{"id":59522,"date":"2020-09-08T11:39:03","date_gmt":"2020-09-08T09:39:03","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=59522"},"modified":"2020-09-08T11:39:03","modified_gmt":"2020-09-08T09:39:03","slug":"motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/","title":{"rendered":"Motive lirike t\u00eb mbytura n\u00eb pellgje gjaku"},"content":{"rendered":"<p>Shkruan: <strong>SHEFQET DIBRANI<\/strong><\/p>\n<p><em>(Lul\u00ebzim Etemaj &amp; Isuf Sherifi, \u201cDrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d, (sprov\u00eb p\u00ebr antologji), poezi, botoi Qendra \u201cGjenocidi n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 plag\u00eb e hapur\u201d, Prishtin\u00eb, 2020)<\/em><\/p>\n<p>Drit\u00eb mbi plag\u00eb, ose Sprov\u00eb p\u00ebr antologji \u00ebsht\u00eb nj\u00eb projekt i ve\u00e7ant\u00eb i realizuar nga Qendra Gjenocidi n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 Plag\u00eb e hapur me seli n\u00eb Gjenev\u00eb t\u00eb Zvicr\u00ebs. Kjo sprov\u00eb antologjike ka dal\u00eb n\u00eb qarkullim me rastin e Dit\u00ebs s\u00eb gjenocidit, 15 janar, edhe pse i mungon viti, dihet se \u00ebsht\u00eb botim i sivjetm\u00eb (2020).<\/p>\n<p>Antologjia \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgatitur nga Lul\u00ebzim Etemaj dhe Isuf Sherifi, poet\u00eb dhe t\u00eb burgosur politik\u00eb. Jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb 51 autore dhe autor\u00eb me poezit\u00eb e tyre kushtuar luft\u00ebs, dhun\u00ebs dhe gjenocidit serb n\u00eb Kosov\u00eb. Gjithsesi nj\u00eb \u201clib\u00ebr q\u00eb tematizon gjenocidin serb mbi shqiptar\u00ebt. Libri, po ashtu, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb homazh artistik ndaj t\u00eb gjitha viktimave\u201d prandaj, sipas gazetarit p\u00ebr kultur\u00eb, Isa Vatovci, ky lib\u00ebr \u201cbart\u00eb poro\u00acsin\u00eb p\u00ebr zgjimin e v\u00ebmendjes dhe nd\u00ebshkimin nga ana e drej\u00act\u00eb\u00ac\u00acsis\u00eb\u201d. Poezit\u00eb jan\u00eb p\u00ebrjetime artistike, t\u00eb shkruara n\u00eb koh\u00eb t\u00eb ndryshme dhe nga autor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebt, po ashtu, jan\u00eb t\u00eb moshave dhe vendeve t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>P\u00ebrmes k\u00ebtyre poezive jan\u00eb shprehur emocione letrare, p\u00ebrjetime dhe p\u00ebrkushtime q\u00eb manifestohen si ndjenja krijuese e artistike. S\u00eb k\u00ebndejmi, poezit\u00eb jan\u00eb edhe revolt\u00eb krijuese \u201cn\u00eb shenj\u00eb homazhi poetik p\u00ebr gjith\u00eb t\u00eb vrar\u00ebt n\u00eb Kosov\u00eb nga Serbia\u201d, ka th\u00ebn\u00eb redaktori i librit, Muhamet Mavraj, n\u00eb nj\u00eb emision tele\u00acviziv, madje ai shpresonte se Qendra do t\u00eb vazhdoj\u00eb \u201cme botimin e librave edhe t\u00eb zhanreve t\u00eb tjera dhe me p\u00ebrkthime t\u00eb tyre, sidomos p\u00ebr ata libra q\u00eb flasin p\u00ebr gjenocidin serb n\u00eb Kosov\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Kjo sprov\u00eb p\u00ebr antologji \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb letrare e artistike p\u00ebr t\u2019u shprehur kund\u00ebr \u201cGjenocidit serb n\u00eb Kosov\u00eb\u201d, q\u00eb sot e k\u00ebsaj dite mbetet \u201cplag\u00eb e hapur\u201d p\u00ebr shqiptar\u00ebt n\u00eb Kosov\u00eb dhe p\u00ebr popujt e Ballkanit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Prandaj, \u201cndri\u00e7imi i krimeve serbe nj\u00ebshekullore, ve\u00e7an\u00ebrisht atyre t\u00eb kryera gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb fundit n\u00eb Kosov\u00eb (1997-1999), \u00ebsht\u00eb detyr\u00eb e p\u00ebrhershme jo vet\u00ebm e Kosov\u00ebs, por e gjith\u00eb kombit ton\u00eb dhe e bot\u00ebs demokratike\u201d. Krimi duhet t\u00eb ndri\u00e7ohet dhe kryesit duhen d\u00ebnuar, pasi ato \u201cjan\u00eb shtet\u00ebrore, t\u00eb strukturuara, t\u00eb para\u00acmenduara dhe t\u00eb kryera nga institucionet shtet\u00ebrore t\u00eb Serbis\u00eb\u201d, ka potencuar nj\u00eb nga hartuesit e saj, poeti Lul\u00ebzim Etemaj.<\/p>\n<p>Sigurisht jan\u00eb k\u00ebto arsye pse poetesha Shefqete Gosalci k\u00ebt\u00eb \u201cSprov\u00eb p\u00ebr antologji\u201d e klasifikon si \u201cKlithm\u00eb kund\u00ebr harres\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn\u201d e, si\u00e7 shprehet ajo, \u201cLibrat jetojn\u00eb gjat\u00eb, bashk\u00eb me ata q\u00eb i shkruajn\u00eb dhe i lexojn\u00eb! Edhe kur vjetrohen di\u00e7ka n\u00eb to mbetet gjithmon\u00eb e re \u2013 kujtesa p\u00ebr temat q\u00eb trajtojn\u00eb\u201d, madje e ka kate\u00acgorizuar k\u00ebt\u00eb \u201csprov\u00eb p\u00ebr antologji\u201d si nj\u00eb \u201cLib\u00ebr me eshtra?