{"id":57346,"date":"2020-06-22T15:43:58","date_gmt":"2020-06-22T13:43:58","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=57346"},"modified":"2020-06-22T15:43:58","modified_gmt":"2020-06-22T13:43:58","slug":"shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/","title":{"rendered":"SHKRIMTAR\u00cbT DHE TERRORI I KUQ"},"content":{"rendered":"<figure style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fjala.info\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/xhelal_zejneli1-300x200.jpg\" alt=\"Xhelal Zejneli\" width=\"300\" height=\"200\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Xhelal Zejneli<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Xhelal Zejneli<\/strong><\/p>\n<p>Periudha e pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore p\u00ebr shkrimtar\u00ebt dhe intelektual\u00ebt shqiptar\u00eb qe b\u00ebr\u00eb nj\u00eb apokalips. Ve\u00e7an\u00ebrisht vuajt\u00ebn <strong><em>shkrimtar\u00ebt e shkoll\u00ebs katolike<\/em><\/strong> shkodrane. Krer\u00ebt komunist\u00eb fortes\u00ebn katolike e quajt\u00ebn <strong><em>\u00e7erdhe t\u00eb reaksionit<\/em><\/strong>. Diktator\u00ebt paralajm\u00ebruan se udh\u00ebheq\u00ebsit kishtar\u00eb, <em>\u201cpara gjyqit t\u00eb popullit, do t\u00eb marrin shp\u00ebrblimin e merituar\u201d<\/em>.<\/p>\n<p><strong>U ekzekutuan<\/strong>:<\/p>\n<p>Prifti katolik nga Shkodra <strong>Ndre Zadeja <\/strong>(1891-1945) ishte dramaturg i suksessh\u00ebm. Lindi m\u00eb 3 n\u00ebntor 1891. Ndoqi kolegjin jezuit n\u00eb Shkod\u00ebr. P\u00ebr kualifikim fetar u d\u00ebrgua n\u00eb Insbruk. Me t\u2019u kthyer n\u00eb Shqip\u00ebri u em\u00ebrua sekretar i kryepeshkopit t\u00eb Shkodr\u00ebs, Jak Serreqi. M\u00eb von\u00eb qe famullitar n\u00eb disa fshatra t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb veriut. Ka shkruar <em>poezi<\/em>. Nj\u00eb pjes\u00eb e tyre \u00ebsht\u00eb botuar. \u00cbsht\u00eb botuar edhe poezia me 291 vargje drejtuar bashk\u00ebkoh\u00ebsit t\u00eb vet, studiuesit jezuit <strong>Fulvio Kordinjano <\/strong>(Fulvio Cordignano, 1887-1952). \u00cbsht\u00eb autor i pjes\u00ebve teatrale me frym\u00eb komb\u00ebtare me tema nga historia e nga legjendat q\u00eb n\u00eb vitet \u201920 e \u201930 t\u00eb shekullit XX u vun\u00eb n\u00eb sken\u00eb n\u00eb Shkod\u00ebr. Nd\u00ebr to jan\u00eb melodrama <em>\u201cOra e Shqipnis\u201d<\/em> (1919); <em>\u201cHijet e zeza\u201d <\/em>(1921), legjend\u00eb q\u00eb u shfaq m\u00eb 1921; <em>\u201cRuba e kuqe\u201d<\/em> e shfaqur m\u00eb 1937; melodrama <em>\u201cRozafa\u201d<\/em> e shfaqur m\u00eb 1936; pjesa me tem\u00eb patriotike <em>\u201cRreth flamurit\u201d<\/em>; <em>\u201cShpella e Bogdanit\u201d<\/em>; <em>\u201cRrethimi i Shkodr\u00ebs 1477-1478\u201d<\/em> e shfaqur m\u00eb 1937. Zadeja u arrestua m\u00eb 4 shkurt 1945. <strong><em>U ekzekutua<\/em><\/strong> n\u00eb oborrin e kish\u00ebs m\u00eb 25 mars 1945. <em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong>Laz\u00ebr Shanto <\/strong>(1892-1945) ishte poet dhe eseist nga Shkodra. Lindi n\u00eb 2 shtator 1892. Studioi teologjin\u00eb n\u00eb Insbruk. M\u00eb 1920 u shugurua prift. Botoi artikuj n\u00eb revist\u00ebn <em>Ora e maleve<\/em> t\u00eb themeluar m\u00eb 1923 nga <strong>Ernest Koliqi <\/strong>(1903-1975) dhe nga<strong> Anton Harapi <\/strong>(1888-1946). N\u00eb dhjetor 1924 me grusht shteti erdhi n\u00eb fuqi Ahmet Zogu. Lazri iku n\u00eb m\u00ebrgim n\u00eb Austri. Q\u00eb andej vajti n\u00eb Zvic\u00ebr. \u00cbsht\u00eb autor i disa prozave, si p. sh. <em>\u201cGrueja\u201d<\/em>. Poezit\u00eb lirike i botoi n\u00eb <em>Hylli i Drit\u00ebs, Zani i Shna Ndout <\/em>dhe <em>Leka<\/em>. Botoi me pseudonim edhe disa ting\u00ebllima dashurie. \u00cbsht\u00eb autor i p\u00ebrmbledhjes humoristike <em>\u201cP\u00ebr nat\u00eb kazan\u00ebsh\u201d<\/em>, Shkod\u00ebr 1919. P\u00ebrktheu nga gjermanishtja <strong>Fridrih Shilerin <\/strong>(1759-1805), pjes\u00eb nga <em>\u201cFausti\u201d <\/em>i <strong>Johan Volfgang fon<\/strong> <strong>G\u00ebtes <\/strong>(1749-1832). M\u00eb 1940 Shantoja u kthye n\u00eb Shqip\u00ebri. M\u00eb 1944 autoritetet komuniste e\u00a0 arrestuan dhe <strong><em>e pushkatuan<\/em><\/strong> m\u00eb 1945.<\/p>\n<p>Ati fran\u00e7eskan <strong>Anton Ndue Harapi <\/strong>(1888-1946) nga Shkodra \u00ebsht\u00eb autor i romanit t\u00eb shkurt\u00ebr <em>\u201cVal\u00eb mbi val\u00eb\u201d<\/em> t\u00eb botuar n\u00eb disa numra t\u00eb revist\u00ebs <em>Hylli i Drit\u00ebs <\/em>n\u00eb vitet 1939-1942 dhe i proz\u00ebs <em>\u201cAndrra e Pretashit\u201d<\/em>, Rom\u00eb, 1959 (pas vdekjes). <strong><em>U ekzekutua<\/em><\/strong> n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 19 shkurt 1946.<\/p>\n<p><strong>At<\/strong> <strong>Gjon Shllaku <\/strong>(1907-1946) ishte frat fran\u00e7eskan, arsimtar dhe publicist. Drejtor i <em>Hyllit t\u00eb Drit\u00ebs<\/em>. Lindi n\u00eb Shkod\u00ebr m\u00eb 27 korrik 1907. Filloren dhe gjimnazin e ul\u00ebt i kreu n\u00eb vendlindje. Pasi kreu liceun <em>Illyricum,<\/em> u d\u00ebrgua n\u00eb Holand\u00eb p\u00ebr teologji. N\u00eb vitet 1936-1937 doktoroi p\u00ebr filozofi n\u00eb Universitetin e Sorbon\u00ebs n\u00eb Paris. Pas studimeve u kthye n\u00eb atdhe. N\u00eb janar 1946 u arrestua nga regjimi komunist. <strong><em>U pushkatua<\/em><\/strong> n\u00eb Shkod\u00ebr m\u00eb 4 mars 1946.<\/p>\n<p>Botuesi dhe juristi arb\u00ebresh <strong>Terenc To\u00e7i <\/strong>(Ternzio Tocci, 1880-1945) lindi m\u00eb 9 mars 1880 n\u00eb Strigar (ital.<em> San Cosmo Albanese<\/em>), ku kishte lindur edhe poeti lirik <strong>Zef Serembe <\/strong>(1844-1901). U arrestua nga regjimi komunist dhe <strong><em>u pushkatua<\/em><\/strong> n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 14 prill 1945.<\/p>\n<p>Gazetari i njohur <strong>Nebil \u00c7ika <\/strong>lindi n\u00eb Borsh n\u00eb vitin 1903. Drejtoi gazet\u00ebn <em>Arb\u00ebria <\/em>dhe revist\u00ebn <em>Minerva<\/em>. Pushteti komunist <strong><em>e pushkatoi<\/em><\/strong> n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 17 n\u00ebntor 1944.<\/p>\n<p>Shkrimtari bektashian <strong>Baba Ali Tomori <\/strong>(Ali Tyrabiu) lindi n\u00eb fshatin Shal\u00eb t\u00eb Tepelen\u00ebs m\u00eb 1893. Regjimi komunist e akuzoi si bashk\u00ebpun\u00ebtor t\u00eb anglez\u00ebve. M\u00eb 1947 u d\u00ebnua me vdekje. <strong><em>U pushkatua<\/em><\/strong> m\u00eb 14 janar 1948.<\/p>\n<p><strong>Manush Peshk\u00ebpia <\/strong>(1910-1951) lindi n\u00eb Vlor\u00eb. Ishte pun\u00ebtor finance, poet dhe publicist. ishte an\u00ebtar i Ballit Komb\u00ebtar. Poezit\u00eb e tij u botuan n\u00ebp\u00ebr revista n\u00eb vitet \u201930, sidomos n\u00eb <em>P\u00ebrpjekja Shqiptare<\/em>. N\u00ebn akuz\u00ebn \u201carmik i popullit\u201d, m\u00eb 13 prill 1945 u d\u00ebnua me 5 vjet burg. Pas kat\u00ebr vjet\u00ebve u lirua. M\u00eb 20 shkurt 1951 u arrestua s\u00ebrish. Tani p\u00ebr incidentin n\u00eb Ambasad\u00ebn Sovjetike. N\u00eb t\u00eb gdhir\u00eb t\u00eb 27 shkurtit t\u00eb po atij viti <strong><em>u pushkatua pa gjyq, bashk\u00eb me 21 intelektual\u00eb t\u00eb tjer\u00eb<\/em><\/strong>. Q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb u hodh\u00ebn n\u00eb nj\u00eb grop\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt pran\u00eb Ur\u00ebs s\u00eb Beshirit, n\u00eb fshatin M\u00ebnik t\u00eb Tiran\u00ebs. Linguisti dhe albanologu austriak <strong>Maksimilian Lamberc <\/strong>(Maximilian Lambertz, 1882-1963) e p\u00ebrfshiu n\u00eb <em>\u201cAntologjin\u00eb e poezis\u00eb shqipe\u201d<\/em> <em>(Albanishes Lesebuch)<\/em> t\u00eb botuar n\u00eb Lajpcig m\u00eb 1948. Nga Presidenti i Republik\u00ebs u nderua me titullin \u201c<em>Nderi i Kombit\u201d<\/em>.<\/p>\n<p><strong>Vdiq\u00ebn n\u00eb burgje<\/strong>:<\/p>\n<p><strong>Bernardin Palaj <\/strong>(1894-1947) \u00ebsht\u00eb poet fran\u00e7eskan. Ishte i dh\u00ebn\u00eb pas <em>folklorit<\/em>. Lindi m\u00eb 2 tetor 1894 n\u00eb mal\u00ebsin\u00eb e Shllakut. Filloren e kreu n\u00eb shkoll\u00ebn e et\u00ebrve fran\u00e7eskan\u00eb n\u00eb Shkod\u00ebr q\u00eb m\u00eb von\u00eb u njoh me emrin <em>Collegium Illyricum<\/em> t\u00eb drejtuar nga <strong>Gjergj Fishta<\/strong>. Shkoll\u00ebn e mesme e vazhdoi n\u00eb Salzburg t\u00eb Austris\u00eb. Shkollimin fetar e ndoqi n\u00eb Insbruk. Me t\u2019u kthyer n\u00eb Shqip\u00ebri punoi si prift famullie n\u00eb mal\u00ebsi. M\u00eb pas punoi si m\u00ebsues i shqipes dhe i latinishtes n\u00eb <em>Collegium Illyricum.