{"id":58539,"date":"2020-07-30T15:36:40","date_gmt":"2020-07-30T13:36:40","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=58539"},"modified":"2020-07-30T15:36:40","modified_gmt":"2020-07-30T13:36:40","slug":"konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/","title":{"rendered":"Konceptualiteti i pasurimit t\u00eb historis\u00eb, konteksti i arsyetimit, struktura e s\u00eb ardhmes"},"content":{"rendered":"

Vilhelme Vranari Haxhiraj “Mjesht\u00ebr i Madh”<\/em><\/span><\/p>\n

Abstrakt \/ FjalaeLir\u00eb.com<\/a><\/strong><\/p>\n

\"Fatmir Prof. Dr. Fatmir Terziu \u201cMjesht\u00ebr i Madh\u201d<\/em><\/span><\/p>\n

Ky artikull p\u00ebrdor shembuj t\u00eb studimit \u201cAutoktonia e Shqip\u00ebris\u00eb Jugore, Enigma e shekujve<\/em>\u201d p\u00ebr t\u00eb sfiduar teorit\u00eb e rekursit etnik t\u00eb historive t\u00eb anatemuara, q\u00eb rebelojn\u00eb origjin\u00ebn e tij n\u00eb aktivizmin intelektual, proceset e modernizimit t\u00eb shtetit, ose ngritjen e mediave masive, ku t\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb n\u00eb funskion t\u00eb zb\u00ebrthimit t\u00eb enigmave t\u00eb shekujve, dhe n\u00eb funksion t\u00eb asaj q\u00eb pason vler\u00ebn me autoktonin\u00eb dhe me politik\u00ebn kulturore. Politika kulturore e Jugut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe gjenealogjit\u00eb tradicionale dinamike t\u00eb k\u00ebsaj pjese, jo thjesht si gjeografi e kusht\u00ebzuar, por si nj\u00eb detyrim i ligjsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb rik\u00ebrkuar t\u00eb munguar\u00ebn, zbulojn\u00eb procese t\u00eb lidhura q\u00eb p\u00ebrdoren n\u00eb nd\u00ebrtimin e simboleve moderne nacionaliste dhe ideologjive para-moderne t\u00eb prejardhjes. Konceptet moderne territoriale me idealet e bashkimit shoq\u00ebror dhe organizimit burokratik mb\u00ebshteten n\u00eb diskurset nacionaliste p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrpunuar dhe rip\u00ebrpunuar format kulturore n\u00eb prova p\u00ebr pjes\u00ebt e n\u00ebnvler\u00ebsuara dhe t\u00eb aneksuara q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb kombin etnik.<\/p>\n

Shteti nd\u00ebrlidh dhe v\u00eb n\u00eb efikasitet historik dhe kulturor qytetar\u00ebt me institucionet p\u00ebrmes p\u00ebrmbajtjes nacionaliste t\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb ligj\u00ebrimin politik, shkollimin dhe shfaqjet publike. P\u00ebr shkak se nj\u00eb p\u00ebrmbajtje e till\u00eb paraqitet si autentike, por p\u00ebrdoret n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb instrumentale, kontingjenti dhe trillimi i saj duhet t\u00eb rigjenerojn\u00eb hap\u00ebsira t\u00eb reja studimore, sikurse kuptohen tek studimi i Vilhelme Vranari Haxhiraj, \u201cMjeshtre e Madhe\u201d: hap\u00ebsirat intime kulturore t\u00eb prodhimit burokratik t\u00eb kultur\u00ebs dhe narracioneve jan\u00eb t\u00eb ndara nga shfaqjet publike, por t\u00eb determinuara t\u00eb hapin qasje t\u00eb reja narrative dhe historike n\u00eb konceptin e krijimit t\u00eb gjenealogjive. Krijimi i gjenealogjive t\u00eb p\u00ebrdorura p\u00ebr faktet legjitime para-moderne \u00ebsht\u00eb i ngjash\u00ebm: proceset kompozicionale dhe q\u00ebllimet mbahen n\u00eb faza, dhe pse kjo duket qart\u00eb nga ky studim se pak \u00ebsht\u00eb shpalosur n\u00eb tregimet historike publike dhe shfaqjet q\u00eb mbajn\u00eb gjall\u00eb intuit\u00ebn e ekzistenc\u00ebs s\u00eb nj\u00eb domosdoshm\u00ebrie p\u00ebr brezat.<\/p>\n

Prezantimi<\/strong><\/p>\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb analiz\u00eb p\u00ebrq\u00ebndrimi i v\u00ebmendjes do t\u00eb jet\u00eb si nj\u00eb teori e rr\u00ebfimit t\u00eb ekzistenc\u00ebs dhe mohimit n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb Jugore q\u00eb lidh narracionet nacionaliste n\u00eb bot\u00ebn moderne me format narrative dhe ngjarjet brenda politikave paramoderne. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst argumentimet q\u00eb anekset territoriale, enigmat, kulturat e asfiksuara e t\u00eb n\u00ebp\u00ebrk\u00ebmbura, rizgjohen p\u00ebrmes ushqimit t\u00eb historis\u00eb, arsimit, arteve dhe praktikave politike, jan\u00eb gjithashtu tregues t\u00eb rr\u00ebfimtar\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb funksionuar n\u00eb shekuj si q\u00ebllim m\u00eb vete duke shkat\u00ebrruar lidhjet e qytetar\u00ebve me shtetin p\u00ebrmes burokracis\u00eb dhe ideologjis\u00eb, po edhe mes synimeve t\u00eb cilat i shpreh konteksti i studimit t\u00eb Vilhelmes. Nacionalizmi nuk \u00e7oi n\u00eb krijimin e shteteve-komb n\u00eb asnj\u00eb pjes\u00eb, apo gjeografi territoriale t\u00eb Bot\u00ebs: p\u00ebrkundrazi, argumenti v\u00ebrteton, se narracionet e shtetit jan\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb kontrolluar vlerat, arritjet dhe jet\u00ebt legjitime mbi njer\u00ebzit brenda nj\u00eb territori t\u00eb kufizuar.<\/p>\n

Pasi territori komb\u00ebtar humbet p\u00ebrshkueshm\u00ebrin\u00eb e formacioneve shtet\u00ebrore para-moderne, uniteti i tij material mb\u00ebshtet forma t\u00eb reja t\u00eb narracioneve shtet\u00ebrore dhe qeverisjes s\u00eb shtetit. Nacionalizmi p\u00ebrfshin simbole dhe histori t\u00eb forta unifikuese, por k\u00ebto nuk jan\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht ato q\u00eb vijn\u00eb si forma t\u00eb domosdoshme inovative: ato kan\u00eb rr\u00ebnj\u00eb t\u00eb forta n\u00eb tregimet gjenealogjike dhe kulturore q\u00eb ishin t\u00eb p\u00ebrhapura n\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb gjeografike t\u00eb zvet\u00ebnuar nga formati i dedikimeve me synime t\u00eb qarta, por q\u00eb shimca jan\u00eb pjes\u00eb enigmatike, sikurse i v\u00ebrteton vet\u00eb autorja e k\u00ebtij studimi. Idet\u00eb e reja rreth unitetit kulturor komb\u00ebtar jan\u00eb t\u00eb rr\u00ebnjosura n\u00eb ide gjenealogjike dhe frym\u00ebzohen nga ngritja e unitetit territorial t\u00eb shtetit: ata u ofrojn\u00eb qytetar\u00ebve nj\u00eb thelb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt q\u00eb justifikon pretendimet e p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb njer\u00ebzve n\u00eb nj\u00eb territor, dhe q\u00eb nxjerr n\u00eb plan t\u00eb par\u00eb domosdoshm\u00ebrin\u00eb e ushqimit t\u00eb vazhduesh\u00ebm t\u00eb Historis\u00eb, me q\u00ebllim q\u00eb brezat t\u00eb ken\u00eb m\u00eb shum\u00eb njohuri dhe nj\u00eb mesazh t\u00eb qart\u00eb p\u00ebr rrjedhat e tyre n\u00eb k\u00ebt\u00eb gjeografi.<\/p>\n

Vilhelme Vranari Haxhiraj me k\u00ebt\u00eb studimi v\u00ebrteton se k\u00ebrkesat p\u00ebr komunikim t\u00eb qart\u00eb dhe kultur\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt vijn\u00eb nga rritja e k\u00ebrkes\u00ebs morale dhe intelektuale \u201cvlen edhe si mir\u00ebnjohje ndaj shum\u00eb autor\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt me shkrimet dhe me q\u00ebndrimet e tyre ndaj politikave t\u00eb mbrapshta apo synimeve shoviniste ndaj Shqip\u00ebris\u00eb sidomos n\u00eb k\u00ebto vitet e fundit, kan\u00eb treguar se jan\u00eb atdhetar\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb\u201d, por sikurse shton autorja \u201cnuk m\u00eb ka munguar d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb dhe b\u00ebr\u00eb gj\u00ebn\u00eb e duhur, n\u00eb koh\u00ebn e duhur, p\u00ebrsa i p\u00ebrket gjenez\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve, p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e tyre parahistorike q\u00eb nga krijimi i bot\u00ebs njer\u00ebzore n\u00eb gadishullin Ilirik t\u00eb k\u00ebtij kombi vital, i cili e \u00e7mon lirin\u00eb sa jet\u00ebn, por q\u00eb ia kan\u00eb mohuar p\u00ebr shekuj.<\/p>\n

