{"id":58334,"date":"2020-07-24T16:07:34","date_gmt":"2020-07-24T14:07:34","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=58334"},"modified":"2020-07-25T17:03:13","modified_gmt":"2020-07-25T15:03:13","slug":"francesko-petrarka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/","title":{"rendered":"FRAN\u00c7ESKO PETRARKA"},"content":{"rendered":"<figure style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fjala.info\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/xhelal_zejneli1-300x200.jpg\" alt=\"Xhelal Zejneli\" width=\"300\" height=\"200\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Xhelal Zejneli<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Xhelal Zejneli<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Fran\u00e7esko Petrarka <\/strong>(Francesco Petrarca, Arezzo, 20 korrik 1304 \u2013 Arqu\u00e0 \/Padov\u00eb, 18 korrik 1374) \u00ebsht\u00eb humanist dhe historian italian. Shpesh e kan\u00eb quajtur <strong><em>\u201cBaba t\u00eb humanizmit\u201d<\/em>.<\/strong> \u00cbsht\u00eb i pari q\u00eb e zhvilloi konceptin e <em>\u201cPeriudh\u00ebs s\u00eb err\u00ebt\u201d<\/em>. Lindi n\u00eb Areco n\u00eb jug t\u00eb Italis\u00eb. Ishte bir i noterit t\u00eb oborrit. F\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e hershme e kaloi n\u00eb fshatin Incisa af\u00ebr Firences. P\u00ebr shkak t\u00eb murtaj\u00ebs q\u00eb e kishte kapluar n\u00eb at\u00eb koh\u00eb Italin\u00eb, babai i Petrark\u00ebs, Petrarko, n\u00eb vitin 1302, bashk\u00eb me shokun e vet <strong>Dante Aligierin <\/strong>(1265-1321), iku nga Firencja. Pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb s\u00eb vet, Petraka e kaloi n\u00eb Avinjon (Avignon) t\u00eb Franc\u00ebs, ku me insistimin e pap\u00ebs <strong>Klimenti V <\/strong>(Pope Clemente V), ishte vendosur krejt familja e tij. Papa kishte ardhur n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet pas <em>skizm\u00ebs (ndarjes)<\/em> n\u00eb papat.<\/p>\n<p>Papa Klimenti V supozohet t\u00eb ket\u00eb lindur n\u00eb vitin 1260 apo n\u00eb vitin 1264. Ka qen\u00eb pap\u00eb i Rom\u00ebs prej 5.6.1305 deri n\u00eb vdekje, m\u00eb 20.4.1314. Emri i tij i lindjes \u00ebsht\u00eb <strong>Rejmond Bertrand Got<\/strong>. Njihet n\u00eb histori p\u00ebr <em>suprimimin e rendit t\u00eb kalor\u00ebsis\u00eb<\/em> &#8211; <strong><em>templari<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p>Me ngulmimin e t\u00eb atit, Fran\u00e7esko Petrarka studioi drejt\u00ebsin\u00eb. N\u00eb vitet 1316-1320, studioi n\u00eb Montpelieu, nd\u00ebrsa n\u00eb vitet 1320-1326, n\u00eb Bolonj\u00eb. Por, Petrarka m\u00eb tep\u00ebr ishte i interesuar p\u00ebr shkrime, p\u00ebr filologji dhe p\u00ebr t\u00eb lexuar poezin\u00eb latine. Pas vdekjes s\u00eb t\u00eb \u00a0atit u kthye n\u00eb Avinjon ku punon si k\u00ebshilltar oborri. Nj\u00eb pun\u00eb si kjo i mund\u00ebsonte t\u2019i p\u00ebrkushtohej shkrimit. Petrarka aderoi n\u00eb <em>urdhrat e ul\u00ebt<\/em>, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb, p\u00ebrpos p\u00ebr detyrimin ndaj <em>celibatit<\/em>, i dhan\u00eb liri t\u00eb shkruaj\u00eb dhe t\u00eb m\u00ebsoj\u00eb. Hyri n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb ipeshkvit <strong>Kolone<\/strong> (Colonne) dhe t\u00eb v\u00ebllait t\u00eb tij kardinal.<\/p>\n<p>Muz\u00eb e poetit ishte<strong> Laura de Noves <\/strong>(Avinjon, Franc\u00eb, 1310 \u2013 Avinjon, 6.4.1348). P\u00ebr madon\u00ebn Laura dihet fare pak. Ka studiues q\u00eb thon\u00eb se ajo nuk \u00ebsht\u00eb personazh i v\u00ebrtet\u00eb i Petrark\u00ebs, por vet\u00ebm pjell\u00eb e imagjinat\u00ebs s\u00eb poetit. Ajo ishte dashuria mitike e jet\u00ebs s\u00eb tij. Dashuri <em>platonike<\/em>. Baba i saj ishte kalor\u00ebsi Audibert de Noves, nd\u00ebrsa e \u00ebma, Ermessendae. M\u00eb 15 janar 1325, Laura u martua me kontin <strong>Hugues de Sade<\/strong>, ndaj mbiemri martesor i saj \u00ebsht\u00eb <strong>de Sade<\/strong>. Petrarka e takoi p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, t\u00eb <em>Premten e Madhe<\/em> t\u00eb vitit 1327, n\u00eb kish\u00ebn Saint-Claire d\u2019Avignon, dy vjet pas martes\u00ebs s\u00eb saj. Kur poeti italian e takoi k\u00ebt\u00eb muz\u00eb misterioze, ajo ishte 17-vje\u00e7are, gjasht\u00eb vjet m\u00eb e re se ai. Dashuria e poetit ndaj saj zgjati 21 vjet dhe i sh\u00ebrbeu atij p\u00ebr t\u00eb krijuar <em>stilin e ri poetik<\/em> \u2013 <strong><em>petrarkizmin<\/em><\/strong>. Laura paraqet motivin kryesor t\u00eb <em>\u201cKanconierit\u201d<\/em> t\u00eb Petrark\u00ebs.