<\/em> Gjat\u00eb udh\u00ebtimeve n\u00ebp\u00ebr mal\u00ebsi, sikur <strong>Vin\u00e7enc Prennushi <\/strong>dhe <strong>Shtjef\u00ebn Gje\u00e7ovi<\/strong> (1874-1929), mblodhi <em>k\u00ebng\u00eb popullore<\/em>. Shkroi artikuj p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb gojore geg\u00ebrishte dhe p\u00ebr zakonet fisnore. <em>K\u00ebng\u00ebt kreshnike<\/em>, cikli i epik\u00ebs heroike t\u00eb Mujit e Halilit, i botoi n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 1938 bashk\u00eb <strong>Donat Kurtin <\/strong>(1903-1969). Shkroi edhe lirika klasike dhe elegjiake q\u00eb i botoi kryesisht n\u00eb revist\u00ebn fran\u00e7eskane <em>Hyllin e Drit\u00ebs<\/em>. Poezit\u00eb e tij d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr p\u00ebrfytyrimin atdhetar mbi t\u00eb kaluar\u00ebn historike t\u00eb popullit shqiptar dhe t\u00eb p\u00ebrkujtojn\u00eb poezit\u00eb e poetit italian <strong>Xhozue Kardu\u00e7i <\/strong>(Giosue Carducci, 1835-1907). Poema <em>\u201cVal\u00ebt e nj\u00eb shpirti\u201d<\/em> (1934) u kushtohet perandor\u00ebve romak\u00eb me prejardhje ilire, p. sh. <strong>Konstandinit t\u00eb Madh <\/strong>(mbret\u00ebroi n\u00eb vitet 307-337) i cili futi krishterimin n\u00eb Evrop\u00eb. M\u00eb 1937 botoi poem\u00ebn <em>\u201cMosk\u00eb \u2013 Alkazar\u201d<\/em>. Vijojn\u00eb himne komb\u00ebtare<em> \u201cVorreve t\u00eb flamurit\u201d<\/em> dhe <em>\u201cKuq e zi\u201d<\/em>. M\u00eb 1938 shkroi poem\u00ebn <em>\u201cNd\u00ebrmjet t\u00eb Sh\u00ebn Gjergjave\u201d. <\/em>Me rastin e vdekjes s\u00eb m\u00ebsuesit t\u00eb tij Gjergj Fisht\u00ebs, shkroi elegjin\u00eb <em>\u201cKah nata e vetme\u201d<\/em>. Gjat\u00eb luft\u00ebs botoi studime <em>etnografike<\/em> p\u00ebr kanunin, mitet dhe legjendat. U arrestua n\u00eb Shkod\u00ebr nga tiran\u00ebt komunist\u00ebt, u keqtrajtua dhe <strong><em>u d\u00ebnua me vdekje<\/em><\/strong> p\u00ebr tradhti. <strong><em>Vdiq<\/em><\/strong> n\u00eb dhjetor 1947 <strong><em>n\u00eb nj\u00eb burg<\/em><\/strong> t\u00eb Shkodr\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Vin\u00e7enc Prennushi <\/strong>(1885-1949) \u00ebsht\u00eb poet, folklorist dhe p\u00ebrkthyes. Lindi n\u00eb Shkod\u00ebr m\u00eb 4 shtator 1885. Studioi n\u00eb kolegjin katolik n\u00eb Austri. M\u00eb 25 mars 1908 u shugurua prift fran\u00e7eskan. M\u00eb 1940 u em\u00ebrua kryepeshkop i Durr\u00ebsit, duke u b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu nj\u00eb nga dy dinjitar\u00ebt m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs Katolike n\u00eb Shqip\u00ebri. Mblodhi k\u00ebng\u00eb popullore nga fiset veriore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. P\u00ebrmbledhjen e nj\u00eb materiali folklorik ia botoi arkeologu dhe historiani austriak, nj\u00eb prej profesor\u00ebve t\u00eb <strong>Eqrem \u00c7abejt <\/strong>(1908-1980)<strong> &#8211; Karl Pa\u00e7 <\/strong>(Carl Patsch, 1865-1945) n\u00eb <em>\u201cKang\u00eb popullore gegnishte\u201d<\/em>, Sarajev\u00eb 1911. Prennushi botoi artikuj n\u00eb shtypin katolik t\u00eb koh\u00ebs si <em>Lajmtari i Zemers t\u2019Jezu Krishtit, Hylli i Drit\u00ebs, Posta e Shqypni\u00ebs <\/em>dhe <em>Zani i Shna Ndout<\/em>. M\u00eb 1924 botoi n\u00eb Shkod\u00ebr v\u00ebllimin me poezi lirike <em>\u201cGjeth e lule\u201d<\/em>. P\u00ebrmbledhja p\u00ebrmban gjasht\u00ebdhjet\u00eb e pes\u00eb poezi me frym\u00ebzim komb\u00ebtar e fetar.<\/p>\n<p>P\u00ebrktheu n\u00eb shqip romanin me tem\u00eb nga historia romake <em>\u201cQuo vadis?\u201d<\/em> (1894-1896), Shkod\u00ebr 1933, t\u00eb shkrimtarit polak, fituesi i \u00c7mimit Nobel (1905) <strong>Henrik Sjenkjevi\u00e7 <\/strong>(Henryk Sienkiewicz, 1846-1916). P\u00ebrktheu edhe krijues gjerman\u00eb e italian\u00eb. Ndon\u00ebse nuk ishte aktiv n\u00eb politik\u00eb, u arrestua nga autoritet komuniste, u torturua dhe si <em>armik i popullit<\/em> u d\u00ebnua nga nj\u00eb gjykat\u00eb ushtarake n\u00eb Durr\u00ebs me <strong><em>nj\u00ebzet vjet burg<\/em><\/strong> e pun\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb. Kryepeshkopi 63-vje\u00e7ar <strong><em>vdiq n\u00eb spitalin e burgut<\/em><\/strong> m\u00eb 19 mars 1949.<\/p>\n<p>Prozatori dhe botuesi dom <strong>Ndoc Nikaj <\/strong>(1864-1951) u quajt baba i proz\u00ebs gege t\u00eb shekullit XX apo edhe baba i romanit shqiptar. Lindi n\u00eb Shkod\u00ebr m\u00eb 15 qershor 1865. Studioi n\u00eb kolegjin jezuit <em>Kolegjia Papnore Shqyptare<\/em> n\u00eb Shkod\u00ebr. Midis krijimeve letrare mund t\u00eb p\u00ebrmendet <em>\u201cShkodra e rrethueme\u201d<\/em> Shkod\u00ebr 1913. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb histori n\u00eb form\u00ebn e nj\u00eb romani t\u00eb shkurt\u00ebr p\u00ebr rrethimin e Shkodr\u00ebs gjat\u00eb luft\u00ebs ballkanike t\u00eb vitit 1912. M\u00eb 9 shtator 1946, mu n\u00eb dit\u00ebn e <strong><em>kryengritjes s\u00eb Postrib\u00ebs<\/em><\/strong>, n\u00eb mosh\u00ebn 82-vje\u00e7are, \u00a0arrestohet n\u00eb Shkod\u00ebr nga regjimi komunist. N\u00ebn akuz\u00ebn e t\u00eb qenit pjes\u00eb e kryengritjes s\u00eb sip\u00ebrth\u00ebn\u00eb, d\u00ebnohet me <strong><em>pes\u00eb vjet heqje liri<\/em><\/strong>. <strong><em>Vdes n\u00eb burgun e Shkodr\u00ebs<\/em><\/strong> m\u00eb 16 janar 1951.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>Gjat\u00eb gjuetis\u00eb s\u00eb shtrigave n\u00eb vitet 1946-1947, <strong>u arrestuan dhe vdiq\u00ebn n\u00eb burg <\/strong>shum\u00eb shkrimtar\u00eb dhe intelektual\u00eb.<\/p>\n<p>Dramaturgu <strong>Kristo Floqi <\/strong>(1873-1951) lindi n\u00eb Kor\u00e7\u00eb m\u00eb 24 maj 1873. Pas luft\u00ebs u arrestua. <strong><em>Vdiq n\u00eb burg<\/em><\/strong> m\u00eb 1951 pas <strong><em>shtat\u00eb vjet q\u00ebndrimi n\u00eb ferr<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p>Dramaturgu dhe poeti <strong>Et\u00ebhem Haxhiademi <\/strong>(1902-1965) lindi n\u00eb Elbasan m\u00eb 8 mars 1902. Pas luft\u00ebs u arrestua dhe u d\u00ebnua me vdekje. D\u00ebnimi me vdekje iu z\u00ebvend\u00ebsua me <strong><em>burg t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm<\/em><\/strong>. <strong><em>Vdes n\u00eb burgun e Burrelit<\/em><\/strong> m\u00eb 17 mars 1965, pasi kishte punuar p\u00ebr shum\u00eb vjet si p\u00ebrkthyes.<\/p>\n<p>Shkrimtari dhe botuesi haf\u00ebz <strong>Ibrahim Dalliu<\/strong> lindi n\u00eb Tiran\u00eb. U arrestua dhe <strong><em>vdiq n\u00eb burg<\/em><\/strong> m\u00eb 25 maj 1952.<\/p>\n<p>Juristi dhe publicisti<strong> Mirash Ivanaj <\/strong>(1891-1953) lindi m\u00eb 12 mars 1891 n\u00eb Podgoric\u00eb (Mal t\u00eb Zi). Studimet universitare i kreu n\u00eb Rom\u00eb. N\u00eb vitet 1933-1935 ishte minist\u00ebr i arsimit. Arrestohet m\u00eb 1946 si <em>agjent i anglez\u00ebve<\/em> dhe d\u00ebnohet me <strong><em>shtat\u00eb vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. N\u00eb burgun e Tiran\u00ebs kryen p\u00ebrkthime p\u00ebr nevojat e regjimit. <strong><em>Vdes<\/em><\/strong> m\u00eb 22 shtator 1953 <strong><em>n\u00eb spitalin e Tiran\u00ebs<\/em><\/strong> 12 dit\u00eb para se t\u00eb lirohej.<\/p>\n<p>Viktim\u00eb e sundimtar\u00ebve t\u00eb rinj anti-intelektual\u00eb do t\u00eb jet\u00eb edhe poeti <strong>Gjergj Bubani <\/strong>(1899-1954). Njihej edhe si Jorgji Bubani. Lindi m\u00eb 20 janar 1899. Studioi n\u00eb Athin\u00eb. U shp\u00ebrngul n\u00eb Rumani. P\u00ebrktheu pjes\u00eb teatrore e tregime nga rusishtja dhe rumanishtja, sidomos vepra t\u00eb dramaturgut rumun me prejardhje shqiptare <strong>Viktor Eftimiut <\/strong>(1889-1972). M\u00eb 1945 u kthye n\u00eb Shqip\u00ebri, u arrestua dhe u d\u00ebnua me <strong><em>15 vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. <strong><em>Vdiq n\u00eb burg<\/em><\/strong> m\u00eb 28 shkurt 1954. I biri i tij \u00ebsht\u00eb poeti <strong>Dionis Bubani <\/strong>(Bukuresht, 1926 \u2013 Tiran\u00eb, 2006).<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p><strong>Vuajt\u00ebn d\u00ebnime me burg: <\/strong><\/p>\n<p>Shkrimtari i proz\u00ebs s\u00eb shkurt\u00ebr<strong> Mitrush Kuteli <\/strong>(1907-1967), pseudonim i Dhimit\u00ebr Paskos, lindi n\u00eb Pogradec m\u00eb 13 shtator 1907. U shkollua n\u00eb Bukuresht p\u00ebr <em>ekonomi<\/em>. I dha tonin zhvillimit t\u00eb <em>tregimit t\u00eb shkurt\u00ebr<\/em> n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb shqipe. N\u00eb vitin 1943 vizitoi Kosov\u00ebn. N\u00eb fund t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore Kuteli ishte funksionar n\u00eb Bank\u00ebn e Shtetit Shqiptar. Ishte <em>figur\u00eb kryesore n\u00eb letrat shqiptare<\/em>. Ishte an\u00ebtar themelues i Lidhjes s\u00eb Shkrimtar\u00ebve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, e ngritur n\u00ebn drejtimin e <strong>Sejfulla Mal\u00ebshov\u00ebs<\/strong>, m\u00eb 7 tetor 1945. Kuteli \u00ebsht\u00eb autor i disa krijimeve letrare.