\u201d, nd\u00ebrsa \u201cGjenocidi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tem\u00eb universale q\u00eb, fatkeq\u00ebsisht, ka r\u00ebnduar dhe vazhdon t\u00eb r\u00ebndoj popuj t\u00eb rob\u00ebruar. Megjithat\u00eb, krimi dhe gjenocidi mbeten nj\u00eb mistere p\u00ebr njer\u00ebzimin\u201d, \u00ebsht\u00eb shprehur ajo.<\/p>\n<p>T\u00eb gjith\u00eb e dim\u00eb se Serbia vazhdimisht ka b\u00ebr\u00eb spastrimin etnik t\u00eb trojeve shqiptare, ka b\u00ebr\u00eb shkat\u00ebrrimin e vendba\u00acnimeve, objekteve kulturore, me pretendime p\u00ebr ta shfarosur edhe substanc\u00ebn njer\u00ebzore. K\u00ebto forma t\u00eb krimit dhe gjeno\u00accidit serb n\u00eb Kosov\u00eb nuk kan\u00eb mundur t\u00eb shp\u00ebtojn\u00eb pa u regjistruar nga autore dhe autor\u00eb, qoft\u00eb p\u00ebrmes poezive, proz\u00ebs, teatrit, fotografive, filmave artistik\u00eb e dokumentar\u00eb dhe formave t\u00eb tjera. E k\u00ebsaj natyre \u00ebsht\u00eb edhe kjo \u201csprov\u00eb p\u00ebr antologji\u201d, e cila ka dal\u00eb mjaft mir\u00eb e p\u00ebrgatitur qoft\u00eb n\u00eb aspektin teknik, po m\u00eb shum\u00eb n\u00eb at\u00eb tematik e p\u00ebrmbajtjesor, ku p\u00ebrgjat\u00eb t\u00eb cilit p\u00ebrshkruhen format e ndryshme t\u00eb dhun\u00ebs, gjenocidit dhe masakrave serbe n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cSpastrimi etnik, nuk duhet t\u00eb heshtet, ai duhet t\u00eb kanalizohet n\u00eb pik\u00ebpamje juridike dhe politike\u201d dhe natyrisht duhet t\u00eb gjykohet, n\u00ebse d\u00ebshirojm\u00eb \u201cpaqen afatgjat\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb\u201d, \u00ebsht\u00eb shprehur n\u00eb parath\u00ebnie poeti Lul\u00ebzim Etemaj, prandaj \u201cn\u00eb funksion t\u00eb k\u00ebtij q\u00ebllimi, por me karakterin e nj\u00eb homazhi artistik ndaj t\u00eb gjitha viktimave t\u00eb gjenocidit n\u00eb Kosov\u00eb, \u00ebsht\u00eb botuar ky lib\u00ebr me poezi q\u00eb lidhet vet\u00ebm me tematik\u00ebn e gjenocidit\u201d.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Drit\u00eb mbi plag\u00eb\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2020\/drite-mbi-plage.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><strong>51 autore dhe autor\u00eb me lutje t\u00eb p\u00ebrshpirtshme<\/strong><\/p>\n<p>Krimi serb n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr duket si nj\u00eb mozaik. E k\u00ebt\u00eb gj\u00eb, n\u00ebp\u00ebrmes shkrimeve letrare, e kan\u00eb d\u00ebshmuar 51 autor\u00ebt e prezantuar, disa emra eminent\u00eb si\u00e7 jan\u00eb Ali Podrimja e Teki Dervishi, tashm\u00eb t\u00eb ndjer\u00eb, si dhe profesor\u00ebt universitar\u00eb: Agim Vinca, Dije Demiri \u2013 Frangu, Xhevdet Bajraj, Salih Bashota, Shaip Em\u00ebrllahu, Milazim Krasniqi, Muhamet Mavraj, Salajdin Salihu, Lulzim Tafa, Miradije Maliqi, Ag Apolloni dhe ndonj\u00eb tjet\u00ebr. Vend meritor\u00eb kan\u00eb z\u00ebn\u00eb edhe poet\u00ebt dhe poeteshat tashm\u00eb t\u00eb profilizuara n\u00eb mesin e t\u00eb cil\u00ebve jan\u00eb: Adem Gashi, Xhevahir Spahiu, Nexhat Halimi, Arif Molliqi, Teuta \u00c7erkini \u2013 Haxhimusa, Berat Armagedoni, Shaip Beqiri, Shaip Em\u00ebrllahu, Lul\u00ebzim Etemaj, Isuf Sherfi, Dije Lohaj, Mirela Papu\u00e7iu, Namik Selmani, Faruk Tasholli, Eduard Frrokaj e t\u00eb tjer\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt s\u00eb bashku kan\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr me lutje t\u00eb p\u00ebrshpirtshme.