{"id":47142,"date":"2019-11-20T08:17:58","date_gmt":"2019-11-20T07:17:58","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=47142"},"modified":"2019-11-20T08:18:01","modified_gmt":"2019-11-20T07:18:01","slug":"historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/","title":{"rendered":"Historia 65-vje\u00e7are e arratisjes nga Shqip\u00ebria t\u00eb emigrantit politik Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smajlaj"},"content":{"rendered":"<p><strong>Klajd Kapinova<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Diaspora n\u00eb pasqyr\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Vitet e para t\u00eb shekullit XXI, n\u00eb gjirin e komunitetit t\u00eb madh shqiptaro amerikan\u00eb, jan\u00eb shoq\u00ebruar me botimin e librave, shkrimeve n\u00eb form\u00eb dossier-ve, q\u00eb i kushtohen emigrant\u00ebve t\u00eb par\u00eb ose atyre q\u00eb ende jetojn\u00eb e punojn\u00eb n\u00eb shtete t\u00eb ndryshme t\u00eb ShBA-s\u00eb.<br \/>\nRendia pas k\u00ebrkimeve serioze dhe t\u00eb thell\u00ebsishme shkencore, do t\u00eb ishte nj\u00eb pik\u00eb shum\u00eb e mir\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebse p\u00ebr hartuesit e enciklopedive t\u00eb ardhshme mbar\u00ebshqiptare, q\u00eb p\u00ebr fat t\u00eb keq mungojn\u00eb.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Mik\u00ebpritja nj\u00eb zakon i hersh\u00ebm i popujve fisnik<\/strong><\/p>\n<p>Si zakonisht dit\u00eb diele, sa her\u00eb q\u00eb shkoj n\u00eb kish\u00ebn shqiptaro amerikane \u201cZoja e Shkodr\u00ebs\u201d n\u00eb Hartsdale New York, ndalem p\u00ebr disa \u00e7aste, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb vitrin\u00ebn e librave dhe sendeve t\u00eb tjera, q\u00eb jan\u00eb t\u00eb ekspozuara me p\u00ebrkujdesje nga aktivisti i palodhur dhe shum\u00eb i kulturuar Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smalaj.<\/p>\n<p>Ai, me nj\u00eb buz\u00ebqeshje t\u00eb nj\u00eb fisniku mal\u00ebsie, m\u00eb fton br\u00ebnda dhe me tregon me radh\u00eb botimet e fundit, q\u00eb kan\u00eb mb\u00ebrritur n\u00eb institucionin shpirt\u00ebror e atdhetar nga dashamir\u00ebsit e kultur\u00ebs e artit shqiptar.<\/p>\n<p>Pjetri, m\u00eb thot\u00eb, se q\u00ebllimi kryesor nuk \u00ebsht\u00eb tregtia e tyre, por q\u00eb bashkatdhetar\u00ebt, krahas lutjes shpirt\u00ebrore t\u00eb ushqehen edhe me nektarin e gurr\u00ebs s\u00eb pashtershme t\u00eb kultur\u00ebs shqiptare, q\u00eb ka mbetur si perl\u00eb e shkruar nga pararend\u00ebsit tan\u00eb t\u00eb ndritur deri n\u00eb dit\u00ebt tona.<\/p>\n<p>Buz\u00ebqeshja e p\u00ebrhershme, q\u00eb me sa duket qenka pjes\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb Pjetrit fjal\u00ebmb\u00ebl, m\u00eb shoq\u00ebron edhe kur un\u00eb k\u00ebrkoj t\u00eb di di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb mbi historin\u00eb e familjes s\u00eb tij, q\u00eb p\u00ebr 65 vjet endet udh\u00ebve t\u00eb v\u00ebshtira t\u00eb emigracionit nga vendlindja, ish-Jugosllavia, Evropa dhe deri n\u00eb stacionin e fundit n\u00eb New York.<\/p>\n<p>Sht\u00ebpia e tij ndodhet n\u00eb Bedford Park, pran\u00eb Universitetit \u201cLehman Colleg\u201d n\u00eb Bronx NY. Ajo \u00ebsht\u00eb e modeluar me objekte bashk\u00ebkohore amerikane, ku, nuk mungojn\u00eb element\u00ebt me motive t\u00eb pastra shqiptare.<\/p>\n<p>Librat e shumta n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe e anglisht jan\u00eb pasioni i tij, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt, ai t\u00eb flet me durim e kujdes p\u00ebr ngjarjet e shkruar nga autor\u00ebt dje dhe sot.<\/p>\n<p>N\u00eb oden e pritjes, q\u00ebndron krenar flamuri shqiptar, ku ruhen fitoret e humbjet e arb\u00ebror\u00ebve gjat\u00eb shekujve t\u00eb historis\u00eb. Portreti i N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs n\u00eb miniskulptur\u00eb, Gjergj Kastriotit, Ded\u00eb Gjo\u2019 Lulit etj., jan\u00eb sfondi, q\u00eb hijeshojn\u00eb ambientet shqiptaro-amerikane n\u00eb familje.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Historia e familjes Smalaj n\u00eb rrjedhat e koh\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb dit\u00eb, duke par\u00eb m\u00eb kujdes albumet e shumta t\u00eb familjes s\u00eb Pjet\u00ebr Smalaj, m\u00eb t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen \u201cPema Gjeneologjike e Familjes Smalaj\u201d dhe evolucioni i saj gjat\u00eb shekujve. Me shum\u00eb interes e pyeta Pjetrin, t\u00eb m\u00eb tregonte zanafill\u00ebn.<\/p>\n<p>Ai, me nj\u00eb modesti mal\u00ebsori, filloj t\u00eb tregoj p\u00ebr gjyshin Pjet\u00ebr Gjon Smalaj, q\u00eb n\u00eb shenj\u00eb respekti banor\u00ebt e kan\u00eb thirr\u00eb Gjolo.<br \/>\nE k\u00ebshtu, biseda jon\u00eb filloj p\u00ebr t\u00eb mbaruar pas disa muajve, p\u00ebrmes rr\u00ebfimeve t\u00eb sinqerta g\u00ebzimet, peripecit\u00eb n\u00eb emigracion, hidh\u00ebrimet e m\u00ebdha, vdekjet e nj\u00ebpasnj\u00ebshme t\u00eb 11 f\u00ebmij\u00ebve, p\u00ebrjetimet e babait t\u00eb tij dhe deri n\u00eb dit\u00ebt tona n\u00eb New York\u2026<\/p>\n<p>Pjetri, flet shtruar dhe me nj\u00eb kujtes\u00eb t\u00eb fresk\u00ebt, p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb, q\u00eb ka p\u00ebrjetuar familja, qysh nga koha, kur kan\u00eb jetuar n\u00eb krahin\u00ebn e mir\u00ebnjohur t\u00eb Hotit, q\u00eb historikisht ka nxjerr\u00eb trima t\u00eb pushk\u00ebs, bes\u00ebs, bujaris\u00eb dhe trim\u00ebris\u00eb s\u00eb pap\u00ebrshkruar arb\u00ebrore.<\/p>\n<p>N\u00eb limanin e fort\u00eb t\u00eb Hotit, \u00ebsht\u00eb rritur e pjekur nd\u00ebr shekuj nacionalizmi i kulluar shqiptar. Jasht\u00eb k\u00ebsaj vorbulle, nuk ka mbetur as dera e familjes fisnike t\u00eb Pjet\u00ebr Gjon Smalaj, q\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe gjyshi i nipit t\u00eb m\u00ebvonsh\u00ebm, q\u00eb mban emrin e tij, sipas tradit\u00ebs s\u00eb mo\u00e7me t\u00eb maleve.<\/p>\n<p>Gjyshi, \u00ebsht\u00eb marr\u00eb me \u00e7\u00ebshtjen atdhetare, duke kryesuar krahin\u00ebn e Hotit. Ai ka vdekur pa lindur nipi i tij. Sipas goj\u00ebdhanave popullore dhe nga disa hulumtime, q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb studiues vendas, del se Pjetri, ka luftuar me arm\u00eb n\u00eb dor\u00eb, kund\u00ebr pushtuesve shum\u00ebshekullor\u00eb turq, s\u00ebbashku me patriot\u00ebt: Ded\u00eb Elez Shabi, Prek\u00eb Nik\u00eb Smajlin, Mark Dosh Frangaj, Kol\u00eb Ma\u00e7i, Nikoll\u00eb Luc Drezhaj, Deli Met Bajraktari (prej sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb \u00c7un Mul\u00ebs), Gjeto Mark Ujkaj, \u00c7ok\u00eb Gjushi etj.<\/p>\n<p>Nga historia shk\u00ebpusim nj\u00eb fragment t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, q\u00eb ka mbetur e ngulitur thell\u00eb n\u00eb kujtes\u00ebn e mal\u00ebsor\u00ebve, kur patriot\u00ebt e shkrepave kreshnike kan\u00eb zhvilluar nj\u00eb kryengritje t\u00eb njohur n\u00eb Rrapsh t\u00eb Hotit, q\u00eb njihet n\u00eb histori si Kryengritja pararend\u00ebse e 6 Prillit t\u00eb vitit 1911 e drejtuar nga fatosi i maleve Ded\u00eb Gjo\u2019 Luli. Gjat\u00eb p\u00ebrleshjeve me p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e Port\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb, spikat patrioti i flakt\u00eb i l\u00ebvizjes \u00e7lirimtare antiosmane hotiani Ded\u00eb Elez Shabi.<\/p>\n<p>Ai u ndihmua nga Pjet\u00ebr Gjon Smalaj. Deda, n\u00eb paraqitjen e tij (sipas atyre q\u00eb e kan\u00eb njohur), e kan\u00eb ruajtur n\u00eb kujtes\u00eb si njeri me shtat t\u00eb lart\u00eb, fytyr\u00eb t\u00eb pjekur nga vuajtjet e koh\u00ebs, i veshur me kostumin popullor tradicional, me qelesh\u00ebn e bardh\u00eb dhe pushk\u00ebn ngjeshur n\u00eb krah si gjithmon\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe pse me gjasht\u00eb plag\u00eb dhe k\u00ebmb\u00eb t\u00eb cop\u00ebtuar r\u00ebnd\u00eb nga plumbat, ai nuk pranon q\u00eb ta heq edhe pse rrezikonte jet\u00ebn.<\/p>\n<p>N\u00ebna e tij fisnike q\u00eb e d\u00ebgjonte shpesh k\u00ebrkes\u00ebn e miqve u p\u00ebrgjigj: \u201cUlatin tim, nuk do ta shtie copa-copa n\u2019dhe, por te tan kur desin\u201d.