<\/p>\n<p>N\u00eb vitet 1945-1947 komunist\u00ebt shqiptar\u00eb dhe ata jugosllav\u00eb kishin raporte t\u00eb mira. Ishte propozuar q\u00eb midis Shqip\u00ebris\u00eb dhe Jugosllavis\u00eb t\u00eb b\u00ebhet bashkimi monetar e doganor, gj\u00eb q\u00eb Kuteli nuk e kishte miratuar. Ka q\u00eb thon\u00eb se burgosje t\u00eb caktuara n\u00eb Shqip\u00ebri b\u00ebheshin me urdhra t\u00eb Dushan Mugosh\u00ebs (1914-1973) dhe t\u00eb Milladin Popoviqit (1910-1945). Si an\u00ebtar i nj\u00eb delegacioni zyrtar Kuteli vizitoi Jugosllavin\u00eb. Thuhet se ka shprehur q\u00ebndrim kritik ndaj ripushtimit serb t\u00eb Kosov\u00ebs. K\u00ebt\u00eb q\u00ebndrim e kishte pasqyruar edhe m\u00eb par\u00eb n\u00eb vepr\u00ebn <em>\u201cPoem kosovar\u201d<\/em> t\u00eb botuar m\u00eb 1944. Poema \u00ebsht\u00eb e ndar\u00eb n\u00eb pes\u00eb k\u00ebng\u00eb dhe ka 352 vargje. Me t\u2019u kthyer n\u00eb Shqip\u00ebri, u burgos m\u00eb 16 maj 1947 <em>p\u00ebr agjitacion e propagand\u00eb<\/em>. Ka mendime q\u00eb thon\u00eb se Kuteli \u00ebsht\u00eb akuzuar <em>\u201cp\u00ebr p\u00ebrfshirje n\u00eb armat\u00ebn fashiste rumune.\u201d<\/em> U d\u00ebnua si armik i popullit me <strong><em>5 vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. Ka q\u00eb thon\u00eb se \u00ebsht\u00eb d\u00ebnuar m\u00eb shum\u00eb se kaq. Dosjes s\u00eb tij iu humb\u00ebn gjurm\u00ebt. Dy vitet e para t\u00eb burgut (prill 1947 &#8211; prill 1949) i kaloi n\u00eb nj\u00eb kamp pune af\u00ebr Kor\u00e7\u00ebs, ku t\u00eb burgosurit b\u00ebnin pun\u00eb t\u00eb detyruar p\u00ebr t\u00eb thar\u00eb k\u00ebnet\u00ebn e Maliqit. Pas <strong>Rezolut\u00ebs s\u00eb Informbiros\u00eb<\/strong>, marr\u00ebdh\u00ebniet midis Tiran\u00ebs dhe Beogradit u prish\u00ebn. N\u00eb maj 1949 Kuteli u lirua nga burgu me falje.<\/p>\n<p>Pas k\u00ebsaj iu ndalua t\u00eb merrej me shkrime. Iu lejua, sikund\u00ebr <strong>Lasgush Poradecit <\/strong>(1899-1987) t\u00eb merrej me <em>p\u00ebrkthime<\/em> <em>letrare<\/em> n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb botuese <em>\u201cNaim Frash\u00ebri\u201d<\/em> n\u00eb Tiran\u00eb. Pranoi n\u00eb heshtje t\u00eb p\u00ebrkthente autor\u00eb sovjetik\u00eb <em>t\u00eb<\/em> <em>realizmit socialist <\/em>si Maksim Gorki (1868-1936), Aleksej Tolstoj (1882-1945), Konstantin Paustovski (1892-1968), Aleksand\u00ebr Aleksandrovi\u00e7 Fadjejev ( 1901-1956) dhe Nikollaj Ostrovski (1904-1936). Arriti t\u00eb botoj\u00eb edhe disa p\u00ebrthime t\u00eb autor\u00ebve rus\u00eb t\u00eb shekullit XIX si Nikollaj Gogol (1809-1852), Ivan Turgenjev (1818-1883), Ivan Krillov (1769-1844) dhe Mihail Salltikov-Sh\u00e7edrin (1826-1889). P\u00ebrktheu nga rumanishtja Mihai Emineskun (1850-1889), Mihail Sadoveanun (1880-1961), nga spanjishtja Pablo Nerud\u00ebn (1904-1973) dhe nga fr\u00ebngjishtja Andre Moruan (1885-1967) dhe Pol Elyarin (1895-1952). Njeriu q\u00eb e b\u00ebri tregimin e shkurt\u00ebr zhan\u00ebr popullor n\u00eb Shqip\u00ebri, vdiq n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 4 maj 1967 pa e pasur respektin dhe nderin q\u00eb i takonte.<\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebnim<\/strong>: Biroja Informative Komuniste (Informbiro ose Kominform) u themelua nga Stalini m\u00eb 27 9. 1947 pas shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb Komintern\u00ebs m\u00eb 1943. An\u00ebtar\u00eb t\u00eb Kominformit ishin\u00a0\u00a0 shtetet e Evrop\u00ebs Lindore n\u00eb krye me Bashkimin Sovjetik. Ishte edhe Shqip\u00ebria. N\u00eb vitet 1947-1948 selia ndodhej n\u00eb Beograd, nd\u00ebrsa n\u00eb vitet 1948-1956 &#8211; n\u00eb Bukuresht. M\u00eb 28.6.1948 Kominformi miratoi nj\u00eb rezolut\u00eb q\u00eb kishte t\u00eb b\u00ebnte me politik\u00ebn jugosllave. Josip Broz Tito nuk iu bind rezolut\u00ebs. Si rrjedhoj\u00eb, marr\u00ebdh\u00ebniet midis shteteve an\u00ebtare t\u00eb Kominformit dhe Jugosllavis\u00eb, u prish\u00ebn. M\u00eb 1955 marr\u00ebdh\u00ebniet midis Mosk\u00ebs dhe Beogradit u normalizuan, nd\u00ebrsa Kominformi pushoi s\u00eb ekzistuari.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb fillimet e rendit komunist, p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb vitin 1947 u arrestua n\u00eb Tiran\u00eb shkrimtari q\u00eb \u00e7au rrug\u00ebn drejt <em>bashk\u00ebkoh\u00ebsis\u00eb<\/em> para Kadares\u00eb, <strong>Petro Marko <\/strong>(1913-1991). U lirua m\u00eb 15 maj 1950, pas r\u00ebnies s\u00eb Ko\u00e7i Xoxes (1917-1949). Nga mjaft kritik\u00eb \u00ebsht\u00eb konsideruar si <em>nj\u00eb nga et\u00ebrit themelues t\u00eb proz\u00ebs moderne shqiptare<\/em>. Romani i tij <em>\u201cNj\u00eb em\u00ebr n\u00eb kat\u00ebr rrug\u00eb\u201d<\/em>, Tiran\u00eb 1973 q\u00eb shtjellon ngjarje nga periudha e Ahmet Zogut, u ndalua dhe u dogj. M\u00eb 1973 autori humbi t\u00eb drejt\u00ebn e botimit p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb prej tet\u00eb vjet\u00ebsh. Ishte koh\u00eb e spastrimeve Pa\u00e7rami dhe Lubonja. Filloi t\u00eb botoj\u00eb p\u00ebrs\u00ebri m\u00eb 1982. M\u00eb 1975 u d\u00ebnua me <strong><em>gjasht\u00eb vjet heqje liri<\/em><\/strong> i biri <strong>Jamarb\u00ebr<\/strong> <strong>Marko<\/strong>. Sipas porosis\u00eb s\u00eb l\u00ebn\u00eb, Petro Marko u varros pa ceremoni.<\/p>\n<p>Poeti <strong>Sejfulla Mal\u00ebshova <\/strong>(1900-1971) vinte nga krahina e P\u00ebrmetit. Nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb jet\u00ebs e kaloi jasht\u00eb vendit. Studioi p\u00ebr mjek\u00ebsi n\u00eb Itali. M\u00eb 1924 u b\u00eb sekretar personal i <strong>Fan Nolit <\/strong>(1882-1965). Ishte nj\u00eb <em>idealist i majt\u00eb<\/em>. M\u00eb 1943 u kthye n\u00eb Shqip\u00ebri. Minist\u00ebr i kultur\u00ebs n\u00eb qeverin\u00eb e p\u00ebrkohshme t\u00eb komunist\u00ebve. M\u00eb 7 tetor 1945 organizoi kongresin e par\u00eb t\u00eb shkrimtar\u00ebve shqiptar\u00eb. Me k\u00ebt\u00eb rast u themelua edhe Lidhja e Shkrimtar\u00ebve e Shqip\u00ebris\u00eb, me 74 an\u00ebtar\u00eb. M\u00eb 1946 u akuzua p\u00ebr oportuniz\u00ebm dhe devijim t\u00eb djatht\u00eb. U p\u00ebrjashtua nga organet e larta t\u00eb Partis\u00eb. U internua p\u00ebr dy a tre vjet n\u00eb Ballsh. Pastaj e kaloi jet\u00ebn n\u00eb internim t\u00eb brendsh\u00ebm si magazinier n\u00eb Fier. Vdiq m\u00eb 11 qershor 1971 nga <em>apendiciti<\/em> n\u00eb nj\u00eb vetmi t\u00eb pap\u00ebrfytyrueshme. U varros n\u00eb prani t\u00eb s\u00eb motr\u00ebs, varrmih\u00ebsit dhe dy agjent\u00ebve t\u00eb <em>Sigurimit<\/em>. Pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb poezive i shkroi n\u00eb m\u00ebrgim me pseudonimin <strong>Lame Kodra<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Musine Kokalari <\/strong>(1917-1983) \u00ebsht\u00eb e para shkrimtare fem\u00ebr n\u00eb Shqip\u00ebri dhe e vetmja deri n\u00eb vitin 1960. Lindi n\u00eb Adana t\u00eb Turqis\u00eb. Vjen nga nj\u00eb familje atdhetare me prejardhje nga Gjirokastra. Familja u kthye n\u00eb Shqip\u00ebri m\u00eb 1920. M\u00eb 1938 vajti n\u00eb Rom\u00eb p\u00ebr t\u00eb studiuar let\u00ebrsin\u00eb. Studimet i kreu m\u00eb 1941. N\u00eb <em>qytetin e p\u00ebrjetsh\u00ebm<\/em> mori njohuri t\u00eb m\u00ebdha. Shkroi <em>proz\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr<\/em>. M\u00eb 12 n\u00ebntor 1944 <strong><em>komunist\u00ebt<\/em><\/strong> <strong><em>ia ekzekutuan pa gjyq dy v\u00ebllez\u00ebrit<\/em><\/strong>, Mumtazin dhe Vejsin. M\u00eb 1944 ishte e lidhur me Partin\u00eb Socialdemokrate Shqiptare t\u00eb sapoformuar dhe me organin e saj <em>Z\u00ebri i liris\u00eb<\/em>. U arrestua m\u00eb 17 janar 1946. M\u00eb 2 korrik 1946, n\u00ebn akuz\u00ebn <em>sabotatore dhe armike e popullit<\/em> u d\u00ebnua me <strong><em>20 vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. Q\u00ebndroi 18 vjet n\u00eb burgun fam\u00ebkeq t\u00eb Burrelit. U lirua n\u00eb vitin 1964. Pas vuajtjes s\u00eb d\u00ebnimit e internuan n\u00eb Reshen. Aty punoi si fshesare. Pas k\u00ebsaj punoi 11 vjet n\u00eb nd\u00ebrmarrjen e nd\u00ebrtimit. M\u00eb 1979 i mbaroi internimi. Vdiq m\u00eb 14 gusht 1983.<\/p>\n<p><strong>Arshi Pipa <\/strong>(Shkod\u00ebr, 1920 \u2013 Uashington D. C. 1997) \u00ebsht\u00eb poet, studiues, kritik letrar, p\u00ebrkthyes. Studioi filozofin\u00eb n\u00eb Universitetin e Firences. P\u00ebrpos shqipes, fliste italisht, fr\u00ebngjisht dhe anglisht. Kishte nj\u00eb v\u00eblla dhe kat\u00ebr motra. U arrestua m\u00eb 27 prill 1947. U akuzua se <em>\u201cgjat\u00eb luft\u00ebs kishte drejtuar revista me ideologji fashiste&#8230;\u201d<\/em>. U d\u00ebnua me 20 vjet heqje lirie. Vuajti <strong><em>n\u00ebnt\u00eb vjet burg<\/em><\/strong>. U lirua m\u00eb 26 prill 1956. M\u00eb 1957 arratiset bashk\u00eb me t\u00eb motr\u00ebn Fehime. Vendoset n\u00eb Sarajev\u00eb. Q\u00eb andej emigron n\u00eb ShBA.<\/p>\n<p>U d\u00ebnuan: poeti bektashian <strong>Ibrahim Hasanaj <\/strong>(1912-1995); poeti lirik i viteve \u201930 dhe \u201940 <strong>Nexhat Hakiu <\/strong>(1917-1978) nga Vlora, i njohur me pseudonimet Ali Dervalla dhe Nexhat Mahmut Hakiu; dhe romancieri e botuesi <strong>Anton S. Frash\u00ebri <\/strong>(1892-1965).