Ty Peter Handke t\u00eb urren populli im, t\u00eb urrej edhe un\u00eb, arsyet jan\u00eb t\u00eb qarta, je nj\u00eb mbeturin\u00eb, nj\u00eb plesht, nj\u00eb mikrob helmatit\u00ebs, nj\u00eb shushunj\u00ebz, q\u00eb pi gjakun t\u00ebnd e le m\u00eb gjakun e popullit tjet\u00ebr. Je person q\u00eb d\u00ebfrehesh me paturp\u00ebsin\u00eb t\u00ebnde. Ndoshta mendon se n\u00ebse t\u00eb urrejn nj\u00eb mas\u00eb e madhe vetja t\u00eb duket ujk, sepse t\u00eb tjer\u00ebt po i krahason me qent\u00eb, e qent\u00eb e urrejn ujkun, dhe shpirti yt \u00ebsht\u00eb i lir\u00eb? Jo kjo teori m\u00eb nuk pi uj\u00eb, kjo \u00ebsht\u00eb e vjet\u00ebruar.<\/p>\n
Njeriu dhe artisti i mir\u00eb, jan\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb vetes dhe popullit, me mesazhe humane si njer\u00ebz. Nga dole ti? Nga populli dhe n\u00eb vend se t\u00eb drejtoheshe nga z\u00ebri i s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, ti po drejtohesh nga z\u00ebri i mizoris\u00eb, barbaris\u00eb, psikopatis\u00eb, dhun\u00ebs, gjakut, vrasjeve gati m\u00eb barabre, sepse po p\u00ebrkrah\u00eb nj\u00eb kasap t\u00eb Ballkanit Sllbodan Millosheviqin, i cili lirisht mund t\u00eb krahasohet me Hitlerin e dyt\u00eb n\u00eb Ballkan. K\u00ebtij t\u00eb parit i thurrje lavde, flisje n\u00eb sup\u00ebrlativ p\u00ebr t\u00eb, fjal\u00eb miradije, sepse e krahasoje me humb\u00ebsin\u00eb dhe ty po t\u00eb p\u00eblqenin humb\u00ebsit. \u00cbsht\u00eb ditur q\u00eb ai \u00ebsht\u00eb humb\u00ebs sepse tentoi ta zhduk kombin shqiptar nga Kosova, masakroi gra, burra, f\u00ebmij\u00eb n\u00eb djep.<\/p>\n
N\u00eb vend q\u00eb ti t\u00eb ju flas\u00ebsh popullit serb se ai ishte nj\u00eb xhelat dhe kasap p\u00ebr Shqiptar\u00ebt dhe vras\u00ebs n\u00eb heshtje p\u00ebr serb\u00ebt, ti po e lavd\u00ebron. At\u00ebher\u00eb \u00e7ka je ti? Nj\u00eb cop\u00eb m…. Ndoshta po paramendon veten se je n\u00ebn l\u00ebkur\u00ebn e luanit, jo kjo nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, dallimi i madh \u00ebsht\u00eb i yti me luanin. Ti je n\u00ebn l\u00ebkur\u00ebn e nj\u00eb bishe mish\u00ebngr\u00ebn\u00ebse dhe t\u00eb besoj un\u00eb se je s\u00ebpari njeri e pastaj shkrimtar duhet ta thyesh vullnetin e adhuruesit t\u00ebnd.<\/p>\n
Shtrohet pyetja, si t\u00eb marr nj\u00eb lib\u00ebr t\u00ebndin n\u00eb dor\u00eb, kur m\u00eb shum\u00eb bota po triumfon me jet\u00ebn dhe opinionet politike se sa shkrimet, librat, prozat tua? Si t\u00eb besoj un\u00eb q\u00eb je shkrimtar i fort\u00eb, ashtu si\u00e7 t\u00eb vlersoj Akademia Suedeze si fitues t\u00eb \u00e7mimit Nobel p\u00ebr let\u00ebrsi 2019. N\u00eb nj\u00eb prononcim per The Ne\u00eb York Times, sekretari i Akademis\u00eb Suedeze, Mats Malm, ka theksuar se \u201cnuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb mandatin e akademis\u00eb q\u00eb t\u00eb balancoj\u00eb kualitetin letrar n\u00eb raport me q\u00ebndrimet politike\u201d. Un\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb nuk dua t\u00eb besoj, por pasi i kam lexuar Nobelist\u00eb t\u00eb tjer\u00eb dhe jam interesuar p\u00ebr jet\u00ebn e tyre konkretisht Virginia \u00cbolf q\u00eb ishte anti-semite, askush nuk e ndaloj krijimtarin\u00eb e saj, ajo i urrente hebrenj\u00ebt. Pastaj, Elioti ishte shum\u00eb njeri i keq. Bindjet e tyre ishin shum\u00eb t\u00eb k\u00ebqija, por n\u00eb let\u00ebrsi ishin gjeni.