Shkruan: Lek\u00eb Mrijaj<\/b><\/p>\n
Ky lib\u00ebr i autorit Pjeter Nikolla, studiues dhe krijues letrar i cili ka botuar mbi 20 e sa libra t\u00eb zharneve t\u00eb ndryshme n\u00eb proz\u00eb e n\u00eb poezi, shkrimtar dhe publicist i njohur, i kushtohet gjenealogjis\u00eb dhe etimologjis\u00eb t\u00eb ngjarjeve madhore historike, t\u00eb Mirdit\u00ebs, Kurbinit dhe Lugut t\u00eb Drinit Kosov\u00eb. Nd\u00ebrmarrja e k\u00ebtij studimi d\u00ebshmon prirjen dhe p\u00ebrkushtimin e tij p\u00ebr t’u marr\u00eb me fenomene tejet t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme historike dhe etnokulturore q\u00eb i bashkon dhe i v\u00ebllaz\u00ebron njer\u00ebzit. Ky lib\u00ebr \u00ebsht\u00eb strukturuar n\u00eb disa kapituj p\u00ebrmbajt\u00ebsor q\u00eb ruajn\u00eb nj\u00eb kronologji ngjarjesh historike, t\u00eb lidhjes etnologjike t\u00eb tre krahinave, nj\u00eb fenomen i pa studiuar e hulumtuar nga studiuesit e historian\u00ebt tan\u00eb.<\/p>\n
Autori Pjet\u00ebr Nikolla, \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr t\u00eb rrall\u00ebt studiues e historian, i cili arrin t\u00eb zgjedh\u00eb tema me subjekte me pesh\u00eb dhe me vlera t\u00eb pakrahasueshme. K\u00ebshtu ka zgjedhur e shkruar librat me subjekte: \u201dMirdita dhe Identiteti komb\u00ebtar\u201d (i p\u00ebrkthyer anglisht), librin: \u201cTrojet e Dardan\u00ebve\u201d, (i p\u00ebrkthyer anglisht), \u201cLidhja Gjenealogjike Kosov\u00eb-Mirdit\u00eb\u201d, \u201cE v\u00ebrteta e mitologjis\u00eb Pellazgo-ilire\u201d (pjesa e I dhe II), etj. dhe tani, librin me subjekt, \u201cLidhja Etnologjike, Mirdit\u00eb, Kurbin dhe Lugu i Drinit Kosov\u00eb\u201d.<\/p>\n
Kjo tregon thell\u00ebsin\u00eb e mendimit t\u00eb autorit p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrzgjedhur subjekte t\u00eb arrira shkencore, duke vizionuar dijet me lustrim anatomik, nisur nga kreativiteti si produkt i sh\u00ebnuar nga imagjinata! Drita Pelingu, aktore, q\u00eb \u00ebsht\u00eb Ikona e teatrit dhe kinemas\u00eb shqiptare shkruan: \u201cAktori nuk ka \u00e7\u2019t\u00eb b\u00ebj\u00eb n\u00eb nj\u00eb film pa skenar\u00eb t\u00eb mir\u00eb. \u201cK\u00ebshtu nuk mund t\u00eb arrihen vepra t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb shkruara, pa nj\u00eb subjekt t\u00eb gjetur mir\u00eb. Sa m\u00eb i zgjedhur subjekti, aq m\u00eb hap\u00ebsir\u00eb ka autori p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb vep\u00ebr me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb dobishme e madhore. K\u00ebtu \u00ebsht\u00eb ve\u00e7antia e k\u00ebtij libri, k\u00ebtu jan\u00eb vlerat e jasht\u00ebzakonshme dhe tejet t\u00eb dobishme q\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij libri b\u00ebhet e njohur lidhja e gjakut q\u00eb i bashkon njer\u00ebzit, dhe nd\u00ebrlidh ndihm\u00ebn e bashk\u00ebpunimin reciprok, v\u00ebllaz\u00ebror dhe miq\u00ebsor q\u00eb \u00ebsht\u00eb vler\u00eb e shtuar njer\u00ebzore.<\/p>\n
