{"id":49528,"date":"2020-01-04T23:08:41","date_gmt":"2020-01-04T22:08:41","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=49528"},"modified":"2020-01-05T08:33:21","modified_gmt":"2020-01-05T07:33:21","slug":"paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/","title":{"rendered":"PARAPRAKJA E PARAPRAKEVE N\u0401 LET\u0401RSIN\u0401 SHQIPE"},"content":{"rendered":"\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>(Rreth librit \u201cHyrje n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe\u201d, \u201cFaik Konica\u201d, Prishtin\u0451 2017)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\"><em>Duke sakrifikuar<\/em><br><em>thelb\u00ebsoren p\u00ebr t\u0451 fituar urgjenc\u00ebn,<\/em><br><em>ne p\u0451rfundojm\u0451 <\/em><br><em>tek harrimi i urgjenc\u00ebs s\u0451 thelb\u00ebsores,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\">(<strong>Edgar Morin. La methode, Ethique<\/strong>, 2004)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\"><em>K\u0451ta n\u0451nt\u0451 \u00e7el\u0451sa merri<\/em><br><em>Dhe shko deri n\u0451 stall\u0451,<\/em><br><em>Se aty i ke n\u0451nt\u2019kual<\/em><br><em>Zgjedhe cilin t\u0451 p\u0451lqen<\/em><br><em>N\u2019da\u00e7 t\u0451 bardhin, n\u2019da\u00e7 t\u2019p\u0451rhimin<\/em><br><em>N\u2019da\u00e7 all\u00e7in, n\u2019da\u00e7 dorin\u0451,<\/em><br><em>N\u2019 da\u00e7 vra\u00e7in, n\u2019da\u00e7 kullashin,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\">(Nga <strong>K\u0451nga e Kostandinit<\/strong>)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Fatmir Minguli <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Veprimintaria krijues letrare dhe shkencore e Anton Nik\u0451 Berish\u00ebs shtrihet n\u00eb disa fusha t\u00eb dijes. Nj\u00ebra nga pjes\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb dhe studimi i let\u0451rsis\u0451 gojore shqiptare, po krijimtarin\u00eb e vet e shtriu dhe e pasuroi dhe me veprat e artit t\u00eb fjal\u00ebs (romane dhe poezi p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb e t\u00eb rritur) dhe me studime p\u00ebr veprat e let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb shkruar, gj\u00eb q\u00eb d\u00ebshmohet me nj\u00eb varg punimesh dhe studime monografike kushtuar disa shkrimtar\u00ebve tan\u00eb m\u00eb t\u00eb shquar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Botimi i librit \u201c Hyrje n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451\ngojore shqipe\u201d t\u00eb Anton Nik\u0451 Berish\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u0451koh\u0451sisht dhe d\u00ebshmi dhe e profecis\u00eb\nmbi librat dhe studimet e m\u00ebpastajme t\u0451 tij. Intuitivisht ai iu drejtua t\u0451\npashkruar\u0451s, gojores dhe nj\u0451koh\u0451sisht qiellores, asaj q\u0451 nuk ekziston e shkruar diku, n\u0451\npergamene, shk\u0451mb, pllaka balte apo let\u0451r, asaj q\u0451 \u0451sht\u0451 e shkruar n\u0451 qiell.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kjo profeci e ka zanafill\u0451n n\u0451 vitin 1982<a href=\"#_ftn1\">[1]<\/a>,\ndometh\u0451n\u0451 nj\u0451zet e pes\u0451 vjet para se t\u0451 botohej libri q\u0451 po marr n\u0451 analiz\u0451.\nIshte redaktori i Entit t\u0451 teksteve dhe t\u0451 mjeteve m\u0451simore t\u0451 Kosov\u0451s, Shefqet\nRiza, i cili i k\u0451rkoi profesor Antonit, nj\u0451 projekt p\u0451r historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451\ngojore p\u0451r shkollat e mesme. Kjo ndodhi n\u0451 nj\u0451 koh\u0451 kur Anton Nik\u0451 Berisha kishte mbledhur bukur shum\u0451 materiale\nstudimore p\u0451r t\u2019i b\u0451r\u0451 ball\u0451 k\u0451saj k\u0451rkese. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Duhet th\u00ebn\u00eb se Anton Nik\u0451 Berisha nuk b\u0451ri vet\u0451m\nhistorin\u0451 e k\u0451saj let\u0451rsie gojore, por si\u00e7 thot\u0451 ai \u201cN\u00eb qen\u0451si libri u qaset, nga rrafshe dhe askete t\u0451 ndryshme,\ndukurive t\u0451 p\u0451rgjithshme e t\u0451 ve\u00e7anta t\u0451 let\u0451rsis\u0451 son\u0451 gojore, v\u0451zhgon dhe ndri\u00e7on t\u0451 dh\u0451na dhe fakte t\u0451 shumta\nq\u0451 e cil\u0451suan rrjedh\u0451n dhe zhvillimin e saj n\u0451p\u0451r shekuj&#8230;<a href=\"#_ftn2\">[2]<\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ky autor, si Kostandini q\u0451 mori porosin\u0451 e sjelljes s\u0451 motr\u0451s nga bota e p\u0451rtejme, nuk shaloi\nvet\u0451m kalin e shpejt\u0451, por t\u0451 n\u0451nt\u0451\nkuajt e bot\u0451s letrare shqipe dhe me k\u0451t\u0451 lib\u0451r ai solli Doruntin\u0451n, jo nga Hadi\npor nga parajsa e humbur e let\u0451rsis\u0451 fillimore shqiptare. K\u0451shtu Anton Nik\u0451 Berisha p\u0451r t\u0451 sjell\u0451 jehonat dhe\nimazhet e let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe nga err\u0451sira e koh\u0451ve t\u0451 pluhurosura, me t\u0451 n\u0451nt\u0451 kuajt vrapoi me t\u0451 gjith\u0451 nj\u0451lloj si kalor\u0451si i v\u0451rtet\u0451 i studiuesit t\u0451 palodhur. Dhe\nDoruntina- lib\u0451r q\u0451 po analizoj erdhi n\u0451 duart e n\u0451n\u0451s Shqip\u0451ri\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cbsht\u0451 i vetmi shkrimtar q\u0451 ka thelluar dijet\nduke ndri\u00e7uar zgafellat e errta t\u0451 poezis\u0451 dhe proz\u0451s gojore shqipe,\nku mendja e tij natyrisht q\u0451 nuk \u0451sht\u0451 llampa e Aladinit, por fryma e shkrimeve t\u0451 tij studimore \u0451sht\u0451 e ndikuar me\nrreze tjet\u0451rsoj. Kush i tha, kush e drejtoi q\u0451 n\u0451 mosh\u0451 t\u0451 re t\u2019i drejtohet\nerr\u0451sir\u0451s s\u0451 poezis\u0451 gojore shqipe p\u0451r t\u0451 shkuar deri n\u0451 hartimin e nj\u0451 libri me vlera t\u0451 m\u0451dha si\u00e7 \u0451sht\u0451 \u201cHyrje n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe\u201d? <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ky lib\u0451r \u0451sht\u0451 themeli i shum\u0451 e shum\u0451 librave q\u0451 pasojn\u0451\nat\u0451 me vite me radh\u0451 gjithashtu ky lib\u0451r \u0451sht\u0451 dhe vertetimi i th\u0451nies madhore\nlatine: \u201cSi vis pacem, para bellum<a href=\"#_ftn3\">[3]<\/a>\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Antoni e p\u0451rgatiti k\u0451t\u0451 luft\u0451 q\u0451 her\u0451t dhe n\u0451 mbarim t\u0451 saj e kishte paqen t\u0451 gatshme, at\u0451 paqe q\u0451 i qetoi shpirtin\ndhe mendjen dhe q\u0451 po e lejon t\u0451 b\u0451j\u0451 gjith\u0451 ato vepra p\u0451r shqiptar\u0451t dhe jo vet\u0451m p\u0451r shqiptar\u0451t. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0451 librin \u201dLet\u0451rsia si art dhe komunikim poetik\u201d ai n\u0451 bashk\u0451bisedim me autor\u0451t, Hasan Hasani\ndhe Shahbaze Vishaj, sqaron arsyen dhe q\u0451llimin e studimeve t\u0451 tij p\u0451r let\u0451rsin\u0451 gojore shqipe:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cNj\u0451 pjes\u0451 t\u0451 pun\u0451s sime studimore ia kam kushtuar let\u0451rsis\u0451 son\u0451 gojore dhe\ndukurive q\u0451 lidhen me t\u0451 si dhe me p\u0451rkimet me let\u0451rsin\u0451 e shkruar,[\u2026] Jam marr\u0451 me let\u0451rsin\u0451 ton\u0451 gojore p\u0451r arsye se ajo cil\u0451sohet me vlera t\u0451 m\u0451dha, n\u0451 disa lloje, me\nvlera t\u0451 jasht\u0451zakonshme poetike.\nAjo i ka prir\u0451 let\u0451rsis\u0451 son\u0451 t\u0451 shkruar dhe p\u0451r shum\u0451 koh\u0451 ka qen\u0451 baz\u0451 e saj<a href=\"#_ftn4\">[4]<\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">E \u00e7uditshme, por e v\u0451rtet\u0451! N\u0451 bised\u0451n me k\u0451ta dy autor\u0451, Hasan Hasanin dhe Shahbaze Vishajn, Anton Nik\u0451 Berisha tangenton\naf\u0451rsit\u0451 e gjuh\u0451s shqipe me at\u0451 franceze. Esht\u0451 nj\u0451 intuit\u0451 gati magjike kur\nai shkruan n\u0451 p\u0451rgjigje t\u0451 nj\u0451 pyetje n\u0451 faqet e k\u0451tij libri ku flitet p\u0451r bashk\u0451punimin e tij me\nprofesor Anton \u00c7etta: \u201c[\u2026] p\u0451rdorte dy gjuh\u0451 t\u0451 m\u0451dha: fr\u0451ngjishten dhe italishten. E kisha nxitur t\u0451 p\u0451rkthente (meq\u0451 dinte gjuh\u0451n fr\u0451nge) \u201cK\u0451ng\u0451t e Rolandit<a href=\"#_ftn5\">[5]<\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Si\u00e7 dihet m\u0451 von\u0451 studiuesi Kol\u0451 Luka dhe m\u0451 tej edhe Labinot Berisha kan\u0451 argumentuar me\nshembuj k\u0451t\u0451 af\u0451rsi t\u0451 parapar\u0451 nga Anton Nik\u0451 Berisha. Edhe po t\u2019i referohemi librit \u201cDaniel Arnaut\u201d\ngjejm\u0451 aty aspekte t\u0451 k\u0451saj af\u0451rsie:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Labinot Berisha shkruan pos t\u00eb tjerash: \u201cEdhe nj\u0451 arsye\ntjet\u0451r m\u0451 nxiti t\u2019i qasem studimit krahasimtar: pjes\u0451 t\u0451 \u201cK\u0451ng\u0451s s\u0451 Rolandit\u201d\nqysh gjat\u0451 periudh\u0451s s\u0451 xhongler\u0451ve, u k\u0451nduan dhe u p\u0451rcoll\u0451n gojarisht, pra vepra b\u0451ri jet\u0451n e\ndyfisht\u0451: t\u0451 shkruar dhe gojore\u201d. P\u0451rs\u0451ri n\u0451 pah dalin studimet e Kol Luk\u0451s\nlidhur me ngjashm\u0451rit\u0451 e toponimeve si\u00e7 e kan\u0451 konstatuar shum\u0451 studiues t\u0451 tjer\u0451<a href=\"#_ftn6\">[6]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0451 studiosh vepr\u0451n e plot\u0451 t\u0451 Anton Nik\u0451 Berish\u0451s duhet s\u0451 pari t\u0451 studiosh fillimet e krijimtaris\u0451 s\u0451 tij. Nd\u0451r studiuesit q\u0451 kan\u0451 kontribuar p\u0451r t\u0451 ven\u0451 n\u0451 pah vlerat e\nkrijimtaris\u0451 shkencore dhe artistike t\u0451 Anton Nik\u0451 Berish\u0451s \u0451sht\u0451 patjet\u0451r Isak Ahmeti, i\ncili n\u0451 vitin 2018 botoi\nlibrin \u201cVepra vlerash t\u0451 m\u0451dha poetike\u201d. Pik\u0451risht n\u0451 k\u0451t\u0451 lib\u0451r gjejm\u00eb k\u00ebt\u00eb mendim t\u00eb Anton \u00c7ef\u0451s:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cEsht\u0451 e v\u0451shtir\u0451 t\u0451 pasqyrosh p\u0451rmbledhtazi veprimtarin\u0451 e Berish\u0451s, aq e larmishme \u0451sht\u0451 ajo. Lavra e tij\nka hapur e ka mbjell\u0451 zagna n\u0451 arat m\u0451 t\u0451 ndryshme t\u0451 folklorit, folkloristik\u0451s, estetik\u0451s, eseistik\u0451s,\nteoris\u0451 s\u0451 let\u0451rsis\u0451, kritik\u0451s letrare, let\u0451rsis\u0451 artistike n\u0451 gjinit\u0451 dhe\nllojet m\u0451 t\u0451 ndryshme t\u0451 saj, p\u0451rkimeve poetike, p\u0451rkthimeve, p\u0451rshtatjeve,\nanalizave letrare rreth gjymtimeve dhe sh\u0451mtimeve t\u0451 disa veprave t\u0451 let\u0451rsis\u0451\nt\u0451 arb\u0451resh\u0451ve t\u0451 Italis\u0451, konferencave shkencore, intervistave etj<a href=\"#_ftn7\">[7]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7udit\u0451risht pak autor\u0451 t\u0451 kahjes s\u0451 kritik\u0451s letrare e trajtojn\u0451 p\u0451r s\u0451 gjeri vepr\u0451n e kahmot botuar\nt\u0451 Anton Nik\u0451 Berish\u0451s \u201cQasje poetik\u0451s s\u0451 let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe\u201d.\nIsak Ahmeti ve\u00e7se i \u0451sht\u0451 afruar k\u0451tij kulmi t\u0451 veprimtaris\u0451 shkencore t\u0451 Anton Nik\u0451 Berish\u0451s, por jo t\u0451 jet\u0451 n\u0451 qend\u0451r t\u0451 k\u0451saj vepre. Po sjell nj\u0451 shembull tjet\u0451r t\u0451 k\u0451saj qasje q\u0451 b\u0451n Isak Ahmeti p\u0451r let\u0451rsin\u0451 arb\u0451reshe e trajtuar\nnga Anton Nik\u0451 Berisha<a href=\"#_ftn8\">[8]<\/a>:\n\u201cTe pjesa e par\u0451 (let\u0451rsia gojore) studiuesi Berisha \u0451sht\u0451 marr\u0451 me v\u0451zhgimin e let\u0451rsis\u0451 gojore p\u0451r arsye se, si\u00e7 thot\u0451 ai, poezia gojore\narb\u0451reshe, e pasur dhe\ne nj\u0451 rrafshi t\u0451 ngritur artistik,\nluajti rol t\u0451 madh dhe pati nj\u0451 r\u00ebnd\u0451si t\u0451 shum\u0451fisht\u0451, qoft\u0451 p\u0451r arb\u0451resh\u0451t dhe mbijetimin e tyre n\u0451p\u0451r rrjedha t\u0451 qindvjetshave,\nqoft\u0451 edhe p\u0451r vet\u0451 shkrimtar\u0451t<a href=\"#_ftn9\">[9]<\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po k\u0451shtu me vlera jan\u0451 dhe p\u0451rcaktimet q\u0451 ka b\u0451r\u0451 studiuesi\nPrend Buzhala p\u0451r studimet e Antonit lidhur me let\u0451rsin\u0451 gojore shqipe dhe\nzbulimeve q\u0451 b\u0451ri ai (Antoni) n\u0451 k\u0451t\u0451 fush\u00eb t\u0451 ve\u00e7ant\u0451 t\u0451 let\u0451rsis\u0451\nshqipe: \u201cPik\u0451risht n\u0451 k\u0451t\u0451 aspekt q\u0451ndron r\u0451nd\u0451sia e k\u0451saj vepre, ku disa\n\u00e7\u0451shtje v\u0451shtrohen p\u0451r her\u0451n e par\u0451 n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451 shqipe<a href=\"#_ftn10\">[10]<\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Kjo \u0451sht\u0451 vet\u0451m\nnj\u0451 pjes\u0451z kundrejt vepr\u0451s s\u0451 madhe q\u0451 Anton Nik\u0451 Berisha botoi n\u0451 vitin 2017.