<\/p>\n<p>Deda, pati nj\u00eb jet\u00eb shum\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, duke jetuar edhe 40 vjet t\u00eb tjera. Sa her\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkujtuar Kryengritja e Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe e 6 Prillit t\u00eb vitit 1911, n\u00eb shenjt\u00eb nderimi dhe respekti, ai \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb krye t\u00eb familjeve patriotike n\u00eb tribun\u00eb, duke u pasuar edhe m\u00eb von\u00eb nga i biri Gjeto Elez Shabi, i cili, ka marr\u00eb dekoratat n\u00eb nderim t\u00eb babait t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Pjetri, ka qen\u00eb shum\u00eb aktiv. Ishte bujar, mik\u00ebprit\u00ebs e fisnik n\u00eb shpirt, sikurse ka qen\u00eb n\u00eb tradit\u00eb e hershme e gjith\u00eb fisit Smalaj e njohur n\u00eb t\u00ebr\u00eb krahin\u00ebn.<\/p>\n<p>Mal\u00ebsori, ka pas\u00eb nj\u00eb energji trupore t\u00eb admirueshme. Ai ka mbajtur n\u00eb shpin\u00eb bashk\u00ebluft\u00ebtar\u00ebt e plagosur r\u00ebnd\u00eb dhe me kat\u00ebr mauzere, duke p\u00ebrshkuar dhjetra kilometra nga Cetina deri tek spitali n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Vendosm\u00ebria antikomuniste e Kol\u00eb Pjet\u00ebr Smalaj (1898-1978)<\/strong><\/p>\n<p>Kan\u00eb kaluar 41 vjet nga vdekja e Kol\u00eb Pjet\u00ebr Smalaj, por n\u00eb Hot, Kelmend ende p\u00ebrmendet emermiri, dashamiri, fisniku e trimi i pamposhtur Kol\u00eb Smalaj, q\u00eb mundi t\u00eb kalonte kufirin e territ komunist nat\u00ebn, n\u00ebp\u00ebr minat e roj\u00ebs kufitare t\u00eb diktatur\u00ebs.<\/p>\n<p>Kola, ka lindur n\u00eb Rapsh (Bajraku i Hotit-Mal\u00ebsia e Madhe) dhe mbas 6 muajsh, atij i vdes n\u00ebna Tereze Lucia, duke e l\u00ebn\u00eb jetim. Ajo, kishte qen\u00eb e bija e Luc Gjeloshit, prej katundit t\u00eb Kastratit. Kola ishte f\u00ebmija i dyt\u00eb i Pjetrit dhe p\u00ebr mir\u00ebrritjen e tij jan\u00eb p\u00ebrkujdesur dajat e vet. Familja p\u00ebr 3 vjet \u00ebsht\u00eb vendosur n\u00eb katundin Bullakia t\u00eb Trushit (Shkod\u00ebr), meqen\u00ebse ishin t\u00eb p\u00ebrz\u00ebn\u00eb nga qeveria malazias.<\/p>\n<p>Ishte koha, kur ushtrit\u00eb malazias t\u00eb udh\u00ebhequr nga Krajl Nikolla, jan\u00eb nisur n\u00eb marshin e tyre ushtarak, p\u00ebr t\u00eb rrethuar qytetin e Shkodr\u00ebs m\u00eb 1913. Ata kan\u00eb q\u00ebndruar n\u00eb Bullakia deri m\u00eb 1915 kur trupat austro-hungareze kan\u00eb hyr\u00eb n\u00eb Veri t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. K\u00ebtu kan\u00eb bujtur n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e Mark Selmanit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb kush\u00ebriri i patriotit t\u00eb madh nacionalist e antikomunist Prek\u00eb Calit (1873-1945).<\/p>\n<p>Tregojn\u00eb, se Marku, q\u00eb ishte af\u00ebrsisht 80 vje\u00e7 dhe n\u00eb m\u00ebngjez her\u00ebt delte n\u00eb livadhin jasht\u00eb sht\u00ebpis\u00eb dhe falej, p\u00ebr t\u00eb par\u00ebt e vet, q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb besimit islam, kurse n\u00eb mbr\u00ebmje pran\u00eb sofr\u00ebs s\u00eb zjarrit, p\u00ebrpara fugur\u00ebs s\u00eb Pajtores s\u00eb Shqipnis\u00eb (\u201cZoj\u00ebs s\u00eb Shkodr\u00ebs\u201d) \u00ebsht\u00eb lutur, duke th\u00ebn\u00eb rruzaren me t\u00eb gjith\u00eb rob\u00ebt e familjes s\u00eb vet dhe me axh\u00ebn e Pjetrit, Doden dhe baben e Pjetrit, Kolen\u2026<\/p>\n<p>N\u00eb fillim t\u00eb vitit 1915, familja Smalaj rikthehet n\u00eb trojet e veta t\u00eb hershme, ku kan\u00eb jetuar dhe kan\u00eb vdekur brez pas brezi shum\u00eb njer\u00ebz t\u00eb njohur t\u00eb trungut familjar, q\u00eb i pasqyron Pema Gjenealogjike, e ruajtur me fanatiz\u00ebm nga Pjetri n\u00eb New York.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij, Kola \u00ebsht\u00eb marr\u00eb m\u00eb shum\u00eb me blegtori dhe pun\u00ebt e p\u00ebrditshme q\u00eb kishte nj\u00eb der\u00eb e madhe. Ai ishte krahu i djatht\u00eb i babait t\u00eb Pjetrit e gjyshes Gjuke, e cila e ka dasht\u00eb si lo\u00e7ken e zemr\u00ebs. Kur Kola mbush mosh\u00ebn 22-vje\u00e7are ndahet nga familja, gjyshja e tij e dashur, q\u00eb e ka ruajtur si syt\u00eb e ballit, duke i shkaktuar nj\u00eb plag\u00eb t\u00eb thell\u00eb n\u00eb shpirt.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb nxeht\u00eb t\u00eb historis\u00eb, kur shtetet fqinje k\u00ebrkonin cop\u00ebtimin e trojeve shqiptare secili p\u00ebr llogari t\u00eb vetvet\u00ebs dhe n\u00eb vitet n\u00eb vijim, m\u00eb 1924, ai u bashku me l\u00ebvizjet e koh\u00ebs, duke qen\u00eb p\u00ebrkrah imzot Fan Nolit, imzot Nikoll\u00eb Ka\u00e7orri (N\/Kryetar i Qeveris\u00eb s\u00eb Vlor\u00ebs t\u00eb udh\u00ebhe m\u00eb 1912), Luigj Gurakuqit etj.<\/p>\n<p>Kola, radhitet p\u00ebrkrah forcave t\u00eb opozit\u00ebs popullore t\u00eb asaj periudhe. Disa vite m\u00eb von\u00eb, i pjekur dhe i p\u00ebrgatitur p\u00ebr t\u00eb hapur e mbajtur familjen e re t\u00eb tij n\u00eb vitin 1934 nis jet\u00ebn bashk\u00ebshortore, duke u martuar me Terezen, vajz\u00ebn e Fran Kol\u00ebs nga krahina e Kelmendit e mir\u00ebnjohur, p\u00ebr fam\u00ebn q\u00eb g\u00ebzonte p\u00ebr respektimin me rigorizitet t\u00eb Kanunit t\u00eb Maleve (Lek\u00eb Dukagjni), vlera t\u00eb spikatura patriotike.<\/p>\n<p>Dasma u b\u00eb n\u00eb Hot t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe, ku pati nj\u00eb jehon\u00eb t\u00eb madhe dhe respekt p\u00ebr ritet tradicionale vendase. Nusja u p\u00ebrcoll me flamurin nacional shqiptar.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb shkrim t\u00eb publicistit Muj\u00eb Bu\u00e7papaj, t\u00eb botuar nga gazeta \u201cRD\u201d (Tiran\u00eb, 1996) dhe ribotuar n\u00eb gazet\u00ebn \u201cIllyria\u201d (#585, 27-29 n\u00ebntor, 1996, NY, USA, fq.53), lexojm\u00eb p\u00ebr amanetin, q\u00eb i Kola i la Pjetrit, nd\u00ebrsa po vdiste, q\u00eb ta varroste n\u00eb tok\u00ebn shqiptare, pran\u00eb eshtrave t\u00eb t\u00eb par\u00ebve.<\/p>\n<p>I biri e kreu amanetin, duke e rivarrosur n\u00eb Hot t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb. Shoqata e ish-P\u00ebrndjekurve Politik\u00eb Mal\u00ebsi e Madhe, organizuan n\u00ebn drejtimin e t\u00eb birit Pjetrit ceremonin\u00eb e rivarrimit t\u00eb Kol\u00eb P. Smalajt n\u00eb vendlindje, ku ishte lindur dhe ishte rritur ky bir trim i pap\u00ebrkulur, aty ku preheshin 11 f\u00ebmij\u00ebt e vdekur dhe t\u00eb af\u00ebrmit e tjer\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00eb 7 shtator 1993, Pjetri qet\u00ebsohet shpirt\u00ebrisht, se babai i tij i ndjer\u00eb pushon n\u00eb lumnin e pasosun pran\u00eb tok\u00ebs q\u00eb e deshti aq shum\u00eb. Kol\u00eb P. Smalaj u dekorua, post mortum, me Dekret Nr. 1479, t\u00eb dt. 26.4.1996, n\u00eb motivacionin e s\u00eb cil\u00ebs shkruhet: \u201cLuft\u00ebtar i vendosur kund\u00ebr komunizmit p\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb lir\u00eb e demokratike, masakruar mizorisht si familje nga rregjimi komunist\u201d.<\/p>\n<p>N\u00ebnshkrimi mban firm\u00ebn e ish Presidenti Prof. Sali Berisha, i cili e dekoroi me Urdh\u00ebrin e lart\u00eb t\u00eb \u201cMartirit t\u00eb Demokracis\u00eb\u201d. Ceremonia u organizua n\u00eb pranin\u00eb e mij\u00ebra mal\u00ebsor\u00ebve n\u00eb Bajz\u00eb t\u00eb Kastratit, m\u00eb 17 maj 1996.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa i biri Pjetri, pas fjalimit t\u00eb mbajtur nga ish Ministri i Jasht\u00ebm Prof. Tritan Shehu, i emocionuar p\u00ebr shoq\u00ebrimin me dhimbje, q\u00eb po i b\u00ebnin mij\u00ebra mal\u00ebsor\u00eb tha: \u201c<em>Dekorimi i babait tim nga Presidenti, asht nji nderim i madh, jo vetem p\u00ebr babain tim qi e deshi aq shum atdheun, jo vetem p\u00ebr familjen ton t\u2019gjan e p\u00ebr njerzit e vendlindjes ton, t\u2019cilt nuk i harroi kurr baba, dhe t\u2019cilin nuk e harruan as ata, por p\u00ebr t\u2019tan martirt e demokracis, p\u00ebr ata qi diktatura komuniste ua mohoi nji pll\u00ebmb tok\u00eb p\u00ebr t\u2019i preh eshtnat aty ku ishin lindun e rritun\u2026<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Duke lexuar me kujdes librin monografik, mbi krahin\u00ebn e Klemendit, t\u00eb shkruar nga studiuesi gjeograf Kol\u00eb Progri, m\u00ebsojm\u00eb nga shfletimet e dokumenteve historike, se kjo familje hotiane, ruan nj\u00eb em\u00ebr shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe t\u00eb respektuar n\u00eb histori. Kol\u00ebs, iu desht p\u00ebr t\u00eb kaluar prova t\u00eb v\u00ebshtira n\u00eb jet\u00ebn e tij, p\u00ebr t\u00eb mbetur p\u00ebrjet\u00ebsisht i nderuar n\u00eb historin\u00eb e lavdishme t\u00eb krahin\u00ebs n\u00eb fjal\u00eb\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>I vetmi nga 12 f\u00ebmij\u00eb, q\u00eb mbeti gjall\u00eb si d\u00ebshmi<\/strong><\/p>\n<p>Kjo familje e re, g\u00ebzohet me f\u00ebmij\u00ebn e par\u00eb Tonen, e cila nuk pati jet\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. Nga 12 f\u00ebmij\u00eb, q\u00eb do q\u00eb do t\u00eb lind\u00eb sokolesha Tereze, shtat\u00eb ishin vajza dhe pes\u00eb djem.