2026&#8221;.<\/p>\n<p>Dhe me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, vet\u00ebm k\u00ebshtu mund t\u00eb realizohej ai q\u00ebllim i diktatorit, q\u00eb do t\u00eb quhej &#8220;Revolucion kultural&#8221;, p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs do t\u00eb kryente vepr\u00ebn m\u00eb t\u00eb sh\u00ebmtuaren dhe m\u00eb t\u00eb ndyr\u00ebn ndaj popullit t\u00eb vet dhe kultur\u00ebs shqiptare.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Gjergj Kastriotit, apo t\u00eb shenjt\u00ebrve t\u00eb Krishterimit, q\u00eb nga Iliria, Kastriotit legjendar si mbrojt\u00ebs i krisht\u00ebrimit e popujve europian\u00eb, Atdheu i sh\u00ebn N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, do t\u00eb shpallej me Kushtetut\u00eb (1974) si &#8220;Shtet pa Fe&#8221;\u2026<\/p>\n<p>Gjat\u00eb asaj kohe t\u00eb zymt\u00eb n\u00eb shtetin e madh burg, do t\u00eb shkat\u00ebrrohen njeri mbas tjetrit veprat e artit t\u00eb shekullit XIII, ku mendohet se \u00ebsht\u00eb kuror\u00ebzuar Heroi komb\u00ebtar Gjergj Kastrioti, n\u00eb Vau t\u00eb Dej\u00ebs, k\u00ebsaj kishe plot vlera iu vu dinamiti dhe s\u00eb bashku me afresk\u00ebt e saj u holl n\u00eb er\u00eb, duke e kthyer n\u00eb pluhur e g\u00ebrmall\u00eb&#8230;<\/p>\n<p><strong>Dhe historia do t\u00eb flas\u00eb, sepse \u00ebsht\u00eb regjistruese e mir\u00eb&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>T\u00eb gjitha kumbonat u punuan me kujdes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb Itali nga Francesco de Poli dhe kushtuan 28609 napolona floriri p\u00ebr t\u00eb realizuar punimin dhe shkrirjen.<\/p>\n<p>E para peshonte 608,300 kg., e dyta 436,500 kg., e treta 307 kg., e kat\u00ebrta 245 kg., dhe e pesta 175 kg.<\/p>\n<p>Secila kumbon\u00eb kishte nga nj\u00eb em\u00ebr t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Pas djegies s\u00eb kumbanar\u00ebs, q\u00eb ndodhi aty rreth vitit 1912, me kujdesin e ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb imzot Pjet\u00ebr Gjur\u00ebs u b\u00eb e mundur q\u00eb t\u00eb vendos\u00ebn p\u00ebrs\u00ebri kumbonat e reja (mbasi tre t\u00eb parat p\u00ebsuan d\u00ebmtim).<\/p>\n<p>Dhe bujaria shkodrane u shpreh me madh\u00ebshtin\u00eb e saj karakteristike. K\u00ebshtu p\u00ebr t\u00eb par\u00ebn kumbon\u00eb ndihmuan familja Kol\u00eb Kakarriqi me 1400 lira, p\u00ebr t\u00eb dyt\u00ebn familja e Pashko Ashikut dhe Balto \u00c7oba me kontribut prej 500 lira, p\u00ebr t\u00eb tret\u00ebn dhuruan Lazer Ristulli e Nush Topalli, p\u00ebr t\u00eb kat\u00ebrten Dr. Gjon Sara\u00e7i dhe e Kel Palit, kurse p\u00ebr t\u00eb pest\u00ebn Lin Luka (i vogli) e Rrok Daberdaku, q\u00eb dhuruan nga 5 napolona flori.<\/p>\n<p>Po k\u00ebshtu &#8211; shkruan studiuesi i njohur Lec Zadeja, kan\u00eb kontribuar edhe Cina e Ejell \u00c7ob\u00ebs dhuroi 37 napolona flori, nd\u00ebrsa nga besimtar\u00ebt t\u00eb ndrysh\u00ebm katolik\u00eb u grumbulluan mbi 1200 lireta e 750 korona.<\/p>\n<p>Sahatet i dhuruan me fisnik\u00ebri familja Kaculini, duke i sjellur nga Austria.