<\/p>\n
A mos vall\u00eb edhe ti mendon k\u00ebshtu p\u00ebr veten t\u00ebnde, ose nuk duhet trajtuar shkrimtarin si njeri t\u00eb keq e shkrimtar t\u00eb keq apo duhet menduar se shkrimtari si njeri \u00ebsht\u00eb i keq, por n\u00eb shkrime \u00ebsht\u00eb gjeni. Cila pra duhet t\u00eb shikohet m\u00eb shum\u00eb. N\u00ebse je vlersuar vet\u00ebm p\u00ebr shkrime, let\u00ebrsin\u00eb t\u00ebnde, at\u00ebher\u00eb Akademia ka t\u00eb drejt\u00eb n\u00eb prononcimin e saj, ngaq\u00eb duhet ndar\u00eb shkrimtarin me opinionet e tij politke ose me veprat e tij jet\u00ebsore. Kush garanton se n\u00eb tekstet e tuaja nuk ka adhurim ndaj kriminel\u00ebve, barbar\u00ebve, xhelat\u00ebve? Un\u00eb k\u00ebt\u00eb nuk mund ta mb\u00ebshtes por duhet t\u2019i besoj Akdemis\u00eb p\u00ebr vlersimin e saj \u201ct\u00eb drejt\u00eb\u201d.<\/p>\n
N\u00eb Kosov\u00eb t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb quar kund\u00ebr Handke si njeri, mb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb opinioneve t\u00eb s\u00ebmura politike, kan\u00eb adresuar ankesa, peticione, ul\u00ebrimat po d\u00ebgjohen edhe n\u00eb bot\u00eb. Kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb adresohen kund\u00ebr, por m\u00eb shum\u00eb duhet shikuar edhe krijimtarin\u00eb letrare t\u00ebnden se aty si jan\u00eb bindjet dhe a t\u00eb ka lexuar ndokush apo po t\u00eb azkuzojn\u00eb n\u00eb t\u00eb dyjat pa t\u00eb lexuar? Kjo duhet t\u00eb diskutohet. Akademia e Shkencave e Kosov\u00ebs, por edhe ajo e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb reagimet e tyre po shkruajn\u00eb p\u00ebr politk\u00ebn e Handke, por ende sakt s\u2019po dihet a po ndikon kjo edhe mbi letraren?<\/p>\n
Vet\u00eb Alfred Nobeli p\u00ebr let\u00ebrsi kishte menduar se \u201cpersonin q\u00eb prodhon n\u00eb fush\u00ebn e let\u00ebrsis\u00eb vepr\u00ebn m\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb drejtimin ideal\u201d. Edhe ai e p\u00ebrmedn vepr\u00ebn, shkrimin, let\u00ebrsin\u00eb, e jo opinionin e tij politik e pastaj vepr\u00ebn.<\/p>\n
Handke lindi n\u00eb vitin 1942, n\u00eb jug t\u00eb Austris\u00eb nga nj\u00eb baba gjerman dhe nj\u00eb n\u00ebn\u00eb sllovene. Ai kaloi nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb, n\u00eb nj\u00eb Berlin t\u00eb d\u00ebshp\u00ebruar nga lufta nd\u00ebrsa vazhdoi t\u00eb studioj\u00eb drejt\u00ebsi n\u00eb Universitetin e Graz-it. Por kur ai botoi librin e tij t\u00eb par\u00eb, e braktisi shkoll\u00ebn nd\u00ebrsa nisi plot