<\/p>\n<p>P\u00ebr fat t\u00eb keq, nga kjo familje n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb herpashershme kan\u00eb mbyll\u00eb syt\u00eb para kohe 11 f\u00ebmij\u00eb. Kjo ishte dhimbje e madhe p\u00ebr Kol\u00ebn e Terez\u00ebn, t\u00eb cil\u00ebt me forc\u00eb t\u00eb madhe mund\u00ebn t\u00eb p\u00ebrballojn\u00eb fatkeq\u00ebsit\u00eb q\u00eb pati dera e tyre.<\/p>\n<p>I vetmi q\u00eb ka mbetur gjall\u00eb si d\u00ebshmi e historis\u00eb s\u00eb gjat\u00eb t\u00eb familjes \u00ebsht\u00eb Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smalaj dhe n\u00ebna 90-vje\u00e7are Tereza (1914). Kjo familje, ka jetuar buz\u00eb kufirit politik me Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>Sht\u00ebpia e tyre, ka qen\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb shekullin XVIII, me material guri, sipas stilit alpin, me nj\u00eb shije arkitektonike t\u00eb koh\u00ebs. Pamja e saj n\u00eb form\u00ebn e kullave me frengji sipas tradit\u00ebs shqiptare, i ka dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb paraqitje madh\u00ebshtore, krahas simotrave t\u00eb tjera n\u00eb zon\u00eb. Nd\u00ebrtesa e banimit tipike mal\u00ebsore ka qen\u00eb dykat\u00ebsh, ku kan\u00eb jetuar n\u00eb shekuj t\u00eb par\u00ebt e familjes Gjomarku.<\/p>\n<p>N\u00eb mesin e shekullit XVII deri n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XIX, familja e njohur e Gjomarkut, q\u00eb quhen Smajaliaj, sipas d\u00ebshmive historike dhe goj\u00ebdh\u00ebnave t\u00eb transmetuar brez pas brezi n\u00eb kull\u00ebn e madhe kan\u00eb jetuar 60 antar\u00eb.<\/p>\n<p>Ata merreshin me bujq\u00ebsi, blegtori, shitjen e prodhimeve bujq\u00ebsore e produkteve blegtorale n\u00eb qytetet e af\u00ebrta.<\/p>\n<p>Burrat dhe djemt\u00eb e rinj, jan\u00eb p\u00ebrkujdesur p\u00ebr pronat e tyre dhe kan\u00eb administruar t\u00eb ardhurat e familjes s\u00eb madhe. Grat\u00eb e vajzat merreshin me pun\u00ebt e sht\u00ebpis\u00eb, mir\u00ebrritjen dhe edukimin e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb vegj\u00ebl.<\/p>\n<p>Kjo der\u00eb e madhe \u00ebsht\u00eb e njohur edhe p\u00ebr miqt\u00eb e shumt\u00eb q\u00eb e kan\u00eb vizituar n\u00eb \u00e7do koh\u00eb konakun e tyre. Mik i familjes Smalaj, ka qen\u00eb Pad\u00ebr Pali, sikurse e th\u00ebrrisnin t\u00eb gjith\u00eb. Kola, \u00ebsht\u00eb takuar disa her\u00eb me Arqipeshkvin e Shkodr\u00ebs imzot Luigj Bum\u00e7in, i cili nga rregjimi antiklerikal komunist pati nj\u00eb fund tragjik.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb Luft\u00ebs II Bot\u00ebrore, Kola \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb gjirin e l\u00ebvizjes nacionaliste dhe si antikomunist i vendosur. Ai asnj\u00ebher\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb marr\u00eb me aktivitete politike apo i zgjedhur n\u00eb poste e detyra politike, gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb komunist\u00ebt dhunojn\u00eb vendin, duke marr\u00eb me dhun\u00eb pushtetin politik n\u00eb Shqip\u00ebri m\u00eb 28 n\u00ebntor 1944\u2026<\/p>\n<p>Si pasoj\u00eb e pak\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb e spiunlleqeve q\u00eb b\u00ebhen ndaj familjes Smalaj dhe t\u00eb af\u00ebrmve, fillon periudha m\u00eb e zez\u00eb e kalvarit t\u00eb p\u00ebrbindsh\u00ebm komunist, me arrestime, keqtrajtime e burgosje.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, v\u00ebllai i n\u00ebn\u00ebs s\u00eb Pjetrit, daja Mirash Fran Rrukaj (1918-1945), n\u00eb mosh\u00ebn 27-vje\u00e7are, duke qen\u00eb i martuar u vra n\u00eb p\u00ebrpjekje me forcat komuniste mes maleve, mbasi ai nuk e donte sistemin bolshevik. Ai mbeti deri n\u00eb pik\u00ebn e fundit t\u00eb gjakut, si besnik i nacionalistit t\u00eb madh t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Etnike Prek\u00eb Calit dhe bashk\u00ebluft\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtave ideale t\u00eb pastra shqiptare, kund\u00ebr mashtrimeve t\u00eb komunist\u00ebve, q\u00eb me divizione sulmojn\u00eb krahin\u00ebn antikomuniste t\u00eb Kelmendit.<\/p>\n<p>P\u00ebrsekutimi ndjek me radh\u00eb edhe njer\u00ebz t\u00eb af\u00ebrm t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb familjes Smalaj. K\u00ebshtu Nikoll\u00eb Dod\u00eb Smalaj (1927-2001), q\u00eb \u00ebsht\u00eb nipi i Kol\u00eb Pjet\u00ebr Smalaj, \u00ebsht\u00eb arretuar n\u00eb Rapsh t\u00eb Hotit n\u00eb vitin 1953, n\u00eb koh\u00ebn kur ngordh diktatori i ish-Bashkimit Sovjetik, Stalini dhe diktatori me suit\u00ebn e tij po lotonte n\u00eb mes t\u00eb Titon\u00ebs s\u00eb kuqe, duke kthyer nj\u00eb popull t\u00eb t\u00ebr\u00eb n\u00eb lotues t\u00eb sllavizmit&#8230;<\/p>\n<p>Forcat e Sigurimit, t\u00eb kryesuar nga oficeri besnik famkeqi Spiro Duka, i ardhur posa\u00e7\u00ebrisht (nga Shqip\u00ebria e Jugut) p\u00ebr kontrolle t\u00eb rrepta operative n\u00eb zon\u00ebn e Hotit kishte urdh\u00ebruar se n\u00ebse shikohet ndonj\u00eb shkelje t\u00eb kufirit nga shqiptar\u00ebt q\u00eb k\u00ebrkonin t\u00eb iknin nga \u201clumturia socialiste\u201d duhet t\u2019i arrestonin dhe t\u2019i d\u00ebrgonte menj\u00ebher\u00eb n\u00eb burg.<\/p>\n<p>Nikolla, kur nuk ishte m\u00eb shum\u00eb se 26 vje\u00e7 arrestohet n\u00eb sy t\u00eb familjes n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e vet dhe e d\u00ebrgojn\u00eb me urgjenc\u00eb n\u00eb burgun e Tiran\u00ebs. Mbas hetuesis\u00eb s\u00eb st\u00ebrgjat\u00eb dhe torturave, n\u00eb pretenc\u00ebn finale t\u00eb prokurorit, iu dha d\u00ebnimin maksimal me pushkatim.<\/p>\n<p>Martin Smajlaj, q\u00eb jeton sot n\u00eb Shkod\u00ebr, nj\u00eb dit\u00eb shkoi p\u00ebr vizit\u00eb p\u00ebr t\u00eb takuar t\u00eb v\u00ebllain e vet n\u00eb burg.<\/p>\n<p>Ai kujton: \u201c<em>Nikolla ne qeli, kishte \u00e7ar\u00eb l\u00ebkur\u00ebn e gishtit me dh\u00ebmb dhe me gjakun q\u00eb i rridhte curril kishte l\u00ebn\u00eb t\u00eb shkruar n\u00eb k\u00ebmish\u00ebn e bardh\u00eb k\u00ebto fjal\u00eb: \u201cPor shokve t\u2019mi qi u besova ju fika e vet marova. N\u2019kjoftse kush mundet me ma pshtue jeten, filan kapidan\u2026 qi kam krye ushtrin me te, se tjet\u00ebr kush nuk mundet mem pshtue\u2026<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Martini, kur mori nd\u00ebrresat e tij dhe i \u00e7oi n\u00eb sht\u00ebpi p\u00ebr t\u2019i lar\u00eb, gjeti t\u00eb shkruar fjal\u00ebt q\u00eb p\u00ebrmend\u00ebm m\u00eb lart.<\/p>\n<p>Si p\u00ebrfundim, pas shum\u00eb peripecive, d\u00ebnimi me vdekje p\u00ebr Nikoll\u00ebn kthehet me 25 vjet burg. Ai d\u00ebrgohet n\u00eb ferrin famkeq ose Aushvicin shqiptar, q\u00eb njihet sketerra komuniste e burgut t\u00eb Burrelit, ku vuan vitet e privimit t\u00eb liris\u00eb civile. Asokohe her\u00eb pas here nga qeveria shqiptare jan\u00eb b\u00ebr\u00eb Falje (Amnisti) dhe ulje t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb vuajtjes s\u00eb d\u00ebnimit. K\u00ebt\u00eb fat, ka patur edhe Nikolla, i cili nga 25 vjet burg vuan 12 vjet n\u00eb Burrel.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Arratisja nga regjimi i hienave n\u00eb dit\u00ebn e Sh\u2019Markut<\/strong><\/p>\n<p>Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smalaj u lind m\u00eb 15 gusht 1951 n\u00eb Rapsh n\u00eb Bajrakun e Hotit. Ai ishte f\u00ebmija i shtat\u00eb i lindur, ku deri at\u00ebher\u00eb n\u00eb familje kishin vdekur gjasht\u00eb f\u00ebmij\u00eb, tre djem e tre vajza. Nga viti 1951-1953, p\u00ebr 3 vjet me radh\u00eb, familja ka jetuar n\u00eb vendlindje (Rapsh\u00eb).