<\/p>\n<p>Laura lindi 11 f\u00ebmij\u00eb. Supozohet se vdiq nga <em>murtaja<\/em> q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb e kishte pllakosur Avinjonin. Ka studiues q\u00eb thon\u00eb se ka vdekur nga <em>tuberkulozi i mushk\u00ebrive<\/em>. Varri i saj u zbulua n\u00eb vitin 1533.<\/p>\n<p>P\u00ebr shkak t\u00eb pjes\u00ebmarrjes n\u00eb jet\u00ebn kishtare, Petrarka e kishte t\u00eb ndaluar martes\u00ebn. Pas nj\u00eb kohe u largua nga jeta kishtare dhe u martua me nj\u00eb grua t\u00eb panjohur. U lind\u00ebn dy f\u00ebmij\u00eb: \u00a0\u00a0djali Gjovani, (Giovanni) q\u00eb lindi n\u00eb Avinjon dhe vajza Fran\u00e7eska, e cila lindi n\u00eb Vakluz\u00eb. Vajza u martua me fisnikun Fran\u00e7esko Brosano, i cili m\u00eb von\u00eb e lexoi <em>Testamentin e par\u00eb<\/em> t\u00eb Petrark\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1333, i nxitur nga k\u00ebrsh\u00ebria intelektuale, Petrarka udh\u00ebton n\u00ebp\u00ebr Evrop\u00eb. Zbulimi i fjalimeve t\u00eb Ciceronit n\u00eb Liezh (Li\u00e8geu) dhe i letrave n\u00eb Veron\u00eb, e shtyjn\u00eb Petrark\u00ebn t\u00eb grumbulloj\u00eb t\u00eb dh\u00ebna dhe t\u00eb kryej\u00eb me pasion studime filologjike p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb antike dhe sipas modelit t\u00eb saj, p\u00ebrfundimisht me vitin 1351, t\u00eb konceptoj\u00eb edhe jet\u00ebn e vet dhe pun\u00ebn letrare t\u00eb vet.\u00a0 K\u00ebto do t\u2019i pasqyroj\u00eb n\u00eb epistol\u00ebn <em>\u201cPasardh\u00ebsve\u201d (Posteriati)<\/em> t\u00eb krijuar n\u00eb vitet 1361-1371, duke e ngritur epistolarin e vet n\u00eb sistem.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1336 dhe 1341, n\u00eb Kapitol (Capitol) t\u00eb Rom\u00ebs Petrarka u kuror\u00ebzua me <strong><em>dafin\u00ebn poetike<\/em><\/strong>. Me <em>kuror\u00ebn e dafin\u00ebs<\/em> ai u b\u00eb krijuesi i par\u00eb letrar q\u00eb stoliset me nj\u00eb mir\u00ebnjohje t\u00eb k\u00ebtill\u00eb. Prej vitit 1342 jetoi midis Italis\u00eb dhe Provans\u00ebs n\u00eb Franc\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00eb 26 prill 1336 Petrarka, bashk\u00eb me v\u00ebllain dhe miqt\u00eb e vet, ngjitet n\u00eb maj\u00ebn Mon Vantu (Mount Ventoux) n\u00eb rajonin e Provans\u00ebs (Provence) n\u00eb jug t\u00eb Franc\u00ebs, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare prej 1909 m. Lidhur me k\u00ebt\u00eb i shkruan mikut t\u00eb vet, Fran\u00e7esko Dionogjit. Kjo ngjitje e Petrark\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb maje konsiderohet si pararendje e <em>alpinizmit<\/em>, nd\u00ebrsa vet\u00eb Petrarka, si alpinisti i par\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1343, Petrarka u largua nga ipeshkvi Kolon. \u00cbnd\u00ebrronte p\u00ebr <em>bashkimin e Italis\u00eb<\/em>. K\u00ebt\u00eb d\u00ebshir\u00eb t\u00eb vet e shprehu n\u00eb poezin\u00eb <em>\u201cItalia ime\u201d<\/em>. N\u00eb vitin 1347 e p\u00ebrsh\u00ebndeti kryengritjen e <strong>Kola di Riencit <\/strong>(Nicola Gabrini ,i njohur si Cola di Rienzi, Rom\u00eb, 1319 \u2013 Rom\u00eb, 8.10.1354). Ky tribun italian ishte i entuzizmuar me projektin e vet p\u00ebr rim\u00ebk\u00ebmbjen e <em>republik\u00ebs antike<\/em>, d.m.th. p\u00ebr restaurimin e Rom\u00ebs republikane si dhe me projektin e bashkimit t\u00eb Italis\u00eb n\u00ebn udh\u00ebheqjen e Rom\u00ebs. M\u00eb 1354 Di Rienci u vra nga kund\u00ebrshtar\u00ebt politik\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1348, n\u00eb koh\u00ebn e epidemis\u00eb s\u00eb murtaj\u00ebs,\u00a0 Petrarka mori lajmin p\u00ebr vdekjen e Laur\u00ebs. N\u00eb vitin 1350 fillon miq\u00ebsia e ngusht\u00eb e tij me tregimtarin dhe romancierin italian <strong>Xhovani Boka\u00e7o<\/strong> (Giovanni Boccaccio, 1313-1375)<strong>. <\/strong>N\u00eb vitin 1353 Petrarka u largua nga Provansa. E thirr\u00ebn n\u00eb Firence, por ai vajti n\u00eb Milano te kund\u00ebrshtar\u00ebt firentinas t\u00eb tiranit Viskonti (Visconti), duke ushtruar p\u00ebr ta detyra diplomatike n\u00eb Venecie, n\u00eb Gjenov\u00eb, n\u00eb Prag\u00eb dhe n\u00eb Paris. Tani kishte mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u2019u k\u00ebnaqur<em> \u201csi nj\u00eb letrar me koh\u00eb t\u00eb lir\u00eb\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>Pas vdekjes s\u00eb t\u00eb birit Gjovanit (Giovanni), jeton her\u00eb n\u00eb Padov\u00eb dhe her\u00eb n\u00eb Venecie. N\u00eb vitin 1362, p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nga murtaja, vajza Fran\u00e7eska shkon n\u00eb Venecie tek i ati. Pas nj\u00eb q\u00ebndrimi t\u00eb shkurt\u00ebr n\u00eb Venecie, Petrarka q\u00ebndron nj\u00eb koh\u00eb n\u00eb Padov\u00eb. Pas k\u00ebsaj, t\u00ebrhiqet p\u00ebrfundimisht nga jeta shoq\u00ebrore dhe vazhdoi t\u00eb merret me shkrime. Nga fundi i jet\u00ebs u vendos n\u00eb qytez\u00ebn Arkua (Arqu\u00e0) ku dhe vdiq m\u00eb 1374.