{"id":58748,"date":"2020-08-09T06:14:19","date_gmt":"2020-08-09T04:14:19","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=58748"},"modified":"2020-08-09T06:14:19","modified_gmt":"2020-08-09T04:14:19","slug":"eqrem-cabej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/","title":{"rendered":"EQREM \u00c7ABEJ"},"content":{"rendered":"<p><strong>Xhelal Zejneli<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>Historia e nj\u00eb gjuhe \u00ebsht\u00eb histori e atij populli<\/p><\/blockquote>\n<figure style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fjala.info\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/xhelal_zejneli1-300x200.jpg\" alt=\"Xhelal Zejneli\" width=\"300\" height=\"200\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Xhelal Zejneli<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Eqrem \u00c7abej <\/strong>(Gjirokast\u00ebr, 1908 \u2013 Rom\u00eb, 1980) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsuesit m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb s\u00eb re shqiptare. Lindi n\u00eb Gjirokast\u00ebr, m\u00eb 7 gusht 1908, nd\u00ebrsa vdiq n\u00eb Rom\u00eb, m\u00eb 13 gusht 1980. N\u00eb Rom\u00eb kishte vajtur p\u00ebr t\u2019u mjekuar nga nj\u00eb s\u00ebmundje e r\u00ebnd\u00eb. N\u00eb periudh\u00ebn kur jetoi \u00c7abej, populli shqiptar p\u00ebrjetoi ngjarje nga m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishmet t\u00eb historis\u00eb s\u00eb tij shum\u00ebshekullore <strong><em>n\u00eb trojet e veta n\u00eb brigjet lindore t\u00eb Adriatikut dhe t\u00eb Jonit<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p>M\u00ebsimet e para i mori n\u00eb Gjirokast\u00ebr. N\u00eb vitin 1921 atje mbaroi shkoll\u00ebn qytet\u00ebse. Duke qen\u00eb se k\u00ebt\u00eb shkoll\u00eb e mbaroi me sukses t\u00eb shk\u00eblqyer, fitoi t\u00eb drejt\u00ebn e nj\u00eb burse t\u00eb dh\u00ebn\u00eb nga Prefektura e Gjirokastr\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb vazhduar shkollimin e mes\u00eb dhe studimet e larta jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Sikund\u00ebr t\u00eb rinj t\u00eb tjer\u00eb shqiptar\u00eb, edhe \u00c7abej mori rrug\u00ebn e m\u00ebrgimit, n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb dituris\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb kujtimet e t\u00eb nipit Dragush \u00c7abejit, aty nga viti 1967, midis tjerash thuhet: <em>\u201c\u00c7abej kishte shum\u00eb mall p\u00ebr Gjirokastr\u00ebn. N\u00eb prill t\u00eb 1967-s e prita sa erdhi. Zbriti te Sheshi i \u00c7er\u00e7izit. Q\u00ebndroi nj\u00eb cop\u00eb her\u00eb duke par\u00eb monumentin e tij. Pastaj e brodhi me sy t\u00eb gjith\u00eb qytetin. Isha nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7 pa b\u00ebr\u00eb. Mor\u00ebm Qaf\u00ebn e Pazarit. Q\u00ebndroi para sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb tij. &#8230; Ja libraria e Nimet karagjozit. K\u00ebtu nx\u00ebn\u00ebsit e shkoll\u00ebs blinin libra e broshura t\u00eb Buzukut, Matr\u00ebng\u00ebs, Samiut, Naimit, let\u00ebrsi klasike fr\u00ebnge&#8230;\u201d<\/em><\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb vazhduar studimet, \u00c7abej u d\u00ebrgua n\u00eb Austri. \u00c7abej dhe shok\u00ebt e ti shqiptar\u00eb p\u00ebrpiqeshin q\u00eb t\u00eb paraqiteshin sa m\u00eb mir\u00eb n\u00eb at\u00eb mjedis t\u00eb ri t\u00eb panjohur. Ata nis\u00ebn t\u00eb mbanin edhe kravata. N\u00eb fillim e pat\u00ebn ca v\u00ebshtir\u00eb derisa m\u00ebsuan t\u2019i lidhnin. Nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb ai e rikujtonte shpesh me nj\u00ebfar\u00eb humori. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb flet n\u00eb kujtimet e veta edhe gruaja e tij, <strong>Shyretja<\/strong>, duke e cituar \u00c7abejin: <em>\u201cIshte nata e par\u00eb n\u00eb Vjen\u00eb dhe t\u00eb gjith\u00eb bashk\u00ebstudent\u00ebt e mi e kishin shqet\u00ebsim si do t\u00eb b\u00ebnin n\u00eb m\u00ebngjes t\u00eb lidhnin kravat\u00ebn. Un\u00eb nuk flisja, po mendjen aty e kisha. N\u00eb m\u00ebngjes, shumica me kravata n\u00eb dor\u00eb, i luteshin nj\u00ebri-tjetrit p\u00ebr t\u2019ua lidhur, Kur m\u00eb pan\u00eb mua me kravat\u00ebn t\u00eb lidhur, shtang\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb \u00e7ast, pastaj m\u2019u zem\u00ebruan q\u00eb nuk i kisha ndihmuar. U qet\u00ebsuan kur u fola: Edhe nuk dija ta lidhja. Kam fjetur pa e hequr fare kravat\u00ebn&#8230;\u201d<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb Austri, para se t\u00eb hynte n\u00eb ndonj\u00eb shkoll\u00eb, iu desh t\u00eb q\u00ebndronte nj\u00eb vit pran\u00eb familjes <strong>Rainmyler<\/strong>, n\u00eb St. P\u00f6lten af\u00ebr Vjen\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar gjermanishten. Ishte nj\u00eb familje e kulturuar dhe dashamir\u00ebse. \u00c7abej punoi shum\u00eb p\u00ebr ta p\u00ebrvet\u00ebsuar sa m\u00eb shpejt gjermanishten. Me zellin e madh dhe me sjelljen shembullore la p\u00ebrshtypje shum\u00eb t\u00eb mira. Familja q\u00eb e strehoi p\u00ebr nj\u00eb vit, me \u00c7abejin dhe me familjen e tij mbajti lidhje t\u00eb vazhdueshme.<\/p>\n<p>Nga nj\u00eb let\u00ebr t\u00eb 82-vje\u00e7ares <strong>Eli Rainmyler <\/strong>d\u00ebrguar vajz\u00ebs s\u00eb prof. \u00c7abejit n\u00eb vitin1977, midis tjerash thuhet: <em>\u201c&#8230; nj\u00eb dit\u00eb djemt\u00eb (nga Shqip\u00ebria) erdh\u00ebn. Burri im, me shikimin e tij prej njoh\u00ebsi, zgjodhi Eqrem \u00c7abejin. Ishte nj\u00eb djal\u00eb trim dhe im shoq i g\u00ebzohej shum\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit t\u00eb vullnetsh\u00ebm. Na duhej ta nxirrnin me zor n\u00eb kopsht djalin, <strong>q\u00eb s\u2019ndahej dot nga librat<\/strong>. Pas disa vjet\u00ebsh, kur e dha provimin e pranimit p\u00ebr n\u00eb klas\u00ebn e pest\u00eb t\u00eb gjimnazit, nd\u00ebrsa profesori i gjermanishtes pas pak kohe konstatoi se <strong>\u00c7abeji ishte m\u00eb i miri i klas\u00ebs<\/strong>, ne t\u00eb gjith\u00eb ishim krenar\u00eb p\u00ebr t\u00eb&#8230;\u201d<\/em><\/p>\n<p>Pas nj\u00eb vit q\u00ebndrimi n\u00eb St. P\u00f6lten p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar gjermanishten, \u00c7abej i mori nj\u00ebher\u00ebsh dy klasa t\u00eb gjimnazit q\u00eb e mbaroi shk\u00eblqyesh\u00ebm n\u00eb vitin 1926 n\u00eb Klagenfurt t\u00eb Austris\u00eb.<\/p>\n<p>I ati, nj\u00eb gjykat\u00ebs i diplomuar n\u00eb Dar-ul-Hukuk t\u00eb Stambollit, e k\u00ebshilloi t\u00eb birin t\u00eb vazhdonte universitetin p\u00ebr <em>mjek\u00ebsi<\/em>. Por \u00c7abeji d\u00ebshironte t\u00eb b\u00ebhej gjuh\u00ebtar. I ati ia ktheu prerazi: <em>\u201cGjuh\u00ebsia \u00ebsht\u00eb p\u00ebr pasanik\u00ebt, kurse neve na duhet nj\u00eb zanat q\u00eb t\u00eb na siguroj\u00eb jet\u00ebn\u201d<\/em>. Djali, \u201ci bindur\u201d, u regjistrua n\u00eb Fakultetin e Mjek\u00ebsis\u00eb t\u00eb Universitetit t\u00eb Rom\u00ebs. K\u00ebtu shkonte n\u00eb bibliotekat romane dhe m\u00eb fort studionte vepra gjuh\u00ebsore e letrare.<\/p>\n<p>Bashk\u00ebshortja e \u00c7abejit, duke parafrazuar \u00c7abejin, flet p\u00ebr nj\u00eb detaj tjet\u00ebr: <em>\u201cNj\u00eb profesori tim nj\u00eb dit\u00eb iu duk se kam shprehi p\u00ebr muzikore. M\u00eb propozoi q\u00eb t\u00eb regjistrohesha n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb muzikore. N\u00eb fillim edhe mua m\u00eb p\u00eblqente kjo ide. Vendosa t\u2019i shkruaja babait. Ai m\u2019u p\u00ebrgjigj prer\u00eb: \u201cShiko shkoll\u00ebn dhe hiqe nga mendja qemanen\u201d. E fshiva nga kujtesa shkoll\u00ebn e muzik\u00ebs. Po muzik\u00ebn jo&#8230;\u201d<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb vitin akademik 1927-1928 u regjistrua n\u00eb Fakultetin Filologjik t\u00eb Universitetit t\u00eb Gracit. K\u00ebtu ndoqi studimet p\u00ebr dy semestra. Pas k\u00ebsaj, studimet i vazhdoi n\u00eb Universitetin e Vjen\u00ebs.