<\/p>\n<p>Ishte koha, kur rregjimi komunist kishte mprehur dh\u00ebmb\u00ebt dhe k\u00ebrkonte gjahun e vet, q\u00eb ishin bijt\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb popullit shqiptar. Midis shum\u00eb nacionalist\u00ebve, q\u00eb k\u00ebrkoheshin p\u00ebr t\u2019u arrestuar, prangosur e pushkatuar ishte Kola, babai i Pjetrit, q\u00eb nuk e donte rregjimin komunist. Ai k\u00ebrkohej n\u00eb krahin\u00eb, p\u00ebr arsye, se ka ndihmuar Mark \u00c7unin (nga Merturi), q\u00eb t\u00eb largohet nga Shqip\u00ebria.<\/p>\n<p>Marku, asokohe gjendej n\u00eb Vlor\u00eb dhe nj\u00eb dit\u00eb kishte biseduar me mikun e vet \u00e7oban q\u00eb ta ndihmonte t\u00eb arratisej. Marku, q\u00eb kishte ardhur n\u00eb vendlindje, ka pyetur n\u00ebn\u00ebn e vet, se kush \u00ebsht\u00eb n\u00eb Bjeshk\u00ebt e Kelmendit (Bjeshk\u00ebt e Nemuna) sot me bag\u00ebti. Ajo i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur, se \u00ebsht\u00eb Kol\u00eb Smalaj. I siguruar n\u00eb shpirtin dhe moralin e past\u00ebr t\u00eb burrit fisnik Kol\u00eb Smalaj, Marku i ka th\u00ebn\u00eb n\u00ebn\u00ebs s\u00eb vet, se: \u201cKol Pjet\u00ebr Smalaj nuk m\u2019pret n\u2019bes\u201d. Dhe k\u00ebshtu, Marku ka l\u00ebn\u00eb nj\u00eb her\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb, i nxitur nga dhuna e terrori komunist n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin\u2026<\/p>\n<p>M\u00eb 9 Maj, Sh\u2019Marku i Kastratit, si fest\u00eb fetare lutet \u00e7do vit n\u00eb Mal\u00ebsi t\u00eb Hotit. Tradicionalisht, familjet shqiptare n\u00eb Mal\u00ebsi si bajraqe e kudo shk\u00ebmbejn\u00eb vizita reciproke, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkujtuar me devocion fest\u00ebn fetare t\u00eb Sh\u2019Markut n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e njeri-tjetrit.<\/p>\n<p>Edhe Kola, shkon p\u00ebr t\u00eb uruar: \u201cP\u00ebr shum mot Sh\u2019Markun\u201d familjen e Pashko Pretashit, ku \u00ebsht\u00eb e martuar motra e tij Pashka, q\u00eb ishte halla e Pjetrit t\u00eb vog\u00ebl 3 vje\u00e7. Nga ana e tjet\u00ebr, vet\u00eb kryefamiljari Pashko, kishte pak koh\u00eb q\u00eb kishte dal\u00eb nga burgu komunist, ku kaloi 9 vjet n\u00eb qelit\u00eb e akullta, duke p\u00ebrballuar torturat m\u00eb \u00e7njer\u00ebzore, q\u00eb dinin t\u00eb b\u00ebnin vet\u00ebm xhelat\u00ebt e kuq.<\/p>\n<p>Pas vizit\u00ebs s\u00eb zakonshme, gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb Pashko po p\u00ebrcillte v\u00ebllain e gruas Kol\u00ebn, sipas tradit\u00ebs, n\u00eb pragun e sht\u00ebpis\u00eb Kola i thot\u00eb: \u201cMik, mbaruem me t\u2019mir e me t\u2019keq\u201d. Nd\u00ebrsa Pashkoja i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur: \u201cKurrgja s\u2019u ka gjet me Nikoll\u00ebn, nipin tand, \u00e7ka ka me u gjet tash e mrapa\u201d.<\/p>\n<p>Kur \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij, kujton i biri Pjetri, babai i ka th\u00ebn\u00eb gruas s\u00eb vet Terez\u00ebs: \u201cUn\u00eb i gjall o dekun nuk rri ma n\u2019Shqypni\u201d. Mbasi ka kaluar ajo nat\u00eb n\u00ebn ankth, t\u00eb nes\u00ebrmen n\u00eb m\u00ebngjez n\u00ebna e Pjetrit e ka pyetur Kol\u00ebn p\u00ebr siguri dhe vendosm\u00ebrin e tij se: \u201cA je n\u2019ato fjal qi m\u2019ke than mram burr, apo ke nderrue mendje?!\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb muajin mars 1954 n\u00eb Tiran\u00eb po zhvillohej gjyqi dhe pritej q\u00eb t\u00eb denohej nipi i tij Nikolla. Babai i Pjetrit, \u00ebsht\u00eb shprehur, se nuk do t\u00eb l\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb, pa e ditur se si e sa e d\u00ebnojn\u00eb nipin e vet.<\/p>\n<p>Nikolla e ka pritur d\u00ebnimin ose rrug\u00ebn e hidhur t\u00eb pafund t\u00eb nipit dhe me zem\u00ebr t\u00eb l\u00ebnduar \u00ebsht\u00eb larguar n\u00eb mosh\u00ebn 56-vje\u00e7are nga toka e fisi i tij i dashur\u2026 Sh\u00ebn Marku, b\u00ebhet k\u00ebshtu shp\u00ebtimtari i Kol\u00ebs, Terez\u00ebs dhe f\u00ebmij\u00ebs s\u00eb vog\u00ebl Pjet\u00ebr\u2026<\/p>\n<p>Kola i qet\u00eb dhe i vendosur n\u00eb iden\u00eb e tij fikse i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur gruas s\u00eb vet shkurt si burr\u00eb mal\u00ebsie: \u201cNjiato fjal e tjera s\u2019ka\u201d. Dhe k\u00ebshtu, n\u00eb m\u00ebngjez her\u00ebt (nadje), Tereza, si nj\u00eb n\u00ebn\u00eb e p\u00ebrkujdesur p\u00ebr t\u00eb birin e vet\u00ebm Pjetrin e zgjon me kujdes prej gjumit dhe i p\u00ebrgatit veshjet, sikur po niset p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebtuar drejt sht\u00ebpis\u00eb n\u00eb Rapsh\u00eb.<\/p>\n<p>Asokohe, mal\u00ebsor\u00ebt shoq\u00ebronin bag\u00ebtit\u00eb e tyre p\u00ebr dim\u00ebrim n\u00eb stare t\u00eb Hotit. F\u00ebmija i vog\u00ebl Pjetri, veshet trash\u00eb (me dy pal\u00eb), pa e ditur ende, pse po b\u00ebhej gati me nxitim p\u00ebr udh\u00ebtim.<\/p>\n<p>Ai si f\u00ebmij\u00eb, mendonte se prind\u00ebrit e tij do ta d\u00ebrgojn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi, ku do t\u00eb takohej me bashk\u00ebmoshatar\u00ebt, p\u00ebr t\u00eb luajtur n\u00eb oborr. Ai nuk e dinte se loja e tij tashm\u00eb ishte p\u00ebrball\u00eb mineve, q\u00eb kufitar\u00ebt i kishin v\u00ebn\u00eb p\u00ebr t\u00eb vrar\u00eb v\u00ebllez\u00ebrit shqiptar\u00eb dhe jo pushtuesit apo \u201cimperialist\u00ebt\u201d, q\u00eb nuk shkel\u00ebn asnj\u00ebher\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri\u2026<\/p>\n<p>Kola, me gjakftoht\u00ebsi dhe zgjuar\u00ebsin\u00eb q\u00eb zot\u00ebronte, p\u00ebr t\u2019i hedh\u00eb nj\u00eb hi syve banor\u00ebve t\u00eb katundit, l\u00ebshon t\u00eb gjitha berret (delet) dhe u jep drejtimin p\u00ebrpjet\u00eb drejt kufirit. Ai mori me vete kryp\u00eb p\u00ebr bag\u00ebti. Kola, porosit gruan e vet, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos binte n\u00eb sy ikja e familjes. Ajo niset p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb kortollat dhe disa pla\u00e7ka q\u00eb i nevoiteshin m\u00eb shum\u00eb dhe q\u00eb i kishte ruajtur n\u00eb kutin\u00eb e pajes s\u00eb nuseris\u00eb. Me k\u00ebt\u00eb rast, askush nga pjes\u00ebtar\u00ebt e familjes s\u00eb nipave t\u00eb Kol\u00ebs, nuk ka ditur planin e familjes s\u00eb Pjetrit p\u00ebr t\u00eb ikur nga Shqip\u00ebria.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smajlaj\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2019\/pjeter_kole_smajlaj.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>Pjetri, sot mbas 50 vjet\u00ebve (1954-2004), p\u00ebrshkruan dit\u00ebn kur ka l\u00ebn\u00eb me dhimbje tok\u00ebn e vet aq t\u00eb dashur. Ai tregon: \u201c<em>Ishte dit\u00eb e kthjellt, me 29 Prill 1954, kur stina e pranver\u00ebs sapo kishte nis\u00eb me dhan\u00eb buz\u00ebqeshjen e par\u00eb. Dhe me sa duket, kjo ishte edhe nji fat i mir\u00eb p\u00ebr familjen ton\u00eb. Nana ime ka p\u00ebr pajtore t\u00eb vet Sh\u2019na Nduen. Dhe at\u00eb dit\u00eb, q\u00eb jemi nis\u00eb ne, ajo e ka pas\u00eb fuguren me vete dhe ka than\u00eb rruzaren me mend pa dit\u00eb ne asgja. Kur kena dal\u00eb p\u00ebr buz\u00eb kufinit, mbasdite filloi t\u00eb binte mjegull, e cila gradualisht filloj t\u00eb \u00e7epej (ulej) p\u00ebr tok\u00eb. Zoti, me sa duket po na buz\u00ebqeshte dhe me bujari po na jepte dor\u00ebn e Tij t\u00eb ngroht p\u00ebr ndihm. Baba im para se me u nis\u00eb, kishte hetue me kujdes t\u00eb gjitha l\u00ebvizjet e ushtarve t\u00eb kufinit nga komanda n\u00eb fush\u00eb (Leqet e Hotit) n\u00eb drejtim t\u00eb kufinit, ku kan\u00eb ba roje me pushk\u00eb n\u00eb dor\u00eb mbrojtja e kufinit gjith\u00eb dit\u00ebn<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Pjetri, i zhytur n\u00eb vorbull\u00ebn e asaj ngjarje plot emocione dhe frik\u00eb, se mund t\u00eb deshtonin drejt arratisjes rr\u00ebfen m\u00eb posht\u00eb historin\u00eb e familjes s\u00eb vet: \u201cKa fillue me ra nata dhe jena nis pa humb koh\u00eb. Baba po m\u00eb thot\u00eb po kaloj un\u00eb lugun (luginen), kurse un\u00eb me nanen kam qendrue krejt n\u00eb shpat t\u00eb malit. Ai ma ban me shej mua kalo luginen e hajde tek un\u00eb. Mbrapa ka ardh edhe nana.<\/p>\n<p>Baba si vendali i vjet\u00ebr e zotnonte shum mir\u00eb terrenin e krahines, mbasi ishte nji bari shum\u00eb i njoftun dhe shum\u00eb i zoti, q\u00eb ka mund me kullot\u00eb 354 krer\u00eb dele n\u00eb vitin 1954.