<\/p>\n<p>Autor\u00ebt jan\u00eb prezantuar me nj\u00eb deri n\u00eb kat\u00ebr poezi, por p\u00ebr shkak t\u00eb gjat\u00ebsis\u00eb s\u00eb poezive disa kan\u00eb z\u00ebn\u00eb vend m\u00eb shum\u00eb: N\u00eb shtat\u00eb faqe, Milazim Krasniqi, kurse n\u00eb gjasht\u00eb faqe jan\u00eb botuar poezit\u00eb e Xhevdet Bajrajt dhe t\u00eb Shefqet Dibranit, t\u00eb tjer\u00ebt, nga nj\u00eb deri n\u00eb pes\u00eb faqe t\u00eb k\u00ebtij libri. Radhitja e autor\u00ebve \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb sipas alfabetit duke marr\u00eb p\u00ebr baz\u00eb mbiemrin, gj\u00eb q\u00eb kan\u00eb krijuar mozaikun e temave dhe moti-veve me nj\u00eb laramani t\u00eb pranueshme. Me k\u00ebt\u00eb projekt, hartuesit Lul\u00ebzim Etemaj dhe Isuf Sherifi e kan\u00eb arsyetuar angazhimin e tyre profesional p\u00ebr t\u2019u dukur kjo \u201cDrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d, si nj\u00eb qiri i ndezur p\u00ebr viktimat, nj\u00eb lutje e p\u00ebrshpirt\u00actshme p\u00ebr heronjt\u00eb e liris\u00eb, nd\u00ebrsa p\u00ebr grat\u00eb e dhunuara, t\u00eb cilat duhet t\u00eb jen\u00eb gjall\u00eb, poezit\u00eb jan\u00eb p\u00ebrkushtime p\u00ebr heroiz\u00ebm, pasi edhe ato jan\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebsaj lirie kaq t\u00eb p\u00ebrvaj-shme, sakrifica e tyre duhet t\u00eb shndris\u00eb sikur lul\u00ebkuqet e Kosov\u00ebs, mbase edhe Qendra ka p\u00ebrzgjedhur lul\u00ebkuqen si logo t\u00eb vet\u00ebn, nj\u00eb harmoni artistike e estetike e krijuar nga t\u00eb gjitha pamjet.<\/p>\n<p>M\u00eb shum\u00eb se poezi, jan\u00eb lutje t\u00eb p\u00ebrshpirtshme q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrjetohen thell\u00eb, ta l\u00ebkundin dhembjen, t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me nxjerr lotin. Lexuesi, n\u00eb ndonj\u00eb varg a poezi, do ta gjej\u00eb veten dhe do ta p\u00ebrjetoj\u00eb m\u00eb thell\u00eb tragjedin\u00eb dhe dram\u00ebn e liris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs. Aty ku dhembja ka kaluar mbi shpatullat e poeteshave ose poet\u00ebve, vargu \u00ebsht\u00eb i zymt\u00eb, mbase si rezultat i p\u00ebrjetimit real t\u00eb tmerrit n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilin kan\u00eb kaluar. E n\u00ebp\u00ebr k\u00ebt\u00eb shteg erdhi edhe liria q\u00eb po e g\u00ebzojm\u00eb, e n\u00ebse liria ka dhembje, faje kan\u00eb plag\u00ebt e luft\u00ebs!\u2026 N\u00ebse n\u00ebp\u00ebr vargje p\u00ebrjetohen drith\u00ebrima, do t\u00eb thot\u00eb se hartuesit kan\u00eb realizuar \u201csprov\u00ebn p\u00ebr antologji\u201d. S\u2019ka dyshim aty-k\u00ebtu poezit\u00eb t\u2019i l\u00ebkundin halucinacionet, madje ta rikthejn\u00eb frym\u00ebn e asaj frik\u00ebs e cila pashman\u00acgsh\u00ebm ka qen\u00eb pjes\u00eb e luft\u00ebs, dmth. paraqesin nj\u00eb mesazh real, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr ndoshta do t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb nd\u00ebrgje\u00acgj\u00ebsim t\u00eb atyre q\u00eb jan\u00eb dalldisur e, ndoshta, do ta zgjojn\u00eb nga letargjia shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb t\u00eb fjetur.<\/p>\n<p><strong>Pellgje gjaku, ofshama t\u00eb dhembjes dhe motive lirike<\/strong><\/p>\n<p>Poezit\u00eb e autor\u00ebve kan\u00eb vler\u00eb se vet\u00ebm k\u00ebshtu q\u00ebndrojn\u00eb gjat\u00eb. K\u00ebt\u00eb kriter m\u00eb s\u00eb miri e plot\u00ebson poeti Xhevdet Bajraj. Ofshama e tij \u00ebsht\u00eb sintagm\u00eb q\u00eb l\u00ebkund t\u00eb vdekurit n\u00eb varre. \u201cE imja \u00ebsht\u00eb ve\u00e7 dhimbja\u201d, pik\u00ebrisht me k\u00ebt\u00eb varg t\u00eb trishtuar nis poezin\u00eb. Vargu i Xhevdet Bajrajt \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr m\u00eb kara\u00ackteristik\u00ebt brenda k\u00ebtij libri, bile edhe m\u00eb tej\u2026 \u201cKjo poezi s\u2019\u00ebsht\u00eb e imja\/ k\u00ebto vargje i kan\u00eb shkruar ushtar\u00ebt e armikut\/ e imja \u00ebsht\u00eb ve\u00e7 dhimbja dhe ky vaj q\u00eb\u2026 me ty e ndaj\u201d, f. 21.<\/p>\n<p>Natyrisht, ishte tragjikja e Fatos Zhuniqit q\u00eb u gjet i ngrir\u00eb n\u00eb p\u00ebrqafim t\u00eb t\u00eb birit, tamam ashtu si\u00e7 thot\u00eb poeti kur: \u201cdy or\u00eb iu desh\u00ebn njer\u00ebzve\/ p\u00ebr t\u2019i ndar\u00eb bab\u00eb e bir nga p\u00ebrqafimi i ngrir\u00eb\u201d. Kjo metamorfoz\u00eb e dhembjes e cila shfaqet n\u00eb k\u00ebto vargje, p\u00ebrjetohet deri n\u00eb ekstaz\u00eb dhe padyshim libri \u201cDrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d, me vet\u00ebm poezit\u00eb e Xhevdet Bajrajt do t\u00eb mjaf\u00actonte pasi \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb e t\u00ebra. Poezia e k\u00ebtij autori \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb, \u00ebsht\u00eb e pap\u00ebrs\u00ebritshme, me pak vargje shpreh mesa\u00aczhe t\u00eb m\u00ebdha. Vet\u00ebm dy vargjet e shk\u00ebputura nga poezia \u201cGjell\u00eb shqiptare\u201d duhet ta tronditnin