<\/p>\n<p>Dega e gjuh\u00ebsis\u00eb n\u00eb Fakultetin Filozofik t\u00eb Universitetit t\u00eb Vjen\u00ebs kishte nj\u00eb tradit\u00eb \u00e7muar. Aty kishin punuar profesor\u00eb t\u00eb shquar si sllavist\u00ebt e njohur <strong>Franc Miklosi\u00e7<sup>* <\/sup><\/strong>(Franz Miklosich, 1813-1891),<strong> Vatroslav Jagi\u00e7 <\/strong>(1838-1923), romanisti me em\u00ebr <strong>Vilhelm Majer-Lybke <\/strong>(Meyer-L\u00fcbke, 1861-1936) etj.<\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebnim<\/strong>: <strong>Franc Miklosi\u00e7 <\/strong>(Franz Miklosich, 1813-1891) \u00ebsht\u00eb sllavist, ballkanolog dhe albanolog slloven, profesor n\u00eb Universitetin e Vjen\u00ebs, akademik (Austri). Ka botuar edhe studime p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe si <em>\u201cAlbanische Forschungen\u201d (Hulumtime shqiptare)<\/em> I, II. P\u00ebr shqipen ka shkruar edhe studime t\u00eb tjera sidomos n\u00eb <em>\u201cDie slavischen Elemente im Rum<\/em><em>\u00e4<\/em><em>nischen\u201d (Elementet sllave n\u00eb rumanishte)<\/em>. \u00cbsht\u00eb autor i vepr\u00ebs <em>\u201cVergleichende Grammatik der slavischen Sprachen\u201d (Gramatika krahasuese e gjuh\u00ebs sllave)<\/em> n\u00eb kat\u00ebr v\u00ebllime (1852-1875) dhe mbahet si themelues i sllavistik\u00ebs moderne apo i filologjis\u00eb sllave. <strong><em>Ka p\u00ebrkrahur tez\u00ebn e prejardhjes ilire t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Vatroslav Jagi\u00e7 <\/strong>(1838-1923) \u00ebsht\u00eb gjuh\u00ebtar me prejardhje kroate, autor i disa veprave p\u00ebr historin\u00eb e gjuh\u00ebs dhe t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb sllave.<\/p>\n<p><strong>Vilhelm Majer-Lybke <\/strong>(Meyer-L\u00fcbke, 1861-1936) \u00ebsht\u00eb romanist me prejardhje zvicerane. Ka botuar studimin e gjat\u00eb <em>\u201cRum<\/em><em>\u00e4<\/em><em>nisch, romanisch, abanesisch\u201d <\/em>dhe ka ripunuar studimin e albanologut austriak <strong>Gustav Majerit <\/strong>(Gustav Mejer, 1850-1900) <em>\u201cDie lateinischen Elemente im Albanesischen\u201d (Elementet latine n\u00eb shqip)<\/em>. Majer-Lybke \u00ebsht\u00eb autor i vepr\u00ebs madhore <em>\u201cGrammatik der Romanischen Sprachen\u201d (Gramatik\u00eb e gjuh\u00ebve romane) <\/em>etj.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb koh\u00ebn q\u00eb u regjistrua \u00c7abej, n\u00eb at\u00eb universitet punonin, nd\u00ebr t\u00eb tjer\u00eb, indoevropianisti dhe grecisti i njohur <strong>Paul Kre\u00e7mer<sup>*<\/sup><\/strong> (Paul Kretschmer, 1866-1956), albanologu i d\u00ebgjuar <strong>Norbert Jokl <\/strong>(1877-1942), arkeologu dhe historiani i njohur <strong>Karl Pa\u00e7 <\/strong>(Karl Patsch, 1865-1945) etj.\u00a0\u00a0\u00a0 <em>\u00a0<\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebnim<\/strong>: <strong>Paul Kre\u00e7mer <\/strong>(Paul Kretschmer, 1866-1956) \u00ebsht\u00eb gjuh\u00ebtar i shquar me prejardhje gjermane. Ka shkruar edhe p\u00ebr ilirishten dhe shqipen. Me rastin e vdekjes s\u00eb tij, \u00c7abej ka botuar nj\u00eb nekrologji t\u00eb botuar m\u00eb 1957.<\/p>\n<p><strong>Norbert Jokl <\/strong>(Norbert Jokl, 1877-1942) lindi n\u00eb Bzenec t\u00eb Moravis\u00eb. \u00cbsht\u00eb gjuh\u00ebtar austriak me prejardhje \u00e7ifute. M\u00eb 1907 filloi ta m\u00ebsoj\u00eb shqipen si autodidakt. Albanolog i shquar. Si kryebibliotekist n\u00eb Universitetin e Vjen\u00ebs, dha nj\u00ebkoh\u00ebsisht m\u00ebsim si pedagog i jasht\u00ebm p\u00ebr shqipen, p\u00ebr gjuh\u00ebt baltike etj. U zhduk nga nazist\u00ebt m\u00eb 1942. M\u00eb 1972, me rastin e 30-vjetorit t\u00eb vdekjes s\u00eb tij, n\u00eb Insbruk t\u00eb Austris\u00eb u organizua n\u00eb konferenc\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare. N\u00eb t\u00eb mor\u00ebn pjes\u00eb edhe gjuh\u00ebtar\u00eb shqiptar\u00eb. T\u00ebr\u00eb jet\u00ebn e vet ia kushtoi studimit t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe.<\/p>\n<p>Punoi n\u00eb fush\u00ebn e etimologjis\u00eb dhe t\u00eb fjal\u00ebformimit historik, t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb shqipes me gjuh\u00ebt e tjera, p\u00ebr fonetik\u00ebn dhe morfologjin\u00eb historike t\u00eb saj. Si v\u00ebllime m\u00eb vete arriti t\u00eb botonte vet\u00ebm <em>\u201cStudien zur albanesischen Etymologie und Wortbildung\u201d<\/em>, Vjen\u00eb 1911 <em>(Studime p\u00ebr etimologjin\u00eb dhe fjal\u00ebformimin e shqipes)<\/em> dhe <em>\u201cLinguistisch-kulturhistorische Untersuchungen aus dem Bereiche des Albanischen\u201d<\/em>, Berlin-Lajpcig, 1923 <em>(Gjurm\u00ebt gjuh\u00ebsore e historike-kulturore nga l\u00ebmi i shqipes)<\/em>. P\u00ebr shqipen ka edhe studime t\u00eb tjera. M\u00eb 1937, me rastin e 25-vjetorit t\u00eb shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb, vizitoi Shqip\u00ebrin\u00eb. <strong><em>Jokli mbrojti autoktonin\u00eb e shqiptar\u00ebve, po duke e vendosur djepin e par\u00eb t\u00eb tyre n\u00eb Dardanin\u00eb e lasht\u00eb, Kosova e sotme<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Karl Pa\u00e7 <\/strong>(Carl Patsch, 1865-1945) \u00ebsht\u00eb arkeolog dhe historian austriak, <strong><em>nj\u00eb nga themeluesit e arkeologjis\u00eb ilire<\/em><\/strong>. Prej viti 1921 profesor n\u00eb Universitetin e Vjen\u00ebs dhe drejtor i Institutit Ballkanik po aty. Rrezen e interesave t\u00eb tij shkencore i zgjeroi edhe mbi Shqip\u00ebrin\u00eb. Arritjet e hulumtimeve t\u00eb veta i dha n\u00eb librin <em>\u201cDas Sandschak Berat in Albanien\u201d<\/em> <em>(Sanxhaku i Beratit n\u00eb Shqip\u00ebri, <\/em>Vjen\u00eb 1904<em>)<\/em>. N\u00eb vitet 1922-1924 punoi n\u00eb Shqip\u00ebri dhe ndihmoi n\u00eb p\u00ebrpjekjet p\u00ebr ngritjen e nj\u00eb muzeu komb\u00ebtar. Botoi shqip dy libra: <em>\u201cIlir\u00ebt\u201d <\/em>dhe <em>\u201cGjendja ekonomike e kulturore e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e kalueme\u201d<\/em>, Tiran\u00eb 1923, 1925. Mendimi i tij i shprehur n\u00eb disa punime, p\u00ebr nj\u00eb n\u00ebnshtres\u00eb trake n\u00eb trev\u00ebn e <em>ardian\u00ebve<\/em> e t\u00eb <em>dardan\u00ebve ilir\u00eb<\/em> dhe p\u00ebr p\u00ebrb\u00ebrjen etnike helene t\u00eb qyteteve ilire Klos e Bylis, <strong><em>\u00ebsht\u00eb rr\u00ebzuar nga studimet e m\u00ebvonshme<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb Austri ishte krijuar nj\u00eb tradit\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr studimin e historis\u00eb s\u00eb gjuh\u00ebs shqipe dhe t\u00eb historis\u00eb s\u00eb popullit shqiptar. Mjafton t\u00eb p\u00ebrmendet vepra e njohur <em>\u201cAlbanesische Studien\u201d (Studime shqiptare<\/em>, 1854<em>)<\/em> t\u00eb konsullit austriak n\u00eb Janin\u00eb, me prejardhje gjermane, <strong>Georg fon Han<sup>*<\/sup> <\/strong>(Gerge von Hahn, 1811-1869) si dhe veprimtarin\u00eb albanologjike t\u00eb <strong>Gustav Majerit <\/strong>(Gustav Meyer, 1850-1900). K\u00ebtu duhet shtuar edhe veprimtarin\u00eb shkencore t\u00eb albanolog\u00ebve austriak\u00eb <strong>Norbert Joklit <\/strong>dhe t\u00eb <strong>Maksimilian Lambercit <\/strong>(Maximilian Lambertz, 1882-1963).<\/p>\n<p>Nga sa m\u00eb sip\u00ebr rezulton se vendimi i \u00c7abejit p\u00ebr t\u2019i vazhduar studimet universitare n\u00eb Vjen\u00eb ishte plot\u00ebsisht i p\u00ebrligjur.<\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebnim<\/strong>: <strong>Georg fon Han <\/strong>(Gerge von Hahn, 1811-1869) \u00ebsht\u00eb albanolog austriak me prejardhje gjermane, <strong><em>nj\u00eb nga<\/em><\/strong> <strong><em>themeluesit e shkenc\u00ebs s\u00eb albanologjis\u00eb<\/em><\/strong>. P\u00ebrpos vepr\u00ebs s\u00eb sip\u00ebrth\u00ebn\u00eb, \u00ebsht\u00eb autor edhe i veprave <em>\u201cReise von Belgrad nach Saloniki\u201d (Udh\u00ebtim nga Beogradi n\u00eb Selanik)<\/em> dhe <em>\u201cReise durch die Gebiete des Drin und Vardar\u201d<\/em> <em>(Udh\u00ebtim n\u00ebp\u00ebr viset e Drinit dhe t\u00eb Vardarit<\/em>, 1867-1869<em>)<\/em>.