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p><strong>Veprimtaria <\/strong>&#8211; Ndon\u00ebse plot\u00ebsisht e pranoi doktrin\u00ebn krishtere dhe dogmat fetare, pa i shqyrtuar ndonj\u00ebher\u00eb \u00e7\u00ebshtjet teologjike, Petrarka p\u00ebrqafoi <em>kultur\u00ebn klasike<\/em> t\u00eb cil\u00ebn e p\u00ebrjetonte si superiore ndaj <em>kultur\u00ebs skolastike<\/em> t\u00eb koh\u00ebs. Duke lexuar shkrimtarin romak <strong>Sh\u00ebn Augustinin <\/strong>(Aurelius Augustinus, 354-430) dhe <strong>patristik\u00ebn<\/strong>, iu kthye poetit t\u00eb madh romak <strong>Virgjilit <\/strong>(Publius Vergilius Maro, 70-17 para K.), historianit romak<strong> Tit Livit <\/strong>(Titus Livus, 59? \u2013 17?)<strong>, <\/strong>shkrimtarit dhe filozofit romak<strong> Boetie <\/strong>(Ancius Manlius Severinus Boethius, rreth 480 \u2013 524), filozofit, tragjediografit dhe satirikut romak<strong> Senek\u00ebs <\/strong>(Kordov\u00eb, rreth vitit 4 \u2013 Rom\u00eb, 65), satirikut grek<strong> Lukianit <\/strong>(Lukianos, 121 \u2013 pas vitit 181)<strong>, <\/strong>oratorit dhe prozatorit romak <strong>Ciceronit <\/strong>(Marcus Tullius Cicero, 106-43 para K.) dhe shkrimtarit e n\u00ebpun\u00ebsit shtet\u00ebror n\u00eb Perandorin\u00eb Romake,<strong> Suetonit <\/strong>(Gaius Suetonius Tranqillius, rreth viti 70 \u2013 rreth viti 122 apo 130), autor i vepr\u00ebs <em>\u201cMbi jet\u00ebn e Cezarit\u201d<\/em> <em>(De Vita Caesarum)<\/em><strong>.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebnim<\/strong>: <em>Patristika<\/em> \u00ebsht\u00eb t\u00eb m\u00ebsuarit e et\u00ebrve kishtar\u00eb dhe shkenca p\u00ebr ta dhe p\u00ebr veprimtarin\u00eb e tyre n\u00eb drejtim t\u00eb bashkimit t\u00eb <em>filozofis\u00eb antike<\/em> dhe <em>doktrin\u00ebs krishtere<\/em>. <strong>Literatura patristike <\/strong>\u2013 krejt let\u00ebrsia krishtere deri n\u00eb shekullin VII, t\u00eb cil\u00ebn e kan\u00eb shkruar et\u00ebrit kishtar\u00eb, si p\u00ebr shembull <strong>Augustini<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebnim: Seneka<\/strong>, me t\u00eb atin, retorikun <strong>Seneka<\/strong>, me nipin, epikun <strong>Lukan <\/strong>(Marcus Annaeus Lucanus, Kordov\u00eb, 39 \u2013 Rom\u00eb, 65) dhe me m\u00ebsuesit e retorik\u00ebs, teoricienin romak t\u00eb retorik\u00ebs <strong>Kuintilianin <\/strong>(Marcus Fabius Quintilianus, Calagurris\/Hispanj\u00eb, rreth 35 \u2013 rreth 95), me epigramistin romak <strong>Marcialin <\/strong>(Marcus Valerius Martialis, Bilbilis\/Hispanj\u00eb, rreth 40 \u2013 Bilbilis\/Hispanj\u00eb, rreth 104) etj., paraqesin grupin e shquar t\u00eb shkrimtar\u00ebve q\u00eb ia dha <strong>Hispanja<\/strong> n\u00eb shekullin I let\u00ebrsis\u00eb romake. P\u00ebr ta dalluar nga i ati i cili po ashtu quhej Seneka, e q\u00eb ishte retor, tradita e vonshme antike dhe ajo e mesjet\u00ebs, filozofin, tragjediografin dhe satirikun Senek\u00eb, shpeshher\u00eb e ka quajtur <strong>Seneka Filozofi<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p><strong>KRIJIMTARIA <\/strong>&#8211; Vepra e par\u00eb e Petrark\u00ebs <em>\u201cAfrika\u201d <\/em>ishte nj\u00eb lloj epi latin p\u00ebr prij\u00ebsin ushtarak <strong>Skipio Afrikan i Vjetri<\/strong> (Publius Cornelius Scipio, i mbiquajtur edhe Scipio Africanus Maior, 236 \u2013 183 para K.).<\/p>\n<p>Opusi lirik i Petrark\u00ebs frymon vet\u00ebdijsh\u00ebm me p\u00ebrvoj\u00ebn e p\u00ebrpunuar t\u00eb <em>\u201cJet\u00ebs s\u00eb re\u201d<\/em> (<em>Vita nova<\/em>, rreth 1292-1293) t\u00eb <strong>Dantes<\/strong>, por edhe t\u00eb tradit\u00ebs s\u00eb p\u00ebrgjithshme poetike shekullare (laike, profane). Petrarka besonte n\u00eb fam\u00ebn letrare t\u00eb veprave t\u00eb veta latine, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb t\u00eb epit <em>\u201cAfrika\u201d (Africa)<\/em> q\u00eb e kishte filluar n\u00eb vitin 1338-1339, e q\u00eb e p\u00ebrsosi deri n\u00eb fund t\u00eb jet\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb flitet p\u00ebr Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Punike, sipas shembullit t\u00eb <em>\u201cEneid\u00ebs\u201d<\/em> s\u00eb <strong>Virgjilit<\/strong>, t\u00eb botuar pas vdekjes s\u00eb autorit. L\u00ebnd\u00ebn historike p\u00ebr epin <em>\u201cAfrika\u201d<\/em>, Petrarka e mori nga <strong>Tit