<\/p>\n<p><strong>Andrea Varfi <\/strong>(1914-1992) lindi n\u00eb Qeparo t\u00eb krahin\u00ebs s\u00eb Bregut. Ishte poet, prozator dhe publicist. Me profesion agronom dhe p\u00ebrkthyes. Nga nj\u00eb raport i dat\u00ebs 24 janar 1948 shihet se ka qen\u00eb i ngarkuar nga Sigurimi i Shtetit p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb raportuar p\u00ebr <strong>Eqrem \u00c7abejn <\/strong>(1908-1980)<strong>. <\/strong>M\u00eb 1957 arrestohet dhe vuan <strong><em>dy vjet burg<\/em><\/strong>. M\u00eb von\u00eb u b\u00eb nd\u00ebr poet\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb <em>realizmit socialist<\/em>.<\/p>\n<p>P\u00ebrkthyesi<strong> Jusuf Vrioni <\/strong>(1916-2001) lindi n\u00eb Korfuz. Studimet i kreu n\u00eb Franc\u00eb. M\u00eb 1939 kthehet n\u00eb Shqip\u00ebri. M\u00eb 13 shtator 1947 arrestohet. Akuzohet p\u00ebr spiunazh, agjitacion dhe propagand\u00eb. N\u00eb periudh\u00ebn shkurt 1949 &#8211; prill 1950 q\u00ebndron n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn prej 17 qelive t\u00eb Ko\u00e7i Xoxes. N\u00eb korrik 1950 d\u00ebnohet me <strong><em>15 vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. Nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb d\u00ebnimit e vuan n\u00eb Burrel. U lirua m\u00eb 3 dhjetor 1959. Sipas disa t\u00eb dh\u00ebnave \u00ebsht\u00eb liruar n\u00eb fund t\u00eb vitit 1958. M\u00eb 1960 u ngarkua me p\u00ebrkthimin e veprave t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs. P\u00ebrktheu n\u00eb fr\u00ebngjisht <strong>Migjenin <\/strong>(1911-1938) dhe disa vepra t\u00eb <strong>Kadares\u00eb <\/strong>(1936)<strong>. <\/strong>Vdiq n\u00eb Paris n\u00eb vitin 2001.<\/p>\n<p>P\u00ebrkthyesi dhe poeti <strong>Pashko Gjeci <\/strong>(Shkod\u00ebr, 1918 \u2013 Tiran\u00eb, 2010) ndoqi studimet n\u00eb Fakultetin e Let\u00ebrsis\u00eb dhe Filozofis\u00eb n\u00eb Rom\u00eb. Atje vajti m\u00eb 1938, nd\u00ebrsa diplomoi m\u00eb 1942. Po at\u00eb vit u kthye n\u00eb atdhe. P\u00ebrpos shqipes, njihte greqishten e vjet\u00ebr, latinishten, italishten, fr\u00ebngjishten, gjermanishten. M\u00eb 4 shtator 1947 u arrestua me akuz\u00ebn <em>\u201cpjes\u00ebmarrje n\u00eb grup kund\u00ebr pushtetit popullor\u201d<\/em>. U d\u00ebnua me <strong><em>pes\u00eb vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. Vitet e burgut i kaloi n\u00eb Burrel, Spa\u00e7, Maliq, Beden. U lirua m\u00eb 1952. E p\u00ebrktheu <em>\u201cKomedin\u00eb hyjnore\u201d<\/em> t\u00eb <strong>Dantes <\/strong>(Dante Alighieri, 1265-1321) e cila doli nga shtypi m\u00eb 1962. Sjell n\u00eb shqip <em>\u201cOdisen\u00eb\u201d<\/em> e <strong>Homerit<\/strong>, e cila del e botuar m\u00eb 1976. Autoritetet italiane e nderojn\u00eb me \u00e7mimin <em>\u201cOrdine della stella, della solidarieta italiana\u201d<\/em>. Sjell n\u00eb shqip pjes\u00ebn e par\u00eb t\u00eb <em>\u201cFaustit\u201d<\/em> t\u00eb <strong>G\u00ebtes <\/strong>(Johann Wolfgang Goethe, 1749-1832) dhe tragjedit\u00eb <em>\u201cAndromaka\u201d<\/em> e <em>\u201cAtalia\u201d<\/em> t\u00eb <strong>Zhan Rasinit<\/strong> (Jean Racine, 1639-1699). <strong>\u00a0<\/strong><em>\u00a0<\/em>\u00a0\u00a0<strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Shkrimtari <strong>Mustafa Greblleshi <\/strong>(1922-1986), autor i romanit sentimental <em>\u201cGremina e dashuris\u00eb\u201d<\/em> u arrestua m\u00eb 1947 (sipas disa t\u00eb dh\u00ebnave arrestohet m\u00eb 1946) me akuz\u00ebn <em>\u201carmik i popullit\u201d<\/em>. Q\u00ebndroi n\u00eb burg <strong><em>19 muaj<\/em><\/strong>. Pasi u lirua, punoi disa vjet si m\u00ebsues. E larguan nga kjo detyr\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb deri n\u00eb vitin 1974 punoi si <em>pun\u00ebtor krahu<\/em> n\u00eb kombinatin <em>\u201cJosif Pashku\u201d<\/em> ku ngrinte thas\u00eb me \u00e7imento. Punoi edhe si lyer\u00ebs. Vdiq nga nj\u00eb s\u00ebmundje e r\u00ebnd\u00eb.<\/p>\n<p>Gjykata ushtarake e Shkodr\u00ebs, p\u00ebr <em>\u201ckrijim dhe drejtim t\u00eb Organizat\u00ebs Demokristiane\u201d<\/em>, m\u00eb 16 janar 1947 e d\u00ebnoi me <strong><em>20 vjet heqje lirie<\/em><\/strong> e d\u00ebnoi publicistin <strong>Dionis Mi\u00e7a\u00e7o <\/strong>t\u00eb lindur n\u00eb Bukuresht m\u00eb 1908.<\/p>\n<p>Poeti <strong>Kudret Kokoshi <\/strong>(1907\/8 &#8211; 1991) lindi n\u00eb Vlor\u00eb. U arrestua m\u00eb 5 qershor 1945. U d\u00ebnua me vdekje si udh\u00ebheq\u00ebs i Ballit Komb\u00ebtar. M\u00eb 1 tetor 1945 d\u00ebnimi iu z\u00ebvend\u00ebsua me 25 vjet heqje lirie. D\u00ebnimin e vuajti n\u00eb burgun e Burrelit. <strong><em>Vuajti 19 vjet<\/em><\/strong>. U lirua m\u00eb 25 dhjetor 1964.<\/p>\n<p><strong>Mid\u2019hat Araniti <\/strong>(1912-1992) ishte jurist, shkrimtar, publicist i viteve \u201940. U shkollua n\u00eb Austri, n\u00eb shkoll\u00ebn italiane t\u00eb Korfuzit, n\u00eb Pisa dhe n\u00eb Rom\u00eb. Studimet universitare i kreu n\u00eb Universitetin e Zagrebit. Njihte gjasht\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaja. U arrestua bashk\u00eb me baban\u00eb dhe v\u00ebllain m\u00eb 21 n\u00ebntor 1944. U d\u00ebnua si figur\u00eb e Ballit Komb\u00ebtar. Rreth <strong><em>nj\u00eb vit<\/em><\/strong> q\u00ebndroi n\u00eb burgun e Burrelit. Mbi <strong><em>n\u00ebnt\u00eb vjet<\/em><\/strong> q\u00ebndroi n\u00eb burgun e Tiran\u00ebs. U lirua n\u00eb prill t\u00eb vitit 1954. Periudh\u00ebn e viteve 1954-1960 e kaloi n\u00eb internim. U angazhua n\u00eb p\u00ebrkthime. Ka p\u00ebrkthyer veprat e gjuh\u00ebtarit austriak-gjerman, i quajtur baba i albanologjis\u00eb <strong>Han <\/strong>(Johan Georg von Hahn, 1811-1869), t\u00eb albanologut austriak me prejardhje hebraike <strong>Jokl <\/strong>(Norbert Jokl, 1877-1942), t\u00eb historianit dhe politikanit kroat, i cili u mor edhe me albanologji <strong>Shuflaj <\/strong>(Milan \u0160uflaj, 1879-1931). Me rastin e vrasjes s\u00eb Shuflait, <strong>Ajnshtajni <\/strong>(Albert Einstein, 1879-1955) i d\u00ebrgoi let\u00ebr Organizat\u00ebs p\u00ebr Mbrojtjen e t\u00eb Drejtave t\u00eb Njeriut.<\/p>\n<p>Gjuh\u00ebtari dhe albanologu nga Kosova <strong>Selman Riza <\/strong>(1909-1988) lindi n\u00eb Gjakov\u00eb. U shkollua n\u00eb Tiran\u00eb dhe n\u00eb Kor\u00e7\u00eb. N\u00eb periudh\u00ebn e viteve 1932-1935 studioi n\u00eb Universitetin e Tuluzit n\u00eb Franc\u00eb. Kreu gjuh\u00ebn dhe let\u00ebrsin\u00eb franceze si dhe drejt\u00ebsin\u00eb. M\u00eb 1942 u kthye n\u00eb Kosov\u00eb. Q\u00eb andej vjen n\u00eb Shqip\u00ebri. Arrestohet nga komunist\u00ebt n\u00eb Tiran\u00eb. Pas tre muaj q\u00ebndrimi n\u00eb burgun e Tiran\u00ebs, me k\u00ebrkes\u00ebn e autoriteteve jugosllave, transferohet n\u00eb burgun e Prishtin\u00ebs p\u00ebr t\u2019u gjykuar si armik i Jugosllavis\u00eb. Pas k\u00ebsaj golgote p\u00ebrs\u00ebri vjen n\u00eb Shqip\u00ebri ku merret me veprimtari shkencore. E largojn\u00eb nga Instituti i Historis\u00eb dhe i Gjuh\u00ebsis\u00eb. M\u00eb 1970 e nxjerrin n\u00eb pension t\u00eb parakohsh\u00ebm. Botimi i veprave t\u00eb tij u ndalua.<\/p>\n<p><strong>Filip Fishta <\/strong>(1904-1973) lindi n\u00eb Shkod\u00ebr m\u00eb 28 prill 1904. P\u00ebr vitin e lindjes ka edhe t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb tjera. ishte studiues i let\u00ebrsis\u00eb, bibliotekist, bibliograf, p\u00ebrkthyes, njoh\u00ebs arkivash. Studioi n\u00eb Fakultetin filologjik t\u00eb Universitetit t\u00eb Beogradit. Pati p\u00ebr profesor ballkanologun <strong>Henrik Bariq<\/strong> (Dubrovnik, 28.1.1888 \u2013 Beograd, 3.4.1957). N\u00eb arkivat dhe n\u00eb bibliotekat e Evrop\u00ebs gjurmoi historin\u00eb shqiptare. U arrestua m\u00eb 19 janar 1945. U akuzua si <em>\u201ckriminel lufte dhe armik i popullit i cili me artikujt e vet kishte p\u00ebrhapur ide fashiste n\u00eb mbar\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb\u201d<\/em>. M\u00eb 11 qershor 1945 u d\u00ebnua me <strong><em>30 vjet heqje lirie<\/em><\/strong> dhe konfiskim t\u00eb pasuris\u00eb.<\/p>\n<p>Prifti fran\u00e7eskan <strong>At\u00eb<\/strong> <strong>Donat Kurti <\/strong>(1903-1969) ishte folklorist. <strong>Hans Kristian Anderseni<\/strong> i shqiptar\u00ebve <strong><em>vdiq n\u00eb burgun e Burrelit<\/em><\/strong>. (Hans Christian Andersen, 1805-1875, poet, dramaturg, romancier dhe udh\u00ebp\u00ebrshkrues danez, por n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb shkrimtar i madh dhe i paarritsh\u00ebm p\u00ebrrallash dhe tregimesh).<\/p>\n<p>Folkloristi<strong> Stavro Thoma Frash\u00ebri <\/strong>(1902-1965) lindi n\u00eb Kor\u00e7\u00eb. Xhaxhain e tij Gaqo Dhamo Frash\u00ebrin <strong>Andon Zako<\/strong> <strong>\u00c7ajupi <\/strong>(Sheper, 1886 \u2013 Kajro, 193) e quajti me nofk\u00ebn p\u00ebrbuz\u00ebse <em>\u201cDoktor Adhamudhi\u201d<\/em>. N\u00eb saje t\u00eb nj\u00eb burse, studio inxhinierin\u00eb n\u00eb kolegjin amerikan <em>\u201cRobert College\u201d<\/em> n\u00eb Stamboll. N\u00eb vitet 1927-1928 q\u00ebndroi\u00a0 n\u00eb Angli. Punoi n\u00eb shkoll\u00ebn e Malit t\u00eb Robit af\u00ebr Kavaj\u00ebs. M\u00eb 1947 Gjyqi ushtarak e d\u00ebnoi me 20 vjet heqje lirie. U lirua m\u00eb 1952, pas <strong><em>pes\u00eb vjet<\/em><\/strong> vuajtjeje d\u00ebnimi. Pasi doli nga burgu punoi si inxhinier mekanik n\u00eb Durr\u00ebs. Veprat e tij n\u00eb fush\u00ebn e folklorit u lan\u00eb n\u00eb harres\u00eb. Vdiq n\u00eb Durr\u00ebs.