<\/p>\n<p><strong>Gustav Majer <\/strong>(Gustav Mejer, 1850-1900) \u00ebsht\u00eb albanolog austriak me prejardhje gjermane, <strong><em>nj\u00eb nga themeluesit e albanologjis\u00eb<\/em><\/strong>, grecist dhe turkolog, profesor i gjuh\u00ebsis\u00eb krahasuese indoevropiane n\u00eb Universitetin e Gracit Ka botuar nd\u00ebr t\u00eb tjera, vepr\u00ebn <em>\u201cEtymologisches Wortebuch der albanesischen Sprache\u201d (Fjalori etimologjik i gjuh\u00ebs shqipe, <\/em>1891<em>) <\/em>dhe gjasht\u00eb v\u00ebllime t\u00eb seris\u00eb <em>\u201cAlbanesische Studien, I-VI\u201d (Studime shqiptare, <\/em>Vjen\u00eb 1883-1897<em>)<\/em>. Vuri n\u00eb dukje edhe pranin\u00eb e nj\u00eb numri jo t\u00eb vog\u00ebl fjal\u00ebsh shqipe n\u00eb gjuh\u00ebn greke. <strong><em>Gustav Majeri p\u00ebrcaktoi shkenc\u00ebrisht se gjuha shqipe vjen nga ilirishtja dhe se ajo z\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb midis gjuh\u00ebve indoevropiane<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Maksimilian Lamberc <\/strong>(Maximilian Lambertz, 1882-1963) \u00ebsht\u00eb gjuh\u00ebtar austriak. Mori pjes\u00eb n\u00eb pun\u00ebn e Komisis\u00eb Letrare Shqipe. Ka botuar disa vepra p\u00ebr folklorin shqiptar, si <em>\u201cDie Volkspoesie der Albaner\u201d<\/em> <em>(Poezia popullore shqiptare, <\/em>Sarajev\u00eb 1917<em>)<\/em>, <em>\u201cAlbanische M<\/em><em>\u00e4<\/em><em>rchen und andere Texte zur albanischen Volkskunde\u201d (P\u00ebrralla shqiptare dhe t\u00eb tjera tekste t\u00eb folklorit shqiptar, <\/em>Vjen\u00eb 1922<em>), \u201cEpika popullore shqiptare\u201d, <\/em>1958<em>)<\/em> etj.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 N\u00eb koh\u00ebn q\u00eb \u00c7abej shkoi n\u00eb Universitetin e Vjen\u00ebs, vazhdonte t\u00eb mbaj\u00eb ligj\u00ebrata p\u00ebr indoevropianistik\u00ebn, gjuh\u00ebtari i njohur <strong>Paul Kre\u00e7mer<\/strong>. Ky do t\u00eb jet\u00eb edhe nj\u00eb nga n\u00ebnshkruesit e diplom\u00ebs s\u00eb gjuh\u00ebtarit ton\u00eb t\u00eb ardhsh\u00ebm. N\u00ebp\u00ebrmjet let\u00ebrk\u00ebmbimit, \u00c7abej do t\u00eb mbaj\u00eb lidhje me t\u00eb, edhe pas mbarimit t\u00eb studimeve. Lidhje m\u00eb t\u00eb shpeshta, si gjat\u00eb studimeve universitare, ashtu edhe pas mbarimit t\u00eb tyre, \u00c7abej do t\u00eb mbaj\u00eb me <strong>Norbert Joklin. <\/strong>Pas vdekjes s\u00eb <strong>Gustav Majerit <\/strong>dhe pasi <strong>Holger Pedersen<sup>*<\/sup><\/strong> filloi t\u00eb merrej m\u00eb pak me shqipen dhe m\u00eb shum\u00eb me gjuh\u00eb t\u00eb tjera, Norbert Jokli mbeti albanologu m\u00eb prodhimtar.<\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebnim<\/strong>: <strong>Holger Pedersen<\/strong> (1867-1953) \u00ebsht\u00eb gjuh\u00ebtar danez, indoevropianist, keltolog dhe albanolog. Profesor i gjuh\u00ebve sllave dhe i gramatik\u00ebs krahasuese indoevropiane n\u00eb Universitetin e Kopenhag\u00ebs. \u00cbsht\u00eb marr\u00eb edhe me armenishten, me gjuh\u00ebt baltike-sllave, me gjuh\u00ebt semitike, me gjuh\u00ebt ugro-fine. M\u00eb 1893 q\u00ebndroi n\u00eb Korfuz. U interesua t\u00eb mblidhte p\u00ebrralla dhe k\u00ebng\u00eb popullore shqiptare. B\u00ebri nj\u00eb vizit\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr n\u00eb Sarand\u00eb e Delvin\u00eb. Materialin e mbledhur e botoi m\u00eb 1895 n\u00eb vepr\u00ebn <em>\u201cAlbanesische Texte mit Glossar\u201d (Tekste shqipe me fjalor, <\/em>1895<em>)<\/em>,\u00a0 Botoi studime me vler\u00eb p\u00ebr shqipen, si: <em>\u201cKontribut p\u00ebr historin\u00eb e gjuh\u00ebs shqipe\u201d, <\/em>(1894); <em>\u201cDie Gutturale im Albanesischen\u201d (Grykoret n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, <\/em>1900<em>)<\/em>; <em>\u201cDas Neutrum im Albanesischen\u201d (Asnjan\u00ebsi n\u00eb shqipe, <\/em>1899<em>), <\/em>\u201c<em>Albanesisch 1905\u201d (Shqip 1905) <\/em>etj. Vuri n\u00eb dukje se dallimi midis dy dialekteve t\u00eb shqipes \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i vog\u00ebl sesa dallimet dialektore t\u00eb shum\u00eb gjuh\u00ebve t\u00eb tjera. <strong><em>Mbajti nj\u00eb q\u00ebndrim kritik ndaj mbivler\u00ebsimit t\u00eb ndikimit t\u00eb huaj mbi gjuh\u00ebn shqipe. Mbrojti tez\u00ebn e prejardhjes s\u00eb shqipes nga ilirishtja. <\/em><\/strong>Studimet e tij p\u00ebr shqipen jan\u00eb p\u00ebrkthyer dhe jan\u00eb botuar me titullin <em>\u201cStudime p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe\u201d<\/em>, botuar nga AShAK, Prishtin\u00eb 2003.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>Norbert Jokli<\/strong> ishte mik i Shqip\u00ebris\u00eb. T\u00eb gjitha energjit\u00eb e veta i p\u00ebrqendroi n\u00eb studimet kushtuar shqipes dhe historis\u00eb s\u00eb saj. Prej vitit 1916 deri n\u00eb vitin 1940, n\u00eb revist\u00ebn <em>\u201cIndogermanisches Jahrbuch\u201d (Vjetari indoevropian)<\/em>, ai mbajti rubrik\u00ebn <em>bibliografike<\/em> p\u00ebr studimet mbi gjuh\u00ebn shqipe dhe p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb. Jokli e mbajti af\u00ebr studentin e talentuar, \u00c7abejin, k\u00ebshtu q\u00eb midis tyre u zhvillua nj\u00eb bashk\u00ebpunim i frytsh\u00ebm. Pun\u00ebn studimore rreth gjuh\u00ebs shqipe \u00c7abej e nisi qysh kur ishte student. N\u00eb Universitetin e Vjen\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb diplom\u00ebn me grad\u00ebn e doktorit, studenti duhej t\u00eb mbronte nj\u00eb disertacion. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim, diplomanti \u00c7abej zgjodhi tem\u00ebn <em>\u201cStudime italo-shqiptare\u201d (italoalbanische Studien)<\/em>. N\u00eb vitin 1932, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb disertacion ai shkoi e mblodhi material pran\u00eb arb\u00ebresh\u00ebve t\u00eb Sicilis\u00eb. Disertacionin e mbrojti m\u00eb 7 tetor 1933 para Prof. dr. <strong>Paul Kre\u00e7merit, <\/strong>Prof. dr. <strong>Norbert Joklit <\/strong>dhe Prof. dr. <strong>Karl Pa\u00e7it<\/strong>. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, Universiteti i Vjen\u00ebs ia dha diplom\u00ebn p\u00ebr grad\u00ebn doktor. Diploma, p\u00ebrkrah vler\u00ebsimit <em>shk\u00eblqyesh\u00ebm (Ausgezeichnet)<\/em>, \u00ebsht\u00eb n\u00ebnshkruar nga tre profesor\u00ebt e lartp\u00ebrmendur.<\/p>\n<p>Disertacioni prej 145 faqesh t\u00eb daktilografuara p\u00ebrb\u00ebhet prej pes\u00eb kapitujsh. Kreu i par\u00eb b\u00ebn fjal\u00eb p\u00ebr emigrimin e arb\u00ebresh\u00ebve dhe p\u00ebr p\u00ebrhapjen e tyre n\u00eb Italin\u00eb e Jugut dhe n\u00eb Sicili (f. 1-50). I dyti\u00a0 p\u00ebrmban nj\u00eb skic\u00eb t\u00eb sistemit gramatikor (f. 51-94). N\u00eb kreun e tet\u00eb trajtohet fjal\u00ebformimi dhe fjalori (f. 95-113): prapashtesat romane, etimologjia popullore, kalke gjuh\u00ebsore dhe huazime (gjermane, turke, arabe). N\u00eb kreun e kat\u00ebrt jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb tekste t\u00eb mbledhura nga vet\u00eb autori (f. 114-130): jeta baritore dhe mjek\u00ebsia popullore; p\u00ebrralla; k\u00ebng\u00eb; balada e Kostandinit t\u00eb vog\u00ebl, ringjallja e Laz\u00ebrit. Kreu i pest\u00eb p\u00ebrmban nj\u00eb fjalorth.<\/p>\n<p>Qysh n\u00eb vitet e para t\u00eb studimeve, krahas pun\u00ebs si student, \u00c7abej ka b\u00ebr\u00eb pun\u00eb k\u00ebrkimore n\u00eb fush\u00ebn e gjuh\u00ebsis\u00eb e t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb. N\u00eb <em>\u201cGazeta e re\u201d<\/em> t\u00eb dat\u00ebs 22 shkurt 1929 botoi nj\u00eb artikull vler\u00ebsues mbi poezin\u00eb e <strong>Lasgush Poradecit <\/strong>(emri i v\u00ebrtet\u00eb Llaz\u00ebr Gusho, 1899-1987). N\u00eb vitin 1929, kur ende ishte student n\u00eb Grac\u00eb, \u00c7abej kishte shkruar artikulli <em>\u201cNj\u00eb shkrim i panjohur i De Rad\u00ebs\u201d<\/em> dhe <em>\u201cKund\u00ebr pseudofilolog\u00ebve\u201d<\/em>. N\u00eb artikullin e dyt\u00eb \u00c7abej kritikon disa t\u00eb ashtuquajtur intelektual\u00eb shqiptar\u00eb q\u00eb orvateshin t\u00eb shiteshin si t\u00eb p\u00ebrgatitur p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb v\u00ebshtira filologjike, nga t\u00eb cilat nuk merrnin er\u00eb fare. Studenti i ri i quan diletant\u00eb, ashtu si\u00e7 ishin. Artikulli, jo pa arsye, nuk e pa drit\u00ebn e shtypit.