Livi<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebnim<\/strong>: Ka pasur <strong><em>tri luft\u00ebra punike<\/em><\/strong>. E dyta \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb vitet 218 &#8211; 201 ose 202 para K. Ka qen\u00eb luft\u00eb nd\u00ebrmjet Kartagjen\u00ebs dhe Republik\u00ebs s\u00eb Rom\u00ebs. \u00cbsht\u00eb quajtur edhe <em>\u201cLuft\u00eb e Hanibalit\u201d<\/em>. Romak\u00ebt e quanin <em>\u201cLuft\u00eb kund\u00ebr Hanibalit\u201d<\/em>. Em\u00ebrtimi <em>punik <\/em>rrjedh nga emri latin p\u00ebr kartagjenasit: <em>pun\u00ebt<\/em> ose <em>poen\u00ebt<\/em> apo <em>punik\u00ebt \/ poenik\u00ebt<\/em>, nga emri i paraardh\u00ebsve t\u00eb tyre, <em>fenikasve<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>Si\u00e7 u tha edhe m\u00eb sip\u00ebr, gjat\u00eb udh\u00ebtimeve n\u00ebp\u00ebr Evrop\u00eb, Petrarka mblidhte shkrime dhe citate latine, t\u00eb cilat m\u00eb von\u00eb i p\u00ebrpunonte. Botoi p\u00ebrkthimin e par\u00eb t\u00eb <strong>Homerit<\/strong> n\u00eb gjuh\u00ebn latine, si dhe <em>letrat<\/em> e oratorit, shkrimtarit, politikanit dhe konsullit romak, <strong>Ciceronit <\/strong>(Marcus Tullius Cicero, 106-43 para K.), p\u00ebr t\u00eb cilat dyshohej n\u00eb ekzistojn\u00eb ose jo.<\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebnim<\/strong>: Proz\u00ebs latine Ciceroni i dha forc\u00eb shpreh\u00ebse t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, k\u00ebshtu q\u00eb <strong><em>ciceronizmi<\/em><\/strong>, q\u00eb nga Petraka e deri n\u00eb fund t\u00eb shekullit XIX, ishte nocion <em>i gjuh\u00ebs klasike latine<\/em> dhe <em>i stilit<\/em>. Ciceroni mbolli n\u00eb truallin romak shum\u00eb fidan\u00eb t\u00eb filozofis\u00eb dhe t\u00eb kultur\u00ebs helene, duke i kontribuar k\u00ebsisoj &#8211; si asnj\u00eb shkrimtar tjet\u00ebr antik &#8211; nocionit t\u00eb <em>humanizmit evropian<\/em> <em>(humanitas)<\/em>, edhe si <em>epok\u00eb e stilit<\/em>, edhe si <em>ide qytetare dhe krishtere<\/em>. Rreth 800 <em>\u201cLetra\u201d<\/em> <em>(Epistulae, <\/em>68 \u2013 43 para K.<em>)<\/em> t\u00eb ruajtura, sidomos letrat d\u00ebrguar mikut t\u00eb vet, mb\u00ebshtet\u00ebs i let\u00ebrsis\u00eb, <strong>Tit Pomponie Atik <\/strong>(Titus Pomponius Atticus, 110\/109 \u2013 32 para K.) jan\u00eb ditar intim i Ciceronit. Ciceroni u vra n\u00eb p\u00ebrplasjet politike, si ithtar i <em>republikanizmit<\/em>. Korrespondenca midis dy shok\u00ebve \u00ebsht\u00eb ruajtur n\u00eb 16 libra me titullin <em>\u201cLetra Atikut\u201d (Epistolae Atticum)<\/em> t\u00eb Ciceronit, q\u00eb i mblodhi dhe i botoi sekretari personal i Ciceronit, Mark Tulie Tiron.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>Vepra <strong><em>historike<\/em><\/strong> m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e Petrark\u00ebs \u00ebsht\u00eb <em>\u201cBurra t\u00eb shquar\u201d (De viris illustrubis)<\/em>. Autori ka p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu nj\u00ebzet e nj\u00eb heronj <em>t\u00eb historis\u00eb<\/em> <em>s\u00eb Rom\u00ebs<\/em>, p\u00ebrkat\u00ebsisht t\u00eb lasht\u00ebsis\u00eb, q\u00eb nga Romuli deri te Cezari, Aleksandri i Madh, <strong>Pirroja<\/strong> dhe Hanibali. Pas vdekjes s\u00eb Petrak\u00ebs, vepr\u00ebn e plot\u00ebsoi nx\u00ebn\u00ebsi apo dishepulli i tij, humanisti nga Padova <strong>Lombardo della Seta <\/strong>(Padov\u00eb \u2013 Venecie, 1390), i cili shtoi edhe 12 biografi t\u00eb tjera, duke e mbyllur serin\u00eb kronologjike me perandorin romak <strong>Trajanin<\/strong> (Markus Ulpius Nerva Traianus, 53-117) i cili ishte <em>hispanik<\/em>.<\/p>\n<p>Vep\u00ebr tjet\u00ebr historike e Petrark\u00ebs \u00ebsht\u00eb <em>\u201cLib\u00ebr kujtimesh\u201d (Rerum Memorandum)<\/em>. K\u00ebtu Petrarka ka p\u00ebrmbledhur <em>anekdota<\/em> historike, por vepra i mbeti e pap\u00ebrfunduar.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>Petrarka, \u00ebsht\u00eb autor i nj\u00eb numri t\u00eb madh t\u00eb veprave <strong><em>filozofike<\/em><\/strong> dhe <strong><em>moraliste<\/em><\/strong> n\u00eb gjuh\u00ebn <em>latine<\/em> n\u00eb form\u00eb <em>t\u00eb letrave<\/em> (sipas shembullit t\u00eb Ciceronit), <em>t\u00eb dialog\u00ebve<\/em> dhe <em>t\u00eb traktateve<\/em>. \u00cbsht\u00eb <strong><em>p\u00ebrfaq\u00ebsues m\u00eb i madh i humanizmit evropian<\/em><\/strong> dhe <strong><em>nj\u00eb nga lirik\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb bot\u00ebs<\/em><\/strong> kah i cili, kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr <em>poezin\u00eb intime, t\u00eb dashuris\u00eb<\/em>, i drejtojn\u00eb syt\u00eb t\u00eb gjith\u00eb poet\u00ebt dhe teoricien\u00ebt.