planetin! Ky autor m\u00eb mir\u00eb se t\u00eb tjer\u00ebt e ka plot\u00ebsuar q\u00ebllimin e hartuesve dhe Qendr\u00ebs \u201cGjenocidi n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 Plag\u00eb e hapur\u201d p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb mesazh artistik, por kur t\u00eb m\u00ebsohet se \u201cUshtar\u00ebt e armikut n\u00eb Kosov\u00eb\/ kishin meny t\u00eb pasur shqiptare\u201d, qoft\u00eb si nuanc\u00eb e rr\u00ebfimit poetik, duhet t\u00eb shtangemi p\u00ebrpara krimit serb q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Mjafton t\u00eb lexohet kjo poezi, mbase antologjike, ve\u00e7mas refreni: \u201cDikush k\u00ebnaqej edhe ve\u00e7 me nj\u00eb kok\u00eb t\u00eb pjekur\u201d, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn thuhet se serb\u00ebt: \u201cPiqnin e zienin n\u00eb zjarre sht\u00ebpish\/ hanin e pinin nga kafka shqiptar\u00ebsh\/ sikur t\u00eb mos ishin njer\u00ebz\/ sikur t\u00eb mos ishim njer\u00ebz\/ apo jo Zot\/ derisa vera i ktheu n\u00eb dh\u00e9un e tyre\/ kur u majm\u00ebn nga vdekja\u201d, f. 24. Kjo poezi si t\u00ebr\u00ebsi, e b\u00ebn Xhevdet Bajrajn nj\u00ebrin nga p\u00ebrfaq\u00ebsuesit m\u00eb tipik t\u00eb poezis\u00eb s\u00eb sotme shqipe. Ai ka futur aq thell\u00eb ndjenj\u00ebn n\u00eb poezi sa nuk ka m\u00eb fuqi ta heq\u00eb dikush nga zemra, nga mendja, qoft\u00eb p\u00ebr lirik\u00ebn e mir\u00eb e qoft\u00eb p\u00ebr dhembjen e v\u00ebshtir\u00eb. Xhevdet Bajraj \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb poeti m\u00eb i miri q\u00eb ka regjistruar e kultivuar ndjeshm\u00ebrin\u00eb n\u00eb poezi.<\/p>\n<p>Shqet\u00ebsimin deri n\u00eb nj\u00eb makth e ndeshim edhe n\u00eb poezin\u00eb e Sali Bashot\u00ebs, \u201cA jeni gjall\u00eb miqt\u00eb e mi, po vjen treni i vdekjes\u201d, refren i nxjerr nga poezia \u201cPrishtina nat\u00ebn e 31 marsit\u201d, f. 27, nd\u00ebrsa pasthirrma tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb klithje: \u201cPopulli im midis dy grumbuj gjarp\u00ebrinjsh k\u00eblthet\/ Po vdes n\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn e atdheut t\u00eb vet\u201d. Poeti, edhe n\u00eb poezin\u00eb \u201cLoja e tmerrit\u201d, f. 28, ka shprehur trishtimin e tij qysh m\u00eb 2 prill 1999, rr\u00ebfim ky origjinal i atij \u00e7asti dhe i atij rasti, t\u00eb asaj lufte p\u00ebrplot krime, dhunime terror dhe gjenocid.<\/p>\n<p>Sali Beqiraj, n\u00eb poezin\u00eb \u201cRr\u00ebfimet e n\u00ebn\u00ebs p\u00ebr vrasjen e babait\u201d, f. 29, ka l\u00ebn\u00eb n\u00eb n\u00ebntitull nj\u00eb sh\u00ebnim: \u201cBaba dha shpirt m\u00eb 13 maj 1999\u201d, ka hapur dram\u00ebn reale t\u00eb asaj kohe, t\u00eb atyre rrethanave me t\u00eb cilat ka prekur edhe ndjenjat e atyre bijve q\u00eb kishin p\u00ebrjetuar fatin e ngjash\u00ebm, (natyrisht duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe autorin e k\u00ebtij shkrimi), n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb specifike me vargjet: \u201cBaba kish dhjet\u00eb f\u00ebmij\u00eb\/ Nj\u00eb m\u00eb pak se kopshtin q\u00eb e pati mbjell\u00eb\/\/ N\u00eb Rozhaj\u00eb\/ Dikush n\u00eb Shkod\u00ebr\/ Tjetri n\u00eb Tiran\u00eb\/ Un\u00eb n\u00eb Ulqin\/ V\u00ebllai i vdekur n\u00eb litar\/ Tre n\u00eb m\u00ebrgim\/ Dhe asnj\u00ebri nuk kemi qen\u00eb skaj tij\/ Kur ka dh\u00ebn\u00eb shpirt\u201d. Pa dyshim nj\u00eb p\u00ebrjetim i rrall\u00eb, i dhembsh\u00ebm dhe tejet emocional, sidomos kur t\u00eb kuptojm\u00eb se shum\u00eb prind\u00ebr u gjet\u00ebn \u201ct\u00eb kthyer p\u00ebrmbys\/ mbi barin e kositur\u201d, andaj Zot na m\u00ebshiro, po m\u00eb shum\u00eb m\u00ebshiroji ata \u201cpleq t\u00eb strehuar lufte\u201d, n\u00ebp\u00ebr male, t\u00eb cil\u00ebt kishin q\u00ebndruar, (\u201csigurisht p\u00ebr t\u2019ua varrosur prind\u00ebrit bijve\u201d), se t\u00eb gjall\u00ebt duhej ditur varrin ku e kan\u00eb, p\u00ebr t\u2019iu sjell\u00eb lule e, pse jo, dikush p\u00ebr t\u2019u krekosur me fjalime t\u00eb zjarrta?!