Duke ndjer\u00eb thell\u00eb vlerat shum\u00ebdimensionale t\u00eb k\u00ebtij libri dhe nd\u00ebrtimin studimor n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shkencore, t\u00eb v\u00ebrtetuara me referime nga studiues dhe historian, albanolog tan\u00eb dhe t\u00eb huaj, bazuar edhe n\u00eb gjetjet arkeologjike dhe n\u00eb mendimin shkencor t\u00eb historian\u00ebve n\u00eb Shqip\u00ebri e n\u00eb Kosov\u00eb, arrim\u00eb n\u00eb konkluzionin se, libri i autorit Pjeter Nikolla \u00ebsht\u00eb nj\u00eb monument i vlerave historike dhe etnkokulturore t\u00eb lidhjes s\u00eb gjakut e v\u00ebllaz\u00ebrive n\u00eb trojet tona shqiptare. Ky lib\u00ebr \u00ebsht\u00eb i ndar\u00eb n\u00eb tre kapituj: Lidhje vlerash dhe gjaku t\u00eb Mirdit\u00ebs, Kurbinit dhe t\u00eb Lugut t\u00eb Drinit Kosov\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb kapitullin e par\u00eb, \u201cMirdita Krenari Shqiptare\u201d, p\u00ebr t\u00eb realizuar e zbardhur gjith\u00e7ka i \u00ebsht\u00eb dashur autorit t\u2019i shkel\u00eb e t\u00eb shtegtoj\u00eb t\u00eb gjitha fshatrat e Mirdit\u00ebs p\u00ebr t\u00eb zbuluar gjenealogjin\u00eb e mirditor\u00ebve q\u00eb jan\u00eb fisi i famsh\u00ebm i Pirust\u00ebve, i cili q\u00eb para er\u00ebs s\u00eb re njihet p\u00ebr guxim, trim\u00ebri e mos n\u00ebnshtrim ndaj romak\u00ebve, ishin t\u00eb fundit Ilirian q\u00eb i rezistuan romak\u00ebve deri n\u00eb shek. IX t\u00eb er\u00ebs son\u00eb, n\u00ebn udh\u00ebheqjen e prij\u00ebsit t\u00eb tyre Bato i Disidiat\u00ebve. Autori pasqyron n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr vler\u00ebsimet e jasht\u00ebzakonshme t\u00eb personaliteteve t\u00eb larta t\u00eb kultur\u00ebs shqiptare si\u00e7 jan\u00eb: Lidhje etnologjike Mirdit\u00eb, Kurbin dhe Lugu i Drinit (Kosov\u00eb) shkrimtari i madh Ismail Kadare, Prof, Dr. Lisien Bashkurti, Dr, Moikom Zeqo, Prof. Dr. Jorgo Bulo, Ernest Koliqi, Abati i Mirdit\u00ebs, Pjet\u00ebr Zarishti, i madhi poet, At Gjergj Fishta etj.<\/p>\n
Mbishkrimi epigrafik i gjetur n\u00eb G\u00ebziq t\u00eb Mirdit\u00ebs tregon se Dhimitri i Arb\u00ebrit nd\u00ebrtoi nj\u00eb katedrale t\u00eb madhe q\u00eb e la si trash\u00ebgim e q\u00eb n\u00eb at\u00eb mbishkrim thuhet se ishte Komb i Denj\u00eb, th\u00ebnie kjo e nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb jasht\u00ebzakonshme! N\u00eb vazhdim t\u00eb k\u00ebtij kapitulli, autori ka argumentuar prejardhjen e pirust\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb dardan dhe mirditor, me referime, duke filluar nga Ptolemeu, gjeograf i njohur i shek II-t\u00eb, q\u00eb i vendos Pirust\u00ebt n\u00eb lindje t\u00eb Durr\u00ebsit, e q\u00eb i p\u00ebrket territoreve t\u00eb Kurbinit, Lezh\u00ebs, Mirdit\u00ebs, nj\u00eb pjes\u00eb e Matit, vazhdon n\u00eb Kuk\u00ebs dhe deri n\u00eb Gjakov\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb edhe sot territor i njohur i Pirust\u00ebve. Shtjellohen gjithashtu l\u00ebvizjet e banor\u00ebve t\u00eb Mirdit\u00ebs, p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, nga Mirdita n\u00eb Lezh\u00eb, n\u00eb Kurbin, n\u00eb Rrafshin e Dukagjinit e ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Lugun e Drinit n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb kapitullin e dyt\u00eb t\u00eb librit \u201cPopullsia e Kurbini, pasardh\u00ebse e fisit t\u00eb Pirust\u00ebve\u201d q\u00eb sipas t\u00eb dh\u00ebnave studimore autori prezanton etimologjin\u00eb e popullat\u00ebs dhe historikun e Kurbinit, ku pjesa m\u00eb e madhe e popullsis\u00eb s\u00eb Kurbinit jan\u00eb pasardh\u00ebs t\u00eb fisit t\u00eb pirust\u00ebve, ashtu sikurse, Mirdita. Treva e Kurbinit \u00ebsht\u00eb e banuar q\u00eb