<\/p>\n<p>Midis tjerash, studenti 22-vje\u00e7ar ngrihet me guxim dhe shkruan: <em>\u201cZakoni i bot\u00ebs s\u00eb qytet\u00ebruar e do q\u00eb t\u00eb luftohet p\u00ebr ide, e jo p\u00ebr inate personale, p\u00ebr \u00e7fryrjen e t\u00eb cil\u00ebvet jan\u00eb t\u00eb \u00e7elura kaq gjykatore!\u201d<\/em> <strong><em>\u201c&#8230; Gjuha<\/em><\/strong><em> <strong>\u00ebsht\u00eb sendi m\u00eb i \u00e7muesh\u00ebm i nj\u00eb populli, dhe p\u00ebr popullin shqiptar \u00ebsht\u00eb i vetmi thesar!&#8230;\u201d<\/strong><\/em> Me k\u00ebrkesat serioze ndaj studimeve shkencore n\u00eb fush\u00ebn e gjuh\u00ebsis\u00eb, ky i ri i talentuar, \u00c7abej, t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen e profesor\u00ebve t\u00eb shquar si <strong>Paul Kre\u00e7meri, Norbert Jokli <\/strong>etj. P\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme nga l\u00ebmi i gjuh\u00ebsis\u00eb \u00c7abej diskutonte me profesor\u00ebt e vet, kur takohej me ta apo p\u00ebrmes letrave. N\u00eb nj\u00ebr\u00ebn prej shum\u00eb letrave t\u00eb Norbert Joklit, t\u00eb dat\u00ebs 7 prill 1940, profesori me em\u00ebr i drejtohet \u00c7abejit me <em>\u201cI dashur mik\u201d<\/em>. <em>\u201cShpesh kujtoj me \u00ebndje ato vite t\u00eb pun\u00ebs son\u00eb&#8230;, bisedat e shumta e t\u00eb zjarrta p\u00ebr t\u00eb gjitha problemet e shkenc\u00ebs albanologjike dhe t\u00eb historis\u00eb s saj.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Autoritetet drejtuese t\u00eb Universitetit t\u00eb Vjen\u00ebs i propozuan t\u00eb diplomuarit \u00c7abej t\u00eb q\u00ebndronte n\u00eb at\u00eb universitet si asistent pran\u00eb Norbert Joklit. Por, p\u00ebr t\u00eb porsadiplomuarin shqiptar, <em>balta e m\u00ebm\u00ebdheut <\/em>ishte m\u00eb e \u00ebmb\u00ebl se kryeqyteti i ish-Perandoris\u00eb Austro-hungareze.<\/p>\n<p>\u00c7abej 25-vje\u00e7ar, pas mbarimit t\u00eb studimeve universitare u kthye n\u00eb Shqip\u00ebri. Diturit\u00eb dhe energjit\u00eb e tij do t\u2019i v\u00ebr\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb atdheut. N\u00eb Shqip\u00ebri, nga plaga e analfabetizmit vuanin 80 p\u00ebr qind e popullsis\u00eb. Niveli i p\u00ebrgatitjes s\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve ishte ende larg nivelit mesatar t\u00eb koh\u00ebs. Numri i nx\u00ebn\u00ebsve n\u00ebp\u00ebr shkolla ishte shum\u00eb i vog\u00ebl.<\/p>\n<p>\u00c7abej u em\u00ebrua n\u00ebndrejtor i konviktit <em>\u201cMalet tona\u201d<\/em>, pran\u00eb gjimnazit t\u00eb Shkodr\u00ebs, me t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb edhe or\u00eb m\u00ebsimi n\u00eb at\u00eb shkoll\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb gjimnaz, t\u00eb themeluar n\u00eb vitin 1922, \u00c7abej zhvilloi l\u00ebnd\u00ebn e let\u00ebrsis\u00eb shqipe. Nga teksti <em>\u201cElemente t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb e t\u00eb literatur\u00ebs shqipe\u201d<\/em> t\u00eb botuar m\u00eb 1936, n\u00eb or\u00ebt e m\u00ebsimit ai jepte edhe njohuri p\u00ebr gjuh\u00ebn dhe folklorin shqiptar.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin shkollor 1935-1936 \u00c7abej u transferua n\u00eb Shkoll\u00ebn Normale t\u00eb Elbasanit. P\u00ebr kultur\u00ebn e gjer\u00eb dhe p\u00ebr sjelljen dhe lidhjet e tij me nx\u00ebn\u00ebsit, ka l\u00ebn\u00eb p\u00ebrshtypje shum\u00eb t\u00eb mira, si n\u00eb Shkod\u00ebr, ashtu edhe n\u00eb Elbasan. Edhe n\u00eb Normalen e Elbasanit \u00c7abej q\u00ebndroi vet\u00ebm nj\u00eb vit. U transferua n\u00eb Ministrin\u00eb e Arsimit p\u00ebr t\u2019u marr\u00eb me drejtimin e arsimit t\u00eb mes\u00ebm. Ai nuk e kishte mir\u00ebpritur nj\u00eb em\u00ebrim t\u00eb till\u00eb. K\u00ebrkesa e \u00c7abejit q\u00eb t\u00eb riem\u00ebrohet si profesor i let\u00ebrsis\u00eb n\u00eb liceun e Tiran\u00ebs, nuk u pranua. Drejtuesit e dikasterit t\u00eb sip\u00ebrth\u00ebn\u00eb e d\u00ebrguan n\u00eb Shkoll\u00ebn e Plot\u00ebsimit Ushtarak! Autoritetet vendos\u00ebn q\u00eb \u00c7abej, pas mbarimit t\u00eb Shkoll\u00ebs s\u00eb Plot\u00ebsimit Ushtarak, t\u00eb transferohej si profesor n\u00eb Gjirokast\u00ebr.<\/p>\n<p>M\u00eb 25 korrik 1930, n\u00eb ceremonin\u00eb e varrimit t\u00eb atdhetarit t\u00eb Rilindjes, <strong>Bajo Topullit <\/strong>(1868-1930) \u00c7abej mbajti ligj\u00ebrat\u00eb, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn nd\u00ebrmjet tjerash thot\u00eb: <em>\u201cTi, o rr\u00ebzuari lis, si ata lisa q\u00eb ngrihen n\u00eb malet tona! Ti, m\u00ebsues e edukator i kaq brezave shqiptare! Bajo, prehu, pra! Dergje trupin t\u00ebnd te balta jote! P\u00ebr Atdheun q\u00eb e b\u00ebre dhe na e le trash\u00ebgim, mos ki frik\u00eb! Ne djal\u00ebria betohemi k\u00ebtu para trupit t\u00ebnd, se \u00e7\u2019fitove ti, ne do ta ruajm\u00eb, qoft\u00eb edhe me gjakun ton\u00eb&#8230;.<\/em>\u201d<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gjat\u00eb viteve 1938-1939 e gjejm\u00eb p\u00ebrs\u00ebri arsimtar. Tani n\u00eb Gjirokast\u00ebr, ku vazhdoi t\u00eb jepte m\u00ebsimin e let\u00ebrsis\u00eb t\u00eb bashk\u00ebrenduar me elemente t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe. Nj\u00eb prej ish-nx\u00ebn\u00ebsit e tij, midis tjerash thot\u00eb: <em>\u201cProfesor \u00c7abej na k\u00ebnaqte me shpjegimet e tij p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb arb\u00ebreshe&#8230;<\/em>\u201d Ai i k\u00ebshillonte nx\u00ebn\u00ebsit q\u00eb n\u00eb hartime t\u00eb shkruanin shkurt e qart\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb ish-nx\u00ebn\u00ebs e kujton \u00c7abejin p\u00ebr or\u00ebn e m\u00ebsimit t\u00eb mbajtur m\u00eb 12 ose 13 prill 1939, pas pushtimit fashist t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb: <em>\u201cAi erdhi n\u00eb m\u00ebsim i vrenjtur dhe i m\u00ebrzitur&#8230;\u201d<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb vitin shkollor 1939-1940 \u00c7abej u transferua n\u00eb Gjimnazin e Tiran\u00ebs, ku u ngarkua me drejtimin e shkoll\u00ebs. Autoritetet pushtuese m\u00eb kot shpresonin ta b\u00ebnin p\u00ebr vete k\u00ebt\u00eb profesor me kultur\u00eb. Ai nuk b\u00ebhej veg\u00ebl e tyre. N\u00eb nj\u00eb shkres\u00eb t\u00eb dat\u00ebs 29.7.1940, p\u00ebr \u00c7abejin midis tjerash thuhet: <em>\u201c<\/em>&#8230; <em>Deri m\u00eb sot nuk ka treguar asnj\u00eb shenj\u00eb afrimi n\u00eb politik\u00ebn fashiste. Duhet konsideruar i rreziksh\u00ebm dhe duhen marr\u00eb masa p\u00ebr ta shkarkuar nga detyra&#8230;\u201d<\/em><\/p>\n<p>Autoritet pushtuese italiane e larguan \u00c7abejin nga Shqip\u00ebria, duke i gjetur nj\u00eb \u201cpun\u00eb shkencore\u201d pran\u00eb Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave n\u00eb Rom\u00eb. K\u00ebtu ai e shfryt\u00ebzoi q\u00ebndrimin e tij p\u00ebr t\u00eb punuar p\u00ebr <em>\u201cAtlasin gjuh\u00ebsor shqiptar\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>N\u00eb autobiografin\u00eb e tij \u00c7abej nd\u00ebr t\u00eb tjera shkruan: <em>\u201cKam hedhur posht\u00eb \u00e7do propozim p\u00ebr bashk\u00ebpunim me t\u00eb huajin&#8230;\u201d<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb Rom\u00eb \u00c7abej q\u00ebndroi deri n\u00eb korrik t\u00eb vitit 1944. U kthye n\u00eb Shqip\u00ebri. Buka e huaj \u00ebsht\u00eb e kripur. R\u00ebnd\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb ngjitesh e t\u00eb zbres\u00ebsh n\u00ebp\u00ebr shkall\u00ebt e bot\u00ebs. M\u00ebm\u00ebdheu kishte nevoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb.<\/p>\n<p>Pas viti 1945 u vendos riorganizimi i Institutit t\u00eb Shkencave me tre sektor\u00eb: <em>gjuh\u00eb-let\u00ebrsi, histori-gjeografi <\/em>dhe <em>shkencat natyrore. <\/em>M\u00eb 1946 u hap n\u00eb Tiran\u00eb e para shkoll\u00eb e lart\u00eb, ish-Instituti Pedagogjik dyvje\u00e7ar me kat\u00ebr deg\u00eb: <em>gjuh\u00eb-let\u00ebrsi, histori-gjeografi, matematik\u00eb-fizik\u00eb<\/em> dhe <em>kimi-biologji. <\/em>M\u00eb 1951 ky institut u shnd\u00ebrrua n\u00eb Institut Pedagogjik kat\u00ebrvje\u00e7ar. M\u00eb 1957 u themelua Universiteti i Tiran\u00ebs. Pedagog\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj kohe, midis tjer\u00ebsh ishin: personaliteti i shkenc\u00ebs dhe i arsimit <strong>Aleksand\u00ebr Xhuvani <\/strong>(1880-1961), gjuh\u00ebtari, dijetari, albanologu<strong> Eqrem \u00c7abej <\/strong>(1908-1980), gjuh\u00ebtari<strong> Kostaq Cipo <\/strong>(1892-1952), historiani<strong> Aleks Buda <\/strong>(1911-1993), shkrimtari, poeti dhe studiuesi<strong> Dhimit\u00ebr Shuteriqi <\/strong>(1915-2003), gjuh\u00ebtari dhe albanologu<strong> Mahir Domi <\/strong>(1917-2000) etj. \u00c7abej \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr an\u00ebtar\u00ebt themelues t\u00eb <em>ASHSH<\/em> dhe an\u00ebtar i Presidiumit t\u00eb saj.<\/p>\n<p>N\u00eb Institutin Pedagogjik dyvje\u00e7ar n\u00eb Tiran\u00eb \u00c7abej zhvilloi l\u00ebnd\u00ebt <em>linguistik\u00eb <\/em>dhe <em>albanologji.<\/em> Ai e vazhdoi pun\u00ebn pedagogjike edhe m\u00eb pas n\u00eb Institutin Pedagogjik kat\u00ebrvje\u00e7ar e sidomos n\u00eb Fakultetin e Historis\u00eb e t\u00eb Filologjis\u00eb, q\u00eb u ngrit mbi baz\u00ebn e Institutit kat\u00ebrvje\u00e7ar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Universitetit t\u00eb Tiran\u00ebs. K\u00ebtu ai zhvilloi p\u00ebr shum\u00eb vjet l\u00ebnd\u00ebn <em>Hyrje n\u00eb historin\u00eb e gjuh\u00ebs shqipe <\/em>dhe <em>Fonetika historike e shqipes<\/em>, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn hartoi edhe tekstin p\u00ebrkat\u00ebs. M\u00eb 1957 ky tekst me 94 faqe, u botua si dispens\u00eb. I zgjeruar, u ribotua disa her\u00eb. Si lib\u00ebr u ribotua edhe n\u00eb Prishtin\u00eb.\u00a0\u00a0 <em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Pun\u00ebn pedagogjike \u00c7abej e kryente si pedagog i jasht\u00ebm, duke qen\u00eb se ishte punonj\u00ebs shkencor, m\u00eb par\u00eb n\u00eb ish-Institutin e Shkencave, nd\u00ebrsa pas riorganizimit t\u00eb tij n\u00eb vitin 1957, n\u00eb Institutin e Gjuh\u00ebs e t\u00eb Let\u00ebrsis\u00eb. Ai punonte n\u00eb sektorin e gjuh\u00ebsis\u00eb, q\u00eb m\u00eb par\u00eb drejtohej nga Aleksand\u00ebr Xhuvani, nd\u00ebrsa prej vitit 1955, nga Mahir Domi.<\/p>\n<p>N\u00eb veprimtarin\u00eb gjysm\u00ebshekullore t\u00eb \u00c7abejit vendin kryesor e z\u00eb prodhimtari e tij e pasur <strong><em>shkencore<\/em><\/strong>. Sipas disa studiuesve , kjo veprimtari e tij mund t\u00eb ndahet n\u00eb dy faza kryesore.<\/p>\n<p>Faza e par\u00eb vazhdon deri n\u00eb fund t\u00eb vitit 1944, nd\u00ebrsa e dyta nis pas vitit 1945. N\u00eb faz\u00ebn e par\u00eb ai \u00ebsht\u00eb marr\u00eb edhe me studime thjesht shkencore, edhe me botime p\u00ebr arsimin e mes\u00ebm. N\u00eb faz\u00ebn e par\u00eb t\u00eb veprimtaris\u00eb s\u00eb tij bie n\u00eb sy interesimi i madh jo vet\u00ebm p\u00ebr <em>gjuh\u00ebsin\u00eb <\/em>por edhe p\u00ebr <em>folklorin <\/em>e <em>let\u00ebrsin\u00eb artistike<\/em>, me nj\u00eb anim t\u00eb leht\u00eb nga kjo fush\u00eb e dyt\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb studimet gjuh\u00ebsore t\u00eb asaj periudhe b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb: <em>\u201cTekste italo-shqiptare\u201d<\/em> botuar n\u00eb <em>Hylli i Drit\u00ebs<\/em> XI n\u00eb vitin 1935; <em>\u201cElemente dialektore nga Italia\u201d<\/em> botuar n\u00eb vitin 1936 n\u00eb gjermanisht n\u00eb revist\u00ebn e Vjen\u00ebs <em>Glotta,<\/em> XXV; <em>\u201cMarr\u00ebdh\u00ebniet midis shqipes dhe rumanishtes\u201d <\/em>botuar n\u00eb vitin 1936 n\u00eb gjermanisht n\u00eb <em>Revue internationale des etudes balkaniques (revist\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn fr\u00ebnge)<\/em>, Beograd, Viti I, Nr. 2; <em>\u201cShprehje dhe frazeologji paralele n\u00eb gjuh\u00ebt ballkanike\u201d<\/em>, botuar n\u00eb revist\u00ebn e sip\u00ebrth\u00ebn\u00eb, Nr. 4-6; <em>\u201cAtlasi gjuh\u00ebsor shqiptar\u201d<\/em>, <em>Grottaferrata<\/em>, 1943.<\/p>\n<p>Fush\u00ebs s\u00eb <em>folklorit <\/em>dhe <em>t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb<\/em> u takojn\u00eb punimet: <em>\u201cK\u00ebnga e Leonor\u00ebs n\u00eb poezin\u00eb popullore shqiptare\u201d, <\/em>botuar n\u00eb revist\u00ebn <em>Normalisti<\/em>, Elbasan (1934);<em> \u201cZakone dhe doke t\u00eb shqiptar\u00ebve\u201d, <\/em>revista <em>Illyria I <\/em>(1936); <em>\u201cKostandini i vog\u00eblith dhe kthimi i Odiseut\u201d, Hylli i Drit\u00ebs <\/em>(1936);<em> \u201cP\u00ebr gjenez\u00ebn e literatur\u00ebs shqipe\u201d, Hylli i Drit\u00ebs<\/em> (1937); <em>\u00a0Kulti dhe vijimi i hyjnesh\u00ebs Diana n\u00eb Ballkan\u201d<\/em>, botuar m\u00eb 1941 gjermanisht n\u00eb Lapcig (Leipzig).<\/p>\n<p>N\u00eb studimet me karakter gjuh\u00ebsor, letrar, folklorik b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb: <em>\u201cStudime italo-shqiptare\u201d <\/em>dhe teksti p\u00ebr shkolla t\u00eb mesme <em>\u201cElemente t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb e t\u00eb literatur\u00ebs shqipe\u201d<\/em>. Ky tekst \u00ebsht\u00eb i ndar\u00eb n\u00eb tri pjes\u00eb. N\u00eb pjes\u00ebn e par\u00eb jepen njohuri mbi gjuh\u00ebn, mbi gjuh\u00ebt e bot\u00ebs, mbi gjuh\u00ebt indoevropiane dhe mbi shqipen. N\u00eb t\u00eb dyt\u00ebn, jepen njohuri p\u00ebr shkrimtar\u00ebt e vjet\u00ebr shqiptar\u00eb dhe arb\u00ebresh\u00eb, p\u00ebr shkrimtar\u00ebt e shekullit XIX dhe t\u00eb fillimit t\u00eb shekullit XX, si dhe p\u00ebr poezin\u00eb popullore shqiptare dhe arb\u00ebreshe. N\u00eb pjes\u00ebn e tret\u00eb, q\u00eb p\u00ebrfundon me faqen 201 jan\u00eb radhitur pjes\u00eb t\u00eb zgjedhura nga shkrimtar\u00ebt e vjet\u00ebr shqiptar\u00eb dhe arb\u00ebresh\u00eb, nga shkrimtar\u00ebt shqiptar\u00eb dhe arb\u00ebresh\u00eb t\u00eb shekullit XX, si dhe nga poezia popullore e arb\u00ebresh\u00ebve t\u00eb Greqis\u00eb dhe t\u00eb Italis\u00eb dhe nga Shqip\u00ebria.<\/p>\n<p><strong><em>Veprimtaria shkencore<\/em><\/strong> e \u00c7abejit mori nj\u00eb zhvillim shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb faz\u00ebn e dyt\u00eb, d.m.th. pas viti 1945, kur ai punoi pran\u00eb ish-Institutit t\u00eb Shkencave dhe m\u00eb von\u00eb pran\u00eb Institutit t\u00eb Gjuh\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb Let\u00ebrsis\u00eb dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe si pedagog n\u00eb shkoll\u00ebn e lart\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7abej bashk\u00ebpunoi edhe me gjuh\u00ebtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb &#8211; me profesor <strong>Aleksand\u00ebr Xhuvanin <\/strong>p\u00ebr hartimin e monografive <em>\u201cParashtesat e gjuh\u00ebs shqipe\u201d<\/em> (1956) dhe <em>\u201cPrapashtesat e gjuh\u00ebs shqipe\u201d<\/em> (1962) q\u00eb jan\u00eb dy nga studimet shkencore m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb shqiptare. Ky bashk\u00ebpunim i k\u00ebtyre dy dijetar\u00ebve t\u00eb shquar duhet t\u2019u sh\u00ebrbej\u00eb si shembull edhe t\u00eb tjer\u00ebve. Me A. Xhuvanin, \u00c7abej ka bashk\u00ebpunuar edhe n\u00eb vepra t\u00eb tjera. P\u00ebr shpirtgjer\u00ebsin\u00eb e k\u00ebtij dijetari, \u00c7abej\u00a0 shkruan me nderim.<\/p>\n<p>\u00c7abej ka bashk\u00ebpunuar edhe mjaft vepra kolektive, si n\u00eb p\u00ebrgatitjen e <em>Fjalorit serbo-kroatisht \u2013 shqip<\/em> (1947) dhe n\u00eb hartimin e 13 <em>terminologjive <\/em>p\u00ebr shkenca t\u00eb ndryshme. Ka bashk\u00ebpunuar edhe n\u00eb redaksit\u00eb e revistave shkencore t\u00eb ish-Institutit t\u00eb Shkencave dhe t\u00eb Institutit t\u00eb Gjuh\u00ebsis\u00eb e t\u00eb Let\u00ebrsis\u00eb, n\u00eb komisionet p\u00ebrgatitore <em>t\u00eb<\/em> <em>konferencave <\/em>dhe<em> sesioneve shkencore <\/em>t\u00eb organizuara nga Instituti i Gjuh\u00ebsis\u00eb dhe i Let\u00ebrsis\u00eb, si dhe n\u00eb komisionin p\u00ebrgatitor t\u00eb Kongresit t\u00eb Drejtshkrimit t\u00eb Gjuh\u00ebs Shqipe (1972).