<\/p>\n<p>Poeti Shaip Beqiri vet\u00ebm me sh\u00ebnimin sqarues se \u201cFoshnja nj\u00ebmuajshe Dituri Deliaj mbeti gjall\u00eb n\u00eb gjirin e gjakosur t\u00eb n\u00ebn\u00ebs s\u00eb vet t\u00eb mbytur n\u00eb trumb\u00ebn e nj\u00ebr\u00ebs prej familjeve t\u00eb masakruara nga bandat serbe m\u00eb 26 shtator 1998 n\u00eb Abri t\u00eb Ep\u00ebrme nd\u00ebrkaq vdiq pa u b\u00ebr\u00eb as dy muaj t\u00eb tragjedis\u00eb s\u00eb madhe\u201d, f. 32, e ka v\u00ebn\u00eb pik\u00ebn mbi \u201ci\u201d. Vargjet e tjera t\u00eb k\u00ebsaj poezie jan\u00eb shprehje estetike dhe artistike, kuptohet p\u00ebr dram\u00ebn jet\u00ebsore t\u00eb vog\u00eblushes Dituri Deliajt, dymuajshe, t\u00eb cil\u00ebn vet\u00ebm nj\u00eb poet i kamur me shprehje letrare mund ta p\u00ebrjet\u00ebsoj kaq bukur e kaq artistikisht.<\/p>\n<p>P\u00ebrjetimi i poetit Gazmend B\u00ebrlajolli shkon p\u00ebrtej nuancave artistike t\u00eb \u00e7do varg\u00ebzimi mbi krimin serb. Ai n\u00eb poezin\u00eb \u201cNji tam\u00ebl ma prun\u00eb do gra\u201d, f. 33, sjell detajin e vuajtjes n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb origjinale, sidomos pasthirrma n\u00eb vargun: \u201c\u2026 oj nan\u00eb, ve\u00e7 po dridhna\/ \u00e7ik\u00ebn a ma mban?\u201d, vargje nga t\u00eb cilat kuptojm\u00eb jo vet\u00ebm detajin e p\u00ebrjetimit, por shp\u00ebrfaq fuqin\u00eb e gruas n\u00eb koh\u00eb lufte, sakrific\u00ebn e saj dhe gj\u00ebm\u00ebn e nj\u00eb prindi para foshnj\u00ebs q\u00eb i jepte shpirt. Kjo sakrific\u00eb p\u00ebrplot vuajtje q\u00eb p\u00ebrballohej nga stoicizmi i grave, shpaloset humanizmi i tyre me t\u00ebr\u00eb madh\u00ebshtin\u00eb hyjnore, pa t\u00eb cil\u00ebn nuk do t\u00eb kishte kuptim jeta, madje as liria e Kosov\u00ebs. \u201cRrug\u00ebs dikur vjehrra\/ Zoti shnosh ty se\/ \u00e7ika, m\u00eb thot\u00eb\/ vdiq\u201d. Natyrisht, prindit i ka djegur shpirti p\u00ebr vog\u00eblushen e vet, e p\u00ebr t\u00eb mos e l\u00ebn\u00eb, e p\u00ebr t\u00eb mos e hedhur kudo, ai e bartte f\u00ebmij\u00ebn e vdekur n\u00eb krah\u00eb. Sa dhembsh\u00ebm, sa trishtuesh\u00ebm. Jo kot thuhet se shpresa vdes e fundit! N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, instinkti i grave sh\u00ebruese dhe tambli i tyre m\u00ebkues kan\u00eb b\u00ebr\u00eb mrekullin\u00eb n\u00eb koh\u00eb lufte, kur: \u201c\u00c7ik\u00ebs ia laga\/ buz\u00ebn me nji tam\u00ebl\/ q\u00eb ma prun\u00eb do gra\/ \u00c7ika syt\u00eb i \u00e7eli\/ ish hala e gjall\u00eb\u201d, f. 35. K\u00ebtu bie, jo perdja por loti i secilit!\u2026<\/p>\n<p>Poeti m\u00eb aristokrat, Teki Dervishi, \u00ebsht\u00eb po aq madh\u00ebshtor n\u00eb vargje sa ishte n\u00eb jet\u00eb: \u201cPse s\u2019kan\u00eb lozur f\u00ebmij\u00ebt \u2013 barin e njom\u00eb ta shkelin oborrit?\/ Ata s\u2019duan m\u00eb t\u00eb jen\u00eb lojtar\u00eb, por ushtar\u00eb t\u00eb U\u00c7K-s\u00eb\u201d, f. 40. Teki Dervishi e kthen metafor\u00ebn n\u00eb urti, sidomos kur konstaton se: \u201cN\u00ebse arrijn\u00eb t\u00eb plaken, vdesin t\u00eb njom\u00eb!\u201d. E n\u00eb k\u00ebta 20 vjet, jetojm\u00eb t\u00eb plakur nga b\u00ebmat e tyre t\u00eb njoma, pa t\u00eb cilat nuk erdhi liria, kurse ne po \u201caktrojm\u00eb dhembjen\u201d, sidomos \u00e7jerrjet me fjal\u00eb fyese kund\u00ebr luft\u00ebtar\u00ebve, po m\u00eb tep\u00ebr me l\u00ebvdatat e pakripa t\u00eb atyre q\u00eb sabotuan luft\u00ebn, t\u00eb cil\u00ebt nuk prajn\u00eb p\u00ebr dashurin\u00eb q\u00eb paskan p\u00ebr atdheun?! E sot pak, \u201ckush beson se ka trima t\u00eb gjall\u00eb?\u201d, n\u00eb koh\u00ebn kur disa mblla\u00e7itin pa pra duke thurur ditirambe p\u00ebr \u201cHeronjt\u00eb e gjall\u00eb?!\u201d e, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, \u201cngush\u00ebllohemi me fjal\u00eb t\u00eb rrezikshme\u201d, p\u00ebrkat\u00ebsisht t\u00eb marr\u00ebzishme, pik\u00ebrisht ashtu si\u00e7 e thot\u00eb vet\u00eb poeti n\u00eb poezin\u00eb \u201cDita e par\u00eb e ver\u00ebs \u201998\u201d, e cila ka nj\u00eb metafor\u00eb t\u00eb rrall\u00eb, kumbuese, drith\u00ebruese dhe mjaft qortuese.<\/p>\n<p><strong>DITA E PAR\u00cb E VER\u00cbS \u201998<\/strong><\/p>\n<p><em>Po vijn\u00eb sharlatan\u00ebt, politikan\u00ebt, v\u00ebzhguesit,<br \/>\nmonitor\u00ebt, humanitar\u00eb, mjek\u00ebt pa kufij, zyrtar\u00ebt e<br \/>\nBashk\u00ebsis\u00eb Evropiane, rus\u00ebt dhe kriminel\u00ebt e tjer\u00eb.<br \/>\nNuk i la policia piktor\u00ebt, kompozitor\u00ebt, poet\u00ebt,<br \/>\nprofet\u00ebt \u2013 q\u00eb t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb Banes\u00ebn e Han\u00ebs<br \/>\nshtat\u00ebvje\u00e7are, ta pikturojn\u00eb duke q\u00ebndruar n\u00eb k\u00ebmb\u00eb<br \/>\npran\u00eb kufomave t\u00eb prind\u00ebrve t\u00eb saj t\u00eb masakruar.