\nPra, n\u0451 aspektin e studimit t\u0451 vepr\u0451s s\u0451 plot\u0451 t\u0451 Anton Nik\u0451 Berish\u0451s duhet\ntrajtuar edhe nj\u0451 veti e pa th\u0451n\u0451 deri m\u0451 sot nga studiuesit dhe kritik\u0451t letrar\u0451 an\u0451 e mban\u0451 trojeve\nshqiptare. Ai duke studiuar themelet e poezis\u0451 gojore shqiptare,\nna ka dh\u0451n\u0451 nj\u0451koh\u0451sisht dhe truallin mbi t\u0451 cilat jan\u0451 ngritur k\u0451to themele. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cili \u0451sht\u0451 ky truall? <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cbsht\u0451 shpirti i popullit iliro &#8211; shqiptar, shpirt q\u0451 u shp\u0451rnda n\u0451 eterin e detrave,\nmaleve e luginave, lumenjve e kodrave tej caqeve t\u0451 njohura.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cbsht\u0451 ky truall ku, dashje pa dashje, Anton Nik\u0451 Berisha, i vetmi\nstudiues q\u0451 zbulon themelet e artit poetik (poezi e proz\u00eb), ndoshta\nna drejton n\u0451 fillesat e nj\u0451 shqipeje t\u0451 shkruar shum\u0451 m\u0451 her\u0451t se kufiri i \u201cpam\u0451shirsh\u0451m\u201d 1555, me Mesharin e Gjon Buzukut.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">E kam shkruar dhe n\u0451 p\u0451rsiatje kushtuar veprave t\u0451 tjera t\u0451 Anton Nik\u0451 Berish\u0451s se ai nuk \u0451sht\u0451 nj\u0451 krijues i zakonsh\u0451m, ai \u0451sht\u0451 nj\u0451 bashk\u0451puntor me t\u0451 papritur\u0451n, me d\u0451rgesat nga lart,\nme \u201crast\u0451sit\u0451\u201d magjike q\u0451 nuk jan\u0451 thjesht\u0451 rast\u0451si. Edhe sikur t\u0451 thellohej m\u0451 shum\u0451 te mitet e lashta shqiptare, Anton Nik\u0451 Berisha do t\u0451 tregonte se \u201cmiti\n\u0451sht\u0451 gjith\u0451her\u0451 shpjegim p\u0451r nj\u0451 \u201ckrijim\u201d, ai&nbsp; rr\u0451fen se si \u0451sht\u0451 krijuar di\u00e7ka se si filloi ajo t\u0451 jet\u0451\u201d- sipas Mir\u00e7ea Eliade. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ky lib\u0451r i pazakont\u0451 jo vet\u0451m p\u0451r autorin Anton Nik\u0451\nBerisha por p\u0451r t\u0451r\u0451 studiuesit shqiptar\u0451 dhe t\u0451 huaj, \u0451sht\u0451 m\u0451 shum\u0451 se nj\u0451\ntentativ\u0451, \u00e7ka na e v\u0451rteton vet\u0451 p\u0451rdorimi i fjal\u0451n \u201cqasje\u201d n\u0451 shum\u0451 raste t\u0451\nstudimeve t\u0451 shumta t\u0451 tij, por kjo fjal\u0451 n\u0451 esenc\u0451 nuk \u0451sht\u0451 thjesht\u0451 qasje, afrim,\n\u0451sht\u0451 nj\u0451 k\u00ebrkim, nj\u0451 guxim p\u0451r t\u0451 dep\u0451rtuar n\u0451 shpellat e errta t\u0451 historis\u0451\ns\u0451 shekujve, madje t\u0451 shum\u0451 shekujve, ku ai k\u0451rkoi krijuesin gojor t\u0451 k\u0451ng\u0451ve\ndhe poezive shqipe, dhe me tej k\u0451rkoi mbase m\u0451 t\u0451 r\u0451nd\u0451sishmin, p\u0451rcjell\u0451sin e\nk\u0451tyre k\u0451ng\u0451ve dhe poezive. \u201cThe last but not the least\u201d \u2013 thot\u0451 anglezi-\u201c i\nfundit po jo m\u00eb pak i r\u0451nd\u0451sishmi.\u201d <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0451 k\u0451t\u0451 err\u0451sir\u0451 shekullore ai ndri\u00e7on me llamp\u0451n magjike t\u0451 trurit t\u0451\ntij, e n\u0451 k\u0451to ecje t\u0451 v\u0451shtira dallon probleme q\u0451 kan\u0451 t\u0451 b\u0451jn\u0451 me origjinat e\nshkrimeve t\u0451 mundshme t\u0451 let\u0451rsis\u0451 shqipe. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0451 vitin 1980 Ismail Kadareja shkroi nj\u0451 lib\u0451r p\u0451r poezin\u0451 gojore ku me t\u0451 drejt\u0451 e p\u0451rcakton at\u0451 si qiellore, ndon\u0451se n\u0451 petkun e figurave\nletrare, aty gjejm\u0451 pik\u0451risht ato v\u0451shtir\u0451si q\u0451 hasen n\u0451 studimin e k\u0451tij zhanri t\u0451 let\u0451rsis\u0451 s\u0451 nj\u0451 populli. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cE p\u0451rb\u0451r\u0451 nga vjersha, balada, epose t\u0451 t\u0451r\u0451, proverba, vaje,\nk\u0451ng\u0451 djepi, k\u0451ng\u0451 stin\u0451sh, britma, ligje,\nlodra, etj, poezia popullore, m\u0451 tep\u0451r se \u00e7do fenomen tjet\u0451r artistik, t\u0451 kujton pluhurin kozmik, prej t\u0451 cilit jan\u0451 krijuar e\nkrijohen bot\u0451rat. Ndoshta s\u2019\u0451sht\u0451 e rastit q\u0451 edhe dy hipotezat p\u0451r prejardhjen e\nsaj, nj\u00ebra prej t\u0451 cilave e merr at\u0451 si nj\u0451 grimcim t\u0451 pafund elementash poetik\u0451, prej bashkimit t\u0451 t\u0451 cilave jan\u0451 krijuar shpesh\nmonumente madh\u0451shtore, kurse tjetra p\u0451rkundrazi thot\u0451 se s\u2019\u0451sht\u0451 ve\u00e7se mbeturin\u0451 e nj\u0451 eposi unik vigan\nt\u0451 th\u0451rrmuar me kalimin\ne shekujve; pra s\u2019\u0451sht\u0451 e rastit q\u0451 t\u0451 dy hipotezat ngjasojn\u0451 me teorit\u0451 e krijimit t\u0451 universit<a href=\"#_ftn11\">[11]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kjo pak a shum\u0451 p\u0451rputhet me struktur\u0451n q\u0451 Anton Nik\u0451\nBerisha na prezanton n\u0451 librin e tij \u201d Hyrje n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451 gojore\nshqipe\u201d, jo n\u0451 m\u0451nyr\u0451 figurative, por me fakte. Ia vlen t\u0451 p\u0451rmendim disa prej\ntyre m\u0451 t\u0451 r\u0451nd\u0451sishme:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Pik\u0451s\u0451pari,\np\u0451rkimet poetike me \u00e7\u0451shtjen homerike, pastaj komentet p\u0451r dor\u0451shkrimin e\nKieutit, rapsodit\u0451 e De Rad\u0451s e t\u0451 Fran\u00e7esk Santorit, poezia gojore arb\u0451reshe e par\u0451 me syrin e Vin\u00e7enco Dors\u0451s dhe Kamard\u0451s, studimet e t\u0451 huajve p\u0451r poezin\u0451 gojore shqipe si\nMark Milan, Maximilian Lambertzi, Matthias Markos, k\u0451ng\u0451tar\u0451t shqiptar\u0451 si Abdullah\nMegjedoviq dhe s\u0451 fundi veprimtaria mbledh\u0451se e Vuk Karaxhiqit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cbsht\u0451 nj\u0451 mozaik i mbledhur nga dora dhe mendja e Anton Nik\u0451 Berish\u0451s, apo \u0451sht\u0451 nj\u0451 mozaik ekzistent\nq\u0451 ka dashur thjesht\u0451, fshirjen e\npluhurit t\u0451 koh\u0451s shekullore!?