n\u00eb Lasht\u00ebsi e q\u00eb quhej Misia, m\u00eb von\u00eb u quajt Kurbin. Evidentimi i shum\u00eb Kalave t\u00eb k\u00ebsaj krahine, si Kalaja e Sebastes me qytetin e Divasve, Kalaja e fsheht\u00eb t\u00eb Sk\u00ebnderbeut, Kalaja e Pervizit n\u00eb Skuraj, e cila quhet edhe kalaja e Sk\u00ebnderbeut dhe Kalaja e Kok\u00eb Mal\u00e7it n\u00eb Skuraj, nd\u00ebrtimi i tyre tregon p\u00ebrpjekjet e popullsis\u00eb s\u00eb Kurbinit p\u00ebr tu mbrojtur nga pushtimet e huaja e ve\u00e7an\u00ebrisht nga pushtimi osman. K\u00ebtu pasqyrohen vlerat etnologjike dhe etnokulturore, t\u00eb k\u00ebsaj krahine, fiset e familjet m\u00eb n\u00eb z\u00eb t\u00eb Kurbinit dhe p\u00ebrb\u00ebrjen e popullsis\u00eb me t\u00eb ardhur nga Mirdiata.<\/p>\n
N\u00eb kapitullin e tret\u00eb, \u201cLugu i Drinit n\u00eb Kosov\u00eb, z\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb konsiderueshme n\u00eb vep\u00ebr, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se autori ia kushton t\u00eb kaluar\u00ebs historike dhe autoktonis\u00eb e popullat\u00ebs s\u00eb Rrafshit t\u00eb Dukagjinit, kryesisht ajo e Klin\u00ebs e Gjakov\u00ebs e shum\u00eb fshatrave dhe lokaliteteve t\u00eb k\u00ebtyre vendbanimeve. Aty jan\u00eb trajtuar karakteristikat pozitive n\u00eb k\u00ebt\u00eb trev\u00eb t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb popullsis\u00eb kund\u00ebr pushtuesve romak\u00eb, turq, s\u00ebrbo-malazez etj, popullsi e cila ruajti past\u00ebr traditat, gjuh\u00ebn, folklorin dhe etnografin\u00eb shqiptare, sfidoi asimilimin nga serb\u00ebt, islamizimin nga turqit dhe mbijetoi krenar n\u00eb trojet e veta shum\u00ebshekullore. Sllav\u00ebt dhe otoman\u00ebt autori i paraqet si pushtues t\u00eb eg\u00ebr dhe shum\u00ebshekullor t\u00eb k\u00ebtyre trevave, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb dhunuar, vrar\u00eb dhe persekutuar popullsin\u00eb, duke e d\u00ebbuar nga tokat e veta, dhe duke kolonizuar serb\u00eb e malazez p\u00ebr ti asimiluar, p\u00ebr t\u00eb zhdukur gjuh\u00ebn, besimin dhe traditat shqiptare.<\/p>\n
Autori n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr jep disa t\u00eb dh\u00ebna historike t\u00eb trev\u00ebs s\u00eb Rrafshit t\u00eb Dukagjinit, pasqyron disa fakte dhe d\u00ebshmi rreth Lidhjes shqiptare t\u00eb Prizrenit, m\u00eb 1878, formimin e Qeveris\u00eb s\u00eb p\u00ebrkohshme shqiptare n\u00eb Prizren m\u00eb 1881, Lidhjen e Pej\u00ebs m\u00eb 1899 etj. U intensifikuan p\u00ebrjekjet p\u00ebr arsim e dituri, t\u00eb cilat prezantohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb denj\u00eb si akte me r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr historiografin\u00eb shqiptare, p\u00ebr lidhjen dhe v\u00ebllaz\u00ebrimin e banor\u00ebve t\u00eb nj\u00eb gjaku, t\u00eb ndar\u00eb me kufij nga shovinist\u00ebt serb\u00eb. Prezantohet gjithashtu nj\u00eb studim etimologjik p\u00ebr 22 fshatra dhe 15 familje m\u00eb n\u00eb z\u00eb t\u00eb Lugut t\u00eb Drinit q\u00eb kan\u00eb lidhje gjenealogjike me v\u00ebllez\u00ebrit e tyre t\u00eb nj\u00eb gjaku n\u00eb Mirdit\u00eb, ardhjet e tyre nga Mirdita, ruajtjen e mbiemrave dhe lidhjet me vendorigjin\u00ebn e tyre.<\/p>\n