<\/em><\/p>\n<p>Teki Dervishi, f. 43<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Drit\u00eb mbi plag\u00eb\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2020\/drite-mbi-plage1.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>P\u00ebr poezit\u00eb e Sh. Dibranit nuk \u00ebsht\u00eb mir\u00eb t\u00eb flas\u00eb vet\u00eb autori i tyre, p\u00ebrve\u00e7se mund t\u00eb sakt\u00ebsohet se ato jan\u00eb kronika, p\u00ebrka\u00act\u00ebsisht regjistrime t\u00eb asaj kohe, t\u00eb atyre dhembjeve personale, p\u00ebrkushtime familjare me metafor\u00ebn q\u00eb kan\u00eb fatalitetin e ngjash\u00ebm te motivi n\u00eb poezin\u00eb e Sali Beqirajt. Nd\u00ebrsa sipas poetit, Bislim Elshani, \u201cMonstra te kufiri\/ Na i merr targat e traktor\u00ebve\/ let\u00ebrnjoftimet, pasaportat, vizat\/ p\u00ebr t\u00eb na l\u00ebn\u00eb pa identitet\/ q\u00eb t\u00eb endemi si fantazma n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb\u201d, f. 51. Motiv i trishtuesh\u00ebm q\u00eb mban vul\u00ebn e asaj kohe, (prill 1999), dhe nj\u00eb parandjenj\u00eb q\u00eb i paska prir\u00eb kobit fatkeq \u201ct\u00eb endjeve si fantazma n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr poeti Lul\u00ebzim Etemaj, me poezin\u00eb \u201cGjumi n\u00eb kosov\u00eb\u201d, ka ngritur paradigm\u00ebn e nj\u00eb urtie kundrejt harres\u00ebs, p\u00ebr krushqi, kurv\u00ebllak e \u00e7araveshje n\u00eb em\u00ebr t\u00eb karrier\u00ebs: \u201cP\u00ebr sa koh\u00eb ke fqinj dreqin\/ Kurr\u00eb mos ia fal t\u00eb dy syt\u00eb gjumit\/ N\u00ebse s\u2019do q\u00eb koka jote\/ t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb si stoli n\u00eb ndonj\u00eb vitrin\u00eb\/ t\u00eb Kralev\u00ebs apo t\u00eb Beogradit!\u201d, f. 53. Por, poezi edhe m\u00eb e trishtueshme \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ua kushton bashk\u00eb\u00acvend\u00ebsve n\u00eb t\u00eb cil\u00ebt g\u00ebrshetohet vendosm\u00ebria p\u00ebr t\u00eb vdekur me dy gishta fytyr\u00eb, e n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr vizatohet fytyra reale e gjenocidi klasik serb p\u00ebrball\u00eb fshatar\u00ebve duarthat\u00eb, si\u00e7 thuhet n\u00eb p\u00ebrshkrimin artistik.<\/p>\n<p><strong>BASHK\u00cbVEND\u00cbSVE T\u00cb EKZEKUTUAR<\/strong><\/p>\n<p><em>Dor\u00eb p\u00ebr dore, si\u00e7 ishin rritur e burr\u00ebruar bashk\u00eb<br \/>\nSi t\u00eb shkonin p\u00ebr ta hedhur far\u00ebn e grurit n\u00ebp\u00ebr ara<br \/>\nA t\u00eb prashitnin n\u00eb kopshte<br \/>\nDin Grabovci dhe Xhaferi e Miradija<br \/>\ndjemt\u00eb e t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs n\u00ebn\u00eb Hasani, Nimani e Muharrem Elshani<br \/>\nDhe s\u00ebrish djem t\u00eb nj\u00eb n\u00ebne tjet\u00ebr<br \/>\nShemsedini, Muhajdini e Nexhmedin Elshani<br \/>\nShtatin dy metra, krah axha i tyre, Abdyli<br \/>\nDerdallajt, rom\u00eb q\u00eb s\u2019e desh\u00ebn jet\u00ebn n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb dy<br \/>\ngisht fytyre, Keqa e Hasani<br \/>\nAhmetajt nga Zabllaqi, Ismeti e Jetoni<br \/>\nMustaf\u00eb e Berat Dreshaj, Gani Isufi e Remzi Shala<br \/>\ndhe tjer\u00eb n\u00eb lagjen Mavraj<br \/>\nBab\u00eb e bir, Seferi e Bekimi, edhe Ibishi n\u00eb nj\u00eb sy gjum\u00eb<br \/>\ndhe t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb erdh\u00ebn p\u00ebr streh\u00eb aty<\/em><\/p>\n<p>Lul\u00ebzim Etemaj, f. 54-55<\/p>\n<p>Lul\u00ebzim Etemaj ka arritur me sukses t\u2019i paraqes\u00eb ato tablo t\u00eb krimit, d\u00ebshmi qysh \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb gjenocidi serb mbi shqiptar\u00ebt n\u00eb Kosov\u00eb. Po me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn mjeshtri shprehet edhe n\u00eb vargjet: \u201cKah Re\u00e7aku\/ at\u00eb dit\u00eb rrug\u00ebn e shmangu\/ edhe vet\u00eb Zoti\/ E n\u00ebse n\u00eb Re\u00e7ak t\u00eb ka zbardhur drita\/ Tregoji bot\u00ebs\/ Sa i kushton shqiptarit liria\u201d, f. 57. Ngjash\u00ebm ka shkruar edhe poeti Naim Fetaj, n\u00eb poezin\u00eb \u201cDosja pa num\u00ebr\u201d, me vargje t\u00eb trishtuara: \u201cPrej fshati n\u00eb fshat\/ Me zorr\u00eb n\u00ebp\u00ebr k\u00ebmb\u00eb\/ Dhe t\u2019vdekurit vinin pas\/ Me shpirt nd\u00ebr dh\u00ebmb\u00eb\/ Mallkonin plakat\/ Breg rruge sy si gaca\/ Do t\u00eb \u00e7elet qiella thoshin\/ Po larg ishte Bllaca\u201d, f. 58. P\u00ebr ta