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anton Nik\u0451 Berisha gjurmon, ashtu gati n\u0451 heshtje mbi at\u0451 origjin\u0451 t\u0451 cil\u0451s ai, si\u00e7 thot\u0451 dhe vet\u0451 \u201ci p\u0451rqaset\u201d. Duke\nfolur p\u0451r k\u0451t\u0451 origjin\u0451 ai i afrohet shum\u0451 dhe mendimeve t\u0451 studiuesit t\u0451 shquar Vin\u00e7enco Dors\u0451s, i cili duke\nfolur p\u0451r periudh\u0451n e par\u0451 t\u0451 poezis\u0451 s\u0451 shqiptar\u0451ve, thot\u0451: \u201cKjo epok\u0451 e poezis\u0451 s\u0451 shqiptar\u0451ve \u0451sht\u0451 p\u0451r ata si\u00e7 ishte p\u0451r grek\u0451rit ajo q\u0451 parapriu Solonin,\np\u0451r roman\u0451t periudha e\nimitimit grek, p\u0451r arab\u0451t koh\u0451rat e Muhametit, p\u0451r kaledon\u0451t koha e Osionit<a href=\"#_ftn12\">[12]<\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cbsht\u0451 pik\u0451risht Anton Nik\u0451 Berisha q\u0451 parashtron mendimet e tij jo vet\u0451m p\u0451r vepr\u0451n e Homerit, por\nedhe t\u0451 poemave t\u0451 Osionit, duke u b\u0451r\u0451 i vetmi autor\ndinjitoz shqiptar q\u0451 p\u0451rqaset me k\u0451t\u0451 dy paralele t\u0451 fuqishme. Ai vet\u0451rr\u0451fehet: \u201cNj\u0451 m\u0451nyr\u0451 e till\u0451 e qasjes s\u0451 problemit nuk do t\u2019i hapte shteg t\u0451 ri vet\u0451m problemit t\u0451 p\u0451rkimeve poetike, p\u0451rkat\u0451sisht ngjasimeve t\u0451 veprave t\u0451 let\u0451rsis\u0451 gojore me ato t\u0451 let\u0451rsis\u0451 s\u0451 shkruar, duke\nfilluar nga e ashtuquajtura \u00e7\u0451shtje homerike por, para s\u0451 gjithash, vet\u0451 studimit t\u0451 problemeve qen\u0451sore t\u0451 let\u0451rsis\u0451 gojore<a href=\"#_ftn13\">[13]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vet\u0451 Anton Nik\u0451 Berisha n\u0451 k\u0451t\u00eb lib\u00ebr madhor, q\u0451 p\u0451r fat t\u0451 keq, nuk \u0451sht\u0451 trajtuar shum\u0451 nga specialist\u0451t e fush\u0451s, shkruan p\u00ebr \u00e7\u0451shtjen homerike: \u201cDuke pasur p\u0451r baz\u0451 mendimet\nparaprake, gjermani Friedrich August Volf, me kriter m\u0451 t\u0451 sigurt\u0451 kritik e shkencor,\nn\u0451 vepr\u0451n \u201cProlegomena\u201d\n(1795) shtroi \u00e7\u0451shtjen e origjin\u0451s s\u0451 \u201cIliad\u0451s\u201d dhe \u201cOdises\u0451\u201d. Pas nj\u0451 pune t\u0451 gjat\u0451 dhe sistematike\nai vuri n\u0451 dukje se Homeri, nuk ka ekzistuar n\u0451 t\u0451 v\u0451rtet\u0451 dhe se dy epet\nnuk jan\u0451 krijime t\u0451 nj\u0451 autori. Ai\nkonsideroi se trash\u0451gimia homerike duhet t\u2019i takonte periudh\u0451s s\u0451 parashkrimit t\u0451 kultur\u0451s greke<a href=\"#_ftn14\">[14]<\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7\u0451shtja homerike \u0451sht\u0451 edhe sot e k\u0451saj dite e diskutueshme jo vet\u0451m n\u0451 aspektet q\u0451 p\u0451rmenda m\u0451 sip\u0451r, por edhe n\u0451 hap\u0451sirat kohore dhe\ngjeografike kur \u0451sht\u0451 shkruar \u201cOdisea\u201d. K\u0451shtu n\u0451 librin e\nitalianit Felice Vinci \u201cHomeri n\u0451 Balltik\u201d p\u0451rmenden k\u0451to vargje t\u0451 poem\u0451s \u201cOdisea\u201d: <em>Gjuh<\/em><em>\u0451<\/em><em>t jan<\/em><em>\u0451<\/em><em> t<\/em><em>\u0451<\/em><em> p<\/em><em>\u0451<\/em><em>rzjera\/ jan<\/em><em>\u0451<\/em><em> akejt<\/em><em>\u0451<\/em><em>\/ eteokretezi\nshpirtm<\/em><em>\u0451<\/em><em>dhenj, dhe <\/em><em>\u00e7<\/em><em>idon<\/em><em>\u0451<\/em><em>t\/ dor<\/em><em>\u0451<\/em><em>t t<\/em><em>\u0451<\/em><em> ndar<\/em><em>\u0451<\/em><em> n<\/em><em>\u0451<\/em><em> tre breza dhe pelazg<\/em><em>\u0451<\/em><em>t e lavdish<\/em><em>\u0451<\/em><em>m. ( Od. XIX 175, 177)<a href=\"#_ftn15\"><strong>[15]<\/strong><\/a><\/em>. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nuk jan\u0451 vet\u0451m k\u0451to vargje interesante q\u0451 ky autor jep n\u0451 librin e tij t\u0451 ribotuar pes\u0451 her\u0451, por dhe shum\u0451 raste t\u0451 tjera ku p\u0451rmenden fiset\npelazge dhe tokat p\u0451r rreth Iliris\u0451 dhe brenda saj. Vet\u0451 Anton Nik\u0451 Berisha hap\nvizionet t\u0451 reja lidhur me origjinat e poezive homerike\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Mendoj se mjafton kaq\np\u0451r t\u0451 hapur nj\u0451 hulli n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe,\ngjithmon\u0451 bazuar n\u0451 vepr\u0451n e gjithanshme t\u0451 Anton Nik\u0451 Berish\u0451s. Paralele me k\u0451t\u0451 mendim po parashtroj dhe idet\u0451 e mia t\u0451 shprehura n\u0451 librin \u201cDaniel\nArnaut\u201d: \u201cN\u0451 t\u0451 gjtha k\u0451to konstatime padyshim q\u0451 duhet t\u0451 dal\u0451 edhe individi i\ncili \u0451sht\u0451 patjet\u0451r ekzistues. \u00cbsht\u0451 nj\u0451 apo m\u0451 shum\u0451 individ\u0451 q\u0451 kan\u0451 p\u0451rcjell\u0451 k\u0451ng\u0451t, apo poezit\u0451 duke i l\u0451n\u0451 brez pas brezi\nbijve dhe nipave t\u0451 tyre, shok\u0451ve apo miqve aty ku kan\u0451 jetuar. Vet\u0451 historia e k\u0451ng\u0451ve t\u0451 veriut t\u0451 Shqip\u0451ris\u0451 p\u0451rmend shum\u0451 k\u0451ng\u0451tar\u0451 t\u0451 shquar q\u0451 kan\u0451 pasur jet\u0451 t\u0451 gjat\u0451 duke k\u0451nduar. K\u0451ndonin ata, k\u0451ndonte dhe\npopulli, gra e burra<a href=\"#_ftn16\">[16]<\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Shkrimtari Ismali\nKadare q\u0451 n\u0451 romanin e tij \u201cDosja H\u201d n\u0451 goj\u0451n e dy k\u0451rkuesve t\u0451 epeve t\u0451 veriut shqiptar v\u0451 k\u0451t\u00eb fraz\u00eb: \u201cNe jemi\npara s\u0451 gjithash homerist\u0451\u201d fjal\u00eb t\u0451 shkruara me\nshkronja t\u0451 kuqe n\u0451 nj\u0451 shirit letre Maksi i ka ngjitur n\u0451 oxhak [\u2026] Kthimi\ni nj\u0451 ngjarje n\u0451 epos. Me fjal\u0451 t\u0451 tjera\n\u201chomerizimi\u201d i tij. Esht\u0451 nj\u0451 nga \u00e7\u0451shtjet ku kthehemi p\u0451rher\u0451 e m\u0451 shpesh. Pyetjet\njan\u0451 t\u0451 shumta: \u00c7\u2019kritere\nka p\u0451rdorur eposi p\u0451r t\u0451 zgjedhur midis\nvargjeve t\u0451 shumt\u0451, pren\u0451 e vet? Nga fillonte pro\u00e7esi i balsamimit t\u0451 ngjarjes p\u0451r ta p\u0451rgatitur p\u0451r pavdek\u0451sin\u0451<a href=\"#_ftn17\">[17]<\/a>?