Gjysma e shqiptar\u00ebve njoh\u00ebn mohimin e \u00e7do vlere humane, p\u00ebrmes luft\u00ebs s\u00eb klasave, shpikja vrastare m\u00eb e eg\u00ebr e rruzullit tok\u00ebsor, e cila shkaktoi tragjedit\u00eb m\u00eb makabre, gjenocidin e tmerrsh\u00ebm t\u00eb fisnik\u00ebris\u00eb dhe inteligjenc\u00ebs shqiptare prej xhelat\u00ebve t\u00eb kuq t\u00eb komunizmit barbar,\u201d nj\u00eb sistem q\u00eb injoroi faktet dhe fatet jetike, historike dhe arritjet e tilla, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah situatat n\u00eb t\u00eb cilat lindin shtetet burokratike para aktiviteteve ekonomike dhe arsimore q\u00eb i interesuan. N\u00eb rastin e konceptimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Jugore, narracionet dhe simbolet komb\u00ebtare dol\u00ebn nga procesi i nd\u00ebrtimit t\u00eb shtetit edhe kur nuk kishte nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb mendim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr suksesin historik. P\u00ebrkundrazi, ideja dhe gjuha e p\u00ebrbashk\u00ebt e imponuar ishte n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb qytetar\u00ebve q\u00eb detyronin burokratikisht shtetin, dhe identitetet etnike u shfaq\u00ebn pavar\u00ebsisht gjuh\u00ebve dominuese burokratike, turqisht dhe greqisht.<\/p>\n

Edhe pse k\u00ebto u b\u00ebn\u00eb gjuh\u00ebt mbizot\u00ebruese, n\u00eb mjaft pjes\u00eb t\u00eb territorit n\u00eb fjal\u00eb duhej t\u00eb siguronin gjurmime etnike gjuh\u00ebsore n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos shiheshin si shtyp\u00ebs, mohues, apo denigrues me terminologjin\u00eb e till\u00eb sepse sikurse kuptohet nga gjetja e autores: \u201cK\u00ebtu kemi tragjedin\u00eb e nj\u00eb race q\u00eb ka dh\u00ebn\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00ebt e njer\u00ebzve, ushtar\u00eb, mendimtar\u00eb, burra shteti, shenjtor\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb krer\u00ebt sllav\u00eb e latin\u00eb, grek\u00eb e turq\u00eb. S\u00eb fundmi f\u00ebmij\u00ebt e k\u00ebsaj race, me gjith\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e shumta t\u00eb t\u00eb gjitha llojeve, t\u00eb varf\u00ebr e t\u00eb abuzuar p\u00ebr edukimin e tyre, p\u00ebrs\u00ebri pretendojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb rind\u00ebrtuar nj\u00eb nd\u00ebrgjegje komb\u00ebtare dhe p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb ka d\u00ebshmuar nj\u00eb simptom\u00eb e vetme, por e fuqishme: p\u00ebr ruajtjen dhe unitetin e gjuh\u00ebs komb\u00ebtare.\u201d (Eugenio Vaina de Pava, \u201cAlbania che nasce\u201d, \u201cShqip\u00ebria q\u00eb lind\u201d, Catania 1914.)<\/p>\n

Vilhelme Vranari Haxhiraj argumenton n\u00eb k\u00ebt\u00eb studim disa faktor\u00eb q\u00eb kan\u00eb ndikuar n\u00eb p\u00ebrpilimin apo botimin e nj\u00eb historie komb\u00ebtare t\u00eb cunguar, t\u00eb tjet\u00ebrsuar dhe t\u00eb mohuar, t\u00eb cil\u00ebt i rendit n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efikase, madje m\u00eb tej shkon n\u00eb arsyetimin se si dhe cila \u00ebsht\u00eb arsyeja pse \u00ebsht\u00eb mohuar lasht\u00ebsia dhe autoktonia e shqiptar\u00ebve n\u00eb gadishullin Ilirik. Studiuesja shqiptare nuk b\u00ebn\u00eb elementin e atij hulumtuesi, q\u00eb ngat\u00ebrroi racionalizimin me racionalitetin, dhe ishte i p\u00ebrkushtuar ideologjikisht p\u00ebr t\u00eb kuptuar urdh\u00ebrat politik\u00eb dhe shoq\u00ebror\u00eb t\u00eb shteteve moderne t\u00eb kombeve, si\u00e7 dallohen rr\u00ebnj\u00ebsisht nga komunitetet paramoderne me baz\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie shum\u00eb-vargore dhe personaliste, por sugjeron n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt q\u00eb shtetet t\u00eb krijojn\u00eb lidhje me qytetar\u00ebt q\u00eb jan\u00eb versione jopersonal\u00eb t\u00eb lidhjeve q\u00eb lidhin an\u00ebtar\u00ebt e komuniteteve m\u00eb t\u00eb vogla.<\/p>\n

Shteti e b\u00ebn k\u00ebt\u00eb p\u00ebrmes vet\u00eb narrativave dhe sistemit kulturor q\u00eb pretendon mb\u00ebshtet njohjen dhe komunikimin pa kontekst q\u00eb leht\u00ebson interpretimin lirik dhe domosdshm\u00ebrisht t\u00eb ndjesh\u00ebm p\u00ebr njohje reciprociteti. Shteti mund t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb ushqimin e kultur\u00ebs historike p\u00ebr t\u00eb promovuar zhvillimin ekonomik, por e b\u00ebn at\u00eb n\u00eb m\u00ebnyra q\u00eb promovojn\u00eb m\u00eb tej lidhjet e qytetarit me shtetin, p\u00ebrmes burokracis\u00eb, simbolizmit ritual dhe narrativave q\u00eb nuk jan\u00eb pak a shum\u00eb racionale sesa ato t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs s\u00eb anatemuar. Ndaj Vranari shp\u00ebrthen kur thekson \u201cE pra, nj\u00eb komb i ndar\u00eb dhe i p\u00ebr\u00e7ar\u00eb, n\u00eb armiq\u00ebsi me nj\u00ebri-tjetrin, nj\u00eb pjes\u00eb e t\u00eb cilit dergjej n\u00ebn tok\u00eb, u krijonte t\u00eb gjitha leht\u00ebsit\u00eb shovinist\u00ebve greko-serb\u00ebve, t\u00eb punonin n\u00ebn rrogoz, madje me hapa galopante p\u00ebr zhdukjen nga harta gjeo-politike t\u00eb nj\u00ebrit prej kombeve m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb t\u00eb Evrop\u00ebs, Shqip\u00ebris\u00eb.\u201d<\/p>\n

Modeli i prezantuar nga Vranari, nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb ngash\u00ebrim i arsyeve brenda opsioneve q\u00eb mb\u00ebshtet menaxhimi i sistemeve politike t\u00eb racionalizuara burokratike n\u00eb t\u00eb cilat diskursi historik nuk shp\u00ebrndahet m\u00eb p\u00ebrmes lidhjeve t\u00eb ve\u00e7anta nuk \u00ebsht\u00eb i nj\u00ebjt\u00eb me racionalitetin dhe nuk promovon domosdoshm\u00ebrisht mendimin racional. N\u00eb fakt, fshehja sistematike e rrjeteve kulturologjike pas retorik\u00ebs p\u00ebr historiografin\u00eb dhe atdhetarin\u00eb universale ndoshta kufizon mendimin efektiv racional p\u00ebr kontekstin. Shembujt q\u00eb paraqet Vranari tregojn\u00eb se logjika racionale n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb ideologjis\u00eb shtet\u00ebrore nuk \u00ebsht\u00eb ekskluzivisht moderne, dhe mitologjit\u00eb shtet\u00ebrore nuk jan\u00eb ekskluzivisht paramoderne. Shteti varet tani dhe n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn nga simbolet, sakra dhe mitologjit\u00eb q\u00eb shpesh jan\u00eb shum\u00eb logjike, por kjo logjik\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb plot\u00ebsimit t\u00eb d\u00ebshirave t\u00eb audienc\u00ebs p\u00ebr imponues t\u00eb tregimeve dhe simboleve q\u00eb harmonizojn\u00eb idet\u00eb e shtetit dhe kombit, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb sigurojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kritike llogari t\u00eb testuara t\u00eb realitetit. Llogari t\u00eb tilla konfirmohen n\u00eb krijimin e konvent\u00ebs s\u00eb jet\u00ebs shoq\u00ebrore n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ato b\u00ebhen mir\u00ebkuptime t\u00eb dobishme t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta.<\/p>\n

Kursi historik i kombeve dhe i nacionalizmit n\u00eb Ballkan e m\u00eb gjer\u00eb na jep materialet p\u00ebr t\u00eb riformuluar modelet e qasura. Nacionalizmi n\u00ebnkupton intensifikimin e m\u00ebnyrave t\u00eb q\u00ebndrueshme t\u00eb parashkrimit simbolik: udh\u00ebheq\u00ebsit ofrojn\u00eb simbole dhe interpretime t\u00eb identiteteve t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta komunale p\u00ebr t\u00eb legjitimuar sundimin e tyre. Argumenti i Vranarit se vet\u00ebdija etnike lind nga p\u00ebrhapja e formave t\u00eb shkruara, dhe teoria e till\u00eb q\u00eb nacionalizmi del nga praktikat unike moderne kulturore q\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr komunikim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb arsimuar, publik dhe racional nuk marrin parasysh efektivitetin e vazhduesh\u00ebm t\u00eb simbolik\u00ebs \u201cstatecraft\u201d, sepse \u201cSi \u00e7do komb, edhe Shqip\u00ebria ka historin\u00eb e saj. Sipas mjaft autor\u00ebve t\u00eb huaj ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga kombet m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb t\u00eb Evrop\u00ebs, nj\u00eb vend parahistorik.<\/p>\n