<\/p>\n<p><strong>Disa detaje t\u00eb ve\u00e7anta<\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebshtu mund t\u00eb p\u00ebrmendim edhe faktin se deri n\u00eb vitin 1922, Kisha ka q\u00ebn\u00eb shtruar me d\u00ebrrasa, nd\u00ebrsa m\u00eb von\u00eb filloi shtrimi me p\u00ebllaka.<\/p>\n<p>Bankat e para u soll\u00ebn n\u00eb vitin 1923 nga Italia prej z. Simon Kromiqi.<br \/>\nSi\u00e7 dihet, vepra m\u00eb e madhe e kultit kristian n\u00eb qytetin m\u00eb veriper\u00ebndimor t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 Lterit t\u00eb madh q\u00eb ka mbetur i pandryshuar edhe (nga viti 1858) n\u00eb vitin 1953, ka pasur edhe Lter\u00eb t\u00eb tjera, ku, prift\u00ebrinjt\u00eb celebronin meshen shenjte.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu Lteri i Shejtes Trini, ka q\u00ebn\u00eb paguar prej Nush Gjon Kova\u00e7i, ai i Konakut t\u00eb Shenjt\u00eb u dhurua nga Gasp\u00ebr Marki\u00e7i, t\u00eb sh\u00ebn Maris\u00eb Madalen\u00eb e dhuroi Ej\u00ebll \u00c7oba, t\u00eb sh\u00ebn Lorencit e fali si dhurat\u00eb Gjon Muzhani, t\u00eb shna Ndout Kol\u00eb \u00c7oba, t\u00eb sh\u00ebn Kollit, Kol\u00eb Serre\u00e7i, nd\u00ebrsa Lterin e Zemr\u00ebs s\u00eb Krishtit u nd\u00ebrtua me ndihmat e mbledhura n\u00eb popull si dhe me stolit\u00eb e ndryshme q\u00eb dhan\u00eb grat\u00eb shkodrane.<\/p>\n<p>Dy uj\u00ebbekoret, me material mermeri i dhuroi familja Pema.<br \/>\nN\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Lteret, ishin vendosur trupore t\u00eb Shenjtor\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm, dhurat\u00eb k\u00ebto t\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb familjeve fisnike bujare shkodrane&#8230;<\/p>\n<p>Gjat\u00eb Luft\u00ebs Ballkanike, n\u00eb kish\u00ebn kathedrale u strehuan shum\u00eb familje shkodrane, e asokohe p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb nuk u krye asnj\u00eb ceremoni fetare.<\/p>\n<p>Ata u zhvilluan n\u00eb Kappel\u00eb e n\u00eb oborr t\u00eb zyr\u00ebs s\u00eb famullis\u00eb. Qendra e Arqipeshk\u00ebvis\u00eb (Rezidenca Ipeshkvore e Arkidioqezit t\u00eb Shkodr\u00ebs, shenimi im K.K.) u vendos me 6 maj 1871 dhe \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr e arkitektit Pjet\u00ebr Marubi. Ajo m\u00eb p\u00ebrpara ka funksionuar n\u00eb rrug\u00ebn Sakak-Nemce, pastaj n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Misionit Shetit\u00ebs (n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Gjukat\u00ebs s\u00eb rrethit t\u00eb Shkodr\u00ebs sot).<\/p>\n<p><strong>Kthimi i kish\u00ebs kathedrale n\u00eb pallat sporti&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb p\u00ebrshkruash ato vite q\u00eb si kam jetuar, por q\u00eb m\u00eb von\u00eb deri m\u00eb sot i kam m\u00ebsuar nga t\u00eb moshuarit e qytetit.<\/p>\n<p>Sikurse flasin edhe burimet historike, kund\u00ebr Klerit Katolik Shqiptar t\u00eb shkolluar n\u00eb universitetet m\u00eb t\u00eb famshme t\u00eb Europ\u00ebs, nisi kalvari i anatemimeve dhe eleminimit fizik, burgje, litar, plumb, p\u00ebr t\u00eb vetmin &#8220;faj&#8221;, se ishin t\u00eb krishter\u00eb, q\u00eb me stoiciz\u00ebm kund\u00ebrshtonin rregjimin ateist t\u00eb komunist\u00ebve.