materia\u00aclizuar metafor\u00ebn e k\u00ebsaj gj\u00ebme e t\u00eb k\u00ebtij gjenocidi po p\u00ebrmen\u00acdim vargjet e poezis\u00eb, \u201cPortreti i nj\u00eb n\u00ebne\u201d, (q\u00eb k\u00ebrkon t\u00eb birin e saj), ku do t\u00eb prek\u00eb nj\u00eb plag\u00eb t\u00eb hapur tash e nj\u00ebzet vjet: \u201cAh ky vaj i saj\/ T\u00eb ther\u00eb\u2026 t\u00eb pret\u2026 t\u00eb vret\/ Dushk e bar n\u00eb mal\u2026 edhe kjo i thau\/ E fush\u00ebs d\u00ebnesja i bie si nj\u00eb det\/ Tash e nj\u00ebzet vjet\u201d, f. 60, si dhe n\u00eb poezin\u00eb \u201cTablo e vrar\u00eb\u201d, (n\u00eb Strellc, 1999), poezi q\u00eb ka nj\u00eb thirrje tjet\u00ebr alegorike: \u201cPleqt\u00eb e mir\u00eb ku i ke\u2026 pa ta si e b\u00ebre nat\u00ebn\/ Pa nj\u00eb k\u00ebng\u00eb t\u00eb re p\u00ebr Haki Pavat\u00ebn\/ E kur t\u00eb t\u2019i laj syt\u00eb e ta lidhi ballin\/ Do ta b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb k\u00ebng\u00eb\u2026 do ta kallim defin\/ Fol tash pak, o plak, me Adem Istrefin\u201d, f. 61.<\/p>\n<p>Poetesha Dije Demiri-Frangu merret me nj\u00eb plag\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, nj\u00eb plag\u00eb t\u00eb pahapur sa duhet e si duhet, nj\u00eb plag\u00eb q\u00eb r\u00ebndon sa vet jeta, sa vet\u00eb dhembja e nj\u00eb t\u00eb dhunuare e cila rr\u00ebfen se \u201cn\u00eb trupin tim kam plot gropa t\u00eb thella t\u00eb zeza\u201d, ajo edhe pse vazhdimisht luftonte injoranc\u00ebn, mentalitetin patriarkal, duhej t\u00eb ruhej: \u201cDuke provuar t\u2019mos i zgjoj kujtimet\/ Se ende jam grua un\u00eb\u201d, poezia \u201cE ende jam grua\u201d ose \u201cmonologu i nj\u00eb t\u00eb dhunuare\u201d, f. 62. N\u00eb poezin\u00eb \u201cSyt\u00eb e vrar\u00eb t\u00eb Dubrav\u00ebs n\u00eb Majdanek\u201d, q\u00eb mban dat\u00ebn, 23 maj 1999, ajo sjell dram\u00ebn emocionale t\u00eb refugjates duke shp\u00ebrfaqur kataklizmin e asaj dhembjeje, atij gjenocidi shfaros\u00ebs q\u00eb kishte r\u00ebn\u00eb si murtaja e zez\u00eb mbi Kosov\u00ebn. Kampi Majdanek \u2013 Lublin n\u00eb Poloni, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb frym\u00ebmarrje tjet\u00ebr n\u00eb k\u00ebto poezi, nj\u00eb sfond p\u00ebrje\u00actimesh plot gjenocid, p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs Dija b\u00ebn nj\u00eb krahasim t\u00eb q\u00eblluar n\u00eb mes holokaustit hebraik n\u00eb Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhe refugjat\u00ebve shqiptar\u00eb n\u00eb Luft\u00ebn e Kosov\u00ebs \u201998\/\u201999.<\/p>\n<p><strong>K\u00cbPUC\u00cbT E MARIA BIELIEK\u00cbS<\/strong><br \/>\n(<em>Kampi Mjadanek-Lublin, 31. 05. 1999<\/em>)<\/p>\n<p><em>N\u00eb duar shtr\u00ebngoja k\u00ebpuc\u00ebt e Zonj\u00ebs Maria Bieliek\u00ebs,<br \/>\npluhurin nacist duke ua fshir\u00eb<br \/>\nMendoja, diku maleve t\u00eb Kosov\u00ebs<br \/>\nJon\u00ebs tamam do i binin,<br \/>\nEcja ajrit si somnabul<br \/>\nMe k\u00ebpuc\u00ebt e Maria Bieliek\u00ebs mbathur<br \/>\nP\u00ebr t\u2019u kthyer n\u00eb Kosov\u00eb<\/em><\/p>\n<p>Dije Demiri \u2013 Frangu, f. 64<\/p>\n<p>Dor\u00ebn n\u00eb zem\u00ebr, nuk e kam paramenduar kaq t\u00eb \u00e7mendur poezin\u00eb e Dije Frangut, sepse at\u00eb e njihja lirike, por s\u2019ka faj poetesha kur me syt\u00eb e saj ka par\u00eb \u201cMendt\u00eb si i dilnin\u201d, nj\u00eb n\u00ebne n\u00eb Bllac\u00eb, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ajo shprehet: \u201cUn\u00eb ia pash\u00eb mendt\u00eb si i dilnin\/ Un\u00eb e pash\u00eb si p\u00ebr \u00e7ast i humb\u00ebn syt\u00eb\/ Iu zbrazen nga bukuria\/ Sa t\u00eb lumtur jeni ju q\u00eb nuk e keni par\u00eb\/ Mendt\u00eb si fluturojn\u00eb si humbin\/ Zoti e bekoft\u00eb at\u00eb N\u00cbN\u00cb!\u201d, poezia \u201cUn\u00eb ia pash\u00eb mendt\u00eb si i dilnin\u201d, me p\u00ebrkushtimin \u201cNj\u00eb n\u00ebne n\u00eb Bllac\u00eb, prill 1999\u201d, f. 65. Ve\u00e7mas k\u00ebto vargjet e fundit q\u00eb i cituam, shprehin nj\u00eb tragjiz\u00ebm unik, i pap\u00ebrs\u00ebr\u00acitsh\u00ebm, nj\u00eb poezi shum\u00eb e arrir\u00eb n\u00eb planin estetik dhe tematik, por edhe k\u00ebshtu si \u00ebsht\u00eb, edhe k\u00ebshtu si \u00ebsht\u00eb kompozuar, ka rrezik q\u00eb edhe lexuesi i v\u00ebmendsh\u00ebm, t\u00eb p\u00ebsoj\u00eb si ajo N\u00ebna n\u00eb Bllac\u00eb\u2026 Zot ruana!