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kapitulli \u201cP\u0451rkime t\u0451 let\u0451rsis\u0451 gojore me let\u0451rsin\u0451 e shkruar n\u0451 drit\u0451n e \u00e7\u0451shtjes Homerike\u201d, \u0451sht\u0451 kapitulli m\u0451 interesant q\u0451 i hap rrug\u0451 t\u0451 pandalshme \u00e7\u0451shtjes s\u0451 gjenez\u0451s s\u0451 let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe. N\u0451 mb\u0451shtetje t\u0451 tez\u0451s q\u0451 hedh Anton Nik\u0451 Berisha p\u0451r \u00e7\u0451shtjen Homerike\nedhe studiuesi Timo M\u0451rkuri v\u0451zhgon: \u201cDuke qen\u0451 se ekzistenca e dy epeve madh\u0451shtore greke\nIliada dhe Odisea, ndezi tek shum\u0451 krijues europian\u0451 ambicjen dhe d\u0451shir\u0451n p\u0451r krijimin apo gjetjen e epeve t\u0451 tilla t\u0451 kombeve t\u0451 tyre, k\u0451tu duhet t\u0451 ndalemi pak.\nDuhet t\u0451 theksojm\u0451 se, si\u00e7 d\u0451shmon Anton Nik\u0451 Berisha, edhe vet\u0451 De Rada botimin e\npar\u0451 t\u0451 Rapsodive e\nkishte me k\u0451t\u0451 ide, madje duke hedhur dhe tez\u0451n e ekzistenc\u0451s s\u0451 nj\u0451 poeme t\u0451 till\u0451 madh\u0451shtore t\u0451 koh\u0451s s\u0451 Sk\u0451nderbeut, poem\u0451 e cila u shk\u0451rmoq me kalimin e\nviteve n\u0451 disa dhjetra k\u0451ng\u0451 t\u0451 ve\u00e7anta<a href=\"#_ftn18\">[18]<\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Duke e pranuar teorikisht k\u0451t\u0451 v\u0451zhgim t\u0451 Timo M\u0451rkurit, un\u0451 do t\u0451 mendoja se nuk \u0451sht\u0451 vet\u0451m poema madh\u0451shtore e koh\u0451s s\u0451 Sk\u0451nderbeut, ajo e\ncoptuara, por jan\u0451 poema shum\u0451 m\u0451 t\u0451 hershme nga t\u0451 cilat kan\u0451 rrjedhur\npik\u0451risht ato poezi gojore, p\u0451r t\u0451 cilat Anton Nik\u0451 Berisha b\u0451n skanerin e plot\u0451 t\u0451 tyre. N\u0451se ai v\u0451zhgon te kjo trash\u0451gimi gojore, si\nasnj\u0451 tjet\u0451r, vlerat e artit\npoetik, un\u0451 do t\u0451 theksoja edhe nj\u0451 gjetje tjet\u0451r po kaq t\u0451 r\u0451nd\u0451sishme, n\u0451 k\u0451t\u0451 let\u0451rsi gojore, poezi ose proz\u0451, at\u0451 t\u0451 koh\u0451s s\u0451 p\u0451raf\u0451rt t\u0451 krijimit t\u0451 tyre\u2026ndoshta edhe\nt\u0451 gjetjeve t\u0451 dor\u0451shkrimeve, ashtu\nsi t\u0451 ishin! K\u0451t\u0451 ide ma ka forcuar\njo vet\u0451m libri bazor\n\u201dHyrje n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe\u201d, por edhe libri i Zef Jubanit<a href=\"#_ftn19\">[19]<\/a>,\ni cili ka sjell\u0451 poezi, k\u0451ng\u0451 t\u0451 popullit t\u0451 shkruara n\u0451 gjuh\u0451n shqipe shum\u0451 t\u0451 vjet\u0451r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pa u larguar nga kjo ide, vlen t\u0451 theksojm\u0451 dhe t\u0451 njihemi me udh\u0451timin q\u0451 nga origjina e vet\u0451 librit \u201cHyrje n\u0451 historin\u0451 e let\u00ebrsis\u00eb\ngojore shqipe\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0451 pari u botua \u201cP\u00ebrkime poetike\u201d \u2013 1978, \u201c\u00c7\u0451shtje t\u0451 let\u0451rsis\u0451 gojore\u201d \u2013 1982,\npastaj me radh\u0451 \u201cMbi let\u0451rsin\u0451 gojore shqipe\u201d \u2013 1987; \u201cQasje poetik\u0451s s\u0451 let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe\u201d \u2013 1998;\n\u201cHyrje n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe\u201d \u2013 2017. Duke b\u0451r\u0451 nj\u0451 udh\u0451tim tjet\u0451r q\u0451 nga fillimet e\nkrijimtaris\u0451 s\u0451 Anton Nik\u0451 Berish\u0451s, shohim se ai p\u0451r t\u0451 mbrritur n\u0451 stacionin p\u00ebrmbyll\u00ebs t\u0451 botimit t\u0451 k\u0451tij libri ka\nkaluar mbi dhjet\u0451 vepra studimore lidhur vet\u0451m me problemet e poezis\u0451 gojore e q\u0451 mbas k\u0451tij stacioni ka\nshp\u0451rthyer duke botuar\nme dhjetra vepra q\u0451 nderojn\u0451 let\u0451rsin\u0451 shqiptare. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pra, e gjith\u0451 \u00e7\u00ebshtja q\u0451 studiohet n\u0451 librat e botuar e t\u0451 sip\u0451rp\u0451rmendur merr\npamjen e nj\u0451 qenie t\u0451 gjall\u0451, t\u0451 l\u0451vizshme si nj\u0451 ameb\u0451 gjigante q\u0451 sapo gjen hap\u0451sirat e nevojshme, zgjerohet dhe lexuesi ka p\u0451rpara jo vet\u0451m t\u0451 fundit lib\u0451r, por edhe\nmendimet, p\u00ebrfundimet apo hamend\u0451simet q\u0451 lindin nga faqja n\u0451 faqe, nga tema n\u0451 tem\u0451. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vet\u0451m t\u0451 analizosh pjes\u0451n e tret\u0451 t\u0451 k\u0451tij libri \u201cNdri\u00e7ime dhe vler\u0451sime\u201d do ndeshesh me Vin\u00e7enco Dors\u0451n dhe librin e tij\n\u201cMbi shqiptar\u0451t\u201d ku ndoshta p\u0451r her\u0451 t\u0451 par\u0451 trajtohen \u00e7\u0451shtjet e trash\u0451gimis\u0451 s\u0451 poezis\u0451 gojore t\u0451 shqiptar\u0451ve<a href=\"#_ftn20\">[20]<\/a>.\nPo k\u0451shtu do ndeshesh\nme mendimet e Mark Milanit mbi kultur\u0451n dhe krijimtarin\u0451 shqiptare etj.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cbsht\u0451 vendi k\u0451tu p\u0451r t\u0451 v\u0451n\u0451 n\u0451 dukje nj\u0451 ide, at\u0451 t\u0451 studimit\nm\u0451 t\u0451 holl\u0451sish\u0451m t\u0451 miteve shqiptare nga Anton Nik\u0451 Berisha. Studimi i\np\u0451rrallave, anekdotave, poetik\u0451s n\u0451 proz\u0451 dhe n\u0451 dram\u0451n e shkruar, legjendat\nn\u0451n okielon e mitit n\u0451 m\u0451nyr\u0451 ndryshe do t\u0451 ndihmonte q\u0451 t\u0451 hapen horizonte t\u0451\nreja p\u0451r t\u0451 gjetur ndoshta edhe dor\u0451shkrime t\u0451 hershme. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Me t\u0451 v\u0451rtet\u0451 n\u0451 kapitullin \u201cHyji n\u0451 k\u0451ng\u0451t tona\nkreshnike\u201d Anton Nik\u00eb Berisha hyn pak n\u0451 bot\u0451n e miteve, por bazohet kryesisht n\u0451\nqeniet mitike dhe jo n\u0451 vet\u0451 mitin si kategori studimi. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb librin e tij m\u00eb t\u00eb ri <em>Qen\u00ebsi e kumtit poetik. Libri i parath\u00ebnieve 2<\/em>, duke&nbsp; b\u00ebr\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr lasht\u00ebsin\u00eb e k\u00ebng\u00ebve kreshnike shqiptare mbi baz\u00ebn e vjet\u00ebrsis\u00eb s\u00eb gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie me <em>gjuh\u00ebn e saj n\u00ebn\u00eb<\/em>, pra t\u00eb gjuh\u00ebs nga ajo rrjedh, dhe zhvillimit q\u00eb p\u00ebrjetoi shqipja si gjuh\u00eb vijim\u00ebsore n\u00eb dhjet\u00eb shekuj pas Krishtit, Anton Nik\u00eb Berisha shkruan: \u201cNisur nga kjo baz\u00eb mund t\u00eb thuhet se epika gojore shqiptare (si dhe nj\u00eb varg llojesh t\u00eb tjera t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb gojore shqipe) \u00ebsht\u00eb vazhdim i nj\u00eb epike paraprake q\u00eb u zhvillua p\u00ebrmes <em>gjuh\u00ebs m\u00ebm\u00eb<\/em> t\u00eb shqipes, pra p\u00ebrmes k\u00ebng\u00ebve (teksteve) q\u00eb vazhduan t\u00eb jetojn\u00eb e t\u00eb p\u00ebrcillen prej nj\u00eb individi tek tjetri dhe prej nj\u00eb brezi tek tjetri n\u00ebp\u00ebrmjet gjuh\u00ebs shqipe. Dihet se krijimet e artit t\u00eb fjal\u00ebs t\u00eb folur (t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb q\u00eb lind dhe bartet gojarisht) mb\u00ebshteten thell\u00ebsisht n\u00eb tradit\u00ebn paraprake, gj\u00eb q\u00eb d\u00ebshmohet dhe nga historia e traditave t\u00eb tjera letrare gojore n\u00eb Evrop\u00eb dhe m\u00eb gjer\u00eb. Pra, veprat e let\u00ebrsis\u00eb gojore q\u00eb lind\u00ebn dhe u p\u00ebrcoll\u00ebn gojarisht p\u00ebrmes shqipes, ishin nj\u00eb vazhdim\u00ebsi e tradit\u00ebs letrare gojore t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn am\u00eb, q\u00eb sipas disa d\u00ebshmive leksikore, pastaj disa toponimeve dhe patronimeve duhet t\u00eb jet\u00eb gjuha e Iliris\u00eb s\u00eb Jugut ose, fjala vjen, gjuha e fisit ilir t\u00eb dardan\u00ebve. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u00eb k\u00ebndejmi, K\u00ebng\u00ebt kreshnike shqiptare duhet t\u00eb ken\u00eb lindur n\u00eb koh\u00ebn kur u formua dhe vet\u00eb shqipja si gjuh\u00eb dhe krijuesit gojor\u00eb p\u00ebrmes k\u00ebng\u00ebve shqiptuan ballafaqimet e shqiptar\u00ebve me kund\u00ebrshtar\u00ebt e tyre fqinj\u00eb, midis tyre edhe me sllav\u00ebt q\u00eb po i pushtonin trojet shqiptare, p\u00ebrkat\u00ebsisht t\u00eb ilir\u00ebve t\u00eb dikursh\u00ebm? Ngjarjet e reja, ballafaqimi dhe luft\u00ebrat e shqiptar\u00ebve me popujt sllav\u00eb, duhet t\u2019u ken\u00eb dh\u00ebn\u00eb atyre nj\u00eb hov m\u00eb t\u00eb madh. Po ashtu, afrit\u00eb n\u00eb disa rrafshe t\u00eb k\u00ebng\u00ebve tona kreshnike me dy epet e Homerit, \u201cIliad\u00ebn\u201d dhe \u201cOdisen\u00eb\u201d, po dhe me epet e tjera t\u00eb lashta, bota tematike mitologjike e sidomos rendi (stadi) shoq\u00ebror i matriarkatit (m\u00eb e lasht\u00eb edhe se bota homerike, ku mbret\u00ebron patriarkati), q\u00eb i p\u00ebrshkon thell\u00ebsisht shtresat e lashta dhe t\u00eb qen\u00ebsishme t\u00eb k\u00ebng\u00ebve tona kreshnike, na b\u00ebn t\u00eb themi se k\u00ebng\u00ebt mund t\u00eb jen\u00eb trash\u00ebguar nga nj\u00eb koh\u00eb e lasht\u00eb dhe se me kalimin e koh\u00ebve, p\u00ebsuan ndryshime, q\u00eb jan\u00eb t\u00eb natyrshme, si\u00e7 ndodhi, fjala vjen, me elementet e bot\u00ebs sllave dhe osmane q\u00eb hyn\u00eb n\u00eb tekstet, po nuk ndryshuan thelbin e tyre<a href=\"#_ftn21\">[21]<\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebr t\u00eb dep\u00ebrtuar n\u00eb thelbin e k\u00ebtyre \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb\ngojore shqipe, k\u00ebtij autori i ka ndihmuar p\u00ebrgatitja teorike dhe puna shum\u00ebvje\u00e7are\nn\u00eb Institutin albanologjik t\u00eb Prishtin\u00ebs, si\u00e7 e ka v\u00ebrejtur me t\u00eb drejt\u00eb Anton\n\u00c7efa<a href=\"#_ftn22\">[22]<\/a>,\ni cili shkruan: \u201cAnton Nik\u00eb Berisha ka nj\u00eb formim\nt\u00eb gjer\u00eb teorik p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb gojore, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, dhe p\u00ebr epik\u00ebn gojore n\u00eb\nve\u00e7anti; njeh m\u00eb s\u00eb miri literatur\u00ebn e botuar deri tani p\u00ebr k\u00ebng\u00ebt tona t\u00eb\nkreshnik\u00ebve, por edhe p\u00ebr epik\u00ebn gojore heroike ballkanike dhe t\u00eb Evrop\u00ebs\nJuglindore dhe m\u00eb p\u00ebrtej<a href=\"#_ftn23\">[23]<\/a>; ka nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb pasur jet\u00ebsore n\u00eb mbledhjen e\nl\u00ebnd\u00ebs folklorike n\u00eb terren dhe n\u00eb botimet e saj, dhe ka b\u00ebr\u00eb her\u00eb pas here\nobjekt studimi probleme t\u00eb ndryshme t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb gojore dhe t\u00eb k\u00ebng\u00ebve t\u00eb\nkreshnik\u00ebve<a href=\"#_ftn24\">[24]<\/a>. Mbi baz\u00ebn e nj\u00eb p\u00ebrgatitjeje t\u00eb till\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb\nstudim jan\u00eb parashtruar disa nga rezultatet m\u00eb r\u00ebnd\u00ebsore t\u00eb deritanishme t\u00eb\nstudiuesve tan\u00eb e t\u00eb huaj p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet kryesore t\u00eb eposit ton\u00eb dhe jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb\nn\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shkencore e mbi baza t\u00eb drejta metodologjike e metodike mendime t\u00eb\nvyera vetjake<a href=\"#_ftn25\">[25]<\/a>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Libri \u201cHyrje n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe\u201d \u0451sht\u0451 vep\u0451r dinjitoze n\u0451 dobi t\u0451 vet\u0451 historis\u0451 s\u0451 shqiptar\u0451ve.<br><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref1\">[1]<\/a> M\u00eb 1978 Anton Nik\u00eb Berisha botoi librin \u201cP\u00ebrkime poetike\u201d (Botim i Rilindjes s\u00eb Prishtin\u00ebs), ku mori n\u00eb v\u00ebshtrim p\u00ebrkimet poetike t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb gojore shqipe me let\u00ebrsin\u00eb e shkruar.<br><a href=\"#_ftnref2\">[2]<\/a> Anton Nik\u0451 Berisha, <em>Hyrje n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe<\/em>, Faik Konica, Prishtin\u0451, 2017, f. 8.<br><a href=\"#_ftnref3\">[3]<\/a> \u201cSi vis pacem, para bellum\u201d- N\u0451 se do paqen, p\u0451rgatit luft\u0451n- Shprehje latine anonime q\u0451 shpreh realizmin politiko-ushtarak t\u0451 romak\u0451ve t\u00eb lasht\u0451.<br><a href=\"#_ftnref4\">[4]<\/a> Hasan Hasani, Shahbaze Vishaj, <em>Let\u0451rsia si art dhe komunikim poetik.<\/em> Bashk\u0451bisedim me Anton Nik\u0451 Berish\u0451n, Faik Konica, Prishtin\u0451, 2011, f. 92.<br><a href=\"#_ftnref5\">[5]<\/a> Po aty, f. 101.