P\u00ebr t\u00eb dal\u00eb n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb till\u00eb duhet t\u00eb njihet koha e popullimit t\u00eb gadishullit Ilirik, jo vet\u00ebm nga Pellazg\u00ebt e m\u00eb pas iliro-trak\u00ebt, por edhe koha e vendosjes s\u00eb fiseve t\u00eb tjera n\u00eb Evrop\u00ebn juglindore. P\u00ebr ta v\u00ebrtetuar k\u00ebt\u00eb, (kur flasim p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb) nevojiten dokumenta t\u00eb kultur\u00ebs materiale, t\u00eb shkruara, qendra dhe kultur\u00eb materiale arkeologjike q\u00eb nga lasht\u00ebsia dhe deri n\u00eb dit\u00ebt tona, t\u00eb cilat p\u00ebr fat ekzistojn\u00eb, por nuk jan\u00eb shkruar. Ka pasur libra historik relativisht t\u00eb koh\u00ebve t\u00eb vona, por jo nj\u00eb histori e plot\u00eb e shkruar enkas p\u00ebr Pellazg\u00ebt dhe Ilir\u00ebt.\u201d<\/p>\n

T\u00eb dy historit\u00eb politike moderne dhe para-moderne t\u00eb k\u00ebsaj treve p\u00ebrfshijn\u00eb praktikat kulturore dhe simbolet si fokus dometh\u00ebn\u00ebs p\u00ebr p\u00ebrfshirjen e subjekteve si pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb projektet shtet\u00ebrore. Kjo \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb nga \u201cpushtimet shekullore, historia e Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb shkruar nga vet pushtuesit, prapambetja q\u00eb soll\u00ebn pushtimet e gjata prej 5 shekujsh, luft\u00ebrat bot\u00ebrore, ku Shqip\u00ebria u b\u00eb faktor; q\u00ebndrimet negative t\u00eb Fuqive t\u00eb M\u00ebdha; cop\u00ebzimi i Shqip\u00ebris\u00eb dhe aneksimi i tokave am\u00ebtare n\u00eb favor t\u00eb fqinj\u00ebve, pushteti i diktatur\u00ebs komuniste prej 45 vitesh, lufta e klasave, politizimi i shkencave sociale dhe gjith\u00eb jet\u00ebs s\u00eb vendit, q\u00ebndrimi i nj\u00ebansh\u00ebm (marksist-leninist) i historian\u00ebve n\u00eb trajtimin e fakteve historike, mohimi i vlerave t\u00eb v\u00ebrteta intelektuale si dhe izolimi nga bota Per\u00ebndimore gjat\u00eb diktatur\u00ebs gjysm\u00eb shekullore.\u201d<\/p>\n

N\u00eb nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb till\u00eb vlerat q\u00eb shtrohen marrin nj\u00eb dimension tjet\u00ebr, pasi nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i tyre nukmjan\u00eb vet\u00ebm qasje, por domosdoshm\u00ebri p\u00ebr ushqimin e historis\u00eb: \u201cKy mohim i s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs b\u00ebri q\u00eb Kan\u00e7elari i Gjermanis\u00eb, Bismarku e mohoi ekzistenc\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb si shtet. K\u00ebt\u00eb padrejt\u00ebsi ndaj autoktonis\u00eb s\u00eb shqiptar\u00ebve na e thot\u00eb Xh.\u00cbiliams, \u201cShqiptar\u00ebt\u201d. f.14: \u201c\u00cbsht\u00eb tragjedi, tej \u00e7do p\u00ebrfytyrimi q\u00eb kjo rac\u00eb e madhe dhe shum\u00eb e lasht\u00eb t\u00eb katandisej n\u00eb k\u00ebt\u00eb gjendje, e cila meriton t\u00eb quhet skandali i qytet\u00ebrimit evropian. Nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u2019u \u00e7uditur q\u00eb pushtuesi otoman ndalonte \u00e7far\u00ebdolloj g\u00ebrmimesh n\u00eb tok\u00ebn shqiptare q\u00eb mund t\u2019i kujtonin popullit lavdin\u00eb e tij t\u00eb dikurshme.\u201d<\/p>\n

Pushtimet e gjata shekullore: Arsye q\u00eb ka ndikuar negativisht n\u00eb nj\u00eb histori jo t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb dhe jo t\u00eb konsoliduar, kan\u00eb qen\u00eb pushtimet shekullore, romake, bizantine, veneciane, barbare, sllave dhe osmane. Pa harruar luft\u00ebrat ballkanike, si dhe Luft\u00ebn e Par\u00eb e t\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. D\u00ebmin m\u00eb t\u00eb madh Iliris\u00eb ia ka sjell pushtimi romak, me t\u00eb cilin nisi shpopullimi i Iliris\u00eb dhe i Maqedonis\u00eb. Vo: Plutarku, k.29: N\u00eb biografin\u00eb e tij shkruan p\u00ebr Pal Emilin q\u00eb dogji dhe shkat\u00ebrroi Epirin, Thesalin\u00eb etj…\u201cJeta e 150 mij\u00eb familjeve t\u00eb shp\u00ebrngulura, dhe 70 qytetet e rr\u00ebnuara n\u00eb Epir me urdh\u00ebr t\u00eb senatit Romak, nga Pal-Emili. Bashk\u00eb me qytetet e tjera dogji edhe Antigonen\u00eb\u201d… \u201cThesalian\u00ebt e masakruar apo t\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb skllev\u00ebr prej Grek\u00ebve, si dhe 150 mij\u00eb familjet e shp\u00ebrngulura nga Pal-Emili, u z\u00ebvend\u00ebsuan sakaq me t\u00eb tjer\u00eb, me Vlleh\u00ebt e d\u00ebrguar nga Italia dhe t\u00eb organizuar koloni\u201d. Kjo politik\u00eb shpopullimi, qysh kur ende nuk njihej nocioni \u2018komb\u2019, ka nisur me pushtimin romak.Kurse m\u00eb pas e m\u00eb pas nisi shkomb\u00ebtarizmi.\u201d<\/p>\n

Kjo trajtes\u00eb e Vranarit sakt\u00ebson faktin se harresa, m\u00ebvet\u00ebsimi, shp\u00ebrq\u00ebndrimi i v\u00ebmendjes, veshja burokratike e racionalizuar dhe e p\u00ebr\u00e7ar\u00eb fsheh t\u00eb gjith\u00eb gjat\u00ebsin\u00eb e udh\u00ebs antropologjike. N\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb vlefshme antropologjike, argumenton kund\u00ebr studiuesve q\u00eb pretendojn\u00eb se klanet, linjat dhe lidhjet farefisnore p\u00ebrcaktojn\u00eb organizimin politik midis rajoneve. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, n\u00eb studimin p\u00ebr nj\u00eb njohje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb m\u00ebnyrave q\u00eb gjenealogjia, prejardhja dhe farefisi sh\u00ebrbejn\u00eb si idioma p\u00ebr t\u00eb folur p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnie, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb abstrakt: ato p\u00ebrfshijn\u00eb forma t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme simbolike dhe logjike q\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimin e lidhjeve politike dhe shoq\u00ebrore n\u00eb shumic\u00ebn e shoq\u00ebrit\u00eb.<\/p>\n

Abstraksionet gjenealogjike leht\u00ebsojn\u00eb nd\u00ebrtimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb imagjinuara midis njer\u00ebzve, grupeve dhe praktikave p\u00ebrmes ligj\u00ebrimit dhe simboleve. P\u00ebr t\u00eb shtrir\u00eb argumentin e Sneath, teoria q\u00eb ligj\u00ebrimet etnike moderne p\u00ebrdorin modele farefisnore p\u00ebr t\u00eb lidhur njer\u00ebzit n\u00eb bashk\u00ebsi t\u00eb imagjinuar \u00ebsht\u00eb gjithashtu e pasakt\u00eb: p\u00ebrkundrazi, idiomat e ndryshme rreth lidhjes n\u00eb koh\u00eb dhe hap\u00ebsir\u00eb \u200b\u200bp\u00ebrdoren p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar identitete t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, n\u00eb t\u00eb tashmen si n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn. Shqyrtimi i njohurive gjenealogjike t\u00eb Allen Frank midis tatar\u00ebve gjithashtu detajon m\u00ebnyrat e shum\u00eb prejardhjeve q\u00eb mund t\u00eb shprehin ide p\u00ebr identitetin dhe p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb. P\u00ebrs\u00ebri, k\u00ebto nuk imponohen nga rregullat kulturore dhe strukturat sociale “reale”, por negociohen sipas pritjeve p\u00ebr llogari t\u00eb besueshme.<\/p>\n

N\u00eb shtetet moderne, shum\u00eb gj\u00ebra kan\u00eb ndryshuar, por krijimi i simboleve q\u00eb bashkojn\u00eb njer\u00ebzit n\u00ebn tutel\u00ebn politike \u00ebsht\u00eb ende e r\u00ebnd\u00ebsishme. N\u00eb studimin \u201cAutoktonia e Shqip\u00ebris\u00eb Jugore, Enigma e shekujve\u201d shqyrtohet p\u00ebrdorimi i materialeve historike dhe kulturore n\u00eb rajonin e studimit p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb kanun t\u00eb mbyllur etnik t\u00eb performanc\u00ebs kulturore, dhe tregimet q\u00eb legjitimojn\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e saj n\u00eb kulmin e historis\u00eb turale. Aktor\u00ebt e shtetit – studiues, zyrtar\u00eb dhe interpretues – krijuan nj\u00eb form\u00eb simbolike t\u00eb performanc\u00ebs publike q\u00eb mb\u00ebshteste ligj\u00ebrimet politike dhe p\u00ebrfaq\u00ebsimet e identitetit kulturor, brenda territorit n\u00ebn-shtet \u201ckomb\u00ebtar\u201d t\u00eb Rajonit Jugor n\u00eb periudha t\u00eb ndryshme. P\u00ebrmes analiz\u00ebs historiologjike t\u00eb procesit t\u00eb redaktimit t\u00eb faktor\u00ebve, Vranari v\u00ebrteton se ka hulumtuar p\u00ebrfshirjen e segmeteve n\u00eb proceset n\u00eb prapasken\u00eb t\u00eb form\u00ebsimit t\u00eb formave etnike kulturore dhe zhvillimin e ligj\u00ebrimeve interpretuese rreth tyre.<\/p>\n