Ky studim nxjerr\u00eb n\u00eb pah t\u00eb argumentuar me shifra konkrete: periudh\u00ebn m\u00eb t\u00eb zez\u00eb, (pas pushtimit osman dhe islamizimit t\u00eb popullsis\u00eb) p\u00ebr Kosov\u00ebn, q\u00eb ishte kolonizimi serbo-malazez midis dy luft\u00ebrave bot\u00ebrore, p\u00ebr d\u00ebbimin me nj\u00eb plan racist terrori t\u00eb popullsis\u00eb nga tokat e veta dhe asimilimin e saj! Nga ana tjet\u00ebr dalin me shifra konkrete rikthimi masiv i dyfishuar i popullsis\u00eb n\u00eb tokat e veta dhe largimi i serb\u00ebve e malazez\u00ebve i dyfishuar n\u00eb koh\u00ebn e sundimit t\u00eb qeverisjes s\u00eb Titos, duke evituar ndikimin negativ europian t\u00eb vazhdimit p\u00ebr t\u00eb coptuar dhe aneksuar tokat shqiptare fqinj\u00ebve shovinist\u00eb!<\/p>\n
N\u00eb Lugun e Drinit, pothuajse t\u00eb gjitha fshatrat q\u00eb gravitojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb krahin\u00eb, si Krusheva e Vog\u00ebl, Krusheva e Madhe, Zllakuqani, Radulloci, Ranoci, Leskoci, Budisalci, Stupa, Jagoda dhe fshatra t\u00eb tjer\u00eb jan\u00eb t\u00eb populluar kryesisht me popullat\u00eb t\u00eb \u201cardhur\u201d nga Mirdita dhe sot k\u00ebt\u00eb krahin\u00eb e kan\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb \u201cMirdit\u00eb n\u00eb miniatur\u00eb\u201d, Mirdita e dyt\u00eb. Autori librin e p\u00ebrmbyll me arritjen e frym\u00ebs s\u00eb liris\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb trev\u00eb dhe n\u00eb Kosov\u00eb dhe perspektiv\u00ebn e k\u00ebsaj popullsie pas shum\u00eb shekujsh vuajtje dhe p\u00ebrpjekje p\u00ebr mbijetes\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb fund mund t\u00eb konstatojm\u00eb se ky lib\u00ebr kushtimisht plot\u00ebson pjes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb historis\u00eb q\u00eb ka munguar deri me sot dhe hap shtigje t\u00eb reja n\u00eb lidhjen e bashkimin e trojeve etnike shqiptare. Fotot japin interes dhe i shtojn\u00eb bukurin\u00eb librit. Autorit Pjet\u00ebr Nikolla i urojm\u00eb suksese t\u00eb m\u00ebtejme n\u00eb vazhdim\u00ebsi t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb fush\u00ebn e historis\u00eb dhe t\u00eb krijimtaris\u00eb letrare.<\/p>\n
Vlerat shum\u00ebdimensionale t\u00eb k\u00ebtij libri meritojn\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb posa\u00e7me dhe mb\u00ebshtetje nga institucionet kulturore shtet\u00ebrore t\u00eb Kosov\u00ebs dhe t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, \u00ebsht\u00eb me vlera q\u00eb t\u00eb p\u00ebrkthehet edhe n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaja. Ky lib\u00ebr mjaft i \u00e7muesh\u00ebm shpresojm\u00eb se do t\u00eb mir\u00ebpritet nga lexuesit, jo vet\u00ebm t\u00eb dy an\u00ebve t\u00eb kufirit, por edhe n\u00eb gjith\u00eb hap\u00ebsirat tona mbar\u00eb shqiptare.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Shkruan: Lek\u00eb Mrijaj Ky lib\u00ebr i autorit Pjeter Nikolla, studiues dhe krijues letrar i cili ka botuar mbi 20 e sa libra t\u00eb zharneve t\u00eb ndryshme n\u00eb proz\u00eb e n\u00eb poezi, shkrimtar dhe publicist i njohur, i kushtohet gjenealogjis\u00eb dhe etimologjis\u00eb t\u00eb ngjarjeve madhore historike, t\u00eb Mirdit\u00ebs, Kurbinit dhe Lugut t\u00eb Drinit Kosov\u00eb. Nd\u00ebrmarrja e […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":48878,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-48877","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"\n