<br><a href=\"#_ftnref6\">[6]<\/a> Fatmir Minguli, <em>Daniel Arnaut-Simptoma t\u0451 poezis\u0451 t\u0451 shkruar shqipe n\u0451 shekullin e XII-XIII- t\u0451<\/em>. 2M printing, Durr\u0451s 2018, f. 82.<br><a href=\"#_ftnref7\">[7]<\/a> Isak Ahmeti,<em>Vepra vlerash t\u0451 m\u0451dha poetike<\/em>, Faik Konica, Prishtin\u0451, 2018, f. 5.<br><a href=\"#_ftnref8\">[8]<\/a> Shih vepr\u00ebn e tij <em>Interpretime t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb arb\u00ebresh\u00ebve t\u00eb Italis\u00eb<\/em>. Luigi Pellegrini Editore. Cosenza 2008. Botimi i dyt\u00eb i shtuar, \u201cFaik Konica\u201d, Prishtin\u00eb 2013.<br><a href=\"#_ftnref9\">[9]<\/a> Po aty, f. 25.<br><a href=\"#_ftnref10\">[10]<\/a> Prend Buzhala, <em>Veprimtari e pasur dhe cil\u00ebsore letrare shkencore.<\/em> N\u00eb Labinot Berisha, Mehmet G\u0451zhilli, \u201dVep\u0451r e pasur dhe e qen\u0451sishme\u201d. Argeta LMG, Faik Konica, Fjala hyjnore, Tiran\u0451- Prishtin\u0451 2011, f. 36. Shih dhe studimin e tij monografik Prend Buzhala, <em>Kode poetike t\u00eb mbijetes\u00ebs shpirt\u00ebrore. Mbi romanet p\u00ebr t\u00eb rritur t\u00eb Anton Nik\u00eb Berish\u00ebs. <\/em>\u201cArgeta \u2013 LMG\u201d, Tiran\u00eb 2009.<br><a href=\"#_ftnref11\">[11]<\/a> Ismail Kadare, <em>Autobiografia e popullit n\u0451 vargje,<\/em> Sht\u0451pia botuese \u201cNaim Frash\u0451ri\u201d, Tiran\u0451 1980, f. 8.<br><a href=\"#_ftnref12\">[12]<\/a> Vincenzo Dorsa, <em>Su gli albanesi- ricerche e pensieri,<\/em> Napoli, dalla tipografia Trani 1847, f. 124.<br><a href=\"#_ftnref13\">[13]<\/a> Anton Nik\u0451 Berisha, <em>Qasje poetik\u0451s s\u0451 let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe<\/em>, Rilindja, Prishtin\u0451 1998, f. 49.<br><a href=\"#_ftnref14\">[14]<\/a> Anton Nike Berisha, <em>Hyrje n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe<\/em>, Faik Konica, Prishtin\u0451 2017, f. 537.<br><a href=\"#_ftnref15\">[15]<\/a> Felice Vinci, <em>Omero nel Baltico- Le origini nordiche dell\u2019Odisea e dell\u2019Iliade<\/em>, Rom\u0451 &amp; Palombi&amp;Partner Srl. 2008, f. 369.<br><a href=\"#_ftnref16\">[16]<\/a> Fatmir Minguli, <em>Daniel Arnaut &#8211; simptoma t\u0451 poezis\u0451 s\u0451 shkruar shqipe n\u0451 shekullin e XII- XIII- t\u0451<\/em>, 2M printing, Durr\u0451s, 2018, f. 46.<br><a href=\"#_ftnref17\">[17]<\/a> Ismail Kadare, <em>Dosja H<\/em>, Sht\u0451pia botuese Naim Frash\u0451ri, Tiran\u0451 1990, f. 141-142.<br><a href=\"#_ftnref18\">[18]<\/a> Timo M\u0451rkuri, <em>Identiteti iso- polifonik<\/em>, Milosao, Sarand\u0451, 2018, f. 154.<br><a href=\"#_ftnref19\">[19]<\/a> Giuseppe Jubany, <em>Raccolta canti popolari e rapsodie<\/em>, Trieste, Tipografia del Lloyd austriaco, 1871.<br><a href=\"#_ftnref20\">[20]<\/a> Shih punimin e Anton Nik\u00eb Bersh\u00ebs: <em>B. Biondelli p\u00ebr poezin\u00eb gojore shqiptare<\/em>. N\u00eb vepr\u00ebn e tij \u201c<em>Shum\u00ebsia kuptimore\u201d.<\/em> Ese dhe v\u00ebshtrime. \u201cRilindja, Prishtin\u00eb 1990. Mendimet p\u00ebr poezin\u00eb gojore t\u00eb arvanitasve Biondelli i kishte botuar m\u00eb 1846.<br><a href=\"#_ftnref21\">[21]<\/a> Shih Anton Nik\u00eb Berisha, <em>Qen\u00ebsi e kumtit poetik. Libri i parath\u00ebnieve 2<\/em>. Sht\u00ebpia botuese \u201cFaik Konica\u201d, Prishtin\u00eb 2019, f. 38 \u2013 39.<br><a href=\"#_ftnref22\">[22]<\/a> Shih Anton \u00c7efa, <em>Krijimtari e nivelit t\u00eb lart\u00eb shkencor e artistik.<\/em> Mbi disa vepra shkencore dhe letrare t\u00eb Anton Nik\u00eb Berish\u00ebs. \u201cFaik Konica\u201d, Prishtin\u00eb 2015.<br><a href=\"#_ftnref23\">[23]<\/a> Autori njeh n\u00eb origjinal eposin sllav; p\u00ebrktheu nga gjermanishtja disa k\u00ebng\u00eb t\u00eb \u201cK\u00ebng\u00ebve t\u00eb Nibelung\u00ebve\u201d dhe e b\u00ebri objekt studimi k\u00ebt\u00eb epos (botuar n\u00eb librin: \u201cNj\u00ebmend\u00ebsia e fjal\u00ebve \u2013 Mund\u00ebsi interpretimesh letrare\u201d, \u201cShpresa &#8211; Faik Konica\u201d, Prishtin\u00eb, 2006). Gjithashtu, p\u00ebrktheu nga gjermanishtja dhe e plot\u00ebsoi me sh\u00ebnime \u201cEpin e Gilgameshit\u201d (Prishtin\u00eb 1984, botimi i dyt\u00eb Tiran\u00eb 1990, botimi i tret\u00eb, Tiran\u00eb 2008).<br><a href=\"#_ftnref24\">[24]<\/a> N\u00eb librin \u201cQasje poetik\u00ebs s\u00eb let\u00ebrsis\u00eb gojore shqipe\u201d, (Rilindja, Prishtin\u00eb, 1998), Berisha trajtoi nj\u00eb varg \u00e7\u00ebshtjesh t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme si \u201cPoetika e let\u00ebrsis\u00eb gojore n\u00eb krahasim me poetik\u00ebn e let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb shkruar\u201d etj.<br>N\u00eb librin \u201c\u00c7\u00ebshtje teorike t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb\u201d, (\u201cFaik Konica\u201d, Prishtin\u00eb, 2005), ai trajtoi edhe k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje: \u201cNd\u00ebrliq\u00ebsia e natyr\u00ebs s\u00eb artit t\u00eb fjal\u00ebs\u201d, \u201cVe\u00e7antit\u00eb e tekstit letrar dhe t\u00eb tekstit joletrar\u201d, \u201cTeksti poetik si komunikat dhe estetika e tij\u201d, \u201cLet\u00ebrsi gojore, let\u00ebrsi popullore ose folklor?\u201d, \u201cLet\u00ebrsi e shkruar, e kultivuar ose artistike?\u201d.<br>Autori botoi, n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe dhe n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaja dhe punime q\u00eb lidhen me problemet e epik\u00ebs gojore, ve\u00e7mas me k\u00ebng\u00ebt e kreshnik\u00ebve.<br><a href=\"#_ftnref25\">[25]<\/a> Shih Anton \u00c7efa, <em>Mendime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme e fakte bind\u00ebse t\u00eb origjinalitetit, t\u00eb lasht\u00ebsis\u00eb e t\u00eb pasuris\u00eb tematike dhe gjuh\u00ebsore artistike t\u00eb eposit t\u00eb kreshnik\u00ebve<\/em>. N\u00eb Anton Nik\u00eb Berisha, \u201cK\u00ebng\u00eb q\u00eb p\u00ebrligjin pasurin\u00eb shpirt\u00ebrore t\u00eb shqiptarit e t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb tij\u201d &#8211; Qasje k\u00ebng\u00ebve t\u00eb kreshnik\u00ebve. Faik Konica, Prishtin\u00eb 2008, f. 5 \u2013 6. Shih dhe studimin e Anton \u00c7ef\u00ebs, <em>Krijimtari e nivelit t\u00eb lart\u00eb shkencor e artistik.<\/em> Mbi disa vepra shkencore dhe letrare t\u00eb Anton Nik\u00eb Berish\u00ebs. \u201cFaik Konica\u201d, Prishtin\u00eb 2015. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Rreth librit \u201cHyrje n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe\u201d, \u201cFaik Konica\u201d, Prishtin\u0451 2017) Duke sakrifikuarthelb\u00ebsoren p\u00ebr t\u0451 fituar urgjenc\u00ebn,ne p\u0451rfundojm\u0451 tek harrimi i urgjenc\u00ebs s\u0451 thelb\u00ebsores, (Edgar Morin. La methode, Ethique, 2004) K\u0451ta n\u0451nt\u0451 \u00e7el\u0451sa merriDhe shko deri n\u0451 stall\u0451,Se aty i ke n\u0451nt\u2019kualZgjedhe cilin t\u0451 p\u0451lqenN\u2019da\u00e7 t\u0451 bardhin, n\u2019da\u00e7 t\u2019p\u0451rhiminN\u2019da\u00e7 all\u00e7in, n\u2019da\u00e7 dorin\u0451,N\u2019 da\u00e7 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":49529,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-49528","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>PARAPRAKJA E PARAPRAKEVE N\u0401 LET\u0401RSIN\u0401 SHQIPE - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n\u0451-let\u0451rsin\u0451-shqipe\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"PARAPRAKJA E PARAPRAKEVE N\u0401 LET\u0401RSIN\u0401 SHQIPE - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"(Rreth librit \u201cHyrje n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe\u201d, \u201cFaik Konica\u201d, Prishtin\u0451 2017) Duke sakrifikuarthelb\u00ebsoren p\u00ebr t\u0451 fituar urgjenc\u00ebn,ne p\u0451rfundojm\u0451 tek harrimi i urgjenc\u00ebs s\u0451 thelb\u00ebsores, (Edgar Morin. La methode, Ethique, 2004) K\u0451ta n\u0451nt\u0451 \u00e7el\u0451sa merriDhe shko deri n\u0451 stall\u0451,Se aty i ke n\u0451nt\u2019kualZgjedhe cilin t\u0451 p\u0451lqenN\u2019da\u00e7 t\u0451 bardhin, n\u2019da\u00e7 t\u2019p\u0451rhiminN\u2019da\u00e7 all\u00e7in, n\u2019da\u00e7 dorin\u0451,N\u2019 da\u00e7 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n\u0451-let\u0451rsin\u0451-shqipe\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-01-04T22:08:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-01-05T07:33:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/anb-hyrje_ne_historine.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"444\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"596\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"25 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"PARAPRAKJA E PARAPRAKEVE N\u0401 LET\u0401RSIN\u0401 SHQIPE\",\"datePublished\":\"2020-01-04T22:08:41+00:00\",\"dateModified\":\"2020-01-05T07:33:21+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\\\/\"},\"wordCount\":5087,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/01\\\/anb-hyrje_ne_historine.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\\\/\",\"name\":\"PARAPRAKJA E PARAPRAKEVE N\u0401 LET\u0401RSIN\u0401 SHQIPE - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/01\\\/anb-hyrje_ne_historine.jpg\",\"datePublished\":\"2020-01-04T22:08:41+00:00\",\"dateModified\":\"2020-01-05T07:33:21+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/01\\\/anb-hyrje_ne_historine.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/01\\\/anb-hyrje_ne_historine.jpg\",\"width\":444,\"height\":596,\"caption\":\"Anton Nik\u00eb Berisha - Hyrje n\u00eb historin\u00eb...\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"PARAPRAKJA E PARAPRAKEVE N\u0401 LET\u0401RSIN\u0401 SHQIPE\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"PARAPRAKJA E PARAPRAKEVE N\u0401 LET\u0401RSIN\u0401 SHQIPE - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n\u0451-let\u0451rsin\u0451-shqipe\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"PARAPRAKJA E PARAPRAKEVE N\u0401 LET\u0401RSIN\u0401 SHQIPE - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"(Rreth librit \u201cHyrje n\u0451 historin\u0451 e let\u0451rsis\u0451 gojore shqipe\u201d, \u201cFaik Konica\u201d, Prishtin\u0451 2017) Duke sakrifikuarthelb\u00ebsoren p\u00ebr t\u0451 fituar urgjenc\u00ebn,ne p\u0451rfundojm\u0451 tek harrimi i urgjenc\u00ebs s\u0451 thelb\u00ebsores, (Edgar Morin. La methode, Ethique, 2004) K\u0451ta n\u0451nt\u0451 \u00e7el\u0451sa merriDhe shko deri n\u0451 stall\u0451,Se aty i ke n\u0451nt\u2019kualZgjedhe cilin t\u0451 p\u0451lqenN\u2019da\u00e7 t\u0451 bardhin, n\u2019da\u00e7 t\u2019p\u0451rhiminN\u2019da\u00e7 all\u00e7in, n\u2019da\u00e7 dorin\u0451,N\u2019 da\u00e7 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n\u0451-let\u0451rsin\u0451-shqipe\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2020-01-04T22:08:41+00:00","article_modified_time":"2020-01-05T07:33:21+00:00","og_image":[{"width":444,"height":596,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/anb-hyrje_ne_historine.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"25 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"PARAPRAKJA E PARAPRAKEVE N\u0401 LET\u0401RSIN\u0401 SHQIPE","datePublished":"2020-01-04T22:08:41+00:00","dateModified":"2020-01-05T07:33:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/"},"wordCount":5087,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/anb-hyrje_ne_historine.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/","name":"PARAPRAKJA E PARAPRAKEVE N\u0401 LET\u0401RSIN\u0401 SHQIPE - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/anb-hyrje_ne_historine.jpg","datePublished":"2020-01-04T22:08:41+00:00","dateModified":"2020-01-05T07:33:21+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/anb-hyrje_ne_historine.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/anb-hyrje_ne_historine.jpg","width":444,"height":596,"caption":"Anton Nik\u00eb Berisha - Hyrje n\u00eb historin\u00eb..."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/paraprakja-e-paraprakeve-n%d1%91-let%d1%91rsin%d1%91-shqipe\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"PARAPRAKJA E PARAPRAKEVE N\u0401 LET\u0401RSIN\u0401 SHQIPE"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49528","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49528"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49528\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49536,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49528\/revisions\/49536"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/49529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}