<\/p>\n<p>Dhe k\u00ebshtu filloi nj\u00ebluft\u00eb e hapur dhe e ashp\u00ebr ndaj \u00e7do gj\u00ebje q\u00eb kishte simbolin e Kryqit dhe kultur\u00ebs Per\u00ebndimore&#8230;<\/p>\n<p>Pas mbylljes s\u00eb kishave, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr m\u00ebsohet se nj\u00eb pjes\u00eb e tyre iu n\u00ebnshtruan dinamitit, tritolit, dhe kthimin n\u00eb &#8220;vatra&#8221; kulture dhe &#8220;monomente&#8221; sporti.<\/p>\n<p>Studiuesi Lec Zadeja shkruan: &#8220;Por pa shkue pak muej, gjoja me k\u00ebrkes\u00ebn e nji grupi sportistesh t\u00eb rrethit, filluen punimet p\u00ebr kthimin e kish\u00ebs n\u00eb pallat sporti.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu n\u00eb vitin 1968, krahas rr\u00ebzimit t\u00eb kumbanar\u00ebs, filluen n\u00eb stil t\u00eb gjan\u00eb punimet brenda kish\u00ebs.<\/p>\n<p>E k\u00ebto vazhduen me ritme t\u00eb shpejta p\u00ebr t\u00eb ardh\u00eb tek vitit 1969, kur do t\u00eb bahej p\u00ebrutimi i pallatit t\u00eb sportit, me sall\u00eb t\u00eb lojnave me dor\u00eb, t\u00eb ngritjes s\u00eb peshave, t\u00eb mundjes, tue u shfryt\u00ebzue edhe p\u00ebr koncerte, takime t\u00eb zgjedh\u00ebsve me deputet\u00eb gjat\u00eb fushave elektorale, etj.&#8221;<\/p>\n<p>Nj\u00eb fat fatal t\u00eb till\u00eb do t\u00eb kishin edhe kishat dhe kuvendet e tjera n\u00eb Shkod\u00ebr e n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb, ku ekzistonin qendrat e kultit kristian.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa t\u00eb gjith\u00eb materialet e tjera t\u00eb kishave u grumbulluan n\u00eb &#8220;Muzeun ateist&#8221;, p\u00ebr t\u2019u par\u00eb n\u00eb form\u00eb t\u00eb detyruar nga nx\u00ebn\u00ebsit e shkollave dhe populli. Ajo q\u00ebndroi e hapur 5 vjet, sh\u00ebtiti e bredhi n\u00eb fshatra, mal\u00ebsi, zona industriale.<\/p>\n<p>T\u00eb gjit\u00eb k\u00ebto sh\u00ebrbyen p\u00ebr ngritjen e nj\u00eb muzeu lokal ateist (ku, sot \u00ebsht\u00eb restorant Chicago, sh\u00ebnimi im K.K.), ku ishin t\u00eb vendosur dokumenta, foto, materiale t\u00eb ndryshme, t\u00eb ekspozueme, kryesisht nga Shkodra, dhe u p\u00ebrurue me 9 qershor 1973.<\/p>\n<p>Muzeu p\u00ebrmbante 6 sektor\u00eb dhe secili kishte pamje dhe pik\u00ebsynimet e ve\u00e7anta.<br \/>\nN\u00eb hyrje t\u00eb tij kushdo t\u00eb vizitonte k\u00ebt\u00eb, lexonte citatin e gjermanit Karl Marks: &#8220;Feja \u00ebsht\u00eb Opium p\u00ebr Popullin&#8221;.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb me interes t\u00eb theksohet, se &#8220;Muzeu Ateist&#8221; q\u00ebndroi i hapur, p\u00ebr aq koh\u00eb sa q\u00ebndruan t\u00eb mbyllura kishat n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>N\u00eb te u zhvilluan me dhjetra sesione &#8220;shkencore&#8221;, ku shum\u00eb servill\u00eb dhe &#8220;ndihm\u00ebs besnik t\u00eb PPSH, (punonin me histeriz\u00ebm), p\u00ebr edukimin komunist t\u00eb punonj\u00ebsve dhe nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb cikleve t\u00eb ndryshme t\u00eb shkollave\u2026&#8221;, derdhen me afsh t\u00eb zjarrt\u00eb dhumin e madh t\u00eb urrejtjes ndaj Krisht\u00ebrimit dhe prelat\u00ebve martir\u00eb t\u00eb saj, t\u00eb cil\u00ebt nj\u00ebri pas tjetrit nisin burgosen me dhe pa