zell karrier\u00ebn e tij letrare. M\u00eb shum\u00eb se 50 vjet m\u00eb von\u00eb, n\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e krijmtaris\u00eb s\u00eb tij p\u00ebrfshihen romane, ese, skenar\u00eb filmash dhe vepra t\u00eb tjera dramatike. Ai \u00ebsht\u00eb vendosur n\u00eb Chaville, n\u00eb Franc\u00eb q\u00eb nga viti 1990.T\u00eb shkruarit e tij n\u00eb dekada, botuar fillimisht n\u00eb gjermanisht, p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu dhe romanin \u201cNj\u00eb breng\u00eb p\u00ebrtej \u00ebndrrave\u201d, frym\u00ebzuar prej dhimbjes nga vdekja e n\u00ebn\u00ebs, t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen e kritik\u00ebs. Ajo e cmoi si nj\u00eb \u201cnj\u00eb memuar madh\u00ebshtor p\u00ebr nj\u00eb mori jet\u00ebsh t\u00eb varrosura gjermane dhe austriake\u201d dhe si nj\u00eb vep\u00ebr e shkruar me nj\u00eb \u201cstil nga m\u00eb t\u00eb mir\u00ebt t\u00eb shkruar deri tani.\u201d<\/p>\n
Por miq\u00ebsia e tij kontroversiale me Slobodan Milloshevi\u00e7, ish-liderin e Jugosllavis\u00eb, nj\u00eb personazh i akuzuar p\u00ebr krime lufte gjat\u00eb viteve 1990, nuk ka kaluar pa l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb. P. Handke, mori pjes\u00eb n\u00eb gjyqin e Hag\u00ebs ku Milloshevic akuzohej p\u00ebr krime lufte. Ai madje nuk nguroi t\u00eb mbaj\u00eb dhe nj\u00eb fjalim n\u00eb funeralin e \u2018kasapit\u2019 t\u00eb Ballkanit. N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb n\u00eb vitin 2006, ai tha p\u00ebr Milloshevi\u00e7-in: \u201cUn\u00eb mendoj se ai ishte nj\u00eb njeri me nj\u00eb fat mjaft tragjik.<\/p>\n
Sigurisht jo nj\u00eb hero, por nj\u00eb njeri me nj\u00eb jet\u00eb tejet tragjike. Un\u00eb jam nj\u00eb shkrimtar, dhe jo nj\u00eb gjykat\u00ebs.\u201dN\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn intervist\u00eb, ai u shpreh se nuk e priste \u00e7mimin Nobel, p\u00ebr shkak t\u00eb polemikave q\u00eb shkakton pik\u00ebrisht kjo miq\u00ebsi e tij me Milloshevicin. \u201cKur isha m\u00eb i ri kujdesesha v\u00ebrtet p\u00ebr t\u00eb,\u201d shtoi ai. \u201cNd\u00ebrsa tani mendoja se kish mbaruar p\u00ebr mua gjith\u00e7ka pas frazave t\u00eb mia p\u00ebr Jugosllavin\u00eb.\u201d<\/p>\n
E lexova n\u00eb portale opinion e shkrimtarit ton\u00eb t\u00eb madh Ismail Kadare p\u00ebr fituesin Handke \u201cE kam njohur para ca vitesh n\u00eb Paris. Ambasadoja e Austris\u00eb n\u00eb Franc\u00eb na ftoi p\u00ebr dark\u00eb t\u00eb dyve, bashk\u00eb me grat\u00eb. Gruaja e tij franceze \u00ebsht\u00eb e admirueshme.<\/p>\n
Nuk e gjej dot \u00e7\u2019grer\u00ebz e ka pickuar. Gjith\u00eb ai t\u00ebrbim kund\u00ebr shkrimtar\u00ebve boshnjak\u00eb, gjith\u00eb ai zell p\u00ebr t\u00eb mbrojtur krimet serbe n\u00eb Bosnj\u00eb e pastaj n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n
Nj\u00eb shkrimtar kroat p\u00ebrpiqet ta shpjegoj\u00eb me zanafill\u00eb frojdiste. Nuk m\u00eb besohet.