Megjith\u00ebse ka shum\u00eb diskutime p\u00ebr kultur\u00ebn komb\u00ebtare, ka pak studime t\u00eb institucioneve shtet\u00ebrore dhe aktor\u00ebve t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb procesin e riform\u00ebsimit t\u00eb kultur\u00ebs dhe historiografis\u00eb s\u00eb k\u00ebsaj treve. Politika e kultur\u00ebs dhe debatet kulturore jan\u00eb t\u00eb spikatura n\u00eb disa studime dhe disa autor\u00eb sikurse i citon Vranari, por jo kontrasti i prapaskenave dhe fushave publike p\u00ebr krijimin e narracioneve dhe shfaqjeve zyrtare. Disa p\u00ebrshkruajn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb detajuar proceset jasht\u00eb-negociuese t\u00eb redaktimit zyrtar dhe rekomandimit, por i japin v\u00ebmendje t\u00eb kufizuar logjik\u00ebs dhe organizimit shoq\u00ebror t\u00eb redaktimit dhe interpretimit t\u00eb faktor\u00ebve diskursiv\u00eb.<\/p>\n

Rr\u00ebfimet dhe logjika e nacionalizmit tregojn\u00eb p\u00ebr bashk\u00ebsi midis legjitimimit shtet\u00ebror modern dhe para-modern: ideologjit\u00eb dhe narrativat jan\u00eb negociuar n\u00eb kontekste intime p\u00ebr t\u00eb paraqitur histori koherente, autoritare n\u00eb kontekste publike. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb studimi \u201cAutoktonia e Shqip\u00ebris\u00eb Jugore, Enigma e shekujve\u201d duket se propozon nj\u00eb teori institucionale dhe kulturaliste t\u00eb domosdoshme, n\u00eb t\u00eb cilin ligj\u00ebrimet dhe simbolet nuk jan\u00eb t\u00eb reja, por ato jan\u00eb duke u p\u00ebrshtatur dhe p\u00ebrdorur n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb reja sepse sistemi i kufizuar territorial, praktikat e tij qeveris\u00ebse dhe format e tij simbolike p\u00ebrfshijn\u00eb t\u00eb gjitha menaxhimin burokratik, deri n\u00eb at\u00eb q\u00eb autorja e quan \u201cenigma e shekujve\u201d. Nacionalizmi \u00ebsht\u00eb i duksh\u00ebm n\u00eb moderniz\u00ebm, sepse siguron modele p\u00ebr ideologji etnike dhe t\u00eb tjera p\u00ebrfshir\u00ebse q\u00eb motivojn\u00eb pjes\u00ebmarrjen n\u00eb shtet. P\u00ebrfaq\u00ebsimet kulturore dhe territoriale natyralizohen dhe b\u00ebhen autentike historikisht duke fshehur nd\u00ebrtimin e tyre. Koncepti i kultur\u00ebs b\u00ebhet diskursivisht i dobish\u00ebm n\u00eb polet shtet-komb, n\u00eb t\u00eb cilat burokracia dhe kapacitetet e tjera zhvillohen p\u00ebr t\u00eb menaxhuar nj\u00eb territor si nj\u00eb nj\u00ebsi kohezive: gjuha, feja dhe ideologjit\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebta jan\u00eb disa nga teknologjit\u00eb e rregullit p\u00ebr administrimin e shteteve territoriale.<\/p>\n

Tek studimi i Vranarit praktikat e p\u00ebrbashk\u00ebta kulturore promovohen p\u00ebr t\u00eb bashkuar njer\u00ebzit brenda territorit dhe p\u00ebr t\u00eb kap\u00ebrcyer p\u00ebrvojat e tyre t\u00eb ndryshme historike. K\u00ebto nuk jan\u00eb thjesht forma komunikuese, por p\u00ebrvoja dhe simbole t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta materiale. N\u00eb tradit\u00ebn e hulumtimit, duket qart\u00eb se vet\u00eb performancat jan\u00eb rutinuar dhe burokratizuar dhe jan\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm neglizhencat dhe deformimet. Procesi i p\u00ebrb\u00ebrjes burokratike n\u00eb diktatur\u00eb u fsheh duke projektuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb diskursive krijuesit e origjin\u00ebs p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb koh\u00eb p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb ata heronj t\u00eb kultur\u00ebs dhe paraardh\u00ebs apikal p\u00ebr nj\u00eb tradit\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. Politikan\u00ebt dhe studiuesit e asaj kohe e p\u00ebrcaktojn\u00eb k\u00ebt\u00eb material kulturor si pron\u00eb kolektive t\u00eb tyre, duke i bashkuar ata si bart\u00ebs t\u00eb supozuar t\u00eb tradit\u00ebs, pasi sipas autores \u201cHistoria e politizuar helmoi mend\u00ebrisht rinin\u00eb dhe gjith\u00eb shqiptar\u00ebt,pasi ishte e nj\u00ebanshme, e gjymtuar, e transformuar, e g\u00ebnjesht\u00ebrt, ku jan\u00eb mohuar faktet e v\u00ebrteta historike dhe \u00ebst\u00eb hedhur balt\u00eb mbi historin\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb kombit.\u201d<\/p>\n

Si pasoj\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb studim del n\u00eb pah fakti dometh\u00ebn\u00ebs se \u201cBashk\u00eb me historin\u00eb, u zhduk\u00ebn kufijt\u00eb tan\u00eb tok\u00ebsor dhe detar dhe sidomos prona. E kjo politik\u00eb e ndjekur nga P.P.Sh, n\u00eb t\u00eb gjitha fushat e sidomos n\u00eb shkencat sociale, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb historia apo filozofia, u erdhi n\u00eb oreks qarqeve shoviniste greke dhe serbe, q\u00eb kan\u00eb pasur dhe kan\u00eb synime territoriale ndaj tokave shqiptare. Revolucioni kulturor u b\u00eb n\u00eb Kin\u00eb, por u vu n\u00eb zbatim n\u00eb Shqip\u00ebri, ku shteti mbylli Kisha dhe Xhami, ndaloi ushtrimin e besimit fetar, burgosi e vrau pa m\u00ebshir\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e klerit katolik, mysliman dhe m\u00eb rrall\u00eb t\u00eb atij ortodoks. Si pasoj\u00eb e tij d\u00ebboi mij\u00ebra familje shqiptare q\u00eb paraqesnin \u201crrezik\u201d p\u00ebr ekzistenc\u00ebn pushtetit t\u00eb kuq me themele prej r\u00ebre. N\u00eb k\u00ebt\u00eb revolucion u mohuan t\u00eb drejt\u00ebn e ushtrimit t\u00eb profesionit dhjet\u00ebra mij\u00ebra intelektual\u00ebve me arsim t\u00eb lart\u00eb. Vet\u00ebm n\u00eb Vlor\u00eb u mohuan ushtrimin e profesionit 165 intelektual\u00ebve, si (m\u00ebsues, ekonomist\u00eb, inxhinier\u00eb etj.) n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb, m\u00eb 16 gusht, 1966\u201d.<\/p>\n

N\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb till\u00eb problemesh Vranari ndalet edhe tek proceset e rregjistrimeve n\u00eb koh\u00eb t\u00eb ndryshme ku ajo argumenton dhe fakton me detaje. N\u00eb k\u00ebt\u00eb proces ajo thekson \u201cRegjistrimi i popullsis\u00eb mbi baza etniko-fetare: Problemi i fundit q\u00eb ka shqet\u00ebsuar mbar\u00eb atdhetar\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb, ata q\u00eb e quajn\u00eb veten shqiptar\u00eb, \u00ebsht\u00eb ndikimi grek p\u00ebr regjistrimin e popullsis\u00eb mbi baza etniko-fetare. Shqiptar\u00ebt t\u00eb detyruar nga varf\u00ebria e skajshme dhe izolimi i gjat\u00eb, me r\u00ebnien e diktatur\u00ebs, m\u00eb 1990, mor\u00ebn rrug\u00ebt e m\u00ebrgimit. Si n\u00eb asnj\u00eb vend tjet\u00ebr mikprit\u00ebs, presioni q\u00eb u \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb emigrant\u00ebve shqiptar n\u00eb Greqi, p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrruar emrin dhe fen\u00eb ka qen\u00eb i paramenduar. Ndaj tyre jan\u00eb p\u00ebrdorur metoda dhe forma antinjer\u00ebzore, q\u00eb nga operacioni fshesa, dhuna fizike e morale, duke i fyer emigrant\u00ebt shqiptar\u00eb me k\u00ebng\u00eb dhe fjalor rrug\u00ebsh. Q\u00ebllimi i kish\u00ebs helene si drejtuese e shtetit grek ishte largpam\u00ebs, sepse duke nd\u00ebrruar emrin dhe fen\u00eb e shqiptar\u00ebve, ata rrisin p\u00ebrqindjen e minoritar\u00ebve grek\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n