<\/p>\n<p>Veprimtaria e tij shkencore n\u00eb fush\u00ebn e gjuh\u00ebsis\u00eb ka qen\u00eb pa krahasim m\u00eb e frytshme dhe m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme se n\u00eb fusha t\u00eb tjera. Krahas bashk\u00ebpunimit n\u00eb vepra kolektive me karakter gjuh\u00ebsor, \u00c7abej nd\u00ebrmori edhe disa punime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme afatgjata q\u00eb diktoheshin edhe nga k\u00ebrkesat e reja t\u00eb zhvillimit t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb shqiptare. Si dishepull i gjuh\u00ebtar\u00ebve t\u00eb m\u00ebdhenj si <strong>Kre\u00e7meri, Jokli <\/strong>etj. ai vuri vetes si detyr\u00eb afatgjat\u00eb sqarimin e disa \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe q\u00eb k\u00ebrkonin zgjidhje sa m\u00eb t\u00eb argumentuara.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb fjala sidomos p\u00ebr studime n\u00eb rrafshin historik (diakronik) ku deri at\u00ebher\u00eb, fjal\u00ebn e par\u00eb dhe t\u00eb fundit e thoshin pothuaj vet\u00ebm studiuesit e huaj. Gjuh\u00ebtar\u00ebt shqiptar\u00eb ishin marr\u00eb kryesisht me \u00e7\u00ebshtje t\u00eb gjuh\u00ebs s\u00eb sotme shqipe. Rrall\u00eb ishin nd\u00ebrmarr\u00eb studime nga fusha <em>e historis\u00eb s\u00eb shqipes. <\/em>P\u00ebrpjekje t\u00eb tilla ka b\u00ebr\u00eb studiuesi arb\u00ebresh <strong>Dhimit\u00ebr Kamarda <\/strong>(1821-1882), autor i vepr\u00ebs <em>Saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese (Sprov\u00eb gramatologjie t\u00eb krahasuar mbi gjuh\u00ebn shqipe, <\/em>v\u00ebllimi I 1864 dhe v\u00ebllimi II (shtojca) 1866. K\u00ebtu mund t\u00eb p\u00ebrmenden edhe <strong>Aleksand\u00ebr Xhuvani<\/strong>, studiuesi arb\u00ebresh <strong>Marko la Piana<\/strong> (Marco La Piana, 1883-1958) etj.<\/p>\n<p>Fal\u00eb pun\u00ebs themelv\u00ebn\u00ebse t\u00eb disa gjuh\u00ebtar\u00ebve si <strong>Aleksand\u00ebr Xhuvani, Kostaq Cipo, Eqrem \u00c7abej, Mahir Domi,<\/strong> <strong>Selman Riza <\/strong>(Gjakov\u00eb, 1909 \u2013 Tiran\u00eb, 1988) etj. nisi t\u00eb zhvillohet mendimi gjuh\u00ebsor shqiptar n\u00eb rrafshin bashk\u00ebkohor (sinkronik) dhe historik (diakronik). Shqipja do t\u00eb studiohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb shumanshme, p\u00ebrfshir\u00eb edhe studimin historik t\u00eb saj. Aleksand\u00ebr Xhuvani dhe Mahir Domi kan\u00eb p\u00ebrkrahur \u00e7do nism\u00eb p\u00ebr zhvillimin e shpejt\u00eb <strong><em>t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb shqiptare<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebnim<\/strong>:<strong>Kostaq Cipo<\/strong> (1892-1952) gjuh\u00ebtar, filolog, veprimtar i arsimit. \u00cbsht\u00eb autor i veprave <em>Gramatika shqipe <\/em>(1949) dhe <em>Sintaksa<\/em> (1952);<\/p>\n<p><strong>Mahir Domi<\/strong> (1915-2000) gjuh\u00ebtar, profesor, akademik. Moripjes\u00eb n\u00eb hartimin e <em>Fjalorit t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe <\/em>(1954). \u00cbsht\u00eb kryeredaktor i <em>\u201cGramatik\u00ebs s\u00eb gjuh\u00ebs shqipe\u201d <\/em>(n\u00eb dy v\u00ebllime), redaktor dhe bashkautor i i v\u00ebll. II <em>\u201cSintaksa\u201d<\/em>. Ka hartuar tekste universitare <em>\u201cMorfologjia historike e shqipes\u201d<\/em> (1961) dhe <em>\u201cSintaksa e gjuh\u00eb shqipe\u201d<\/em> pjesa I (1968), pjesa II (1969). \u00cbsht\u00eb edhe autor i veprave t\u00eb tjera si dhe i shkrimeve studimore n\u00eb l\u00ebmin e gjuh\u00ebs apo t\u00eb gramatik\u00ebs s\u00eb shqipes.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>Duke pasur dashuri t\u00eb madhe p\u00ebr gjuh\u00ebn amtare, shqipen, \u00c7abej i p\u00ebrqendroi energjit\u00eb e veta p\u00ebr t\u00eb hedhur sa m\u00eb shum\u00eb drit\u00eb mbi historin\u00eb e k\u00ebsaj gjuhe t\u00eb lasht\u00eb t\u00eb Ballkanit, pa l\u00ebn\u00eb pas dore edhe \u00e7\u00ebshtjet e shqipes bashk\u00ebkohore.<\/p>\n<p>Ndihmes\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme ka dh\u00ebn\u00eb n\u00eb fush\u00ebn <em>e etimologjis\u00eb, t\u00eb fonetik\u00ebs historike, t\u00eb gramatik\u00ebs historike e t\u00eb dialektologjis\u00eb<\/em> si dhe <em>p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e prejardhjes s\u00eb gjuh\u00ebs shqipe<\/em>. Pra, n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb ai iu p\u00ebrkushtua studimit diakronik t\u00eb shqipes. Profesor\u00ebt e tij n\u00eb Universitetin e Vjen\u00ebs <strong>Paul Kre\u00e7meri <\/strong>dhe <strong>Norbert Jokli<\/strong>, si indoevropianist\u00eb, merreshin kryesisht me studime diakronike. <strong>\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Pas vitit 1945, studimet albanologjike jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebsonin nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb dukshme. <strong>Norbert Jokli<\/strong>, albanologu m\u00eb prodhimtar i viteve \u201920 e \u201930 t\u00eb shekullit XX, m\u00eb 1942 u zhduk tragjikisht nga nazist\u00ebt gjerman\u00eb. <strong>Holger Pederseni, <\/strong>tanim\u00eb i mplakur, nuk merrej m\u00eb me shqipen. Kjo zbraz\u00ebti e krijuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb studimesh duhej mbushur. P\u00ebrpjekje t\u00eb suksesshme mund t\u00eb b\u00ebheshin vet\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri. Krahas thellimit t\u00eb studimit sinkronik t\u00eb shqipes, filloi n\u00eb Shqip\u00ebri edhe studimi diakronik i k\u00ebsaj gjuhe, q\u00eb mori hov sidomos me pun\u00ebn e frytshme t\u00eb \u00c7abejit dhe t\u00eb disa gjuh\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb ec\u00ebn gjurm\u00ebve t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Arritjet e gjuh\u00ebsis\u00eb s\u00eb re shqiptare kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur edhe zhvillimin e m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebpunimi shkencor midis studiuesve shqiptar\u00eb dhe albanolog\u00ebve, ballkanolog\u00ebve dhe indoevropianist\u00ebve n\u00eb vende t\u00eb ndryshme t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Si n\u00eb studimet etimologjike ashtu edhe n\u00eb ato p\u00ebr fonetik\u00ebn, gramatik\u00ebn dhe dialektologjin\u00eb historike, \u00c7abej \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur n\u00eb parimin q\u00eb, duke u nisur nga faza e dokumentuar e shqipes, t\u00eb ngjitemi shkall\u00eb-shkall\u00eb n\u00eb fazat m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb saj. Metoda hulumtuese e tij bazohet n\u00eb <em>krahasimin e brendsh\u00ebm<\/em>, duke u nisur nga e njohura p\u00ebr t\u00eb zbuluar t\u00eb panjohur\u00ebn. Ai u mb\u00ebshtet edhe n\u00eb <em>krahasimin me gjuh\u00ebt e tjera indoevropiane<\/em>. N\u00eb shqyrtimin historik t\u00eb fjal\u00ebve ose t\u00eb dukurive t\u00eb shqipes ai ka marr\u00eb n\u00eb shqyrtim edhe p\u00ebrhapjen e tyre gjeografike.<\/p>\n<p>N\u00eb studimet etimologjike, e ka zbatuar parimin e shkoll\u00ebs <em>\u201cFjal\u00ebt dhe sendet\u201d<\/em>, i zbatuar edhe nga m\u00ebsuesi i tij N. Jokli. Sipas k\u00ebsaj shkolle gjuh\u00ebsore, duhen pasur parasysh lidhjet e nd\u00ebrsjella midis sendeve dhe fjal\u00ebve p\u00ebrkat\u00ebse. Kjo shkoll\u00eb n\u00ebnkupton nj\u00eb drejtim k\u00ebrkimor n\u00eb fush\u00ebn e <em>onomastik\u00ebs<\/em>, themeluar n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XX nga gjuh\u00ebtari austriak <strong>Rudolf Meringer<\/strong> (1859-1931) dhe nga gjuh\u00ebtari gjerman <strong>Hugo Shuhard <\/strong>(Hugo Schuchardt, 1842-1927).