gjyq, t\u00eb varen, pushkatohen dhe kalben n\u00eb burgjet e hatashme komuniste dhe antiklerikale n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Asokohe barra m\u00eb e r\u00ebnd\u00eb e Gjenocidit Komunist 1944-1990, ra n\u00eb ve\u00e7anti mbi ajk\u00ebn e ndritur t\u00eb Klerit Katolik Shqiptar, q\u00eb ishte m\u00eb i konsoliduari n\u00eb kultur\u00eb organizim hierarkik kishtar dhe m\u00eb atdhetari n\u00eb vepra konkrete qysh me agimin e Krishterimit n\u00eb Shqip\u00ebri.<br \/>\nU shkruan libra, artikuj t\u00eb ndrysh\u00ebm perves, n\u00eb gazetat antishqiptare si Ze(h)ri i Popullit, Bashkimi, Puna, revista Hosteni, Shqip\u00ebria e Re, etj., libra si: &#8220;Veprimtaria reaksionare e Klerit Katolik Shqiptar&#8221; 1944-1967, shkruar nga Ragip Beqaj n\u00eb tre v\u00ebllimdhe shoq\u00ebruar me &#8220;vler\u00ebsime&#8221; fyese, p\u00ebrmes nj\u00eb parath\u00ebnie q\u00eb mban n\u00ebnshkrimin e prof.dr. Jup Kastratit dhe t\u00eb shum\u00eb komunist\u00eb dhe antikatolik\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb t\u00ebrbuar manjak, ku, arrit\u00ebn q\u00eb t\u00eb mbrojn\u00eb &#8220;Doktoratura&#8221; dhe nivelin e lart\u00eb t\u00eb &#8220;shkenc\u00ebs&#8221; titullin bastardh p\u00ebr ta &#8220;Profesor&#8221;, kund\u00ebr v\u00ebllez\u00ebrve t\u00eb gjakut t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>P\u00ebr shum\u00eb dekada vazhdoi propaganda antikatolike, ku, u mbush\u00ebn me qindra e mij\u00ebra flet\u00eb rrufe, u shkruan artikuj, libra dhe broshura pervese, t\u00eb cilat sot jan\u00eb si njolla me e zez\u00eb e turpit t\u00eb paskrupullt t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Dhe nuk jan\u00eb pak, por nj\u00eb mal i t\u00ebr\u00eb me g\u00ebnjeshtra dhe mashtrime mediatike, q\u00eb p\u00ebr brezat q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb do t\u00eb ket\u00eb shum\u00eb mund e pun\u00eb p\u00ebr t\u2019i dlir\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb n\u00eb pah dufin patetik t\u00eb urrejtjes, q\u00eb kishin e kan\u00eb edhe sot shum\u00eb syresh, q\u00eb pa t\u00eb drejt\u00eb morale mbajn\u00eb dhe mburren me titujt bastardh t\u00eb tyre.<\/p>\n<p><strong>Mbas dimnit vjen pranvera Dielli mbas shiut agon<\/strong><\/p>\n<p>7 mars 1991. Mbi nd\u00ebrtes\u00ebn e pallatit t\u00eb sportit rreth or\u00ebs 10 paradreke, disa qytetar\u00eb shkodran\u00eb vendos\u00ebn me dashuni kryqin.<\/p>\n<p>Klerik\u00ebt e qytetit t\u00eb Shkodr\u00ebs, kan\u00eb marr\u00eb n\u00eb dor\u00eb \u00e7el\u00ebsat e Kish\u00ebs s\u00eb Madhe, q\u00eb pas 50 vjet\u00ebve tashm\u00eb shk\u00ebmoi gjumin e gjat\u00eb letargjik, ku e pllakosi ateizmi k\u00ebt\u00eb tempull lutjesh t\u00eb shenjt\u00eb p\u00ebr besimtar\u00ebt katolik\u00eb.<\/p>\n<p>Po n\u00eb k\u00ebt\u00eb dit\u00eb festive t\u00eb rihapjes s\u00eb kish\u00ebs kathedrale, p\u00ebrmes nj\u00eb ceremonie t\u00eb thjesht\u00eb, kleriku i nderuar pader Aleks Baqli, n\u00eb prani t\u00eb nj\u00eb num\u00ebri t\u00eb madh besimtar\u00ebsh shkodran\u00eb dhe nga rrethinat b\u00ebri bekimin e kish\u00ebs, t\u00eb dhunuar eg\u00ebrsisht nga sistemi komunist, duke e kthyer se forc\u00eb n\u00eb sall\u00eb sportive shum\u00ebsport\u00ebsh.