K\u00ebto jan\u00eb mjete denigruese ndaj shqiptar\u00ebve q\u00eb p\u00ebrdor shovinizmi p\u00ebr t\u00eb arritur q\u00ebllimin e tij. Ka aq shum\u00eb fakte sa nuk gjendet stomak q\u00eb t’i g\u00eblltis\u00eb. Gradualisht po i rrisin k\u00ebrkesat, duke ngulmuar p\u00ebr Autonomin\u00eb e Himar\u00ebs, q\u00eb m\u00eb pas t\u00eb bashkohet me Greqin\u00eb… Se \u00e7\u2019prejardhje kan\u00eb fiset e trev\u00ebs s\u00eb Himar\u00ebs, le t\u00eb ndjekim list\u00ebn em\u00ebrore sipas fshatrave, n\u00eb librin\u201cHimara n\u00eb shekuj\u201d, f.265, (Akademia e Shkencave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Toena,2004): Nd\u00ebrkoh\u00eb, t\u00eb shtat\u00eb fshatrat e Himar\u00ebs nga Palasa n\u00eb Qeparo, vazhduan t\u00eb ruajn\u00eb venomet, zakonet, m\u00ebnyr\u00ebn e organizimit shoq\u00ebror, veshjen dhe ve\u00e7orit\u00eb e tyre gjuh\u00ebsore. Fshatrat e Himar\u00ebs jan\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb trajt\u00ebn e qytezave, me sht\u00ebpi t\u00eb gurta dykatshe, t\u00eb grumbulluara n\u00eb lagje, q\u00eb n\u00eb dialektin e jugut quhen m\u00ebhall\u00eb. Qytezat p\u00ebrshkohen nga rrug\u00eb t\u00eb gjera me kalldr\u00ebm. \u00c7do m\u00ebhall\u00eb (apo lagje) mban emrin e v\u00ebllaz\u00ebris\u00eb s\u00eb cil\u00ebs i p\u00ebrkasin familjet me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn rr\u00ebnj\u00eb. Ky lloj organizimi administrativ \u00ebsht\u00eb trash\u00ebgimi qysh nga koha e pellazgve dhe ilir\u00ebve q\u00eb vendi, fshati apo qyteza mbanin emrin e prij\u00ebsit.\u201d N\u00eb k\u00ebt\u00eb proces rol definitiv kan\u00eb luajtur natyrsh\u00ebm strukturat shtet\u00ebrore, sidomos ato moderne.<\/p>\n

Strukturat moderne shtet\u00ebrore dhe rishkrimi i historis\u00eb<\/strong><\/p>\n

Nacionalizmi modern lind nga ndryshimet n\u00eb form\u00ebn materiale t\u00eb vet\u00eb shteteve. Nd\u00ebrsa t\u00eb gjith\u00eb studiuesit n\u00eb fakt argumentojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyrat e tyre, nj\u00eb ndryshim thelb\u00ebsor nga shtetet paramoderne n\u00eb ato moderne \u00ebsht\u00eb zhvendosja nga lidhjet e komunitetit personalist n\u00eb ato t\u00eb nd\u00ebrtuara rreth lidhjes burokratike, ose t\u00eb imagjinuar. Si\u00e7 tregohet nga disa studime, nj\u00eb lidhje e till\u00eb e imagjinuar ka ekzistuar edhe n\u00eb shtetet para-moderne, megjith\u00ebse t\u00eb krijuara kryesisht n\u00eb aspektin gjenealogjik dhe fetar.<\/p>\n

Studimi n\u00eb fjal\u00eb ka n\u00eb thelb t\u00eb nj\u00ebjtin koncept t\u00eb shtetit modern si zhvillimi i lidhjeve jonjer\u00ebzore anonime n\u00eb t\u00eb cilat subjektet konceptohen si qytetar\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb, dhe marr\u00ebdh\u00ebniet specialiste t\u00eb besnik\u00ebris\u00eb dhe mb\u00ebshtetjes nuk jan\u00eb t\u00eb nevojshme. Nd\u00ebrsa ky model i zhvillimit t\u00eb shtetit p\u00ebrshkruan me sakt\u00ebsi lidhjet, ai shpjegon formimin e tyre n\u00eb p\u00ebrputhje me proceset ekonomike dhe politike duke l\u00ebn\u00eb pas dore gjeografin\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse t\u00eb formacioneve moderne t\u00eb shtetit. Vranari argumenton q\u00eb shteti zhvillon lidhje m\u00eb t\u00eb ngushta dhe m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse me qytetar\u00ebt sepse an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb nj\u00eb shtet modern varet nga parimet gjeografike, sesa organizimet gjenealogjike, dhe si rezultat shtetet duhet t\u00eb shpenzojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb shpjeguar sesi brenda territorit t\u00eb shtetit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qytetar me t\u00eb drejta dhe trash\u00ebgimi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. Kjo nga autorja shihet si shembull tek Himara, apo dhe rreth saj ku \u201cEdhe n\u00eb Himar\u00eb fiset mbajn\u00eb emrin e paraardh\u00ebsit, st\u00ebrgjyshit apo gjyshit, k\u00ebshtu kan\u00eb krijuar trungun e nj\u00eb fisi si Psh: M\u00ebrkurajt n\u00eb Pilur, Gjikdedaj n\u00eb Palas\u00eb, Zhupaj n\u00eb Dh\u00ebrmi, Ner\u00ebnxaj n\u00eb Himar\u00eb, Gjik\u00ebdhima n\u00eb Vuno, Bragjin n\u00eb Qeparo, Qukaj n\u00eb Kudh\u00ebs…<\/p>\n

Disa v\u00ebllaz\u00ebri formonin nj\u00eb fshat apo qytez\u00eb, shumica e t\u00eb cil\u00ebve si\u00e7 e shohim jan\u00eb t\u00eb ardhur nga krahinat e tjera shqiptare. T\u00eb gjitha v\u00ebllaz\u00ebrit\u00eb e Pilurit jan\u00eb vendase. Tri nga k\u00ebto v\u00ebllaz\u00ebri piluriote jan\u00eb shuar fare, nuk kan\u00eb l\u00ebn\u00eb trash\u00ebgimtar\u00eb.\u00c7far\u00eb k\u00ebrkon Greqia nga Himara autoktone shqiptare? Himara dhe e gjith\u00eb Shqip\u00ebria e Jugut, k\u00ebndon dhe vajton n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. \u00cbsht\u00eb krahin\u00eb autoktone shqiptare, ndaj n\u00eb shekuj i ka mbrojtur trojet me gjak n\u00eb em\u00ebr t\u00eb kombit shqiptar. Kapedan\u00ebt himariot\u00eb t\u00eb arsimuar n\u00eb shkollat dhe akademit\u00eb Per\u00ebndimore, kurr\u00eb nuk kan\u00eb luftuar n\u00eb em\u00ebr t\u00eb Greqis\u00eb, por p\u00ebr t\u00eb mbrojtur trojet e veta, me simbolet e kombit shqiptar, me bes\u00ebn dhe flamurin e Sk\u00ebnderbeut. Himara ka hapur nj\u00eb nga shkollat e para shqipe m\u00eb 1660-1661 nga Onuf\u00ebr Kostandini, Shqiptar i shquar i koh\u00ebs. M\u00eb pas Zef Skiroi, \u00e7eli shkoll\u00ebn shqipe me shkronja latine n\u00eb Dh\u00ebrmi, n\u00eb vitin 1628-1661. Himara njihet historikisht si nj\u00eb nism\u00ebtare e Rilindjes Komb\u00ebtare.\u201d<\/p>\n

Kalimi n\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00ebmarrje m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse lind me mbylljen e shtetit brenda kufijve t\u00eb caktuar dhe t\u00eb p\u00ebrcaktuar gjeografik\u00eb. K\u00ebtu Vranari nuk pajtohet posa\u00e7\u00ebrisht me pretendimet p\u00ebrkat\u00ebse p\u00ebr origjin\u00ebn e shteteve t\u00eb kombeve: territorizimi i shtetit \u00ebsht\u00eb rezultat i praktikave t\u00eb ve\u00e7anta politike materiale t\u00eb p\u00ebrhapura p\u00ebrmes kontaktit t\u00eb shteteve, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebrmes krijimit t\u00eb kufijve t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. Sapo nj\u00eb shtet formon konceptin e kufijve t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm dhe t\u00eb rregulluar, shtetet kontingjente jan\u00eb n\u00ebn presione t\u00eb forta p\u00ebr t\u00eb ndjekur ose humbur mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb specifikimin e kufijve.<\/p>\n

Nd\u00ebrsa shteti \u00ebsht\u00eb rip\u00ebrcaktuar, ajo zhvillon nj\u00eb repertor t\u00eb ri p\u00ebrfaq\u00ebsimesh p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshkruar form\u00ebn e tij t\u00eb re, ndaj sipas autores s\u00eb k\u00ebtij studimi \u201cDomosdoshm\u00ebri \u00ebsht\u00eb q\u00eb historin\u00eb komb\u00ebtare nuk duhet as ta drejtoj\u00eb dhe as ta orientoj\u00eb politika, sepse n\u00eb \u00e7do koh\u00eb secila forc\u00eb politike ngre n\u00eb piedestal vlerat e veta. Historia shqiptare ka nevoj\u00eb p\u00ebr drejt\u00ebsi. K\u00ebt\u00eb e vendos paanshm\u00ebria politike ndaj shkenc\u00ebs s\u00eb Historis\u00eb s\u00eb kombit, ku duhet t\u00eb flitet me gjuh\u00ebn e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, apo t\u00eb fakteve.\u201d<\/p>\n

Vranari, duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, shkruan q\u00eb t\u00eb kuptohet se rimarrja e shtetit-komb si en\u00eb e vet\u00ebkuptueshme e marr\u00ebdh\u00ebnieve politike, kulturore dhe ekonomike \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces shoq\u00ebror. Sidoqoft\u00eb, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb presupozojm\u00eb kategori t\u00eb tilla praktikash nacionaliste si nj\u00eb ekonomi, territor dhe kultur\u00eb komb\u00ebtare, duhet t\u00eb japim nj\u00eb llogari sociohistorike t\u00eb bashk\u00eb-kushtetut\u00ebs s\u00eb tyre.<\/p>\n

Ende nuk duhet t\u00eb shkruhet historia komplekse e kufijve dhe institucioneve t\u00eb kontrollit t\u00eb kufijve. Q\u00eb tani ka kufij relativisht t\u00eb pap\u00ebrshkuesh\u00ebm, reflekton zhvillimin e gjat\u00eb t\u00eb teknologjive dhe ideologjive t\u00eb menaxhimit dhe policimit t\u00eb kufijve. P\u00ebrve\u00e7 historis\u00eb s\u00eb gjat\u00eb t\u00eb mureve, rrjeteve t\u00eb postave roje dhe kolonive ushtarake t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb teknologjit\u00eb e kontrollit t\u00eb kufijve, si administrator\u00ebt ashtu edhe vendasit kishin komunitetet e tyre t\u00eb kufizuara si n\u00eb perandorit\u00eb pushtuese ashtu edhe ato politik\u00ebdominuese n\u00eb k\u00ebt\u00ebr zon\u00eb.<\/p>\n