<\/p>\n<p>Veshtirsia jon\u00eb, p\u00ebr kalimin e kufinit u rrit shum\u00eb, sepse babai e nana e dinin, se kufini ishte i minosun, ku shpesh ka pas edhe vdekje tragjike p\u00ebr t\u00eb gjitha ata q\u00eb gabimisht kan\u00eb ndesh\u00eb mbi ta. Ishim futur brenda nji grope, q\u00eb ishte e mbushun plot me bar. Babai im i thot\u00eb nan\u00ebs a t\u00eb flejm\u00eb k\u00ebtu, se po i drue minet me i kalue nat\u00ebn n\u00eb kufi, sepse nuk shikohen telat q\u00eb mbajn\u00eb lidhjet e mineve n\u00eb seri n\u00eb zonen kufitare n\u00eb Bukovi\u00e7.<\/p>\n<p>I pari, u nis baba, i cili e kaloi priten pa problem. Ai, i tha nanes teme, se: \u201c<em>N\u00ebse plasin minat, k\u00ebto copa t\u00eb trupit tem m\u2019i hidhni p\u00ebrtej kufinit n\u00eb Mal t\u00eb Zi, se copat e trupit q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb mbeteshin n\u00eb Shqipni mund t\u2019i merrshin komunist\u00ebt dhe t\u00eb talleshin me ta n\u00eb qytetet e katundet e Shqipnis, sikurse kan\u00eb veprue gjithmon\u00eb.<\/em>\u201d E fundit, q\u00eb bashkohet me ne n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb kufinit asht nana ime.<\/p>\n<p><em>Ishte ora 9 e mbramjes, kur na jemi gjend n\u00eb tok\u00ebn jugosllave. U fut\u00ebm menjiher\u00eb n\u00eb pyll dhe n\u00eb mes t\u00eb tij ishte nji livadh dhe aty pa dit\u00eb gja na doli p\u00ebrpara patrulla jugosllave. Ata me arm\u00eb dhe elektrik dore t\u00eb drejtueme drejt nesh na than\u00eb serbisht: \u201cStoj!\u201d (Ndal!). Baba im iu drejtue menjiher\u00eb me fjal\u00ebn \u201calbanes\u201d. Na kan\u00eb marr\u00eb dhe na kan\u00eb \u00e7ue n\u00eb stanet ku verojn\u00eb bagtia e Vuksanlekaj t\u00eb katundit Traboin t\u00eb Hotit. At\u00eb nat\u00eb kena fljet\u00eb n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e Marash Gjek Brelit, q\u00eb ishte kumara i sht\u00ebpis\u00eb son\u00eb.<\/em><\/p>\n<p><em>Ne e nesre, na kan\u00eb \u00e7ue n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e vog\u00ebl t\u00eb Tuzit. Rrug\u00ebs jena takue me Pader Kol\u00eb Berish\u00ebn, fratin e Traboinit. N\u00eb katundin Leshkopolje, na kan\u00eb marr\u00eb n\u00eb hetime rreth nji muaj rresht. Daja im Gjon Dod Rrukaj prej Kelmendit, n\u00eb dit\u00ebn e dasmes s\u00eb vet ka pas qef q\u00eb me ken\u00eb n\u00eb dasem edhe baba e nana me mua. UDB-ja, q\u00eb kishte vendosur q\u00eb t\u00eb na mbante edhe nji muaj tjet\u00ebr, me k\u00ebt\u00eb rast vendosi t\u00eb na liroj\u00eb.<\/em>\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Arsyeja p\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb Per\u00ebndim<\/strong><\/p>\n<p>Familja Smalaj, gjendej n\u00eb Tuz. I zoti i sht\u00ebpis\u00eb Kola, mendonte, se nuk mund t\u00eb jetohet n\u00eb rrethin e Tuzit, p\u00ebr arsye t\u00eb kushteve klimatike. Ata biseduan, q\u00eb t\u00eb shkojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb jetuar n\u00eb Guci, mbasi v\u00ebllez\u00ebrit dhe kush\u00ebrinjt\u00eb e par\u00eb t\u00eb gruas s\u00eb Kol\u00ebs do t\u00eb jen\u00eb nj\u00eb ndihm\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr porsardhurit.<\/p>\n<p>Pjetri i etur p\u00ebr dije shkollore ndjek rregullisht m\u00ebsimet, duke p\u00ebrfunduar pas disa viteve gjimnazin e Podgoric\u00ebs. Nd\u00ebrsa babai i tij, duke pas aft\u00ebsi si blegtor n\u00eb Mal t\u00eb Zi administrata bujq\u00ebsore e blegtorale i ofrojn\u00eb detyr\u00ebn e kryetarit t\u00eb blegtoris\u00eb, por ai e refuzon at\u00eb.<\/p>\n<p>Qeveria e Jugosllavis\u00eb asokohe, kishte disa projekte p\u00ebrmes t\u00eb cilave kryente misione zbulimi me nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb arratisur.<br \/>\nNj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb till\u00eb i ofrojn\u00eb edhe Kol\u00ebs, t\u00eb cilit i thon\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb q\u00eb t\u00eb dep\u00ebrtoj\u00eb n\u00eb territorin shqiptar, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb se \u00e7far\u00eb b\u00ebhej me familjen e tij etj., por ai nuk e pranon.<\/p>\n<p>Dhe mbasi k\u00ebmb\u00ebngulin disa her\u00eb, agjent\u00ebt jugosllav\u00eb t\u00ebrhiqen nga k\u00ebrkesa p\u00ebr t\u00eb kompromentuar Kol\u00ebn dhe e l\u00ebn\u00eb k\u00ebshtu t\u00eb qet\u00eb n\u00eb hallet e veta familjare.<\/p>\n<p>Kjo edhe p\u00ebr fatin tjet\u00ebr t\u00eb mir\u00eb, se n\u00eb ver\u00eb t\u00eb vitit 1954, pala jugosllave i shk\u00ebputi nj\u00eb her\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb misionet e saj sekrete n\u00eb drejtim t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Pjetri, n\u00eb mosh\u00ebn 14 vje\u00e7are pa shk\u00ebputje nga shkolla pun\u00ebsohet n\u00eb nj\u00eb Fabrik\u00eb t\u00eb P\u00ebrpunimit t\u00eb Pambukut. P\u00ebr djaloshin e brisht\u00eb, kishin nisur qysh her\u00ebt hallet e familjes. Atij i duhej t\u00eb mbante familjen, mbasi babai ishte n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb madhe, nd\u00ebrsa n\u00ebna si gjithmon\u00eb merrej me pun\u00ebt e p\u00ebrditshme t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr 10 vjet e gjys\u00ebm, ata jetojn\u00eb n\u00eb Guci dhe 3 vjet n\u00eb Podgoric\u00eb. K\u00ebtu kushtet ekonomike ishin shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira, mbasi papun\u00ebsia ishte shum\u00eb e madhe dhe puna fizike ishte e r\u00ebnd\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb dit\u00eb Smalajt vendosin q\u00eb t\u00eb emigrojn\u00eb n\u00eb Per\u00ebndimit dhe m\u00eb von\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb drejt \u201ctok\u00ebs s\u00eb premtuar\u201d t\u00eb Shteteve t\u00eb Bekuara t\u00eb Amerik\u00ebs, p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00eb 9 gusht 1967, Pjetri s\u00ebbashku me kat\u00ebr shok\u00eb arratis\u00ebn nga Jugosllavia p\u00ebr n\u00eb Trieste t\u00eb Italis\u00eb, ku q\u00ebndrojn\u00eb 12 dit\u00eb.<\/p>\n<p>Ata i d\u00ebrgojn\u00eb n\u00eb kampin Capo n\u00eb jug t\u00eb Italis\u00eb, ku kishte emigrant\u00eb t\u00eb tjer\u00eb shqiptar\u00eb. Menj\u00ebher\u00eb, pes\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb shqiptar\u00eb kan\u00eb mbushur formular\u00ebt me k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr bashkim familjar me antar\u00ebt q\u00eb i kan\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb Jugosllavi. Ata nga dita n\u00eb dit\u00eb kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb pritje p\u00ebr ribashkimin e tyre n\u00eb tok\u00ebn italiane.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Njohja me klerikun patriot Dom. Prek Ndrevashaj<\/strong><\/p>\n<p>Pjetri, gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb q\u00ebndrimit n\u00eb Itali, ka pas\u00eb fatin e mir\u00eb t\u00eb njihet me meshtarin e p\u00ebrkushtuar me t\u00eb gjith\u00eb emigrant\u00ebt shqiptar\u00eb pavar\u00ebsisht nga besimi n\u00eb Itali e ShBA, t\u00eb arratisurin nga Shqip\u00ebria Dom. Prek Ndervashaj. Ky meshtar edhe n\u00eb jet\u00ebn baritore kushtuar Krishtit, ka vijuar t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb ndihm\u00ebs i madh i emigrant\u00ebve t\u00eb hersh\u00ebm n\u00eb Detroit (Michigan), ka udh\u00ebhequr shpirt\u00ebrisht grigj\u00ebn e vet n\u00eb kish\u00ebn shqiptaro-amerikane \u201cZoja Pajtimore\u201d n\u00eb Beverly Hills. Kleriku, m\u00eb 1967-1968 ka bashk\u00ebkryesuar Komisionin e \u201cKonvent\u00ebs s\u00eb Gjenev\u00ebs\u201d n\u00eb Zvic\u00ebr.<\/p>\n<p>K\u00ebtu Dom. Ndrevashaj, bashk\u00ebpunoi me italianin Marco Ivero, q\u00eb ishte Kryetar i 18-t\u00eb shteteve, q\u00eb b\u00ebnin pjes\u00eb n\u00eb Konvent\u00ebn e Refugjat\u00ebve Politik\u00eb, t\u00eb ikur nga ish-vendet komuniste t\u00eb Evrop\u00ebs Qendrore e Lindore. N\u00eb saj t\u00eb kontributit t\u00eb tyre azilant\u00ebt politik\u00eb shqiptar\u00eb, shum\u00eb shpejt fituan t\u00eb drejt\u00ebn, p\u00ebr t\u00eb levizur lirsh\u00ebm n\u00eb drejtim t\u00eb shteteve t\u00eb tjera Per\u00ebndimore e ShBA-s\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00eb 1 n\u00ebntor 1967, pas dy muajsh e gjys\u00ebm familja Smalaj bashkohet n\u00eb Bari t\u00eb Italis\u00eb. Prind\u00ebrit e tij Kola e Tereza, ashtu dhe e reja Drania, nj\u00eb n\u00ebn\u00eb fisnike e burrnesh\u00eb me tre f\u00ebmij\u00ebt e vegj\u00ebl: Elizabet\u00ebn, Markun dhe Agen, ndjehen tashm\u00eb t\u00eb lumtur, se u ribashkuan n\u00eb bot\u00ebn e lir\u00eb.