<\/p>\n<p>Petrarka u mor me historin\u00eb edhe n\u00eb shkrimet: <em>\u201cBurra t\u00eb shquar\u201d<\/em> <em>(De viris illustribus)<\/em> si dhe <em>\u201cLib\u00ebr kujtimesh p\u00ebr gj\u00ebrat me vler\u00eb\u201d(Rerum memorandarum libri)<\/em>.<\/p>\n<p>P\u00ebr konfliktin e brendsh\u00ebm midis krenaris\u00eb p\u00ebr antik\u00ebn pagane dhe detyrimit p\u00ebr meditim fetar, si dhe midis pasionit p\u00ebr dashurin\u00eb dhe p\u00ebr njohjen profane, n\u00eb nj\u00eb an\u00eb dhe detyr\u00ebs ndaj Zotit, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, d\u00ebshmon dialogu rr\u00ebfyes <em>\u201cSekreti im\u201d (Secretum<\/em>, 1342-1343<em>)<\/em>, i plot\u00ebsuar n\u00eb vitet 1353-1358.<\/p>\n<p>Krahas epistolarit t\u00eb madh, t\u00eb sistemuar n\u00eb disa grupe <em>(Familiares, Sine titullo, Seniles, Variae)<\/em>, Petrarka ka shkruar edhe vepr\u00ebn <em>\u201cEpi baritor\u201d (Bucolicium carmen<\/em>, 1346-1348<em>)<\/em>, 253 dialog\u00eb shqyrtime <em>\u201cP\u00ebr ndihmat n\u00eb rastet fatlume dhe n\u00eb fatkeq\u00ebsi\u201d (De remediis utriusque fortunae<\/em>, 1354-1360<em>)<\/em>, shqyrtimet <em>\u201cP\u00ebr jet\u00ebn n\u00eb vetmi\u201d (De vita solitaria<\/em>, 1346-1356<em>)<\/em> dhe <em>\u201cP\u00ebr koh\u00ebn e lir\u00eb t\u00eb murgjve\u201d<\/em> <em>(De otiorum religiosorum<\/em>, 1347-1357<em>)<\/em>, <em>\u201cPsalmet e pendes\u00ebs\u201d (Salmi penitentiales) <\/em>dhe nj\u00eb varg shkrimesh polemike.<\/p>\n<p>Epi alegorik n\u00eb gjuh\u00ebn italiane <em>\u201cTriumfi\u201d Trionfi<\/em>, prej viti 1356<em>)<\/em>, me tercine dhe me ambicie metafizike, duke imituar <em>\u201cKomedin\u00eb hyjnore\u201d (La Divina commedia<\/em>, 1307-1321<em>)<\/em> t\u00eb Dantes, synon t\u00eb arrij\u00eb sintez\u00ebn e vlerave <em>klasike<\/em> dhe <em>t\u00eb mesjet\u00ebs<\/em>.<\/p>\n<p><strong><em>P\u00ebrmbledhja poetike \u201cKanconieri\u201d<\/em><\/strong> &#8211; Madh\u00ebshtin\u00eb poetike Petrarka ia ka borxh p\u00ebrmbledhjes italiane <strong><em>\u201cKanconieri\u201d<\/em><\/strong><em> (Canzoniere)<\/em>\u00a0 n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn punoi q\u00eb nga viti 1342 e deri n\u00eb fund t\u00eb jet\u00ebs, duke e sistemuar n\u00eb n\u00ebnt\u00eb forma t\u00eb ndryshme. V\u00ebllimi p\u00ebrmban 366 poezi apo p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs: 317 ting\u00ebllima (sonete), 29 kancone, 9 sestine, 7 balada dhe 4 madrigale. K\u00ebto jan\u00eb t\u00eb ndar\u00eb n\u00eb dy grupe poezish, t\u00eb krijuara n\u00eb t\u00eb gjall\u00eb t\u00eb Laur\u00ebs dhe pas vdekjes s\u00eb saj.<\/p>\n<p>Me p\u00ebrjashtim t\u00eb disa kanconeve morale-religjioze dhe politike t\u00eb metrit t\u00eb lart\u00ebsuar, me tonin elegjiak <strong><em>\u201cKanconieri\u201d<\/em><\/strong> i kushtohet introspektimit rr\u00ebfyes t\u00eb subjektit lirik, t\u00eb p\u00ebrshkuar nga dashuria absolute ndaj Laur\u00ebs, emri dhe t\u00ebrheqja profane e s\u00eb cil\u00ebs nd\u00ebrthuren n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb fonike dhe semantike me d\u00ebshir\u00ebn e zjarrt\u00eb p\u00ebr dafin\u00eb, p\u00ebrkat\u00ebsisht p\u00ebr fam\u00eb.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb jet\u00ebs mori fam\u00eb s\u00eb pari si shkrimtar latinist. Por, n\u00eb shekujt e m\u00ebvonsh\u00ebm dhe sot, Petrarka n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb \u00ebsht\u00eb <strong><em>lirik i madh intim<\/em><\/strong>. Vepra e tij m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb gjuh\u00ebn <em>italiane<\/em> <strong><em>\u201cKanconieri\u201d<\/em><\/strong> <em>(Il Canzoniere)<\/em> p\u00ebrb\u00ebhet prej 366 poezive, pjesa m\u00eb e madhe e t\u00eb cilave jan\u00eb <em>ting\u00ebllima (sonete)<\/em>, <em>kancone, madrigale<\/em> dhe forma t\u00eb tjera. <strong><em>Vepra paraqet historin\u00eb erotike intime t\u00eb poetit<\/em><\/strong>. Figura e <strong><em>Laur\u00ebs<\/em> <\/strong>dhe dashuria q\u00eb ndjente ndaj saj, n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nuk ishin ve\u00e7se shkas dhe nxitje q\u00eb poeti t\u00eb pasqyronte <em>historin\u00eb e shpirtit t\u00eb vet t\u00eb trazuar dhe q\u00ebndrimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm ndaj bot\u00ebs dhe jet\u00ebs<\/em>. P\u00ebr nga motivi themelor dhe tema kryesore, vepra \u00ebsht\u00eb unike. Forma e shkurt\u00ebr e poezis\u00eb, si\u00e7 jan\u00eb <em>ting\u00ebllima, kancona <\/em>etj., ishte tejet e p\u00ebrshtatshme p\u00ebr shprehje poetike.