Nevoja p\u00ebr nj\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim p\u00ebr rishikimin dhe rishkrimin e historis\u00eb sipas autores del tek diskursi se \u201cKu q\u00ebndron ndryshimi mes koh\u00ebs s\u00eb diktatur\u00ebs komuniste dhe demokracis\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e trajtimit t\u00eb historis\u00eb? N\u00eb \u00e7far\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrimi duhet par\u00eb rishikimi dhe rishkrimi i historis\u00eb?\u201d<\/p>\n

Vranari shkruan \u201cHistorian\u00ebve do t\u2019iu kujtoja: para se t\u00eb nisin nj\u00eb studim, duhet t\u00eb lexojn\u00eb dhe analizojn\u00eb librin e Xhon Milton \u201cAreopagjitika\u201d, ku n\u00eb ballin\u00eb \u00ebsht\u00eb shkruar th\u00ebnia e Bibl\u00ebs, \u201cN\u00eb fillim ishte fjala\u201d dhe pastaj le t\u00eb shkruajn\u00eb faktet, por me mend n\u00eb kok\u00eb. Xhon Milton, ky pararend\u00ebs i fjal\u00ebs s\u00eb lir\u00eb e botoi librin \u201cAreopagjitika\u201d, e para vep\u00ebr kushtuar liris\u00eb s\u00eb shtypit, pra edhe liris\u00eb s\u00eb nd\u00ebrgjegjes apo vetjake, m\u00eb 1644 (Prof. Dr.Mariano Gati dhe Prof. Dr. Hill\u00ebri Gati, Areopagjitika\/f.5, ku thuhet: \u201cN\u00eb kulmin e kriz\u00ebs politike, fetare, shoq\u00ebrore dhe politike t\u00eb shek XVII, e cila nga nj\u00eb an\u00eb i dha fund rendit gjeopolitik t\u00eb Evrop\u00ebs s\u00eb Rilindjes, nga ana tjet\u00ebr mes kund\u00ebrshtis\u00eb s\u00eb parimeve t\u00eb liris\u00eb, me forma ideologjike do ta ndajn\u00eb kontinentin p\u00ebr shekuj me radh\u00eb, gj\u00eb q\u00eb vazhdon edhe sot.\u201d Qysh n\u00eb faqet e para Xh.Milton i drejtohet Parlamentit t\u00eb Anglis\u00eb p\u00ebr heqje dor\u00eb \u201cnga \u00e7ensura paraprake dhe nga fam\u00ebkeqet \u201cLeje t\u00eb Superior\u00ebve\u201d, ku autori jo vet\u00ebm analizon shkaqet dhe d\u00ebmet q\u00eb sjell mungesa e liris\u00eb s\u00eb shtypit, p\u00ebr shkak t\u00eb \u00e7ensur\u00ebs, por mendimet e tij t\u00eb vyera jan\u00eb investim drejt zgjidhjes s\u00eb problemit t\u00eb nd\u00ebrlikuar t\u00eb liris\u00eb. (Xh. Milton f.6).<\/p>\n

Nj\u00eb pyetje thelb\u00ebsore \u00ebsht\u00eb, \u201ca krijohet kultura publike e inskenuar vet\u00ebm me ngritjen e shteteve-kombe?\u201d \u00cbsht\u00eb e qart\u00eb jo me konceptin e njeriut t\u00eb shtypur duke krijuar njohuri t\u00eb nd\u00ebrsjella midis njer\u00ebzve q\u00eb ndajn\u00eb interesa dhe gjuh\u00eb, Vranari sugjeron q\u00eb formave kulturore publike i paraprin mb\u00ebshtetja e shtetit, ku bie n\u00eb pah domosdoshm\u00ebria dhe institucionalizimi i pritjeve t\u00eb ve\u00e7anta gjuh\u00ebsore dhe kulturore q\u00eb ato t\u00eb ngrihen p\u00ebrmes autor\u00ebve dhe botuesve q\u00eb bashk\u00ebrendojn\u00eb p\u00ebrreth dhe formulojn\u00eb standarde p\u00ebr gjuh\u00ebn dhe p\u00ebrmbajtjen. Kjo sugjeron q\u00eb ky proces \u00e7on gjithashtu n\u00eb standarde publike, kund\u00ebr t\u00eb cilave gjuha e domosdoshme e trash\u00ebgimis\u00eb popullore b\u00ebhet intime kulturore dhe shikon t\u00eb ardhmen n\u00eb priz\u00ebm real.<\/p>\n

Gjenealogjit\u00eb si simbole efikase kulturologjike<\/strong><\/p>\n

Studimi i Vranarit p\u00ebrdor shum\u00eb lloje t\u00eb narracioneve gjenealogjike p\u00ebr t\u00eb shpjeguar formacionet moderne shoq\u00ebrore dhe politike dhe pretendimet e ligjshme p\u00ebr autoritetin brenda tyre. Disa prej tyre jan\u00eb llogari q\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr analizuar identitete dhe autorizime t\u00eb ve\u00e7anta (p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb Jugore shihni parath\u00ebnien e Prof. Dr Eshref Ymeri n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr studimor), nd\u00ebrsa n\u00eb raste t\u00eb tjera kan\u00eb krijuar raporte p\u00ebrs\u00ebrit\u00ebse t\u00eb etnogjenez\u00ebs grupore ku faktori historik mb\u00ebshtetet mbi to. Llogarit\u00eb e konvertimit jan\u00eb narrative imponuese p\u00ebr besimtar\u00ebt p\u00ebr t\u00eb shpjeguar origjin\u00ebn e tyre, si dhe p\u00ebr studiuesen p\u00ebr t\u00eb kuptuar se si grupi nd\u00ebrtohet vet\u00eb p\u00ebrmes k\u00ebtyre llogarive.<\/p>\n

Ky konvertim n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb simbolike ndryshon thelbin e nj\u00eb personi tregon p\u00ebr nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje themelore ku jan\u00eb brenda historit\u00eb e identiteteve dhe grupeve. \u00c7do tregim i konvertimit, prejardhjes ose besimit t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dhe praktikave kulturore p\u00ebrmban nj\u00eb teori ontologjike t\u00eb identitetit shoq\u00ebror. Ne nuk mund t\u00eb pyesim p\u00ebr identitetin pa pyetur p\u00ebr k\u00eb: p\u00ebrgjigjet duhet t\u00eb jen\u00eb n\u00eb terma emicik\u00eb, sepse nuk ka esenca t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta natyrore, t\u00eb brendshme ose \u201ct\u00eb v\u00ebrteta\u201d. Njer\u00ebzit nd\u00ebrtojn\u00eb identitete p\u00ebrmes kuptimeve t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta ontologjike. K\u00ebtu natyrisht aurtorja vendos logjik\u00ebn dhe strategjit\u00eb p\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsimin e identiteteve n\u00eb form\u00eb tekstuale, dhe sugjeron sesi gjurm\u00ebt tekstuale pasqyrojn\u00eb proceset intime t\u00eb p\u00ebrb\u00ebrjes.<\/p>\n

Megjith\u00eb shfaqjen e gj\u00ebr\u00eb t\u00eb gjenealogjive mitike n\u00eb narracionet historike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Jugore, shembujt q\u00eb autorja konsideron tregohet qart\u00eb se k\u00ebtu kan\u00eb qen\u00eb seleksionime me kujdes n\u00eb lidhje me konceptet e identitetit historik p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb tendence studiuese p\u00ebr t\u00eb shmangur mitologjit\u00eb dhe paraqitur fakte t\u00eb historis\u00eb. Logjika e t\u00eb menduarit gjenealogjik n\u00eb k\u00ebt\u00eb studim informon me analizat e ligj\u00ebrimeve t\u00eb identitetit brenda shteteve: ekzistojn\u00eb parime t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta me t\u00eb cilat e kaluara p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb shpjeguar t\u00eb tashmen dhe natyralizuar nj\u00eb sens t\u00eb kultur\u00ebs s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt n\u00eb grup.<\/p>\n

Tregimet e identitetit varen nga mjaft arsyetime dhe prurje mitike dhe gjenealogjike, ku faktor\u00ebt e ndrysh\u00ebm sjellin dhe p\u00ebrdorin gjenealogji p\u00ebr t\u00eb lidhur pjes\u00eb t\u00eb narracioneve historike dhe p\u00ebr t\u00eb minimizuar njohurit\u00eb e pasigurta dhe ngjarjet e mundshme. Nj\u00eb histori e till\u00eb historike rekombinon element\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm nga simbolet dhe narrativat n\u00eb aranzhime t\u00eb reja, zgjedhja, kombinimi, riinterpretimi dhe p\u00ebrjashtimi i materialit n\u00eb k\u00ebto rr\u00ebfime ngjan me ato q\u00eb b\u00ebhen me materiale kulturore p\u00ebr t\u00eb krijuar aktualizma. Studimi merr parasysh kuptimet e audienc\u00ebs.<\/p>\n