<\/p>\n<p>Sikur ta ket\u00eb jetuar tani, Pjetri shfleton kujtes\u00ebn e vet t\u00eb fresk\u00ebt dhe p\u00ebrmend me respekt e dhimbje gjyshin e Drandes, kelmendasin e mir\u00ebnjohur Ujk Mash Lek\u00ebn dhe kush\u00ebririn e saj vojvoden Gjon Sokol Lucin (t\u00eb fisit Rrukaj), t\u00eb cil\u00ebt ushtar\u00ebt komunist\u00eb i kan\u00eb marr\u00eb nga shtrati n\u00eb or\u00ebt e vona t\u00eb mbr\u00ebmjes n\u00eb \u201cem\u00ebr t\u00eb popullit\u201d (kur populli flinte gjum\u00eb) i kan\u00eb d\u00ebrguar n\u00eb mal, p\u00ebr t\u2019i pushkatuar barbarisht pa b\u00ebr\u00eb gjyq.<\/p>\n<p>Ishte pranvera e 1945, kur n\u00eb Kelmend xhelati Mehmet Shehu (mbi t\u00eb cilin r\u00ebndojn\u00eb male me kufoma t\u00eb ber\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Veriut), u betua gjat\u00eb ekspeditave nd\u00ebshkimore ushtarake, q\u00eb kryesonte n\u00eb Veriun \u201creaksionar\u201d, me nj\u00eb urretje latente, se: \u201cNuk do t\u00eb l\u00eb as nj\u00eb k\u00ebndez (gjel) q\u00eb t\u00eb k\u00ebndoj\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb vend t\u00eb gjelit, korbat k\u00ebrcyen vallen e p\u00ebrhershme mortore mbi kufomat, q\u00eb nuk u lejuan t\u2019i merrnin familjar\u00ebt e viktimave, por i lan\u00eb n\u00eb mes t\u00eb sheshit, q\u00eb hienat e rregjimit t\u00eb ushqehen p\u00ebr shum\u00eb vite me radh\u00eb n\u00eb m\u00ebnyn\u00eb e gatuar nga Mehmet Shehu dhe urdh\u00ebruar nga skenaristi dhe regjizori antigeg\u00eb Enver Hoxha.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Amerika nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr e p\u00ebrhershme e shqiptar\u00ebve<\/strong><\/p>\n<p>Pjetri me familje, nis\u00ebn me avion n\u00eb ShBA m\u00eb 28 shkurt 1968, ku mb\u00ebrrijn\u00eb n\u00eb aeroportin John F. Kennedy (JFK). Mbas 13 dit\u00ebve vijn\u00eb edhe prind\u00ebrit e tij Kola e Tereza.<\/p>\n<p>N\u00eb dit\u00ebt e para t\u00eb emigracionit, familja prej 7 antar\u00ebsh pritet nga dajat e Pjetrit e daja i Drand\u00ebs, mal\u00ebsori fisnik e bujar Tom\u00eb Pjet\u00ebr Pepaj, i cili kishte marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr garancin\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb tyre n\u00eb ShBA.<\/p>\n<p>Asokohe, miqt\u00eb, shok\u00ebt dhe t\u00eb njoftur t\u00eb familjes Smalaj i b\u00ebjn\u00eb vizita, duke i uruar: \u201cT\u00eb marrt\u00eb Amerika me t\u00eb mir\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Si \u00e7do njeri, kujton Pjetri pas 50 vitesh n\u00eb emigracionin e hidhur, se \u201cv\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb kan\u00eb qen\u00eb pjes\u00eb e jet\u00ebs son\u00eb\u201d. Ata marrin nj\u00eb banes\u00eb me qira dhe mbas nj\u00eb jave hyn\u00eb n\u00eb pun\u00eb.<\/p>\n<p>ShBA, ishin angazhuar n\u00eb luft\u00ebn e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb Vietnamit, p\u00ebr p\u00ebrmbysjen e komunizmit dhe pun\u00ebsimi nuk ishte problem.<\/p>\n<p>N\u00eb fillim, pun\u00ebsohet n\u00eb nj\u00eb uzin\u00eb armatimesh n\u00eb Queens t\u00eb NY si pun\u00ebtor\u00eb, nd\u00ebrsa gruaja e tij Drania, futet si pun\u00ebtore n\u00eb nj\u00eb bank\u00eb amerikane n\u00eb Manhattan, ku edhe sot mbas 36 vitesh \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin vendpune. Viti 1969, do ta gjej\u00eb Pjetrin t\u00eb pun\u00ebsuar n\u00eb fabrik\u00ebn \u201cSTIL-MAN\u201d n\u00eb Bronx, ku punon 3 vjet.<\/p>\n<p>M\u00eb 1973, fillon t\u00eb punoj\u00eb si centralist, n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb t\u00eb madh familjar\u00ebsh, ku punon p\u00ebr 25 vjet. Gjat\u00eb jet\u00ebs n\u00eb ShBA, m\u00eb 22 shkurt 1973, familja e tij shtohet me nj\u00eb djal\u00eb, q\u00eb e pag\u00ebzojn\u00eb me emrin Vasel\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Aktiviteti fetar e atdhetar<\/strong><\/p>\n<p>Pjetri, kujton gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb q\u00ebndrimit n\u00eb Itali m\u00eb 1967, miqt\u00eb e idealeve antikomuniste. Ai p\u00ebrmend me respekt t\u00eb madh, bisedat e takimet me njeriun e Der\u00ebs s\u00eb Kapidanit t\u00eb Mirdit\u00ebs antikomunistin konseguent Pjet\u00ebr Ndue Gjomarkun e Zef Shytin, t\u00eb cil\u00ebt k\u00ebrkonin t\u00eb organizonin emigrant\u00ebt politik\u00eb shqiptar\u00eb n\u00eb nj\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb fuqishme kund\u00ebr rregjimit komunist. Pjetri, ka qendruar shum\u00eb pran\u00eb mikut t\u00eb tij klerikut t\u00eb nderuar Dom. Prek Ndrevashaj, q\u00eb ishte dhe \u00ebsht\u00eb mik i familjes.<\/p>\n<p>N\u00eb kampin e Triestes dhe t\u00eb Capo-s n\u00eb Casserta, ai e familja ndjekin si p\u00ebrher\u00eb m\u00eb nj\u00eb devocion ritet fetare, duke marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb mesh\u00ebt dhe lutjet p\u00ebr popullin shqiptar, q\u00eb po masakrohej nga regjimi ateist, q\u00eb i kishte shpall\u00eb luft\u00eb fes\u00eb dhe klerik\u00ebve katolik\u00eb, duke e quajtur edhe me Kushtetut\u00eb veten si \u201cvendi i vet\u00ebm ateist n\u00eb bot\u00eb\u201d, ku nd\u00ebr t\u00eb tjera thuhej, se: \u201cFeja \u00ebsht\u00eb opium p\u00ebr popullin\u201d.<\/p>\n<p>Atij i vinte keq nga lajmet e makabre, q\u00eb mb\u00ebrrinin n\u00eb kampet ku jetonin emigrant\u00ebt politik\u00eb shqiptar\u00eb n\u00eb Itali. Me nj\u00eb interesim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb d\u00ebgjonte emisionet n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, q\u00eb emetonte rregullisht Radio-Vatikani. Midis shum\u00eb p\u00ebrshtypjeve, ai p\u00ebrmend shembullin m\u00eb ekstrem, q\u00eb pati jehon\u00eb t\u00eb madhe, vrasja e klerikut martir Dom. Shtjefen Kurti.<\/p>\n<p>P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, besimtari Smalaj, takohet n\u00eb Rom\u00eb me At Daniel Gje\u00e7aj OFM (1913-2003), ku bisedojn\u00eb shpesh p\u00ebr gjendjen e klerit katolik n\u00eb Shqip\u00ebri. Miq\u00ebsia e tyre rritet dhe n\u00eb shenj\u00eb respekti frati i kulturuar i dhuron librin e shkruar nga profesori i tij i madh Pader Anton Harapi OFM (1888-1946), p\u00ebr t\u00eb cilin ishte p\u00ebrkujdesur vet\u00eb p\u00ebr ta botuar n\u00eb Rom\u00eb (me shpenzimet personale) me titull: \u201cAndrra e Pretashit\u201d.<\/p>\n<p>M\u00eb 1968, n\u00eb p\u00ebrkujtim t\u00eb 500-vjetorit t\u00eb vdekjes s\u00eb Heroit Nacional Gjergj Kastriotit, n\u00eb Rom\u00eb zhvillohet nj\u00eb ceremoni madh\u00ebshtore.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smajlaj dhe papa\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2019\/pjeter_kole_smajlaj_papa.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>N\u00eb takimin e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb Vatikan, mes lot\u00ebve dhe g\u00ebzimit t\u00eb pap\u00ebrshkruar, ku ishin t\u00eb pranish\u00ebm t\u00eb gjith\u00eb bashk\u00ebatdhetar\u00ebt q\u00eb ndodheshin n\u00eb Itali, Pjetri, pati fatin, nderin, k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb e privilegjin t\u00eb prit\u00ebn n\u00eb nj\u00eb audienc\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb nga Papa Pali VI. Ai, e kujton k\u00ebt\u00eb takim, si nj\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb emocionale dhe shpirt\u00ebrore dhe si nj\u00eb kuraje q\u00ebndrese t\u00eb bashkuar me shpres\u00ebn dhe besimin n\u00eb Zotin, se nj\u00eb dit\u00eb edhe Atdheu yn\u00eb Shqip\u00ebria do t\u00eb lirohet nga prangat e rob\u00ebris\u00eb komunisto-ateiste.<\/p>\n<p>P\u00ebr pos t\u00eb tjerave Papa u tha shqiptar\u00ebve: \u201cN\u00ebse nuk do t\u00eb ekzistonte sht\u00ebpia dhe q\u00ebndresa e madhe q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb Dera e Kapidanit t\u00eb Mirdit\u00ebs kundra Perandoris\u00eb Otomane, Shqip\u00ebria nuk do t\u00eb ekzistonte\u201d. K\u00ebt\u00eb audienc\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Selin\u00eb e Shenjt\u00eb e pasqyroi gjer\u00ebsisht edhe Radio Vatikani n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe dhe e p\u00ebrditshmja, gazeta zyrtare e Vatikanit n\u00eb gjuh\u00ebn italiane \u201cL\u2019Ossevartore Romano\u201d.