<\/p>\n<p>Shkrimtari <strong>Laz\u00ebr Radi <\/strong>(1916-2016) lindi n\u00eb Prizren. Familja e tij, p\u00ebr t\u2019iu shmangur dhun\u00ebs serbe, n\u00eb vitin 1938 vjen n\u00eb Shqip\u00ebri dhe vendoset n\u00eb Shkod\u00ebr. N\u00eb vitet 1942-1944 studioi drejt\u00ebsin\u00eb n\u00eb Rom\u00eb. N\u00eb vitin 1940, Ministria e Jashtme e Italis\u00eb, shkrimet e tij i botoi n\u00eb Tiran\u00eb n\u00eb nj\u00eb v\u00ebllim me titull <em>\u201cFashizmi dhe fryma shqiptare\u201d.<\/em> Libri ka parath\u00ebnien e <strong>Vangjel Ko\u00e7\u00ebs.<\/strong> Radi u arrestua m\u00eb 23 n\u00ebntor 1944 sapo forcat komuniste kishin hyr\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb. U d\u00ebnua me <strong><em>30 vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. Ka qen\u00eb n\u00eb nj\u00eb qeli me Petro Markon, Jusuf Vrionin dhe Andrea Varfin. N\u00ebn regjimin e ri, autoritetet komuniste krijuan nj\u00eb grup p\u00ebrkthimi.\u00a0\u00a0 Sektorin, me zyrat n\u00eb burgun e Tiran\u00ebs, e drejtoi Laz\u00ebr Radi. N\u00eb prill 1954 u lirua nga burgu, p\u00ebr t\u2019u d\u00ebnuar sakaq me <strong><em>20 vjet internim<\/em><\/strong>. Internimin e kaloi n\u00eb Shtyll\u00eb af\u00ebr Fierit, Ku\u00e7 t\u00eb krahin\u00ebs s\u00eb Kurveleshit, n\u00eb Gradisht\u00eb, \u00c7erm\u00eb dhe Sav\u00ebr t\u00eb fush\u00ebs malarike t\u00eb Myzeqes\u00eb af\u00ebr Lushnj\u00ebs. U lirua m\u00eb 1991 pas <strong><em>46 vjet burgimi e internimi<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebnim<\/strong>: <strong>Vangjel Ko\u00e7a <\/strong>(1900-1943) krahas <strong>Branko Merxhanit <\/strong>(1894-1981) ishte themelues i <strong><em>Neoshqiptarizmit<\/em><\/strong>. Kishte p\u00ebrkthyer n\u00eb shqip filozofin stoik grek Epiktetin (Epictetus, Hierapolis, Turqi, 50 \u2013 Nicopoli, Greqi, 135), satirikun grek Lukianin (121 &#8211; pas vitit 181) dhe filozofin francez Dekartin (Ren\u00e9 Descartes, 1596-1650). Pas pushtimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nga Musolini m\u00eb 1939, u b\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs i Partis\u00eb Fashiste. U mbyt m\u00eb 7 gusht 1943, kur po orvatej t\u00eb arratisej n\u00eb Itali. <em>Neoshqiptarizmi<\/em> qe nj\u00eb rrym\u00eb intelektuale filozofike q\u00eb lindi n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare aty nga viti 1928. Qe nj\u00eb l\u00ebvizje kulturore, jopolitike me ideologji nacionaliste. K\u00ebt\u00eb l\u00ebvizje duhet par\u00eb n\u00eb kontekstin e ideologjive nacionaliste q\u00eb lind\u00ebn n\u00eb Evrop\u00eb n\u00eb vitet \u201920 e \u201930 e q\u00eb u shkrin\u00eb p\u00ebr t\u00eb formuar <em>fashizmin evropian<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>Shkrimtari <strong>Pjet\u00ebr Arbnori <\/strong>(1935-2006) lindi n\u00eb Durr\u00ebs n\u00eb nj\u00eb familje shkodrane. \u00cbsht\u00eb autor i shtat\u00eb romaneve dhe i mbi nj\u00ebqind tregimeve t\u00eb shkruara n\u00eb burgun e Burrelit. U arrestua m\u00eb 1962 me akuz\u00ebn se <em>\u201ckishte dashur t\u00eb formonte nj\u00eb parti socialdemokrate\u201d<\/em>. U d\u00ebnua me <strong><em>25 vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. Pas 18 vjet vuajtjeje d\u00ebnimi, u d\u00ebnua edhe me <strong><em>dhjet\u00eb vjet t\u00eb tjer\u00eb<\/em><\/strong>. Para p\u00ebrfundimit t\u00eb d\u00ebnimit, u d\u00ebnua p\u00ebr s\u00eb treti, po me dhjet\u00eb vjet heqje liri. N\u00eb gusht 1989 u lirua, pasi kishte q\u00ebndruar <strong><em>28 vjet<\/em><\/strong> n\u00eb Burrel.<\/p>\n<p>Shkrimtari <strong>Kin Dushi <\/strong>(1922-1994) lindi n\u00eb Shirok\u00eb t\u00eb Shkodr\u00ebs. M\u00eb 1942 u arrestua nga forcat pushtuese dhe u d\u00ebrgua n\u00eb kampin e Prishtin\u00ebs. Vitet 1942-1943 n\u00eb kamp i pasqyroi n\u00eb romanin <em>\u201cN\u00eb goj\u00ebn e ujkut\u201d<\/em>. N\u00eb vitet 1949-1952 studioi let\u00ebrsin\u00eb n\u00eb Bashkimin Sovjetik.\u00a0\u00a0 P\u00ebr romanin <em>\u201cNj\u00eb em\u00ebr n\u00eb mes t\u00eb yjve\u201d<\/em>, Tiran\u00eb 1964 u kritikua p\u00ebr <em>\u201cdeheroiz\u00ebm\u201d<\/em>. U arrestua m\u00eb 3 tetor 1967 p\u00ebr t\u2019u d\u00ebnuar si armik i popullit me <strong><em>tet\u00eb vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. Shkrimet e tij u hoq\u00ebn nga qarkullimi. M\u00eb 1975 lirohet nga burgu q\u00eb e vuajti n\u00eb Burrel. Punoi si pun\u00ebtor nd\u00ebrtimi n\u00eb nd\u00ebrtimin e hotel \u201cTiran\u00ebs\u201d. Rreth vitit 1989 ishte n\u00eb prag t\u00eb nj\u00eb lirie t\u00eb re.<\/p>\n<p>Shkrimtari <strong>Astrit Delvina <\/strong>(1920-1990) lindi n\u00eb Delvin\u00eb. N\u00eb vitet 1940-1943 studioi n\u00eb Fakultetin e Mjek\u00ebsis\u00eb n\u00eb Bolonj\u00eb. Pas luft\u00ebs bashk\u00ebpunon me disa organe dhe revista ku dhe boton tregime e novela. \u00cbsht\u00eb autor i disa romaneve. Kur u arrestua Petro Marko, e largojn\u00eb nga redaksia e gazet\u00ebs <em>\u201cBashkimi\u201d<\/em>. D\u00ebrgohet n\u00eb Shkod\u00ebr dhe Ish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb punuar si ndihm\u00ebsmjek. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb arrestohet m\u00eb 21 shkurt 1951. M\u00eb 8 gusht 1951, me akuz\u00ebn \u00a0<em>\u201cagjitacion dhe propagand\u00eb dhe<\/em> <em>tentativ\u00eb arratisjeje\u201d <\/em>d\u00ebnohet me <strong><em>5 vjet heqje lirie <\/em><\/strong>dhe pun\u00eb t\u00eb detyrueshme. Lirohet nga burgu m\u00eb 1956. Caktohet <em>pun\u00ebtor krahu<\/em> n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrmarrje t\u00eb Tiran\u00ebs. M\u00eb 1958 <em>internohet<\/em> n\u00eb Libofsh dhe Levan t\u00eb Myzeqes\u00eb. M\u00eb 16 shtator 1967 <em>arrestohet p\u00ebr s\u00eb dyt<\/em>i dhe i akuzuar p\u00ebr <em>\u201cagjitacion e propagand\u00eb kund\u00ebr pushtetit popullor\u201d <\/em>d\u00ebnohet me <strong><em>dhjet\u00eb vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. Vendimi u ekzekutua m\u00eb 12 korrik 1967. D\u00ebmin e vuan n\u00eb Spa\u00e7 deri n\u00eb vitin 1976. Pas k\u00ebsaj e internojn\u00eb n\u00eb Shtyllas t\u00eb Myzeqes\u00eb ku punon si pun\u00ebtor krahu. I s\u00ebmur\u00eb r\u00ebnd\u00eb, n\u00eb maj 1990 kthehet n\u00eb Tiran\u00eb ku dhe vdes m\u00eb 18 korrik 1990.<\/p>\n<p><strong>Mehmet H. Myftiu <\/strong>lindi n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 1930. N\u00eb qershor 1965 u kritikua p\u00ebr romanin <em>\u201dShkrimtari\u201d<\/em> q\u00eb qarkullonte n\u00eb dor\u00ebshkrim. Vepra u cil\u00ebsua si <em>\u201cantipartiake, antikomuniste dhe kund\u00ebr pushtetit popullor\u201d<\/em>. Autorit <em>iu hoq e drejta e botimit<\/em>. P\u00ebr 26 vitet e mbetura t\u00eb regjimit komunist <em>punoi si cigareshit\u00ebs.<\/em> Romani doli n\u00eb drit\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb n\u00eb vitin 1992.<\/p>\n<p><strong>Visar Zhiti <\/strong>(1952) lindi n\u00eb Durr\u00ebs. Ishte bir i aktorit t\u00eb teatrit dhe poetit Hekuran Zhiti. U rrit n\u00eb Lushnj\u00eb. P\u00ebr veprat letrare jepeshin gjykime politike dhe jo vler\u00ebsime estetike. P\u00ebr dor\u00ebshkrimin e p\u00ebrmbledhjes poetike <em>\u201cRapsodia e jet\u00ebs s\u00eb tr\u00ebndafilave\u201d<\/em> vler\u00ebsuesit partiak\u00eb than\u00eb se <em>\u201cp\u00ebrmban gabime ideologjike t\u00eb r\u00ebnda dhe nxin realitetin\u201d<\/em>. Dor\u00ebshkrimi u interpretua si agjitacion dhe propagand\u00eb antikomuniste. Poeti u arrestua m\u00eb 8 n\u00ebntor 1979 n\u00eb Kuk\u00ebs ku qe m\u00ebsues. N\u00eb prill 1980 u d\u00ebnua me <strong><em>dhjet\u00eb vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. U transferua n\u00eb burgun e Tiran\u00ebs e m\u00eb pas n\u00eb kampin e minier\u00ebs s\u00eb bakrit n\u00eb Spa\u00e7 si dhe n\u00eb kampin malor t\u00eb Qaf\u00eb-Barit, ku dhe punoi derisa u lirua m\u00eb 28 janar 1987. M\u00eb pas punoi n\u00eb nj\u00eb fabrik\u00eb tullash n\u00eb Lushnj\u00eb.<\/p>\n<p>Publicisti dhe shkrimtari <strong>Fatos Lubonja <\/strong>(1951) lindi n\u00eb Tiran\u00eb. M\u00eb 1974 kreu n\u00eb Tiran\u00eb studimet p\u00ebr <em>fizik\u00eb<\/em>. U akuzua p\u00ebr <em>\u201cagjitacion dhe propagand\u00eb kund\u00ebr pushtetit popullor\u201d <\/em>dhe u d\u00ebnua me <strong><em>shtat\u00eb vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. M\u00eb 1979, me akuz\u00ebn <em>\u201cpjes\u00ebtar i nj\u00eb organizate kund\u00ebrrevolucionare\u201d<\/em> u arrestua s\u00ebrish dhe s\u00ebrish u d\u00ebnua, por tani me <strong><em>16 vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. U lirua m\u00eb 1991, pas <strong><em>17 vjet<\/em><\/strong> q\u00ebndrimi n\u00eb burg.