<\/p>\n<p>\u00c7abej iu p\u00ebrvesh pun\u00ebs p\u00ebr vjeljen sistematike t\u00eb fjal\u00ebve dhe t\u00eb shprehjeve t\u00eb shqipes jo vet\u00ebm nga fjalor\u00ebt e k\u00ebsaj gjuhe, por edhe nga veprat e autor\u00ebve t\u00eb vjet\u00ebr shqiptar\u00eb dhe arb\u00ebresh\u00eb, botimet me materiale dialektore nga arb\u00ebresh\u00ebt e Greqis\u00eb, t\u00eb Italis\u00eb dhe t\u00eb ngulimeve t\u00eb tjera t\u00eb vjetra shqiptare, si dhe nga krahina t\u00eb ndryshme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb viteve 1950-1980 \u00c7abej hartoi dhe botoi nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh veprash shkencore, artikujsh shkencor\u00eb dhe kumtesash n\u00eb fusha t\u00eb ndryshme t\u00eb dijes: n\u00eb gjuh\u00ebsin\u00eb historike dhe p\u00ebrshkruese t\u00eb shqipes, n\u00eb ballkanistik\u00eb, dialektologji, folklor, let\u00ebrsi etj. Shkrimet e tij u botuan brenda dhe jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Kryet e vendit n\u00eb veprimtarin\u00eb e tij shkencore e z\u00ebn\u00eb <strong><em>Studimet etimologjike n\u00eb fush\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja e burimit t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, sidomos gjat\u00eb shekullit XX ka ngjallu diskutime t\u00eb shumta. Mbase p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye \u00c7abej \u00ebsht\u00eb marr\u00eb edhe me <strong><em>prejardhjen e shqipes<\/em><\/strong>. P\u00ebr dijetar\u00ebt e m\u00ebparsh\u00ebm <em>prejardhja e shqipes nga ilirishtja<\/em> ishte nj\u00eb gj\u00eb e vet\u00ebkuptueshme. Por nga fundi i shekullit XIX, e sidomos gjat\u00eb shekullit XX disa dijetar\u00eb e kan\u00eb kund\u00ebrshtuar k\u00ebt\u00eb mendim dhe kan\u00eb mbrojtur hipotezat, sipas t\u00eb cilave shqipja \u00ebsht\u00eb bij\u00eb e <em>trakishtes<\/em>, apo\u00a0 e s\u00eb ashtuquajtur\u00ebs <em>dako-mizishte<\/em> etj. \u00c7abej me argumente gjuh\u00ebsore, historike-gjeografike etj. i ka kund\u00ebrshtuar ato hipoteza dhe <strong><em>ka mbrojtur tez\u00ebn<\/em><\/strong> <strong><em>e burimit ilir t\u00eb shqipes<\/em><\/strong>. N\u00ebp\u00ebrmjet ndihmesave t\u00eb tij kjo tez\u00eb ka gjetur tashm\u00eb p\u00ebrkrahje n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb madh studiuesish t\u00eb huaj.<\/p>\n<p>\u00c7abej ka dh\u00ebn\u00eb ndihmes\u00eb edhe n\u00eb fush\u00ebn e <strong><em>fonetik\u00ebs<\/em><\/strong> dhe <strong><em>t\u00eb gramatik\u00ebs historike<\/em><\/strong> t\u00eb shqipes. Studimet n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb u ribotuan n\u00eb vitin 1988 n\u00eb nj\u00eb v\u00ebllim m\u00eb vete, me titullin <em>\u201cStudime p\u00ebr fonetik\u00ebn historike t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>Si studiues i evolucionit historik t\u00eb shqipes, \u00c7abej u mor edhe me hulumtimin e <em>dialekteve <\/em>t\u00eb k\u00ebsaj gjuhe. N\u00eb fush\u00ebn e <strong><em>dialektologjis\u00eb<\/em><\/strong> ka dh\u00ebn\u00eb ndihmes\u00eb t\u00eb madhe. \u00cbsht\u00eb ndalur sidomos te t\u00eb folmet e shqipes q\u00eb ruajn\u00eb m\u00eb shum\u00eb elemente <em>arkaike<\/em>, si\u00e7 jan\u00eb <strong><em>t\u00eb folmet e arb\u00ebresh\u00ebve t\u00eb Italis\u00eb<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p>\u00c7abej i kushtoi nj\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb <strong><em>studimit t\u00eb autor\u00ebve t\u00eb vjet\u00ebr shqiptar\u00eb<\/em><\/strong>. Studioi gjuh\u00ebn e <strong>Gjon Buzukut <\/strong>(shek.. XVI), <strong><em>\u201cMesharin\u201d<\/em><\/strong> (1555) e t\u00eb cilit e ribotoi t\u00eb transliteruar dhe t\u00eb transkribuar.<\/p>\n<p>\u00c7abej njihet si nj\u00eb gjuh\u00ebtar q\u00eb \u00ebsht\u00eb marr\u00eb me probleme t\u00eb historis\u00eb s\u00eb gjuh\u00ebs shqipe. Por, ai ka punuar mjaft edhe <strong><em>p\u00ebr<\/em><\/strong> <strong><em>gjuh\u00ebn e sotme letrare<\/em><\/strong>. N\u00eb artikullin <em>\u201cP\u00ebr past\u00ebrtin\u00eb e gjuh\u00ebs shqipe\u201d <\/em>t\u00eb botuar m\u00eb 1979, <strong><em>v\u00eb n\u00eb dukje nevoj\u00ebn e pastrimit t\u00eb shqipes nga fjal\u00ebt e huaja t\u00eb panevojshme<\/em><\/strong>. Mori pjes\u00eb n\u00eb 13 komisione p\u00ebr hartimin e terminologjis\u00eb s\u00eb shkencave dhe t\u00eb disiplinave t\u00eb ndryshme dhe p\u00ebr hartimin e fjalor\u00ebve t\u00eb terminologjis\u00eb p\u00ebr <em>botanik\u00ebn, matematik\u00ebn dhe<\/em> <em>mekanik\u00ebn teorike, energjin\u00eb atomike, termodinamik\u00ebn, optik\u00ebn, akustik\u00ebn, elektromagnetizmin, mekanik\u00ebn, elektroteknik\u00ebn, kimin\u00eb, gjeologjin\u00eb, arkitektur\u00ebn <\/em>dhe <em>gjuh\u00ebsin\u00eb<\/em>.<\/p>\n<p>\u00c7abej tregoi interesim edhe p\u00ebr <strong><em>folklorin <\/em><\/strong>dhe <strong><em>let\u00ebrsin\u00eb<\/em><\/strong>. N\u00eb krijimet popullore ai gjente edhe elemente arkaike, q\u00eb i hynin n\u00eb pun\u00eb p\u00ebr studimet diakronike. K\u00ebtu duhen p\u00ebrmendur shkrimet <em>\u201cPoezia popullore e arb\u00ebresh\u00ebve t\u00eb Italis\u00eb\u201d, <\/em>botuar m\u00eb 1961 dhe <em>\u201cDisa figura t\u00eb besimeve popullore shqiptare\u201d, <\/em>botuar m\u00eb 1972, etj.<\/p>\n<p>Nga shkrimet p\u00ebr <em>let\u00ebrsin\u00eb<\/em> mund t\u00eb p\u00ebrmenden <em>\u201cVatra dhe bota n\u00eb poezin\u00eb e De Rad\u00ebs\u201d<\/em>, botuar m\u00eb 1965; <em>\u201cFan Noli yn\u00eb\u201d<\/em>, botuar m\u00eb 1965; dhe <em>\u201cDisa burra t\u00eb shquar t\u00eb arb\u00ebresh\u00ebve t\u00eb Italis\u00eb\u201d<\/em>, botuar m\u00eb 1974, ku b\u00ebhet fjal\u00eb edhe p\u00ebr hulumtuesin dhe poetin <strong>Nikoll\u00eb Keta <\/strong>(1741-1803).<\/p>\n<p>\u00c7abej ka marr\u00eb pjes\u00eb n\u00ebp\u00ebr <strong><em>konferenca <\/em><\/strong>dhe <strong><em>kongrese shkencore <\/em><\/strong>brenda dhe jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, duke dh\u00ebn\u00eb ndihmesa t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme me kumtesa, referate dhe diskutime. N\u00eb konferencat dhe kongreset e mbajtura brenda vendit duhen p\u00ebrmendur ato t\u00eb viteve 1952; 1962; Tiran\u00eb 1969; Tiran\u00eb 1972; s\u00ebrish Tiran\u00eb 1972. Nga konferencat nd\u00ebrkomb\u00ebtare duhen p\u00ebrmendur: Firence-Piz\u00eb 1961; Sofje 1966; Insbruk 1972 etj.<\/p>\n<p>Artikujt dhe studimet e \u00c7abejit jan\u00eb botuar n\u00eb shqip dhe n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaja. Studimet n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe i ka botuar n\u00ebp\u00ebr revistat shkencore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe t\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00eb revistat kulturore dhe n\u00eb gazetat e Maqedonis\u00eb e t\u00eb Malit t\u00eb Zi. <em>Bibliografia e punimeve <\/em>t\u00eb \u00c7abejit e ka botuar m\u00eb 1981 studiuesi <strong>Jup Kastrati<\/strong> (1924-2002).<\/p>\n<p>Nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh artikujsh shkencor\u00eb, \u00c7abej ka botuar edhe n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaja n\u00ebp\u00ebr revista ose n\u00ebp\u00ebr v\u00ebllime p\u00ebrkujtimore n\u00eb vende t\u00eb ndryshme t\u00eb bot\u00ebs: n\u00eb Austri, n\u00eb Franc\u00eb, n\u00eb Greqi, n\u00eb Gjermani, n\u00eb Itali, n\u00eb Jugosllavi \u2013 Beograd (1936, 1938), n\u00eb Poloni, n\u00eb Rumani, n\u00eb Turqi.<\/p>\n<p>Veprimtari shkencore e \u00c7abejit ka pasur jehon\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb Kosov\u00eb. T\u00eb gjitha shkrimet e tij jan\u00eb ribotuar me titullin <strong><em>\u201cStudime gjuh\u00ebsore\u201d<\/em><\/strong>, I-VII, Prishtin\u00eb 1975-1977.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb vitit shkollor 1971-1972 e m\u00eb pas, \u00c7abeji ka mbajtur nj\u00eb kurs leksionesh pasuniversitare apo ligj\u00ebrata edhe n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb organet e shtypit shkencor t\u00eb Austris\u00eb, Gjermanis\u00eb, Rumanis\u00eb, Italis\u00eb, Franc\u00ebs, Polonis\u00eb etj., p\u00ebr studimet e \u00c7abejit, studiues t\u00eb huaj kan\u00eb botuar recensione t\u00eb shumta.<\/p>\n<p>\u00c7abeji a pasur <strong><em>let\u00ebrk\u00ebmbim<\/em><\/strong> me gjuh\u00ebtar\u00eb t\u00eb huaj, si: <strong>Holger Pedersen, Paul Kre\u00e7mer, Norbert Jokli, Karl Pa\u00e7, Maksimilian Lamberc, <\/strong>gjuh\u00ebtari rumun<strong> Aleksand\u00ebr Graur <\/strong>(Alexandru Graur, 1900-1988), gjuh\u00ebtari rumun <strong>Aleksand\u00ebr Roseti <\/strong>(Alexandru Rosetti, 1895-1990), gjuh\u00ebtari bullgar <strong>Vladimir Georgiev <\/strong>(1908-1986), gjuh\u00ebtari dhe albanologu polak <strong>Vaklav Cimohovski <\/strong>(Veclav Cimohovski, 1912-1982), gjuh\u00ebtari rumun <strong>Haralambie Mih\u00ebjesku <\/strong>(Haralambie Mihaescu, 1907-1985) etj.