<\/p>\n<p>M\u00eb 1968, p\u00ebrsonazhi yn\u00eb ka fatin e mir\u00eb t\u00eb takohet me intelektualin e shkrimtarin e shquar dhe ish Ministrin e Arsimit prof. Ernest Koliqin dhe ish Kryeministrin e Shqip\u00ebris\u00eb Shefqet Verlacin n\u00eb Rom\u00eb.<\/p>\n<p>Pjetri i shoq\u00ebruar nga dy shok\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb tij e pyesin Prof. Koliqin rreth mallit p\u00ebr vendlinjen dhe t\u00eb \u201cardhmen\u201d e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00ebn rregjimin komunist. Profesori, me nj\u00eb qet\u00ebsi u tha: \u201cSe ne o vllaz\u00ebn t\u00eb mi shqyptar, dim se \u00e7ka ka ken Shqypnia, se p\u00ebr t\u2019ardhmen nuk mund ta din kerkush\u2026\u201d.<br \/>\nP\u00ebr pak koh\u00eb, Pjetri me familje q\u00ebndron n\u00eb qet\u00ebsin\u00eb e vet, larg problemeve t\u00eb komunitetit t\u00eb vog\u00ebl shqiptar, meqen\u00ebse ishte I ri dhe ende nuk e njihte mjedisin shqiptar. Ai k\u00ebrkonte q\u00eb t\u00eb stabilizohej me pun\u00ebsime m\u00eb t\u00eb mira etj.<\/p>\n<p>M\u00eb 1969, ai takohet p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb me nacionalistin e shquar legalist Abaz Kupin, ku, ai i tregonte Pjetrit t\u00eb ri n\u00eb mosh\u00eb, se si forcat nacionaliste i b\u00ebn\u00eb nj\u00eb rezistenc\u00eb t\u00eb madhe pushtimit t\u00eb zi fashist t\u00eb vendit ton\u00eb m\u00eb 7 Prill 1939.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin vit n\u00eb n\u00ebntor, n\u00eb nj\u00eb dark\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb p\u00ebrkujtim t\u00eb 28 N\u00ebntorit t\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb dhe \u00c7lirimit t\u00eb vendit nga pushtuesit e huaj, n\u00eb Manhattan NY, \u201cKomiteti Shqipnia e Lir\u00eb\u201d, p\u00ebr \u00e7do vit kremtonte fest\u00ebn nacionale me bashk\u00ebatdhetar\u00ebt e vet.<\/p>\n<p>K\u00ebtu Pjetri, ka fatin e mir\u00eb t\u00eb njihet me ing. Xhafer Deven ish-Ministrin e Brendsh\u00ebm dhe qysh nga viti 1962, ishte Kryetar i Organizat\u00ebs Nacionaliste \u201cLidhja Shqiptare e Prizrenit\u201d n\u00eb m\u00ebrgim, me qend\u00ebr n\u00eb New York dhe d\u00ebg\u00ebt n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Ai \u00ebsht\u00eb marr\u00eb nj\u00ebkohsisht edhe me organizimin e parashutist\u00ebve nga Kosova p\u00ebr t\u00eb rr\u00ebzuar rregjimin komunist n\u00eb Shqip\u00ebri, por q\u00eb dihet nga burimet historike se ato jan\u00eb trathtuar qysh n\u00eb aj\u00ebr nga agjenti i dyfisht\u00eb Kim Philby, q\u00eb punonte p\u00ebr Per\u00ebndimin dhe Lindjen nj\u00ebkohsisht. Si gjithnj\u00eb tem\u00eb e shqt\u00ebsimeve t\u00eb tyre ka qen\u00eb Kosova e rob\u00ebruar nga sllav\u00ebt serb\u00eb dhe Shqip\u00ebria e tejlodhur nga rregjimi komunist, etj.<\/p>\n<p>Ai ka marr\u00eb pjes\u00eb shpesh n\u00eb takimet midis ing. Xhafer Ded\u00ebs dhe mons. dr. Zef Oroshit (1912-1989), i cili shkonte shpesh p\u00ebr ta takuar meshtarin n\u00eb kish\u00ebn katolike shqiptaro-amerikane n\u00eb New York.<\/p>\n<p>P\u00ebr Pjetrin, mons. Oroshi mbetet kleriku i nderuar i popullit dhe bir besnik i vendlindjes s\u00eb vet Oroshit t\u00eb Mirdit\u00ebs, si pasues i denj\u00eb i trinomit \u201cFe-Atdhe-P\u00ebrparim\u201d dhe nj\u00eb nd\u00ebr nacionalist\u00ebt e vendosur, q\u00eb me pushk\u00eb n\u00eb dor\u00eb n\u00eb malet e Shqip\u00ebris\u00eb iu kund\u00ebrvu rregjimit komunist dhe nuk pranoi asnj\u00ebher\u00eb, q\u00eb n\u00eb kish\u00eb t\u00eb hynte flamuri i Gjergj Kastriotit i p\u00ebrdhosur nga ylli bolshevik rus.<\/p>\n<p>Ai kujton, se qysh n\u00eb fillim t\u00eb vitit 1962 Dom. Zef Oroshi (sikurse e th\u00ebrrisnin t\u00eb gjith\u00eb), ka th\u00ebn\u00eb mesh\u00ebn e par\u00eb n\u00eb Bruklyn (NY), mes besimtar\u00ebve t\u00eb pakt\u00eb shqiptar\u00eb. N\u00eb \u00e7do dit\u00eb diele t\u00eb muajit n\u00ebntor (pavar\u00ebsisht, n\u00ebse i binte ose jo q\u00eb t\u00eb ishte Dita e Pavar\u00ebsis\u00eb), Mons. Oroshi \u00e7onte mesh\u00eb drite p\u00ebr heronjt\u00eb e t\u00eb gjith\u00eb kohrave, n\u00eb p\u00ebrkujtim dhe nderim p\u00ebr historin\u00eb e lasht\u00eb t\u00eb popullit shqiptar.<\/p>\n<p>Gjithashtu nj\u00eb mik i ngusht\u00eb i Mons. Oroshit dhe Pjetrit ka qen\u00eb Prof. Rexhep Krasniqi, kryetar i \u201cKomitetit Shqipnia e Lir\u00eb\u201d, ku vet\u00eb profesor Krasniqi ishte risjell\u00eb p\u00ebrmes CIA-s nga Australia n\u00eb ShBA, p\u00ebr t\u00eb organizuar grupet antikomuniste n\u00eb emigracion.<\/p>\n<p>Ndryshe nga nacionalist\u00ebt n\u00eb emigracion, p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e p\u00ebrhersh\u00ebm t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb pran\u00eb selis\u00eb s\u00eb OKB-s\u00eb, p\u00ebrmes papagall\u00ebve besnik kremtonin \u201c\u00e7lirimin\u201d e vendit m\u00eb 29 n\u00ebntor n\u00eb nj\u00eb dat\u00eb me siamez\u00ebt komunist\u00eb t\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb askohe, q\u00eb ishin nj\u00ebherazi edhe kolonizator\u00ebt shekullor\u00eb n\u00eb Kosov\u00ebn martire.<\/p>\n<p>Pas viteve 1970, Pjetri futet n\u00eb gjirin e l\u00ebvizjes antikomuniste n\u00eb ShBA, duke zhvilluar biseda t\u00eb ngrohta me p\u00ebrsonalitete t\u00eb njohura shqiptare q\u00eb kishin mundur t\u00eb largoheshin nga ferri komunist i Shqip\u00ebria e Kosova.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, tregon Pjetri p\u00ebr bariun e tij shpirt\u00ebror meshtarit, i duhej me than\u00eb mesh\u00eb n\u00eb Arthur Avenue, n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb 8-vje\u00e7are p\u00ebr besimtar\u00ebt e pakt\u00eb asokohe. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb dyt\u00eb shqiptar\u00ebt shohin mesh\u00eb n\u00eb Fordam University Catholic, mbasi nuk ishte e mundur t\u00eb vijohen sh\u00ebrbesat fetare n\u00eb vendin e m\u00ebparsh\u00ebm.<\/p>\n<p>At\u00ebher\u00eb Monsinjori (q\u00eb ishte meshtar i em\u00ebruar p\u00ebr sh\u00ebrbesa fetare n\u00eb St. Raymond n\u00eb East Tremont n\u00eb Bronx New York), megjith\u00ebse \u00e7onte mesh\u00eb n\u00eb kish\u00ebn amerikane, ai gjithnj\u00eb me shpirt e zem\u00ebr rrinte pran\u00eb komunitetit katolik shqiptar.<\/p>\n<p>Pjetri shton: \u201c<em>Nji dit Dom. Zefi, gjat\u00eb nji bisede tregon, se disa shqiptar shkojn tek meshtari, p\u00ebr t\u2019i krye nji sh\u00ebrbim fetar, n\u00eb kishen amerikane, ku ai \u00e7onte meshen. Pasi p\u00ebrfundon ritin, disa meshtar amerikan i thon: \u201cSi mundesh ti me u marr vesht me kto gjind kshtu?!\u201d Ai u tha, se: \u201cHeroi yn\u00eb Nacional Gjergj Kastrioti, nuk e bani luften 25 vjet me rradh\u00eb as me serb, as me italian etj., por me bashkatdhetart e vet e ka ba luften \u00e7lirimtare e ka ngallnjye gjithmon<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebrs\u00ebri nj\u00eb dit\u00eb tjet\u00ebr, disa besimtar\u00eb iu ankuan meshtarit Dr. Oroshit, q\u00eb t\u00eb mendojm\u00eb s\u00eb bashku p\u00ebr nj\u00eb kish\u00eb katolike, p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt, mbasi ajo do t\u00eb jet\u00eb sht\u00ebpia e p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrkushtuar lutjet Zotit dhe halleve t\u00eb shumta n\u00eb emigracion.<\/p>\n<p>Ai, fal\u00eb shpirtit t\u00eb inisiativ\u00ebs dhe besimit q\u00eb kishte n\u00eb vetvete dhe popullin e devotsh\u00ebm n\u00eb fen\u00eb e Krishtit, menj\u00ebher\u00eb iu p\u00ebrgjigj me k\u00ebto fjal\u00eb: \u201c<em>P\u00ebr Kresht (Krisht), ata po na bajn nder, se do t\u2019detyrona me ble kishen ton<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Dhe m\u00eb 25 dhjetor 1969, u realizua d\u00ebshira e madhe e klerikut t\u00eb p\u00ebrkushtuar n\u00eb trinomin &#8220;Fe-Atdhe-Perparim\u201d, ku u tha edhe mesha e par\u00eb n\u00eb nat\u00ebn e shenjt\u00eb t\u00eb Kshnellave\u2026<\/p>\n<p>Pjetri, ka qen\u00eb gjithnj\u00eb i devotsh\u00ebm m\u00eb lutjet p\u00ebr fest\u00ebn e \u201cZoj\u00ebs s\u00eb Shkodr\u00ebs\u201d, Pajtore e qytetit m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb me t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr e vendosur n\u00eb kish\u00ebn rr\u00ebz\u00eb k\u00ebshtjell\u00ebs \u201cRozafat\u201d. Ajo njihet si pajtore p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb mergimtar\u00ebt shqiptar\u00eb qysh prej vitit 1467, ku edhe kisha merr emrin e saj, nj\u00eb vit para vdekjes s\u00eb Gjergj Kastriotit.