<\/p>\n<p>P\u00ebr ta paraqitur veten disident\u00eb, brenda dhe n\u00ebp\u00ebr vende t\u00eb caktuara t\u00eb Per\u00ebndimit, F. Lubonja dhe do \u201cshkrimtar\u00eb\u201d t\u00eb tjer\u00eb, tentuan ta diskreditojn\u00eb personalitetin dhe vepr\u00ebn e Kadares\u00eb, duke e quajtur at\u00eb <em>\u201cshkrimtar oborri\u201d<\/em>, <em>\u201cshovinist shqiptaromadh\u201d<\/em> dhe <em>\u201cracist antiserb\u201d<\/em>. Por, autori i <em>\u201cPallatit t\u00eb \u00ebndrrave\u201d<\/em>, me vepr\u00ebn e tij t\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb 45 gjuh\u00eb t\u00eb bot\u00ebs, ka qen\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb e kund\u00ebrta e asaj q\u00eb kan\u00eb th\u00ebn\u00eb t\u00eb sip\u00ebrth\u00ebn\u00ebt. Vepra e tij, me porosi thell\u00ebsisht humane, paraqet stigmatizim dhe demaskim t\u00eb diktatur\u00ebs, t\u00eb tiranis\u00eb, t\u00eb despotizmit, t\u00eb autokracis\u00eb, t\u00eb autoritarizmit, t\u00eb bolshevizmit dhe t\u00eb totalitarizmit. Askush s\u2019ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb keqp\u00ebrdor\u00eb statusin e ish-t\u00eb burgosurit politik.<\/p>\n<p>Gjuh\u00ebtari, historiani, p\u00ebrkthyesi i teksteve <em>latine<\/em><strong> Nikoll\u00eb Mazreku<\/strong> lindi n\u00eb vitin 1912 Zhup\u00eb t\u00eb Mazrekut. U arrestua m\u00eb 11 maj 1946 dhe u d\u00ebnua me <strong><em>pes\u00eb vjet heqje <\/em><\/strong>lirie. Pas k\u00ebsaj, deri n\u00eb vitin 1955 q\u00ebndroi n\u00eb internim n\u00eb Tepelen\u00eb dhe Lushnj\u00eb. M\u00eb 1967 u arrestua s\u00ebrish dhe u d\u00ebnua me <strong><em>20 vjet heqje lirie.<\/em><\/strong> U lirua m\u00eb 1987. Vuajti\u00a0 <strong><em>25 vjet burg<\/em><\/strong> dhe <strong><em>12 vjet internim<\/em><\/strong>. Vdiq n\u00eb Shkod\u00ebr m\u00eb 1996.<\/p>\n<p>Mbledh\u00ebsi i folklorit, historiani dhe shkrimtari <strong>Marin Sirdani<\/strong> (1885-1962) lindi n\u00eb Guci (Mal t\u00eb Zi). Studioi n\u00eb Universitetin e Gracit. I p\u00ebrfundoi m\u00eb 1909. U arrestua dhe u d\u00ebnua me <em>pun\u00eb t\u00eb detyrueshme<\/em>. <em>U burgos s\u00ebrish<\/em> p\u00ebr t\u2019u liruar n\u00eb fund t\u00eb vitit 1959 apo n\u00eb fillim t\u00eb vitit 1960.<\/p>\n<p>Kleriku <strong>Mark Harapi <\/strong>lindi n\u00eb Shirok\u00eb t\u00eb Shkodr\u00ebs. U arrestua n\u00eb vitin 1948<strong>. <\/strong>N\u00eb korrik t\u00eb po atij viti u d\u00ebnua me<strong> <em>dhjet\u00eb vjet heqje lirie<\/em>. <\/strong>Pasi vuajti d\u00ebnimin u internua p\u00ebr pes\u00eb vjet. U kthye n\u00eb Shkod\u00ebr m\u00eb 1965. \u00cbsht\u00eb v\u00eblla i<strong> At\u00eb Anton Harapit<\/strong>, i cili ishte nd\u00ebr klerik\u00ebt e par\u00eb q\u00eb u pushkatua nga regjimi diktatorial.<\/p>\n<p>Prifti jezuit <strong>At\u00eb Daniel Dajani <\/strong>(1906-1946) lindi n\u00eb Blinisht\u00eb t\u00eb Zadrim\u00ebs. U arrestua m\u00eb 31 dhjetor 1945 bashk\u00eb me priftin jezuit nga Italia <strong>Gjovani Faustin <\/strong>(Beato Giovanni Fausti, Brozzo, 1899 \u2013 Shkod\u00ebr, 1946). M\u00eb 22 shkurt 1946 Gjykata e Shkodr\u00ebs urdh\u00ebroi d\u00ebnimin me vdekje pushkatim. <strong><em>U Ekzekutuan<\/em><\/strong> n\u00eb Shkod\u00ebr m\u00eb 4 mars 1946.<\/p>\n<p>Filologu<strong> Viktor Volaj <\/strong>(1910-1995) ishte prift fran\u00e7eskan. Lindi n\u00eb Shirok\u00eb t\u00eb Shkodr\u00ebs. ishte njoh\u00ebs i shquar i vepr\u00ebs s\u00eb <strong>Gjergj Fisht\u00ebs<\/strong>. Vitet 1949-1954 i kaloi n\u00eb <strong><em>internim<\/em><\/strong> n\u00eb Tepelen\u00eb, Lund\u00ebrz, Kamz\u00eb.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>Pushteti komunist iu v\u00ebrsul edhe poet\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt tanim\u00eb kishin vajtur n\u00eb qiellin e drit\u00ebs s\u00eb amshueshme. Sapo erdh\u00ebn n\u00eb pushtet, iu\u00a0 v\u00ebrsul\u00ebn varrit t\u00eb <strong><em>z\u00ebrit t\u00eb kombit <\/em><\/strong>&#8211; <strong>Gjergj Fisht\u00ebs<\/strong>, t\u00eb cilin <strong>Lamberci<\/strong> e cil\u00ebsoi si <em>\u201cpoetin m\u00eb t\u00eb talentuar q\u00eb ka pasur Shqip\u00ebria\u201d<\/em>. Eshtrat e <em>Homerit shqiptar <\/em>apo <em>Tirteut t\u00eb lirik\u00ebs s\u00eb letrave shqipe<\/em> i hodh\u00ebn n\u00eb lum\u00eb. M\u00eb 1941 <strong>Eqrem \u00c7abej <\/strong>shkruan: <em>\u201c&#8230; Fishta u b\u00eb, n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr kuptim sesa Naim Frash\u00ebri, poeti komb\u00ebtar i Shqip\u00ebris\u00eb\u201d<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>U flak\u00ebn nga plan-programet m\u00ebsimore dhe studimore veprat e <strong>Gjergj Fisht\u00ebs <\/strong>(1871-1940), t\u00eb <strong>Faik Konic\u00ebs <\/strong>(1875-1942), t\u00eb <strong>Ernest Koliqit <\/strong>(1903-1975), t\u00eb gjuh\u00ebtarit <strong>Namik Resuli <\/strong>(Berat, 1908 &#8211; Turin, Itali, 1985), t\u00eb <strong>Martin Camajt <\/strong>(Temal, 1925 &#8211; Lenggries, Gjermani, 1992), t\u00eb gjuh\u00ebtarit<strong> Karl Gurakuqi <\/strong>(Shkod\u00ebr, 1895 \u2013 Palermo, 1971), t\u00eb albanologut italian i cili ndjehej shqiptar <strong>Zef Valentini <\/strong>(Padov\u00eb, 1900 \u2013 Milano, 1979), t\u00eb <strong>Arshi Pip\u00ebs <\/strong>(1921-1977), t\u00eb publicistit e politologut <strong>Anton Logoreci <\/strong>(Shkod\u00ebr, 1910 \u2013 Lond\u00ebr, 1990), t\u00eb publicistit, p\u00ebrkthyesit e shkrimtarit <strong>Tajar Zavalani <\/strong>(Manastir, 1903 \u2013 Angli, 1966) etj.<\/p>\n<p>Studiuesi fran\u00e7eskan <strong>Justin Rrota <\/strong>(Shkod\u00ebr, 1889 \u2013 Shkod\u00ebr, 1964) ishte personalitet i shquar i kultur\u00ebs shqiptare. U mor me studimet e gjuh\u00ebs. Studioi teologjin\u00eb n\u00eb Villach t\u00eb Austris\u00eb. Njihte italishten, fr\u00ebngjishten, gjermanishten, sllavishten, greqishten e vjet\u00ebr, latinishten. Gjat\u00eb pushtetit t\u00eb pasluft\u00ebs vepra e tij <em>ra n\u00eb heshtje<\/em>.<\/p>\n<p><strong>Ernest Koliqi <\/strong>ishte prozatori m\u00eb i madh i letrave shqipe t\u00eb periudh\u00ebs midis dy luft\u00ebrave bot\u00ebrore. N\u00eb antologjin\u00eb <em>\u201cPoet\u00ebt e m\u00ebdhej t\u2019 Italis\u00eb\u201d<\/em>, Tiran\u00eb 1932 dhe 1936 n\u00eb dy v\u00ebllime i solli n\u00eb shqip klasik\u00ebt italian\u00eb: Dante Aligierin(1265-1321), Fran\u00e7esko Petrark\u00ebn (1304-1374), Ludoviko Ariosto (1474-1533) dhe Torkuato Taso (1544-1595). N\u00eb v\u00ebllimin e dyt\u00eb p\u00ebrfshiu poet\u00ebt italian\u00eb: Xhuzepe Parini (1729-1799),Vin\u00e7enco Monti (1754-1828), Ugo Foskolo (1778-1827) dhe Alesandro Manzoni (1785-1873). Gjat\u00eb pushtetit t\u00eb pasluft\u00ebs <em>u anatemua<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0 \u00a0*\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kujtim Aliaj <\/strong>u burgos n\u00eb mosh\u00ebn 16-vje\u00e7are dhe kaloi <strong><em>31 vjet n\u00eb burg<\/em><\/strong>. Poeti i cili solli n\u00eb shqip vepra t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb ruse <strong>Jorgo Bllaci <\/strong>(1938-2001) nga Gjirokastra, n\u00eb vitet \u201950 u d\u00ebnua me <strong><em>dhjet\u00eb vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. N\u00eb vitet 1964-1967 e d\u00ebrgojn\u00eb t\u00eb punoj\u00eb si pun\u00ebtor nd\u00ebrtimi. Sipas disa t\u00eb dh\u00ebnave, ka vuajtur \u00a0plot 30 vjet burg. Poeti <strong>Viktor Qurku <\/strong>(1941-1983) nga \u00c7orraj i Kurveleshit u kritikua p\u00ebr poem\u00ebn <em>\u201cShk\u00eblqimi\u201d<\/em>. <strong><em>Vrau veten<\/em><\/strong> duke u hedhur nga nj\u00eb shk\u00ebmb. <strong>Fadil Haliti <\/strong>(1936) nga Lushnja, i lindur m\u00eb 1936, u akuzua se n\u00eb poem\u00ebn <em>\u201cDielli dhe rr\u00ebker\u00ebt\u201d<\/em> (1972) <em>\u201cnxin realitetin socialist dhe b\u00ebn thirrje p\u00ebr p\u00ebrmbysjen e pushtetit popullor\u201d<\/em>. U transferua n\u00eb Shegan af\u00ebr Fierit dhe me vite <em>iu hoq e drejta e botimit<\/em>. Poeti <strong>Zyhdi Morava <\/strong>\u00a0\u00a0lindi m\u00eb 1946 n\u00eb Grace t\u00eb Devollit. M\u00eb 1978 u d\u00ebnua me <strong><em>tet\u00eb vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. Periudh\u00ebn mars 1978 &#8211; n\u00ebntor 1982 e kaloi n\u00eb burgun e Spa\u00e7it.<\/p>\n<p>Poeti <strong>Frederik Reshpja <\/strong>lindi n\u00eb Shkod\u00ebr n\u00eb vitin 1941. Me akuz\u00ebn se ka fyer figur\u00ebn e Stalinit (Josip Visarionovi\u00e7 Xhugashvili Stalin, 1879-1953), <strong><em>periudh\u00ebn e viteve 1972-1989 e kaloi n\u00eb burg<\/em><\/strong> dhe n\u00eb <em>kampe<\/em> t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Letrari <strong>Ferdinand Laholli <\/strong>lindi n\u00eb vitin 1960. Gjith\u00eb jet\u00ebn e kaloi <em>n\u00eb kampin e internimit<\/em> n\u00eb Sav\u00ebr t\u00eb Lushnj\u00ebs, p\u00ebr arsye se i ati, 15 dit\u00eb para se t\u00eb lindte ai, kishte ikur n\u00eb ShBA. N\u00eb korrik 1990 Laholli iku n\u00eb Gjermani ku u mor me krijimtari letrare, duke botuar poezi e proz\u00eb.