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00c7abeji argumentoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shkencore prejardhjen ilire t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe dhe t\u00eb popullit shqiptar, autoktonin\u00eb e tij n\u00eb trevat ku banon sot n\u00eb Gadishullin Ballkanik, vuri n\u00eb dukje rolin dh\u00ebn\u00ebs t\u00eb shqipes ndaj gjuh\u00ebve me t\u00eb cilat ra n\u00eb kontakt dhe unitetin e kultur\u00ebs materiale e shpirt\u00ebrore shqiptare<\/em><\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p>Vdekja e parakohshme ia nd\u00ebrpreu n\u00eb mes pun\u00ebn k\u00ebtij dijetari t\u00eb shquar. P\u00ebr t\u2019u mjekuar nga s\u00ebmundja e pash\u00ebrueshme, u d\u00ebrgua tri her\u00eb n\u00eb nj\u00eb klinik\u00eb t\u00eb Rom\u00ebs, ku dhe i mbylli syt\u00eb p\u00ebr t\u00eb vajtur n\u00eb pavdek\u00ebsi. U p\u00ebrcoll p\u00ebr n\u00eb banes\u00ebn e p\u00ebrjetshme m\u00eb 17 gusht 1980. Ai prehet n\u00eb gjirin e dheut m\u00ebm\u00eb, ku e kaloi f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb, u burr\u00ebrua dhe u zhvillua si dijetar. N\u00eb ceremonin\u00eb e varrimit t\u00eb \u00c7abejit lexoi nekrolog historiani <strong>Aleks Buda <\/strong>(1911-1993).<\/p>\n<p>Puna shkencore dhe pedagogjike e <strong><em>babait t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe<\/em><\/strong> \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar me \u00e7mime t\u00eb shumta. Shum\u00eb institucione kulturore, shkencore dhe arsimore n\u00eb t\u00eb gjitha trojet shqiptare n\u00eb gadishull mbajn\u00eb emrin e \u00c7abejit. \u00cbsht\u00eb dekoruar me Urdhrin <em>\u201cNderi i Kombit\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>Me rastin e 80-vjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb tij, Instituti i Gjuh\u00ebsis\u00eb dhe i Let\u00ebrsis\u00eb i Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, n\u00eb vitin 1988 organizoi nj\u00eb sesion shkencor kushtuar vepr\u00ebs s\u00eb tij.<\/p>\n<p>P\u00ebr jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e dijetarit t\u00eb madh ka hartuar monografi profesor <strong>Shaban Demiraj, <em>\u201cEqrem \u00c7abej\u201d<\/em>, Tiran\u00eb 1990.<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u201cEqrem \u00c7abej \u00ebsht\u00eb dijetar dhe njeri i madh\u201d<\/em><\/strong><strong> \u2013 Ismail Kadare<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xhelal Zejneli Historia e nj\u00eb gjuhe \u00ebsht\u00eb histori e atij populli Eqrem \u00c7abej (Gjirokast\u00ebr, 1908 \u2013 Rom\u00eb, 1980) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsuesit m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb s\u00eb re shqiptare. Lindi n\u00eb Gjirokast\u00ebr, m\u00eb 7 gusht 1908, nd\u00ebrsa vdiq n\u00eb Rom\u00eb, m\u00eb 13 gusht 1980. N\u00eb Rom\u00eb kishte vajtur p\u00ebr t\u2019u mjekuar nga nj\u00eb s\u00ebmundje [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":58749,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-58748","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>EQREM \u00c7ABEJ - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"EQREM \u00c7ABEJ - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Xhelal Zejneli Historia e nj\u00eb gjuhe \u00ebsht\u00eb histori e atij populli Eqrem \u00c7abej (Gjirokast\u00ebr, 1908 \u2013 Rom\u00eb, 1980) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsuesit m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb s\u00eb re shqiptare. Lindi n\u00eb Gjirokast\u00ebr, m\u00eb 7 gusht 1908, nd\u00ebrsa vdiq n\u00eb Rom\u00eb, m\u00eb 13 gusht 1980. N\u00eb Rom\u00eb kishte vajtur p\u00ebr t\u2019u mjekuar nga nj\u00eb s\u00ebmundje [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-08-09T04:14:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/eqrem-cabej.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"350\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"33 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/eqrem-cabej\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/eqrem-cabej\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"EQREM \u00c7ABEJ\",\"datePublished\":\"2020-08-09T04:14:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/eqrem-cabej\\\/\"},\"wordCount\":6624,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/eqrem-cabej\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/08\\\/eqrem-cabej.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/eqrem-cabej\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/eqrem-cabej\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/eqrem-cabej\\\/\",\"name\":\"EQREM \u00c7ABEJ - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/eqrem-cabej\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/eqrem-cabej\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/08\\\/eqrem-cabej.jpg\",\"datePublished\":\"2020-08-09T04:14:19+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/eqrem-cabej\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/eqrem-cabej\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/eqrem-cabej\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/08\\\/eqrem-cabej.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/08\\\/eqrem-cabej.jpg\",\"width\":800,\"height\":350,\"caption\":\"Eqrem \u00c7abej\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/eqrem-cabej\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"EQREM \u00c7ABEJ\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"EQREM \u00c7ABEJ - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"EQREM \u00c7ABEJ - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Xhelal Zejneli Historia e nj\u00eb gjuhe \u00ebsht\u00eb histori e atij populli Eqrem \u00c7abej (Gjirokast\u00ebr, 1908 \u2013 Rom\u00eb, 1980) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsuesit m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb s\u00eb re shqiptare. Lindi n\u00eb Gjirokast\u00ebr, m\u00eb 7 gusht 1908, nd\u00ebrsa vdiq n\u00eb Rom\u00eb, m\u00eb 13 gusht 1980. N\u00eb Rom\u00eb kishte vajtur p\u00ebr t\u2019u mjekuar nga nj\u00eb s\u00ebmundje [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2020-08-09T04:14:19+00:00","og_image":[{"width":800,"height":350,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/eqrem-cabej.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"33 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"EQREM \u00c7ABEJ","datePublished":"2020-08-09T04:14:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/"},"wordCount":6624,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/eqrem-cabej.jpg","articleSection":["Artikuj"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/","name":"EQREM \u00c7ABEJ - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/eqrem-cabej.jpg","datePublished":"2020-08-09T04:14:19+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/eqrem-cabej.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/eqrem-cabej.jpg","width":800,"height":350,"caption":"Eqrem \u00c7abej"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/eqrem-cabej\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"EQREM \u00c7ABEJ"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58748","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=58748"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58748\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58750,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58748\/revisions\/58750"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/58749"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=58748"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=58748"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=58748"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}