<\/p>\n<p>Fam\u00ebn si <em>poet-humanist<\/em>, Petrarka e fitoi me p\u00ebrmbledhjet e <em>kanconeve<\/em> dhe t\u00eb <em>ting\u00ebllimave<\/em> (soneteve) ku e paraqet dashurin\u00eb e vet ndaj <strong>Laur\u00ebs<\/strong>, s\u00eb cil\u00ebs i k\u00ebndon ndryshe nga ajo q\u00eb i k\u00ebndon <strong>Danteja<\/strong> <strong>Beatri\u00e7es<\/strong> s\u00eb vet.<\/p>\n<p>P\u00ebr <em>poezin\u00eb<\/em> <em>e dashuris\u00eb<\/em> t\u00eb shekujve t\u00eb ardhsh\u00ebm, <strong><em>\u201cKanconieri\u201d<\/em><\/strong> do t\u00eb b\u00ebhet model dhe shembull imitimi, t\u00eb cil\u00ebn teoricien\u00ebt dhe studiuesit letrar\u00eb e quajt\u00ebm <strong><em>petrarkiz\u00ebm<\/em><\/strong>. N\u00eb shekullin XVI <strong><em>petrarkizmi<\/em><\/strong> p\u00ebrhapet n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb franceze, angleze dhe spanjolle. Lirika e Petrark\u00ebs sot e k\u00ebsaj dite \u00ebsht\u00eb streh\u00eb e kreativitetit intelektual.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong><em>PETRARKIZMI<\/em><\/strong> \u00ebsht\u00eb drejtim apo m\u00ebnyr\u00eb e t\u00eb k\u00ebnduarit, e thurjes s\u00eb poezis\u00eb. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb <em>form\u00eb<\/em> <em>stili<\/em> n\u00eb <em>poezin\u00eb e dashuris\u00eb <\/em>n\u00eb disa let\u00ebrsi evropiane. Nocioni buron nga poeti i madh italian, Petrarka. <strong><em>\u201cKanconieri\u201d<\/em><\/strong> i Petrark\u00ebs, me <em>motivet<\/em>, me <em>situatat<\/em> dhe me <em>kompozicionin<\/em> ndikoi me t\u00eb madhe n\u00eb krejt poezin\u00eb evropiane. Petrarka e k\u00ebndoi n\u00eb shum\u00eb variacione bukurin\u00eb <strong><em>Laur\u00ebs<\/em><\/strong>. Me analiza psikologjike subtile, n\u00eb form\u00eb lirike t\u00eb theksuar, i k\u00ebndoi edhe <em>vetmis\u00eb s\u00eb vet<\/em> n\u00eb qet\u00ebsin\u00eb e natyr\u00ebs. Sipas sh\u00ebmb\u00eblltyr\u00ebs s\u00eb Petrark\u00ebs s\u00eb paarritsh\u00ebm, do t\u00eb shfaqen nj\u00eb s\u00ebr\u00eb poet\u00ebsh t\u00eb cil\u00ebt, me m\u00eb pak apo me m\u00eb shum\u00eb sukses, do t\u2019i k\u00ebndojn\u00eb <em>dashuris\u00eb<\/em> n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb. Shum\u00eb poet\u00eb do ta imitojn\u00eb Petrark\u00ebn n\u00eb shum\u00eb pik\u00ebpamje, duke b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekje q\u00eb prej veprave dhe prej krijimtaris\u00eb s\u00eb tij t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb sistem t\u00eb modelimit poetik.<\/p>\n<p>Do t\u00eb krijohet nj\u00eb rreth i fuqish\u00ebm i motiveve q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me <strong><em>femr\u00ebn<\/em><\/strong> (ve\u00e7antia e saj, bukuria, dashuria, dhimbja e shkaktuar nga dashuria, d\u00ebshira e zjarrt\u00eb n\u00eb fatkeq\u00ebsin\u00eb p\u00ebr vdekje) dhe me <strong><em>gjuh\u00ebn<\/em><\/strong> pothuajse t\u00eb normuar t\u00eb poezis\u00eb lirike (antitezat, metaforat, poentat, q\u00ebndrimi fatkeq dhe i dhimbsh\u00ebm ndaj bot\u00ebs dhe jet\u00ebs). P\u00ebrmbajtja e k\u00ebtyre imitimeve me t\u00eb drejt\u00eb u quajt <strong><em>petrarkiz\u00ebm<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebnim: <em>Sonet<\/em> <\/strong>(ting\u00ebllim\u00eb) do t\u00eb thot\u00eb kamban\u00eb e vog\u00ebl. Italisht <em>sonare \u2013 i bie kamban\u00ebs, ziles)<\/em>. \u00cbsht\u00eb poezi prej <em>kat\u00ebrmb\u00ebdhjet\u00eb vargjesh, nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00ebrrok\u00ebshe<\/em>. Ekziston <strong><em>soneti italian<\/em><\/strong> apo <strong><em>petrarkian<\/em><\/strong><em>: <\/em>dy katrene dhe dy tercete; dhe <strong><em>soneti elizabetan<\/em><\/strong> apo <strong><em>shekspirian<\/em><\/strong><em>:<\/em> tre katrene dhe nj\u00eb dyvarg\u00ebsh. Soneti u shfaq n\u00eb Itali n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XIII. M\u00eb von\u00eb u kultivua n\u00eb t\u00eb gjitha periudhat. Shum\u00eb poet\u00eb kan\u00eb shkruar sonete. Soneti nuk \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb pas dore as sot. Arritje m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb form\u00eb sonetesh jan\u00eb: <strong><em>\u201cKanconieri\u201d<\/em><\/strong> (p\u00ebrmbledhje kanconesh apo sonetesh) i Petrak\u00ebs si dhe <strong><em>\u201cLulet e s\u00eb keqes\u201d<\/em><\/strong><em> (Les Fleurs du mal, <\/em>1857<em>)<\/em> t\u00eb lirikut, kritikut letrar dhe kritikut t\u00eb artit figurativ, <strong>Sharl Bodlerit <\/strong>(Charles Baudelaire, 1821-1867). Soneti lidhet edhe n\u00eb <em>kuror\u00eb soneti<\/em>.