<\/p>\n<p><strong><em>U p\u00ebrndoq\u00ebn<\/em><\/strong>: poeti <strong>Gjergj Komnino <\/strong>i lindur m\u00eb 1918, nga Brezhani i K\u00eblcyr\u00ebs; <strong>Uran Kostreci <\/strong>(1938) nga Elbasani; <strong>Jozef Radi <\/strong>(1957); <strong>Shane Mudaj <\/strong>(1962) nga Peshkopia; <strong>Hydajet Bajri <\/strong>(1966) nga Bu\u00e7i i krahin\u00ebs s\u00eb Tropoj\u00ebs; <strong>Daut Gumeni<\/strong> i lindur m\u00eb 1943 n\u00eb Gusmar t\u00eb Tepelen\u00ebs. M\u00eb 1967 arrestohet n\u00ebn akuz\u00ebn <em>\u201cagjitacion dhe propagand\u00eb lund\u00ebr Partis\u00eb e pushtetit popullor\u201d<\/em>. Poezia e tij u cil\u00ebsua si <em>reaksionare<\/em> dhe <em>antikomuniste<\/em>. Q\u00ebndroi n\u00eb burg<strong><em> 23 vjet e gjysm\u00eb<\/em><\/strong>, deri n\u00eb vitin 1990.<\/p>\n<p>Ushtaraku, gazetari dhe poeti <strong>Trifon Xhagjika <\/strong>(Peshtan, 1932 &#8211; 1963) nga P\u00ebrmeti. U shkollua n\u00eb Normalen e Elbasanit. N\u00eb gusht t\u00eb vitit 1963 u arrestua bashk\u00eb me nj\u00eb grup shok\u00ebsh. Ishte vet\u00ebm 31-vje\u00e7ar kur <strong><em>u ekzekutua<\/em><\/strong> n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 1963. N\u00eb \u00e7astin e ekzekutimit recitoi poezin\u00eb e vet <em>\u201cAtdheu \u00ebsht\u00eb lakuriq\u201d<\/em>. Vendvarrimi nuk i dihet.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 * <\/strong><\/p>\n<p><strong>Vilson Sami Blloshmi <\/strong>(1948-1977) lindi n\u00eb Br\u00ebzesht\u00eb t\u00eb Librazhdit m\u00eb 18 mars 1948. Nuk iu lejua t\u00eb punonte si m\u00ebsues. Punoi n\u00eb Nd\u00ebrmarrjen e shfryt\u00ebzimit t\u00eb pyjeve n\u00eb Stravaj. Pas k\u00ebsaj punoi n\u00eb kooperativ\u00eb. U arrestua n\u00eb Librazhd m\u00eb 5 gusht 1976 dhe u d\u00ebrgua n\u00eb Tiran\u00eb. M\u00eb 1 qershor 1977 u nxor para Gjykat\u00ebs Popullore s\u00eb Rrethit t\u00eb Librazhdit n\u00ebn akuz\u00ebn <em>\u201cagjitacion dhe propagand\u00eb kund\u00ebr pushtetit popullor\u201d<\/em>. M\u00eb 13 qershor 1977 u shpall fajtor dhe bashk\u00eb me <strong>Genc Lek\u00ebn\u00a0 <\/strong>e d\u00ebnoi me vdekje pushkatim e konfiskim t\u00eb pasuris\u00eb. Vendimi u la n\u00eb fuqi si nga Gjykata e Lart\u00eb, ashtu edhe nga Presidiumi i Kuvendit Popullor. M\u00eb 17 korrik 1977 u zbatua urdhri p\u00ebr ekzekutim i Ministris\u00eb s\u00eb Brendshme. Dy poet\u00ebt <strong><em>u pushkatuan<\/em><\/strong> n\u00eb mesnat\u00ebn e 17 korrikut t\u00eb vitit 1977, pes\u00eb-gjasht\u00eb kilometra larg Librazhdit.<\/p>\n<p>M\u00eb 1994, dit\u00ebn e rivarrimit, Presidenti i Republik\u00ebs i akordoi medaljen <em>\u201cMartir i Demokracis\u00eb\u201d<\/em>. M\u00eb 1995, nj\u00eb shkoll\u00eb 8-vje\u00e7are n\u00eb Librazhd u em\u00ebrtua me emrin \u201cVilson Blloshmi\u201d. Po k\u00ebt\u00eb vit u dekorua me urdhrin <em>\u201cM\u00ebsues i Popullit\u201d<\/em>. M\u00eb 30 qershor 2006, n\u00ebn kujdesin e Ministris\u00eb s\u00eb Turizmit, Kultur\u00ebs, Rinis\u00eb dhe Sporteve dhe n\u00eb prani t\u00eb Presidentit t\u00eb Republik\u00ebs, u p\u00ebrurua n\u00eb Librazhd memoriali i dy poet\u00ebve, martir\u00eb t\u00eb demokracis\u00eb \u2013 Genc Lek\u00ebs dhe Vilson Blloshmit. Po k\u00ebt\u00eb dit\u00eb ata u shpall\u00ebn <em>\u201cQytetar Nderi\u201d<\/em> t\u00eb Bashkis\u00eb s\u00eb Librazhdit. N\u00eb janar 2009, p\u00ebr librin poetik m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb vitit, iu dha postum \u00e7mimi <em>\u201cLasgush Poradeci\u201d.<\/em> N\u00eb maj t\u00eb vitit 2010, Presidenti i Republik\u00ebs i akordoi urdhrin <em>\u201cNderi i Kombit\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>Poeti <strong>Genc Bardho Leka <\/strong>(1941-1977) lindi m\u00eb 23 mars 1941 n\u00eb B\u00ebrzesht\u00eb t\u00eb rrethit t\u00eb Librazhdit. M\u00eb 1950 i ati u arratis n\u00eb Jugosllavi. N\u00eb vitet 1957-1961 ndoqi shkoll\u00ebn pedagogjike n\u00eb Elbasan. M\u00eb 1960-1961 u em\u00ebrua m\u00ebsues n\u00eb Zdrajsh t\u00eb krahin\u00ebs s\u00eb \u00c7ermenik\u00ebs. U arrestua m\u00eb 31 gusht 1976. procesi gjyq\u00ebsor u zhvillua n\u00eb Librazhd prej 6 deri n\u00eb 13 qershor 1977. M\u00eb 16 qershor 1977, bashk\u00eb me mikun e tij Vilson Blloshmin, u d\u00ebnua me vdekje pushkatim. M\u00eb 16 korrik 1977 <strong><em>gjakpir\u00ebsit<\/em><\/strong> e Presidiumit t\u00eb Kuvendit Popullor refuzuan k\u00ebrkes\u00ebn e tij p\u00ebr faljen e jet\u00ebs. T\u00eb nes\u00ebrmen, m\u00eb 17 korrik 1977 Ministria e Brendshme nxori urdhrin e ekzekutimit. Dy poet\u00ebt <strong><em>u pushkatuan<\/em><\/strong> po at\u00eb dit\u00eb.<\/p>\n<p>Poeti dhe arsimtari <strong>Havzi Nela <\/strong>(1934-1988) lindi m\u00eb 20 shkurt 1934 n\u00eb Kollovoz t\u00eb rrethit t\u00eb Kuk\u00ebsit. Jetoi n\u00eb varf\u00ebri. M\u00eb 26 prill 1967, bashk\u00eb me gruan e vet Lavdien tenton t\u00eb kaloj\u00eb kufirin p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb. Ndalohet nga ushtar\u00ebt jugosllav\u00eb dhe d\u00ebrgohet n\u00eb burgun e Prizrenit. M\u00eb 6 maj 1967 autoritetet jugosllave Nel\u00ebn dhe gruan e tij ua dor\u00ebzojn\u00eb autoriteteve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. M\u00eb 22 maj 1967 u d\u00ebnua me <strong><em>15 vjet heqje lirie<\/em><\/strong> dhe konfiskim t\u00eb pasuris\u00eb. Gruaja e tij u d\u00ebnua me <strong><em>10 vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. M\u00eb 8 gusht 1975, Nel\u00ebs iu shtuan <strong><em>edhe 8 vjet burg<\/em>. <\/strong>M\u00eb 19 dhjetor 1986 u lirua. Pas nj\u00eb viti, p\u00ebrkat\u00ebsisht m\u00eb 12 tetor 1987 ai p\u00ebrs\u00ebri u arrestua dhe u internua n\u00eb fshatin Ar\u00ebn. Gjykata vendosi q\u00eb Havzi Nela t\u00eb d\u00ebnohet me vdekje, nd\u00ebrsa ekzekutimi t\u00eb b\u00ebhet me varje.<\/p>\n<p>Lavdie Nela b\u00ebri nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb q\u00eb burri i saj t\u00eb mos d\u00ebnohet me vdekje. M\u00eb 24 qershor 1988, Gjykata e Lart\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb e hodhi posht\u00eb k\u00ebrkes\u00ebn e saj. Aktgjykimi i d\u00ebnimit me varje u miratua edhe nga Presidiumi i Kuvendit Popullor. Nela u ekzekutua me varje m\u00eb 10 gusht 1988, dy or\u00eb pas mesnate n\u00eb mes t\u00eb Kuk\u00ebsit. Mbetjet mortore t\u00eb poetit u gjet\u00ebn m\u00eb 23 gusht 1993 pran\u00eb fshatit Kolsh, dy kilometra larg Kuk\u00ebsit. Me dekretin e Presidentit t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Hevzi Nel\u00ebs iu dha titulli <em>\u201cD\u00ebshmor i Demokracis\u00eb\u201d<\/em>. Me rastin e 75-vjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb Nel\u00ebs, Kadareja shkruan: <em>\u201cPoeti Havzi Nela \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kamban\u00eb q\u00eb ende bie p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare. T\u00eb mos e d\u00ebgjosh k\u00ebt\u00eb kamban\u00eb do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb vazhdosh t\u00eb shkel\u00ebsh me k\u00ebmb\u00eb lirin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>Kjo list\u00eb nuk ka t\u00eb mbaruar.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb vitet 1973-1975 parulla e Partis\u00eb ishte: <em>\u201cT\u00eb ngrem\u00eb lart frym\u00ebn revolucionare edhe n\u00eb art\u201d. <\/em>Mbi shkrimtar\u00ebt dhe intelektual\u00ebt mbret\u00ebroi terrori. Kjo periudh\u00eb \u00ebsht\u00eb krahasuar me <em>spastrimet staliniste t\u00eb viteve \u201930<\/em>. K\u00ebto vite qen\u00eb nj\u00eb hap prapa n\u00eb zhvillimin e let\u00ebrsis\u00eb dhe t\u00eb kultur\u00ebs shqiptare. N\u00eb pranver\u00eb t\u00eb vitit 1973 130 shkrimtar\u00eb dhe artist\u00eb do t\u00eb largoheshin prej qyteteve p\u00ebr t\u00eb punuar n\u00eb ara dhe kantiere nd\u00ebrtimi me q\u00ebllim q\u00eb t\u2019i forconin lidhjet e tyre me masat punonj\u00ebse. Poet\u00eb e prozator\u00eb duhej t\u00eb d\u00ebshmonin zell revolucionar dhe t\u00eb hidhnin posht\u00eb ndikimet e huaja e liberale. Pothuaj t\u00eb gjith\u00eb shkrimtar\u00ebt kryesor\u00eb e pat\u00ebn nga nj\u00eb vep\u00ebr t\u00eb hequr nga qarkullimi e t\u00eb kthyer n\u00eb karton.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u2019i trembur shkrimtar\u00ebt dhe artist\u00ebt u d\u00ebnuan protagonist\u00ebt e \u201c<em>l\u00ebvizjes liberale\u201d, <\/em>dramaturgu <strong>Fadil Pa\u00e7rami <\/strong>(Shkod\u00ebr, 1922 \u2013 Tiran\u00eb, 2008), i cili ishte sekretar i partis\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje ideologjike t\u00eb Komitetit t\u00eb Partis\u00eb t\u00eb Tiran\u00ebs dhe <strong>Todi Lubonja <\/strong>(1923-2005), i cili ishte drejtor i Radiotelevizionit. U akuzuan se <em>\u201ckishin nxitur q\u00eb n\u00eb kultur\u00ebn shqiptare t\u00eb dep\u00ebrtonin ide dhe ndikime dekadente per\u00ebndimore\u201d<\/em>. Q\u00eb t\u00eb dy u shpall\u00ebn devijues dhe armiq t\u00eb popullit. L\u00ebvizja liberale u shtyp sakaq.<\/p>\n<p>M\u00eb 27 korrik 1974, <em>\u201cp\u00ebr pik\u00ebpamjet dhe shijen estetike liberal-oportuniste\u201d <\/em>Todi Lubonja u d\u00ebnua me <strong><em>15 vjet heqje lirie<\/em><\/strong>. Pas 13 vjet vuajtjeje d\u00ebnimi n\u00eb burgun e Burrelit, u lirua m\u00eb n\u00eb qershor 1987, p\u00ebr t\u2019u internuar n\u00eb fshatin Malecaj af\u00ebr Lezh\u00ebs.