<\/p>\n<p>Dhe g\u00ebzime t\u00eb tjera do t\u00eb shoq\u00ebrojn\u00eb kish\u00ebs kathedrale, si\u00e7 ishte dita e paharruar e 25 prillit t\u00eb vitit 1993, kur Ati i Shenjt\u00eb polaku papa Gjon Pali II (sot Sh\u00ebn Papa Pali II \u2013 Carol Woytila), n\u00eb prani t\u00eb shum\u00eb p\u00ebrsonaliteteve shqiptare dhe nga bota shuguroi kat\u00ebr ipeshk\u00ebvinj\u00eb t\u00eb rinj\u00eb shqiptar\u00eb: Imzot Frano Illin\u00eb (1918-1997), imzot Zef Simonin (1928-2009), Imzot Robert Asht\u00ebn (1918-1998) imzot Rrok Mirdit\u00ebn (1939-2015).<\/p>\n<p>Ish i burgosuri politik n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb, Shk\u00eblq\u00ebsia e Tij imzot Zef Simoni, drejtuesi i revist\u00ebs popullore shkodrane: \u201cKumbona e s\u00eb Diell\u00ebs\u201d (themeluar nga Eminenca e Tij Kardinal Mikel Koliqi, 1942), ku, un\u00eb kam qen\u00eb redaktor i saj, n\u00eb librin e tij autobiografik: &#8220;Ngjarje n\u00eb Tok\u00eb&#8221; (1998), e p\u00ebrshkruan k\u00ebshtu k\u00ebt\u00eb epizod\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb kish\u00ebs martire katolike shqiptare, q\u00eb po i buz\u00ebqeshte ringjallja pas seris\u00eb s\u00eb madhe t\u00eb kalvareve t\u00eb p\u00ebrgjakshme: &#8220;Me k\u00ebt\u00eb rast ishte lajm\u00ebrue kleri, 31 persona, me asistue n\u00eb mesh\u00ebn q\u00eb do t\u00eb celebrohej, n\u00eb Kish\u00ebn Kathedrale prej k\u00ebtyne dy meshtar\u00ebve. N\u00eb homelin\u00eb Mons. Celli, tha fjal\u00eb shum\u00eb t\u00eb bukura tue e lidh\u00eb dit\u00ebn e par\u00eb t\u00eb pranver\u00ebs me pranver\u00ebn e re t\u00eb Ringjalljes s\u00eb fes\u00eb.<\/p>\n<p>Para e mbas bani nj\u00eb mbledhje me tan\u00eb klerin n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb n\u00eb Pallatin e Arqipeshk\u00ebvis\u00eb, q\u00eb ende nuk kishte nis\u00eb rind\u00ebrtimin e tij.&#8221; (Zef Simoni Ipeshk\u00ebv, &#8220;Ngjarje n\u00eb Tok\u00eb:, Shkod\u00ebr, 1998, f. 246).<\/p>\n<p>S\u00eb fundi, Kurja Arqipeshkvnore Metropolitane e Shkodr\u00ebs n\u00eb p\u00ebrgjigjen e k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb dy klerik\u00ebve t\u00eb meshtar\u00ebve dom Ndoc Nogaj dhe dom Nikoll\u00eb Mazreku njofton se miraton nd\u00ebrtimin edhe nj\u00eb her\u00eb t\u00eb Lterit t\u00eb ri n\u00eb kish\u00ebn Kathedrale, kushtuar &#8220;Zoj\u00ebs s\u00eb Shkodr\u00ebs&#8221; (Nana e K\u00ebshillit t\u2019Mir\u00eb), sipas ides\u00eb s\u00eb arkitektit t\u00eb ndjerit mjesht\u00ebr Kol\u00eb Idromeno.<\/p>\n<p>Dhe punimet filluan dhe pas disa viteve p\u00ebrfunduan me sukses, duke dhuruar p\u00ebr Kish\u00ebn Kathedrale k\u00ebt\u00eb dhurat\u00eb t\u00eb Nanes Hyjnore dhe t\u00eb popullit t\u00eb Shkodr\u00ebs q\u00eb g\u00ebzon sot t\u00eb gjith\u00eb. E historia e Kish\u00ebs Kathedrale \u00ebsht\u00eb e hapur dhe do t\u00eb pasurohet me ngjarjet q\u00eb do ta pasojn\u00eb qytetin d\u00ebshmitare e s\u00eb cil\u00ebs do t\u00eb jet\u00eb edhe ajo&#8230;<\/p>\n<blockquote><p><strong>Nj\u00eb mesazh nga profesori shqiptaro amerikan Prifti<\/strong><\/p>\n<p>I ndruari zoti Klajd Kapinova! Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkrim\/studim, q\u00eb v\u00eb n\u00eb dukje t\u00eb v\u00ebrteta t\u00eb krishterimit, q\u00eb duhet t&#8217;i dij\u00eb \u00e7do shqiptar. Studimi deshmon p\u00ebr nj\u00eb pun\u00eb k\u00ebrkimore serioze, por q\u00eb ia vleu mundimit, sepse dha fruta. Studimi shquan dhe p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb shprehjesh t\u00eb goditura, si nga ana gjuh\u00ebsore, ashtu dhe p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtetat shkencore, q\u00eb pasqyrojn\u00eb.<\/p>\n<p>Me pak fjal\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb studim, q\u00eb ka zgjeruar njohurit\u00eb e mia p\u00ebr historin\u00eb e krishterimit n\u00eb bot\u00ebn shqiptare. Mendoj, se ai meriton p\u00ebrhapje t\u00eb gjer\u00eb, n\u00eb forumet e publicitetit t\u00eb diaspor\u00ebs son\u00eb, q\u00eb t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb edhe t\u00eb tjer\u00eb, ashtu si\u00e7 p\u00ebrfitova un\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Prof. Peter Prifti<\/strong><br \/>\n<em>San Diego, California<\/em><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(In Memoriam: Kisha e Madhe ose Kathedralja e sh\u00ebn Shtjefnit n\u00eb Shkod\u00ebr n\u00eb 161-vjetorin e nd\u00ebrtimit t\u00eb saj) Klajd Kapinova \u201cS\u00eb k\u00ebndejmi, shikuar nga aspekti politiko-juridik, Kisha e krishter\u00eb \u00ebsht\u00eb bart\u00ebse e institucioneve dhe normave shtet\u00ebrore romake, zbatimi i t\u00eb cilave n\u00ebnkuptohet n\u00eb sintagm\u00ebn &#8211; unitas et libertas, gjegj\u00ebsisht uniteti dhe liria &#8211; n\u00eb t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":44646,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-44633","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ambasadori rus dhuroi xhamadanin e tij t\u00eb art\u00eb - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ambasadori rus dhuroi xhamadanin e tij t\u00eb art\u00eb - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"(In Memoriam: Kisha e Madhe ose Kathedralja e sh\u00ebn Shtjefnit n\u00eb Shkod\u00ebr n\u00eb 161-vjetorin e nd\u00ebrtimit t\u00eb saj) Klajd Kapinova \u201cS\u00eb k\u00ebndejmi, shikuar nga aspekti politiko-juridik, Kisha e krishter\u00eb \u00ebsht\u00eb bart\u00ebse e institucioneve dhe normave shtet\u00ebrore romake, zbatimi i t\u00eb cilave n\u00ebnkuptohet n\u00eb sintagm\u00ebn &#8211; unitas et libertas, gjegj\u00ebsisht uniteti dhe liria &#8211; n\u00eb t\u00eb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-09-03T20:12:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-09-03T20:19:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/kisha_e_madhe_katedralja_shkoder.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"480\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"Ambasadori rus dhuroi xhamadanin e tij t\u00eb art\u00eb\",\"datePublished\":\"2019-09-03T20:12:35+00:00\",\"dateModified\":\"2019-09-03T20:19:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\\\/\"},\"wordCount\":4248,\"commentCount\":1,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/kisha_e_madhe_katedralja_shkoder.