\nNd\u00ebrkaq, nga darka n\u00eb ambasad\u00ebn austriake m\u00eb kujtohet nj\u00eb fraz\u00eb e tij. Nj\u00eb fraz\u00eb disi e ve\u00e7ant\u00eb, e th\u00ebn\u00eb me nj\u00ebfar\u00eb pik\u00ebllimi: \u201cnuk jam m\u00eb i njohur si m\u00eb par\u00eb\u201d.<\/p>\n
A mund t\u00eb jet\u00eb atje ana e s\u00eb keqes? Ndoshta, pse jo.\u201d. Pastaj tjetra n\u00eb faqen e Facebookut, dit\u00ebn e ndarjes s\u00eb \u00e7mimit Nobel Janulla Rrapi deklarohet publikisht p\u00ebr shkrimtarin ton\u00eb t\u00eb madh Kadaren\u00eb me k\u00ebto fjal\u00eb \u201c\u201cAkademia Suedeze sot ua dha \u00c7mimin Nobel n\u00eb let\u00ebrsi dy shkrimtar\u00ebve, polakes Olga Tokarczuk dhe austriakut Peter Handke. Ky \u00e7mim prej shum\u00eb vitesh \u00ebsht\u00eb adhuruar e lakmuar edhe nga vendi yn\u00eb.<\/p>\n
Shkrimtari i par\u00eb shqiptar q\u00eb u em\u00ebrua p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7mim ishte poeti yn\u00eb komb\u00ebtar i d\u00ebnuar deri me zhdukje t\u00eb eshtrave nga sistemi komunist, Gjergj Fishta, nd\u00ebrsa pas p\u00ebrmbysjes s\u00eb k\u00ebtij sistemi n\u00eb Shqip\u00ebri \u00e7do vit n\u00eb muajin tetor Ismail Kadare, edhe pse i sh\u00ebrbeu me besnik\u00ebri e p\u00ebrulje atij sistemi dhe e ngriti n\u00eb piedestal figur\u00ebn e diktatorit Enver Hoxha, pret me ankth ta fitoj\u00eb at\u00eb. Por fatkeq\u00ebsisht ai ende nuk \u00ebsht\u00eb laureuar me k\u00ebt\u00eb \u00e7mim.<\/p>\n
Si shqiptar\u00eb dhe si njer\u00ebz q\u00eb e duam shum\u00eb atdheun ton\u00eb, edhe pse prej gati 30 vjet\u00ebsh jemi t\u00eb larguar nga halli prej tij, un\u00eb dhe djali im Renato Rrapi do ta deshironim shum\u00eb q\u00eb ky \u00e7mim i madh t\u00eb vinte n\u00eb vendin ton\u00eb. Por si viktim\u00eb e b\u00ebmave monstruoze t\u00eb Kadares\u00eb ndaj Renatos n\u00eb kulmin e rinis\u00eb dhe talentit, ai nuk e meriton k\u00ebt\u00eb \u00c7mim si dhe shum\u00eb ndere t\u00eb tjera q\u00eb vazhdojn\u00eb t’i b\u00ebhen nga pushtetar\u00ebt e t\u00eb gjitha ngjyrave n\u00eb k\u00ebto vite demokraci, ashtu si\u00e7 i jan\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe nga sistemi komunist.<\/p>\n
N\u00ebse Kadareja do ta kishte pranuar publikisht dhe i penduar krimin q\u00eb i b\u00ebri jet\u00ebs s\u00eb djalit tim, kjo do t\u00eb ishte vepra e tij m\u00eb e mir\u00eb dhe m\u00eb e \u00e7muar. Me k\u00ebt\u00eb kryevep\u00ebr ai do ta nderonte veten dhe mbase do ta kishte fituar edhe Nobelin. Le t’ia l\u00ebm\u00eb koh\u00ebs e t\u00eb besojm\u00eb se kjo dit\u00eb e pendes\u00ebs s\u00eb tij publike nuk do t\u00eb jet\u00eb e larg\u00ebt. At\u00ebher\u00eb Renato Rrapi do ta fal\u00eb me gjith\u00eb mir\u00ebsin\u00eb dhe fisnik\u00ebrin\u00eb q\u00eb vazhdon ta ket\u00eb edhe sot.\u201d Si duhet t\u00eb veproj\u00eb Akademia Suedeze? Mendoj q\u00eb kjo Akademi nuk e ka shum\u00eb p\u00ebr obligim t\u00eb meret me jet\u00ebn dhe opiniohet e shkrimtar\u00ebve t\u00eb nominuar. Dhe, kush tjet\u00ebr mund t\u00eb garantoj se Janulla shpreh\u00eb nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb koh\u00ebs? Pse t\u00eb g\u00ebnjej ajo? Mendoj se nuk ka arsye.<\/p>\n
Andaj, a mund t\u00eb cil\u00ebsohet si fatalitet, dh\u00ebnia e \u00e7mimit Nobel p\u00ebr Handke?<\/p>\n
Ilir Muharremi<\/strong>, kritik i artit<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ty Peter Handke t\u00eb urren populli im, t\u00eb urrej edhe un\u00eb, arsyet jan\u00eb t\u00eb qarta, je nj\u00eb mbeturin\u00eb, nj\u00eb plesht, nj\u00eb mikrob helmatit\u00ebs, nj\u00eb shushunj\u00ebz, q\u00eb pi gjakun t\u00ebnd e le m\u00eb gjakun e popullit tjet\u00ebr. Je person q\u00eb d\u00ebfrehesh me paturp\u00ebsin\u00eb t\u00ebnde. Ndoshta mendon se n\u00ebse t\u00eb urrejn nj\u00eb mas\u00eb e madhe vetja t\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":45832,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,8],"tags":[],"class_list":["post-45831","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-letersi"],"yoast_head":"\n