<\/p>\n<p>Fadil Pa\u00e7rami ka qen\u00eb n\u00eb detyra t\u00eb larta partiake, deputet, minist\u00ebr p\u00ebr Kultur\u00eb dhe Art (1965-1966), kryetar i Kuvendit Popullor (1970-1973). U arrestua m\u00eb 20 tetor 1975 si armik i popullit. U d\u00ebnua p\u00ebr <em>\u201cagjitacion dhe propagand\u00eb<\/em>\u201d. D\u00ebnimin e vuajti n\u00eb Burrel dhe n\u00eb burgun <em>\u201cKosova e Madhe\u201d<\/em> af\u00ebr Elbasanit. Q\u00ebndroi n\u00eb burg <strong><em>16 vjet<\/em><\/strong>. U lirua m\u00eb 17 mars 1991, dy jav\u00eb para zgjedhjeve t\u00eb para pluraliste.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>Piktor\u00ebt si <strong>Maks Velo <\/strong>(1935-2020), <strong>Edison Gjergo <\/strong>(1938-1989) dhe <strong>Ali Oseku <\/strong>(23.02.1944-) u kritikuan nga komunist\u00ebt dhe u d\u00ebrguan n\u00eb burgje e kampe p\u00ebrqendrimi, si n\u00eb burgun e minier\u00ebs s\u00eb bakrit n\u00eb Spa\u00e7. Artist\u00ebt u akuzuan:<\/p>\n<p>&#8211; ngase <em>\u00e7monin lart piktor\u00ebt reaksionar\u00eb dhe modernist\u00eb<\/em> <strong>Pablo Pikason <\/strong>(1881-1973),<strong> Salvador Dalin <\/strong>(1904-1989), piktorin ruso-francez, \u00e7ifut i Bjellorusis\u00eb, i <em>kubizmit <\/em>dhe <em>ekspresionizmit,<\/em> <strong>Mark<\/strong> <strong>Shagalin <\/strong>(Marc Chagall, 1887-1985) dhe piktorin gjerman <em>t\u00eb<\/em> <em>dadaizmit <\/em>dhe <em>t\u00eb surrealizmit,<\/em> i cili prej vitit 1948 jetoi n\u00eb ShBA, nd\u00ebrsa prej vitit 1958 \u2013 n\u00eb Franc\u00eb, <strong>Maks Ernst <\/strong>(1891-1976);<\/p>\n<p>&#8211; ngase adhuronin muzik\u00ebn e <strong>Betovenit<\/strong>, t\u00eb<strong> Mocartit<\/strong>, t\u00eb <strong>Bahut<\/strong>;<br \/>\n&#8211; ngase citonin ide t\u00eb <em>ekzistencialist\u00ebve <\/em>\u2013 <strong>Sratrit<\/strong> dhe <strong>Kamys\u00eb<\/strong>, si: <em>\u201c<\/em> <em>T\u00eb jetuarit e njeriut nuk vlen p\u00ebr asgj\u00eb\u201d<\/em>;<br \/>\n&#8211; ngase nuk u p\u00eblqente ari i <em>realizmit socialist<\/em>;<br \/>\n&#8211; ngase krijonin piktura <em>\u201cme p\u00ebrmbajtje reaksionare\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>Puna e tyre u cil\u00ebsua si <em>\u201ckrim, veprim antipartiak, agjitacion e propagand\u00eb kund\u00ebr pushtetit popullor\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>Ideolog\u00ebt stalinist\u00eb t\u00eb kultur\u00ebs erdh\u00ebn n\u00eb p\u00ebrfundim se Maks Velo ishte ndikuar nga piktor\u00eb reaksionar\u00eb. Vepra e tij ishte inspiruar nga <strong>Modiliani <\/strong>(Amadeo Modigliani, 1884-1920), piktor italian me prejardhje \u00e7ifute; nga <strong>Zhorzh<\/strong> <strong>Brak<\/strong> (Georges Braque, 1882-1963), piktor francez dhe nga <strong>Pablo Pikaso <\/strong>(1881-1973), kubist, surrealist, ekspresionist dhe post-impresionist. N\u00eb vitin 1978 Maks Velo u d\u00ebnua me <strong><em>dhjet\u00eb vjet burg<\/em><\/strong>. U lirua m\u00eb 1986.<\/p>\n<p>Edison Gjergo u arrestua m\u00eb 15 janar 1975 dhe u d\u00ebnua me <strong><em>tet\u00eb vjet burg<\/em><\/strong>. U lirua m\u00eb 1982.<br \/>\nN\u00eb vitin 1975, me t\u00eb nj\u00ebjtat akuza, u d\u00ebnua me <strong><em>tre vjet burg<\/em><\/strong> piktori Ali Oseku. U lirua m\u00eb 1979.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xhelal Zejneli Periudha e pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore p\u00ebr shkrimtar\u00ebt dhe intelektual\u00ebt shqiptar\u00eb qe b\u00ebr\u00eb nj\u00eb apokalips. Ve\u00e7an\u00ebrisht vuajt\u00ebn shkrimtar\u00ebt e shkoll\u00ebs katolike shkodrane. Krer\u00ebt komunist\u00eb fortes\u00ebn katolike e quajt\u00ebn \u00e7erdhe t\u00eb reaksionit. Diktator\u00ebt paralajm\u00ebruan se udh\u00ebheq\u00ebsit kishtar\u00eb, \u201cpara gjyqit t\u00eb popullit, do t\u00eb marrin shp\u00ebrblimin e merituar\u201d. U ekzekutuan: Prifti katolik nga Shkodra [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":44950,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4,35],"tags":[],"class_list":["post-57346","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori","category-kulture"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>SHKRIMTAR\u00cbT DHE TERRORI I KUQ - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SHKRIMTAR\u00cbT DHE TERRORI I KUQ - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Xhelal Zejneli Periudha e pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore p\u00ebr shkrimtar\u00ebt dhe intelektual\u00ebt shqiptar\u00eb qe b\u00ebr\u00eb nj\u00eb apokalips. Ve\u00e7an\u00ebrisht vuajt\u00ebn shkrimtar\u00ebt e shkoll\u00ebs katolike shkodrane. Krer\u00ebt komunist\u00eb fortes\u00ebn katolike e quajt\u00ebn \u00e7erdhe t\u00eb reaksionit. Diktator\u00ebt paralajm\u00ebruan se udh\u00ebheq\u00ebsit kishtar\u00eb, \u201cpara gjyqit t\u00eb popullit, do t\u00eb marrin shp\u00ebrblimin e merituar\u201d. U ekzekutuan: Prifti katolik nga Shkodra [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-06-22T13:43:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/islami_komunizmi_signs.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"625\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"367\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"37 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"SHKRIMTAR\u00cbT DHE TERRORI I KUQ\",\"datePublished\":\"2020-06-22T13:43:58+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\\\/\"},\"wordCount\":7371,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/islami_komunizmi_signs.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\",\"Kultur\u00eb\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\\\/\",\"name\":\"SHKRIMTAR\u00cbT DHE TERRORI I KUQ - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/islami_komunizmi_signs.jpg\",\"datePublished\":\"2020-06-22T13:43:58+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/islami_komunizmi_signs.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/islami_komunizmi_signs.jpg\",\"width\":625,\"height\":367,\"caption\":\"Islami - komunizmi, signs\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SHKRIMTAR\u00cbT DHE TERRORI I KUQ\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SHKRIMTAR\u00cbT DHE TERRORI I KUQ - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"SHKRIMTAR\u00cbT DHE TERRORI I KUQ - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Xhelal Zejneli Periudha e pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore p\u00ebr shkrimtar\u00ebt dhe intelektual\u00ebt shqiptar\u00eb qe b\u00ebr\u00eb nj\u00eb apokalips. Ve\u00e7an\u00ebrisht vuajt\u00ebn shkrimtar\u00ebt e shkoll\u00ebs katolike shkodrane. Krer\u00ebt komunist\u00eb fortes\u00ebn katolike e quajt\u00ebn \u00e7erdhe t\u00eb reaksionit. Diktator\u00ebt paralajm\u00ebruan se udh\u00ebheq\u00ebsit kishtar\u00eb, \u201cpara gjyqit t\u00eb popullit, do t\u00eb marrin shp\u00ebrblimin e merituar\u201d. U ekzekutuan: Prifti katolik nga Shkodra [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2020-06-22T13:43:58+00:00","og_image":[{"width":625,"height":367,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/islami_komunizmi_signs.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"37 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"SHKRIMTAR\u00cbT DHE TERRORI I KUQ","datePublished":"2020-06-22T13:43:58+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/"},"wordCount":7371,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/islami_komunizmi_signs.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori","Kultur\u00eb"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/","name":"SHKRIMTAR\u00cbT DHE TERRORI I KUQ - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/islami_komunizmi_signs.jpg","datePublished":"2020-06-22T13:43:58+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/islami_komunizmi_signs.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/islami_komunizmi_signs.jpg","width":625,"height":367,"caption":"Islami - komunizmi, signs"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/shkrimtaret-dhe-terrori-i-kuq\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SHKRIMTAR\u00cbT DHE TERRORI I KUQ"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57346","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=57346"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57346\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57347,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57346\/revisions\/57347"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44950"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=57346"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=57346"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=57346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}