<\/p>\n<p>Fugurja e Saj, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb mrekullueshme shkon n\u00eb qytetin e Gennazano-s n\u00eb Itali, 45 kilometra larg Rom\u00ebs. \u00c7do pap\u00eb, q\u00eb zgjidhet n\u00eb fronin e lart\u00eb papanor, lutjet e para si ipeshk\u00ebv i kish\u00ebs s\u00eb sh\u00ebn Pjetrit i b\u00ebn me p\u00ebrshpirt\u00ebri n\u00eb gjunj para fugur\u00ebs adhuruese t\u00eb \u201cZoj\u00ebs s\u00eb Shkodr\u00ebs\u201d, nj\u00eb privilegj e k\u00ebnaq\u00ebsi q\u00eb e ndjejn\u00eb prej shekujsh t\u00eb gjith\u00eb besimtar\u00ebt katolik shqiptar kudo n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebtu Pjetri dhe besmitar\u00ebt e tjer\u00eb, shpesh kan\u00eb qen\u00eb peligrin\u00eb t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm, duke th\u00ebn\u00eb rruzaren, p\u00ebr familjet e tyre dhe lirin\u00eb e popullit shqiptar nga rregjimi atesto-komunist. Ai merr pjes\u00eb si besimtar n\u00eb Shtegtimin e vitit 1988 nga New York-u n\u00eb drejtim t\u00eb Vatikanit, p\u00ebr t\u2019u takuar me Papa Gjon Pali II. N\u00eb peligrinazh ishin 105 shqiptaro-amerikan\u00eb, t\u00eb kryesuar nga dy barinjt\u00eb shpirt\u00ebror Dom. Rrok Mirdita dhe z\/famullitari Dom. Pjet\u00ebr Popaj.<\/p>\n<p><em>M\u00eb 1989 Pjetri s\u00eb bashku me grupin prej 75 besimtar\u00ebsh mor\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb Shtegtarin\u00eb drejt \u201cTok\u00ebs s\u00eb Shenjt\u00eb\u201d n\u00eb Jeruzalem. P\u00ebrs\u00ebri m\u00eb 1995, p\u00ebr t\u00eb dyt\u00ebn her\u00eb s\u00ebbashku me djalin e vog\u00ebl Vaselin, ai rishkon n\u00eb Rom\u00eb p\u00ebr t\u2019u takuar n\u00eb audienc\u00eb me Papa Gjon Palin II, k\u00ebt\u00eb mik t\u00eb madh t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebve. N\u00eb Shtegtimin n\u00eb Selis\u00eb s\u00eb Shenjt\u00eb ishin 54 besimtar\u00eb t\u00eb udh\u00ebhequr si p\u00ebrher\u00eb nga bariu shpirt\u00ebror kleriku i nderuar Dom. Pjet\u00ebr Popaj. 5 vjet m\u00eb von\u00eb, Pjetri niset n\u00eb Shtegtimin m\u00eb t\u00eb madh, duke kaluar n\u00ebp\u00ebr 5 shtetet m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb Evrop\u00ebs<\/em> (<em>Lond\u00ebr, vendin e shenjt\u00eb t\u00eb \u201cZoj\u00ebs Lourde\u201d n\u00eb Franc\u00eb, \u201cZoj\u00ebs Fatima\u201d n\u00eb Portugali, n\u00eb Spanj\u00eb dhe Genezzanno<\/em>).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Klajd Kapinova Diaspora n\u00eb pasqyr\u00eb Vitet e para t\u00eb shekullit XXI, n\u00eb gjirin e komunitetit t\u00eb madh shqiptaro amerikan\u00eb, jan\u00eb shoq\u00ebruar me botimin e librave, shkrimeve n\u00eb form\u00eb dossier-ve, q\u00eb i kushtohen emigrant\u00ebve t\u00eb par\u00eb ose atyre q\u00eb ende jetojn\u00eb e punojn\u00eb n\u00eb shtete t\u00eb ndryshme t\u00eb ShBA-s\u00eb. Rendia pas k\u00ebrkimeve serioze dhe t\u00eb thell\u00ebsishme [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":47144,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-47142","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Historia 65-vje\u00e7are e arratisjes nga Shqip\u00ebria t\u00eb emigrantit politik Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smajlaj - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Historia 65-vje\u00e7are e arratisjes nga Shqip\u00ebria t\u00eb emigrantit politik Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smajlaj - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Klajd Kapinova Diaspora n\u00eb pasqyr\u00eb Vitet e para t\u00eb shekullit XXI, n\u00eb gjirin e komunitetit t\u00eb madh shqiptaro amerikan\u00eb, jan\u00eb shoq\u00ebruar me botimin e librave, shkrimeve n\u00eb form\u00eb dossier-ve, q\u00eb i kushtohen emigrant\u00ebve t\u00eb par\u00eb ose atyre q\u00eb ende jetojn\u00eb e punojn\u00eb n\u00eb shtete t\u00eb ndryshme t\u00eb ShBA-s\u00eb. Rendia pas k\u00ebrkimeve serioze dhe t\u00eb thell\u00ebsishme [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-11-20T07:17:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-11-20T07:18:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/rugova_me_pjeter_smajlaj.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1050\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"39 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"Historia 65-vje\u00e7are e arratisjes nga Shqip\u00ebria t\u00eb emigrantit politik Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smajlaj\",\"datePublished\":\"2019-11-20T07:17:58+00:00\",\"dateModified\":\"2019-11-20T07:18:01+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\\\/\"},\"wordCount\":7745,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/11\\\/rugova_me_pjeter_smajlaj.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\\\/\",\"name\":\"Historia 65-vje\u00e7are e arratisjes nga Shqip\u00ebria t\u00eb emigrantit politik Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smajlaj - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/11\\\/rugova_me_pjeter_smajlaj.jpg\",\"datePublished\":\"2019-11-20T07:17:58+00:00\",\"dateModified\":\"2019-11-20T07:18:01+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/11\\\/rugova_me_pjeter_smajlaj.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/11\\\/rugova_me_pjeter_smajlaj.jpg\",\"width\":800,\"height\":1050,\"caption\":\"Rugova me Pjeter Smajlaj\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Historia 65-vje\u00e7are e arratisjes nga Shqip\u00ebria t\u00eb emigrantit politik Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smajlaj\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Historia 65-vje\u00e7are e arratisjes nga Shqip\u00ebria t\u00eb emigrantit politik Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smajlaj - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Historia 65-vje\u00e7are e arratisjes nga Shqip\u00ebria t\u00eb emigrantit politik Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smajlaj - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Klajd Kapinova Diaspora n\u00eb pasqyr\u00eb Vitet e para t\u00eb shekullit XXI, n\u00eb gjirin e komunitetit t\u00eb madh shqiptaro amerikan\u00eb, jan\u00eb shoq\u00ebruar me botimin e librave, shkrimeve n\u00eb form\u00eb dossier-ve, q\u00eb i kushtohen emigrant\u00ebve t\u00eb par\u00eb ose atyre q\u00eb ende jetojn\u00eb e punojn\u00eb n\u00eb shtete t\u00eb ndryshme t\u00eb ShBA-s\u00eb. Rendia pas k\u00ebrkimeve serioze dhe t\u00eb thell\u00ebsishme [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2019-11-20T07:17:58+00:00","article_modified_time":"2019-11-20T07:18:01+00:00","og_image":[{"width":800,"height":1050,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/rugova_me_pjeter_smajlaj.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"39 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"Historia 65-vje\u00e7are e arratisjes nga Shqip\u00ebria t\u00eb emigrantit politik Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smajlaj","datePublished":"2019-11-20T07:17:58+00:00","dateModified":"2019-11-20T07:18:01+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/"},"wordCount":7745,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/rugova_me_pjeter_smajlaj.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/","name":"Historia 65-vje\u00e7are e arratisjes nga Shqip\u00ebria t\u00eb emigrantit politik Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smajlaj - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/rugova_me_pjeter_smajlaj.jpg","datePublished":"2019-11-20T07:17:58+00:00","dateModified":"2019-11-20T07:18:01+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/rugova_me_pjeter_smajlaj.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/rugova_me_pjeter_smajlaj.jpg","width":800,"height":1050,"caption":"Rugova me Pjeter Smajlaj"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/historia-65-vjecare-e-arratisjes-nga-shqiperia-te-emigrantit-politik-pjeter-kole-smajlaj\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Historia 65-vje\u00e7are e arratisjes nga Shqip\u00ebria t\u00eb emigrantit politik Pjet\u00ebr Kol\u00eb Smajlaj"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47142","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47142"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47142\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}