Mitologjit\u00eb gjenealogjike dhe atno-kulturore q\u00eb diskutohen n\u00eb k\u00ebt\u00eb studim jan\u00eb krijuar n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ngjashme dhe sh\u00ebrbejn\u00eb p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb lidhura ngusht\u00eb si simbole publike p\u00ebr koordinimin e konsensusit shoq\u00ebror, ve\u00e7an\u00ebrisht rreth vazhdim\u00ebsis\u00eb historike dhe grupeve dhe kufijve shoq\u00ebror\u00eb. Ndaj studimi qart\u00ebson dhe mes k\u00ebtij fakti: \u201cDim\u00eb se ekzistenca e nj\u00eb populli \u201cbarbar\u201d n\u00eb antikitet n\u00eb veri t\u00eb Atik\u00ebs, vihet n\u00eb dukje qysh n\u00eb poemat epike \u201cIliada\u201d dhe \u201cOdiseja\u201d t\u00eb Homerit. K\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr lasht\u00ebsin\u00eb jan\u00eb marr\u00eb nga literatura e huaj, fillimisht p\u00ebrmes librave letrar\u00eb, pasi studimet historike t\u00eb asaj kohe mungojn\u00eb. P\u00ebr Homerin thuhet se i shkroi poemat rreth vitit 850 pr.Kr. M\u00eb von\u00eb do t\u00eb shohim se kjo th\u00ebnie \u00ebsht\u00eb g\u00ebnjesht\u00ebr, pasi ata q\u00eb u quajt\u00ebn grek\u00eb, n\u00eb shek. IX pr. Kr., ende nuk kishin nj\u00eb alfabet.\u201d<\/p>\n

Diskutim<\/strong><\/p>\n

Studimi i autores Vilhelme Vranari Haxhiraj \u201cMjesht\u00ebr i Madh\u201d \u201cAutoktonia e Shqip\u00ebris\u00eb Jugore, Enigma e shekujve\u201d shkon n\u00eb mjaft pika nevralgjike t\u00eb historis\u00eb, ku autorja ndalet tek \u00c7\u00ebshtja e Iliris\u00eb jugore, enigma e dikurshme e studiuesve. -Kund\u00ebrshtit\u00eb p\u00ebr termin Vorio-Epir -Burimet p\u00ebr t\u00eb njohur Shqip\u00ebrin\u00eb parahistorike -Semito egjipian\u00ebt u vet\u00ebquajt\u00ebn \u201cHelen\u00eb\u201d dhe \u201cGrek\u00eb\u201d -Cil\u00ebt jan\u00eb banor\u00ebt e par\u00eb t\u00eb Gadishllit Ilirik? -Pse iu nd\u00ebrrua emri gadishullit Ilirik? -Grek\u00ebt kund\u00ebrshtojn\u00eb qytet\u00ebrimin pellazgo-iliro-shqiptar. -Shkrimi m\u00eb i vjet\u00ebr i shqipes -Mosnjohja e gjuh\u00ebs shqipe, prej s\u00eb cil\u00ebs kan\u00eb lindur gjuh\u00eb t\u00eb tjera -Gjurm\u00eb t\u00eb Kultur\u00ebs Pellazgo-Ilire n\u00eb Kret\u00eb -Roli i hartave n\u00eb lasht\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb kombi<\/p>\n

– E vl\u00ebrteta historike e Troj\u00ebs zgjidh enigmat e lasht\u00ebsis\u00eb -Paradoksi Grek\u00eb pretendon Epirin -Ka ekzistuar kombi \u201cGrek\u201d? e deri tek -Enigma e emrave Hellad\u00eb, Helen\u00eb, Greqi dhe Grek\u00eb. K\u00ebsisoj nj\u00eb tematik\u00eb kaq e gjer\u00eb, nj\u00eb nd\u00ebrmarje kaq e zgjeruar natyrsh\u00ebm k\u00ebrkon diskutim t\u00eb gjer\u00eb e gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs.<\/p>\n

B\u00ebrja e tematikave \u00ebsht\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebse, dhe p\u00ebrfshin ngjarje t\u00eb tilla si kur njer\u00ebzit vijn\u00eb dhe k\u00ebrkojn\u00eb nga thelbi domosdoshm\u00ebri kulturologjike dhe po aq historiografike p\u00ebr interpretimin e historis\u00eb s\u00eb trev\u00ebs n\u00eb konsiderat\u00eb. P\u00ebrshkrimi jep nj\u00eb imazh t\u00eb shkurt\u00ebr legjitimues t\u00eb di\u00e7kaje q\u00eb zakonisht \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e zakonshme p\u00ebr t\u2019u transmetuar: trajtesa p\u00ebr historin\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb zakonisht pjes\u00eb e vet\u00eb historis\u00eb. Studimi nxjerr n\u00eb drit\u00eb se ne kemi vet\u00ebm v\u00ebshtrime t\u00eb k\u00ebtij procesi k\u00ebshillues, por mund t\u00eb supozojm\u00eb se ai m\u00ebsoi dhe mendoi p\u00ebrmes versioneve alternative t\u00eb narracionit n\u00eb shum\u00eb faktor\u00eb.<\/p>\n

Diskutimet q\u00eb tani shihen si racionaliste nuk jan\u00eb t\u00eb reja por jan\u00eb pjes\u00eb e shum\u00eb m\u00ebnyrave p\u00ebr t\u00eb shpjeguar dhe formuar organizimin shoq\u00ebror p\u00ebrmes modeleve t\u00eb identitetit n\u00eb grup dhe historik vazhdim\u00ebsi. Njer\u00ebzit negociojn\u00eb dhe koordinojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet n\u00eb t\u00eb tashmen p\u00ebrmes diskutimeve p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn dhe vazhdim\u00ebsin\u00eb e saj me t\u00eb tashmen. Ky p\u00ebrdorim i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i historis\u00eb shpjegon t\u00ebrheqjen e saj. K\u00ebto rr\u00ebfime p\u00ebr praktikat e p\u00ebrbashk\u00ebta kulturore, sado themelore, si\u00e7 jan\u00eb elementaret ose em\u00ebrtimi i grupeve, krijuan forma simbolike t\u00eb njohura gjer\u00ebsisht, t\u00eb p\u00ebrdorura p\u00ebr t\u00eb krijuar identitete n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb Jugore.<\/p>\n

Por q\u00eb t\u00eb realizohen k\u00ebto autorja parashtron n\u00ebnt\u00eb pika pika p\u00ebr diskutim. Dhe k\u00ebshtu Vranari k\u00ebrkon \u201cQ\u00eb t\u00eb jemi pjes\u00eb e familjes s\u00eb madhe evropiane duhet t\u00eb g\u00ebzojm\u00eb t\u00eb drejta t\u00eb barabarta si gjith\u00eb kombet e tjera. Q\u00eb t\u00eb dal\u00eb e v\u00ebrteta historike dhe t\u00eb njihet bot\u00ebrisht duhet q\u00eb politika e sotme dhe e ardhme shqiptare duhet t\u00eb ket\u00eb k\u00ebto synime kryesore ndaj shtetasve:<\/p>\n

1-T\u00eb rris\u00eb dhe edukoj\u00eb shqiptarizmin q\u00eb \u00ebsht\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar me interesin vetjak duke pastruar paran\u00eb e pist\u00eb.<\/p>\n

2-T\u00eb forcoj\u00eb nd\u00ebrgjegjen qytetare p\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri demokratike t\u00eb tipit per\u00ebndimor.<\/p>\n

3-T\u00eb rris\u00eb nivlin shkncor p\u00ebr m\u00ebsimin e gjuh\u00ebs shqipe konform\u00eb normaveletrare t\u00eb drejtshkrimit, rr\u00ebnj\u00ebt e s\u00eb cil\u00ebs jan\u00eb ngjizur te fillesat e gjuh\u00ebs pellazge-ilire, si gjuha e par\u00eb n\u00eb bot\u00eb, gjuha e fillimit.<\/p>\n

4-Rritja e mir\u00ebq\u00ebnies s\u00eb familjes shqiptare dhe nivelin ekonomik t\u00eb shtetit n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, jan\u00eb detyr\u00eb par\u00ebsore p\u00ebr pushtetin.Nj\u00ebsi mat\u00ebse e inmtegrimit s\u2019\u00ebsht\u00eb Tirana, por zonat rurale.<\/p>\n

5-T\u00eb rritet dinjiteti komb\u00ebtar i n\u00ebp\u00ebrk\u00ebmbur p\u00ebrmes ballafaqimit t\u00eb artefakteve historike me fqinj\u00ebt.<\/p>\n

6-Rritja e nivelit t\u00eb arsimit n\u00eb vendin ton\u00eb, me nivele jo fiktive (numerike) po cil\u00ebsore dhe reale .<\/p>\n

7-T\u00eb edukohet dashuria p\u00ebr atdheunn dhe gjuh\u00ebn shqipe nd\u00ebr breza, duke njohur mir\u00eb gjuh\u00ebn, historin\u00eb, gjeografin\u00eb, vlerat e kombit dhe traditat tona t\u00eb trash\u00ebguara nga mij\u00ebravje\u00e7ar\u00ebt.<\/p>\n

8-Rritja e nivelit kulturor t\u00eb shqiptar\u00ebve p\u00ebrmes dijeve, Etik\u00ebs, Estetik\u00ebs dhe Oratoris\u00eb, q\u00eb jan\u00eb domosdoshm\u00ebri n\u00eb aspektin e opinionit komb\u00ebtar dhe bot\u00ebror.<\/p>\n

9- Zbatimi me konseguenc\u00eb i reformave, lufta kund\u00ebr korrupsionit, bashk\u00ebrendimi i veprimtaris\u00eb pozit\u00eb dhe opozit\u00eb, duke reflektuar kultur\u00eb dhe mir\u00ebkuptim, do t\u00eb realizoj\u00eb rishkrimin e nj\u00eb historie reale-shkencore, ku t\u00eb evidentohet shkenc\u00ebrisht autoktonia e shqiptar\u00ebve dhe lasht\u00ebsia e gjuh\u00ebs shqipe, m\u00eb e vjetra nd\u00ebr gjuh\u00ebt simotra, sot t\u00eb vdekura.\u201d<\/p>\n