<\/p>\n<p><strong><em>Kancona <\/em><\/strong><em>(Italisht: canzone)<\/em> \u2013 forma t\u00eb ndryshme poezie. U p\u00ebrhap dhe u kultivua sidomos n\u00eb Itali. Ka prejardhje provansale. Nj\u00eb prej formave t\u00eb saj \u00ebsht\u00eb <em>sestina<\/em>. <em>(sestina lirica)<\/em>: poezi me <em>gjasht\u00eb strofa<\/em> <em>me nga<\/em> <em>gjasht\u00eb vargje<\/em> dhe <em>me nj\u00eb shtes\u00eb prej tre vargjesh<\/em>.<\/p>\n<p><strong><em>Madrigali <\/em><\/strong><em>(Italisht: mandriale \u2013 k\u00ebng\u00eb baritore, motive me dele; mandra \u2013 kope <\/em>apo ndoshta fjal\u00eb neolatine <em>matricale \u2013 gjuh\u00eb amtare, popullore). <\/em>\u00cbsht\u00eb k\u00ebng\u00eb e k\u00ebnduar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb burimore p\u00ebr barinjt\u00eb, nd\u00ebrsa prej shekullit XIV, pra n\u00eb koh\u00ebn e Petrak\u00ebs, u shnd\u00ebrrua n\u00eb poezi t\u00eb shkurt\u00ebr, kryesisht <em>dashurie<\/em>, me k\u00ebnaq\u00ebsi t\u00eb qet\u00eb dhe idile pa forma gjuh\u00ebsore dhe muzikore t\u00eb ngurta. M\u00eb von\u00eb, madrigali p\u00ebrhapet n\u00eb shqyrtimet filozofike t\u00eb sken\u00ebs satirike-epigramatike. Paraqitet edhe n\u00eb p\u00ebrmbajtjet thumbuese-ironike. Si form\u00eb <em>muzikore<\/em>, u kultivua kryesisht n\u00eb epok\u00ebn e <strong><em>renesanc\u00ebs<\/em><\/strong>, por deri n\u00eb shekullin XIX, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur pak a shum\u00eb edhe n\u00eb <em>let\u00ebrsi. <\/em>N\u00eb <em>romantiz\u00ebm<\/em> u rip\u00ebrt\u00ebri.<\/p>\n<p>E kemi edhe n\u00eb <strong><em>\u201cFaustin\u201d<\/em><\/strong> e lirikut, epikut, dramaturgut, prozatorit, p\u00ebrkthyesit, kritikut letrar, teoricienit letrar, kryeredaktorit t\u00eb revist\u00ebs <strong>Johan Volfgang G\u00ebte<\/strong> (Johann Wolfgang Goethe, 1749-1832). N\u00eb shprehje \u00ebsht\u00eb i theksuar komponenti muzikal. Posa\u00e7\u00ebrisht u kultivua n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb italiane dhe spanjolle t\u00eb shekullit XV dhe XVI. Kombinohej prej tet\u00ebrrok\u00ebshit dhe nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00ebrrok\u00ebshit. N\u00eb fillim, madrigali ishte k\u00ebng\u00eb, r\u00ebndom me p\u00ebrcjellje muzikore. Pa dyshim, \u00ebsht\u00eb me prejardhje popullore, duke ardhur nga fshati n\u00eb qytete. Ka pasur form\u00eb t\u00eb ndryshme: fillimisht p\u00ebrb\u00ebhej prej dy tercinave si edhe prej nj\u00eb apo dy vargjeve. Si rregull, ishte i shkurt\u00ebr. Kishte gjasht\u00eb deri n\u00eb kat\u00ebrmb\u00ebdhjet\u00eb vargje.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>Petrarka konsiderohet zanafill\u00ebs i studimeve humaniste, intelektuali i par\u00eb i cili jetoi nga shkrimet e veta dhe paraardh\u00ebs i lirik\u00ebs moderne. Qysh n\u00eb t\u00eb gjall\u00eb t\u00eb poetit, shum\u00eb krijues letrar\u00eb, p\u00ebrfshi edhe <strong>Xhovani Boka\u00e7on<\/strong> (Giovanni Boccaccio), i imitojn\u00eb komponent\u00ebt e tij tematik\u00eb dhe t\u00eb stilit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xhelal Zejneli\u00a0 Fran\u00e7esko Petrarka (Francesco Petrarca, Arezzo, 20 korrik 1304 \u2013 Arqu\u00e0 \/Padov\u00eb, 18 korrik 1374) \u00ebsht\u00eb humanist dhe historian italian. Shpesh e kan\u00eb quajtur \u201cBaba t\u00eb humanizmit\u201d. \u00cbsht\u00eb i pari q\u00eb e zhvilloi konceptin e \u201cPeriudh\u00ebs s\u00eb err\u00ebt\u201d. Lindi n\u00eb Areco n\u00eb jug t\u00eb Italis\u00eb. Ishte bir i noterit t\u00eb oborrit. F\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e hershme [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":58335,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4,35],"tags":[],"class_list":["post-58334","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori","category-kulture"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>FRAN\u00c7ESKO PETRARKA - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"FRAN\u00c7ESKO PETRARKA - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Xhelal Zejneli\u00a0 Fran\u00e7esko Petrarka (Francesco Petrarca, Arezzo, 20 korrik 1304 \u2013 Arqu\u00e0 \/Padov\u00eb, 18 korrik 1374) \u00ebsht\u00eb humanist dhe historian italian. Shpesh e kan\u00eb quajtur \u201cBaba t\u00eb humanizmit\u201d. \u00cbsht\u00eb i pari q\u00eb e zhvilloi konceptin e \u201cPeriudh\u00ebs s\u00eb err\u00ebt\u201d. Lindi n\u00eb Areco n\u00eb jug t\u00eb Italis\u00eb. Ishte bir i noterit t\u00eb oborrit. F\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e hershme [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-07-24T14:07:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-07-25T15:03:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Francesco_Petrarca.