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\\\/\",\"name\":\"Ambasadori rus dhuroi xhamadanin e tij t\u00eb art\u00eb - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/kisha_e_madhe_katedralja_shkoder.jpg\",\"datePublished\":\"2019-09-03T20:12:35+00:00\",\"dateModified\":\"2019-09-03T20:19:28+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/kisha_e_madhe_katedralja_shkoder.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/kisha_e_madhe_katedralja_shkoder.jpg\",\"width\":640,\"height\":480,\"caption\":\"Kisha e Madhe - Katedralja, Shkod\u00ebr\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ambasadori rus dhuroi xhamadanin e tij t\u00eb art\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ambasadori rus dhuroi xhamadanin e tij t\u00eb art\u00eb - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ambasadori rus dhuroi xhamadanin e tij t\u00eb art\u00eb - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"(In Memoriam: Kisha e Madhe ose Kathedralja e sh\u00ebn Shtjefnit n\u00eb Shkod\u00ebr n\u00eb 161-vjetorin e nd\u00ebrtimit t\u00eb saj) Klajd Kapinova \u201cS\u00eb k\u00ebndejmi, shikuar nga aspekti politiko-juridik, Kisha e krishter\u00eb \u00ebsht\u00eb bart\u00ebse e institucioneve dhe normave shtet\u00ebrore romake, zbatimi i t\u00eb cilave n\u00ebnkuptohet n\u00eb sintagm\u00ebn &#8211; unitas et libertas, gjegj\u00ebsisht uniteti dhe liria &#8211; n\u00eb t\u00eb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2019-09-03T20:12:35+00:00","article_modified_time":"2019-09-03T20:19:28+00:00","og_image":[{"width":640,"height":480,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/kisha_e_madhe_katedralja_shkoder.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"21 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"Ambasadori rus dhuroi xhamadanin e tij t\u00eb art\u00eb","datePublished":"2019-09-03T20:12:35+00:00","dateModified":"2019-09-03T20:19:28+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/"},"wordCount":4248,"commentCount":1,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/kisha_e_madhe_katedralja_shkoder.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/","name":"Ambasadori rus dhuroi xhamadanin e tij t\u00eb art\u00eb - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/kisha_e_madhe_katedralja_shkoder.jpg","datePublished":"2019-09-03T20:12:35+00:00","dateModified":"2019-09-03T20:19:28+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/kisha_e_madhe_katedralja_shkoder.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/kisha_e_madhe_katedralja_shkoder.jpg","width":640,"height":480,"caption":"Kisha e Madhe - Katedralja, Shkod\u00ebr"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/ambasadori-rus-dhuroi-xhamadanin-e-tij-te-arte\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ambasadori rus dhuroi xhamadanin e tij t\u00eb art\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44633","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44633"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44633\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44646"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}