Duke p\u00ebrfunduar<\/strong><\/p>\n

Meqen\u00ebse historiografia injoron pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb shkrimit t\u00eb historis\u00eb, ne zakonisht dim\u00eb pak p\u00ebr hap\u00ebsirat ku njer\u00ebzit zhvilluan histori p\u00ebrmes performanc\u00ebs dhe debatit. Mendimi dhe diskutimet krijuese mbeten kryesisht t\u00eb pakthyeshme, por gjurm\u00ebt ruhen brenda teksteve dhe ne gjithashtu mund t\u00eb analizojm\u00eb se si autor\u00ebt ndryshuan narrativat p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrgjigjur pritjeve lokale. Autor\u00ebt u dhan\u00eb personazheve dhe ngjarjeve r\u00ebnd\u00ebsi bashk\u00ebkohore p\u00ebr audiencat e tyre n\u00eb lidhje me gjenealogjit\u00eb, besimet, praktikat, identitetet dhe p\u00ebrvoj\u00ebn politike. P\u00ebrmes shfaqjeve narrative q\u00eb shtrihen nga bota e njohur n\u00eb kontekste t\u00eb imagjinuara, rendit kontigjent shoq\u00ebror iu dha origjina m\u00eb autoritare. Ngjarjet origjinale dhe ngjarjet bashk\u00ebkohore ishin t\u00eb lidhura, nd\u00ebrsa agjensia e narrator\u00ebve dhe interpretuesve t\u00eb interesuar ishte p\u00ebrjashtuar nga k\u00ebto rr\u00ebfime.<\/p>\n

Secila histori ka nj\u00eb histori, q\u00eb p\u00ebrfshin lidhje krijuese me tregime dhe ngjarje t\u00eb tjera, por k\u00ebto histori histori mbeten intime, t\u00eb fshehura brenda metodave t\u00eb pun\u00ebs dhe provave. Iluzioni mimetik varet nga p\u00ebrjashtimi i historis\u00eb s\u00eb krijimit nga \u201cfaktet\u201d e historis\u00eb, t\u00eb cilat studimi i Vranarit na i afron dhe na i rikujton si t\u00eb tilla. Megjith\u00ebse treguesi i historis\u00eb formon tregimin, epistemologjia narrative n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi fsheh agjencin\u00eb e treguesit prapa sensit t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt se ngjarjet kan\u00eb ndodhur n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, dhe tregimi \u00ebsht\u00eb derivativ dhe vart\u00ebs i tyre. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, lexuesi i k\u00ebtij studimi justifikon t\u00eb d\u00ebgjuarit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb kuptoj\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, por \u00ebsht\u00eb organizimi shoq\u00ebror i ngjarjes s\u00eb d\u00ebgjimit q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrvoja m\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Studimi \u201cAutoktonia e Shqip\u00ebris\u00eb Jugore, Enigma e shekujve\u201d na kujton se narrativat mund t\u00eb prodhojn\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebsi t\u00eb imagjinuar p\u00ebrmes p\u00ebrvojave t\u00eb d\u00ebgjimit t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. Komunitetet nacionaliste jan\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb nga shum\u00eb llojet e bashk\u00ebsive q\u00eb mb\u00ebshteten n\u00eb tregime p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb komunitetin n\u00eb t\u00eb tashmen, por nacionalist\u00ebt priren t\u00eb p\u00ebrqendrohen n\u00eb zgjedhjen dhe krijimin e tregimeve p\u00ebr t\u00eb formuar nj\u00eb bashk\u00ebsi d\u00ebgjuesish n\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb efektive politikisht.<\/p>\n

Si\u00e7 u p\u00ebrmend m\u00eb lart, komunizmi kufizoi hulumtimin historik nga autor\u00eb t\u00eb arsimuar. Mund t\u00eb supozojm\u00eb se ata testuan edhe disa aspekte t\u00eb narracioneve kund\u00ebr burimeve t\u00eb tjera t\u00eb informacionit, por duket se rregullimi logjik i ngjarjeve ishte m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm sesa v\u00ebrtet\u00ebsia. Studimi p\u00ebrshkruan d\u00ebshir\u00ebn e njer\u00ebzve p\u00ebr di\u00e7ka jo kund\u00ebrshtuese, por kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsim i sakt\u00eb. P\u00ebrkundrazi, ata k\u00ebrkuan q\u00eb narrativat t\u00eb ken\u00eb kuptim logjik n\u00eb t\u00eb tashmen dhe t\u00eb jen\u00eb koherent me p\u00ebrvojat dhe narrativat e tjera, ve\u00e7an\u00ebrisht vendet dhe etnonimet e njohura, t\u00eb cilat format dhe strukturat e trajtuara historikisht nga Vranari formuan thelbin e t\u00ebr\u00eb k\u00ebtij hulumtimi. N\u00ebn kujdesin e shtetit modern, k\u00ebto histori t\u00eb besueshme duhet t\u00eb p\u00ebrshtaten me p\u00ebrvojat e institucioneve moderne shtet\u00ebrore dhe t\u00eb shpjegojn\u00eb kontradiktat e ngritura nga burime t\u00eb ndryshme t\u00eb tradit\u00ebs si kontekst i arsyetimit dhe besimit n\u00eb struktur\u00ebn e s\u00eb ardhmes.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Vilhelme Vranari Haxhiraj “Mjesht\u00ebr i Madh” Abstrakt \/ FjalaeLir\u00eb.com Prof. Dr. Fatmir Terziu \u201cMjesht\u00ebr i Madh\u201d Ky artikull p\u00ebrdor shembuj t\u00eb studimit \u201cAutoktonia e Shqip\u00ebris\u00eb Jugore, Enigma e shekujve\u201d p\u00ebr t\u00eb sfiduar teorit\u00eb e rekursit etnik t\u00eb historive t\u00eb anatemuara, q\u00eb rebelojn\u00eb origjin\u00ebn e tij n\u00eb aktivizmin intelektual, proceset e modernizimit t\u00eb shtetit, ose ngritjen […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":58540,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-58539","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"\nKonceptualiteti i pasurimit t\u00eb historis\u00eb, konteksti i arsyetimit, struktura e s\u00eb ardhmes - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Konceptualiteti i pasurimit t\u00eb historis\u00eb, konteksti i arsyetimit, struktura e s\u00eb ardhmes - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Vilhelme Vranari Haxhiraj “Mjesht\u00ebr i Madh” Abstrakt \/ FjalaeLir\u00eb.com Prof. Dr. Fatmir Terziu \u201cMjesht\u00ebr i Madh\u201d Ky artikull p\u00ebrdor shembuj t\u00eb studimit \u201cAutoktonia e Shqip\u00ebris\u00eb Jugore, Enigma e shekujve\u201d p\u00ebr t\u00eb sfiduar teorit\u00eb e rekursit etnik t\u00eb historive t\u00eb anatemuara, q\u00eb rebelojn\u00eb origjin\u00ebn e tij n\u00eb aktivizmin intelektual, proceset e modernizimit t\u00eb shtetit, ose ngritjen […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-07-30T13:36:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"450\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"36 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"Konceptualiteti i pasurimit t\u00eb historis\u00eb, konteksti i arsyetimit, struktura e s\u00eb ardhmes\",\"datePublished\":\"2020-07-30T13:36:40+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\\\/\"},\"wordCount\":7190,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/Vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\\\/\",\"name\":\"Konceptualiteti i pasurimit t\u00eb historis\u00eb, konteksti i arsyetimit, struktura e s\u00eb ardhmes - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/Vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg\",\"datePublished\":\"2020-07-30T13:36:40+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/Vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/Vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg\",\"width\":400,\"height\":450,\"caption\":\"Vilhelme Vranari Haxhiraj\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Konceptualiteti i pasurimit t\u00eb historis\u00eb, konteksti i arsyetimit, struktura e s\u00eb ardhmes\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\""E para ishte fjala..." - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike & Informatike :: Gazetar & Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- & Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Konceptualiteti i pasurimit t\u00eb historis\u00eb, konteksti i arsyetimit, struktura e s\u00eb ardhmes - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Konceptualiteti i pasurimit t\u00eb historis\u00eb, konteksti i arsyetimit, struktura e s\u00eb ardhmes - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Vilhelme Vranari Haxhiraj “Mjesht\u00ebr i Madh” Abstrakt \/ FjalaeLir\u00eb.com Prof. Dr. Fatmir Terziu \u201cMjesht\u00ebr i Madh\u201d Ky artikull p\u00ebrdor shembuj t\u00eb studimit \u201cAutoktonia e Shqip\u00ebris\u00eb Jugore, Enigma e shekujve\u201d p\u00ebr t\u00eb sfiduar teorit\u00eb e rekursit etnik t\u00eb historive t\u00eb anatemuara, q\u00eb rebelojn\u00eb origjin\u00ebn e tij n\u00eb aktivizmin intelektual, proceset e modernizimit t\u00eb shtetit, ose ngritjen […]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2020-07-30T13:36:40+00:00","og_image":[{"width":400,"height":450,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"36 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"Konceptualiteti i pasurimit t\u00eb historis\u00eb, konteksti i arsyetimit, struktura e s\u00eb ardhmes","datePublished":"2020-07-30T13:36:40+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/"},"wordCount":7190,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/","name":"Konceptualiteti i pasurimit t\u00eb historis\u00eb, konteksti i arsyetimit, struktura e s\u00eb ardhmes - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg","datePublished":"2020-07-30T13:36:40+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg","width":400,"height":450,"caption":"Vilhelme Vranari Haxhiraj"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konceptualiteti-i-pasurimit-te-historise-konteksti-i-arsyetimit-struktura-e-se-ardhmes\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Konceptualiteti i pasurimit t\u00eb historis\u00eb, konteksti i arsyetimit, struktura e s\u00eb ardhmes"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":""E para ishte fjala..." - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike & Informatike :: Gazetar & Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- & Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58539","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=58539"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58539\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58542,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58539\/revisions\/58542"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/58540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=58539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=58539"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=58539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}