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"317\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"497\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/francesko-petrarka\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/francesko-petrarka\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"FRAN\u00c7ESKO PETRARKA\",\"datePublished\":\"2020-07-24T14:07:34+00:00\",\"dateModified\":\"2020-07-25T15:03:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/francesko-petrarka\\\/\"},\"wordCount\":3349,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/francesko-petrarka\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/Francesco_Petrarca.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\",\"Kultur\u00eb\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/francesko-petrarka\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/francesko-petrarka\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/francesko-petrarka\\\/\",\"name\":\"FRAN\u00c7ESKO PETRARKA - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/francesko-petrarka\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/francesko-petrarka\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/Francesco_Petrarca.jpg\",\"datePublished\":\"2020-07-24T14:07:34+00:00\",\"dateModified\":\"2020-07-25T15:03:13+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/francesko-petrarka\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/francesko-petrarka\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/francesko-petrarka\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/Francesco_Petrarca.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/Francesco_Petrarca.jpg\",\"width\":317,\"height\":497,\"caption\":\"Francesco Petrarca\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/francesko-petrarka\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"FRAN\u00c7ESKO PETRARKA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"FRAN\u00c7ESKO PETRARKA - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"FRAN\u00c7ESKO PETRARKA - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Xhelal Zejneli\u00a0 Fran\u00e7esko Petrarka (Francesco Petrarca, Arezzo, 20 korrik 1304 \u2013 Arqu\u00e0 \/Padov\u00eb, 18 korrik 1374) \u00ebsht\u00eb humanist dhe historian italian. Shpesh e kan\u00eb quajtur \u201cBaba t\u00eb humanizmit\u201d. \u00cbsht\u00eb i pari q\u00eb e zhvilloi konceptin e \u201cPeriudh\u00ebs s\u00eb err\u00ebt\u201d. Lindi n\u00eb Areco n\u00eb jug t\u00eb Italis\u00eb. Ishte bir i noterit t\u00eb oborrit. F\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e hershme [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2020-07-24T14:07:34+00:00","article_modified_time":"2020-07-25T15:03:13+00:00","og_image":[{"width":317,"height":497,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Francesco_Petrarca.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"17 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"FRAN\u00c7ESKO PETRARKA","datePublished":"2020-07-24T14:07:34+00:00","dateModified":"2020-07-25T15:03:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/"},"wordCount":3349,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Francesco_Petrarca.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori","Kultur\u00eb"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/","name":"FRAN\u00c7ESKO PETRARKA - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Francesco_Petrarca.jpg","datePublished":"2020-07-24T14:07:34+00:00","dateModified":"2020-07-25T15:03:13+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Francesco_Petrarca.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Francesco_Petrarca.jpg","width":317,"height":497,"caption":"Francesco Petrarca"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/francesko-petrarka\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"FRAN\u00c7ESKO PETRARKA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58334","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=58334"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58334\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58374,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58334\/revisions\/58374"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/58335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=58334"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=58334"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=58334"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}