<\/p>\n<p>Poezia e Eduard Frrokajt p\u00ebr motiv ka \u201cRr\u00ebfimin p\u00ebr nj\u00eb nan\u00eb\u201d, (ah k\u00ebto N\u00ebnat tona?!), po me tragjiken e poezis\u00eb s\u00eb Dije Frangut, vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb pamje tjet\u00ebr, pasi n\u00ebna n\u00eb poezin\u00eb e Eduard Frrokajt, do ta djeg\u00eb veten me benzin\u00eb: \u201cBalad\u00eb p\u00ebr nan\u00ebn Pashke Marku e cila tri dit\u00eb pasi ia soll\u00ebn djemt\u00eb e vrar\u00eb n\u00eb Meje nga Batajnica u dogj me benzin\u00eb n\u00eb kujtim t\u00eb tyre\u201d, f. 66. Poezia si t\u00ebr\u00ebsi e b\u00ebn\u00eb Eduard Frrokajn nj\u00eb poet, t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb po se po, por edhe p\u00ebr ta mbajtur mend gjithsesi, edhe n\u00ebse ai m\u00eb nuk shkruan poezi t\u00eb tjera. Poezia mund t\u00eb kategorizohet e detajit t\u00eb thell\u00eb, q\u00eb prek zemr\u00ebn e dhembjes: \u201cKur i ndaluan Gjovalin dhe Milan Markun n\u00eb fush\u00eb t\u00eb Mejes\/ nana iu lut dy her\u00eb zotit dhe kombit\/ \u00c7ka i kan\u00eb ba kujt n\u00eb k\u00ebt\u00eb nat\u00eb barbare djemt\u00eb e mi\u201d. Jo vet\u00ebm Pashke Markut, por n\u00eb Meje t\u00eb Gjakov\u00ebs vras\u00ebsit edhe \u201cNan\u00ebs Zoje Prendi ia vran\u00eb t\u00eb pes\u00eb djemt\u00eb e ia lan\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb kujtim\u201d.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa n\u00eb \u201cnj\u00eb dit\u00eb t\u00eb bukur maji i kthyen ata me eshtra t\u00eb b\u00ebra cop\u00eb e grim\u00eb\/ me e ruajt kufirin n\u00eb Dukagjin\/ Mbase nj\u00eb zan\u00eb ka than\u00eb at\u00eb dit\u00eb\/ a e dini o Gjovalin e Milan Marku\/ sa her\u00eb asht lut\u00eb nana p\u00ebr me u kthye\/ Nana tri dit\u00eb pas\/ si n\u00eb kryq\u00ebzim Krishti\/ iku e u b\u00eb Rozaf\u00eb\/ me i muros kujtimet e atdheut\/ Tha t\u2019i b\u00ebjm\u00eb roje fisit\/ Atdheut\u201d, f. 67. Tragjikja e k\u00ebsaj poezie mbulohet vet\u00ebm me metafora poetike t\u00eb k\u00ebsaj natyre, n\u00eb t\u00eb cilat \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshkruar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb sakt\u00eb gjeno\u00accidi serb q\u00eb ka ndodhur n\u00eb fshatin Meje. Padyshim, nga nj\u00eb priz\u00ebm tjet\u00ebr kjo poezi mbetet nj\u00eb kryq\u00ebzim i dalluar brenda k\u00ebsaj \u201csprove p\u00ebr ta p\u00ebrshkruar tragjedin\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Poeti Adem Gashi me m\u00ebnyr\u00ebn lirike prek plag\u00ebn e luft\u00ebs. Ai \u00ebsht\u00eb poet i lirikave artistike mir\u00eb t\u00eb realizuara, autor q\u00eb ka regjistruar poetik\u00ebn e vargut me t\u00eb gjitha m\u00ebnyrat e dhembjes, bashk\u00eb me pasthirrmat e gj\u00ebmave, ndodhi n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilat ka kaluar vet\u00eb poeti dhe shoq\u00ebria jon\u00eb. S\u00eb k\u00ebndejmi, Adem Gashi, edhe tem\u00ebn (nd\u00ebr m\u00eb tragjiket, at\u00eb t\u00eb dhunimit), e kthen n\u00eb poezi duke l\u00ebn\u00eb plag\u00ebn t\u00eb dhemb\u00eb, plag\u00eb e cila deri von\u00eb as q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00ebkuar, as q\u00eb \u00ebsht\u00eb treguar, e le m\u00eb t\u00eb jet\u00eb shkruar p\u00ebr \u201cDhimbjen q\u00eb nuk ka em\u00ebr\u201d, e cila \u00ebsht\u00eb \u201cBalad\u00eb p\u00ebr t\u00eb Dhunuarat\u201d, kundrejt t\u00eb t\u00eb cilave, si\u00e7 thot\u00eb poeti, \u201cjemi kaq t\u00eb verb\u00ebr\u201d?! Nd\u00ebrsa klithma e tij, dhembsh\u00ebm dhe trishtuesh\u00ebm ndihet m\u00eb mir\u00eb n\u00eb poezin\u00eb \u201cArkivi i familjes sime\u201d, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn i ka p\u00ebrshkruar shtat\u00eb klithmat, shtat\u00eb pasthirrmat, q\u00eb me shkronj\u00ebn \u201ch\u201d, mund t\u2019i nd\u00ebrtoj\u00eb vet\u00ebm poeti Adem Gashi! Nj\u00eb ekuilib\u00ebr i ve\u00e7ant\u00eb lirik e poetik i ngjizur n\u00eb tragjiz\u00ebm.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Drit\u00eb mbi plag\u00eb\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2020\/drite-mbi-plage2.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>Duke shprehur metafor\u00ebn e dhembjes poeti ka qitur n\u00eb pah fytyr\u00ebn ndryshe t\u00eb barbaris\u00eb dhe gjeno\u00accidit serb n\u00eb Kosov\u00eb. Nd\u00ebrsa \u201cArkivi i familjes\u201d \u00ebsht\u00eb doku\u00acmenti m\u00eb autentik q\u00eb shp\u00ebrfaq brohoritjet e dalldisura p\u00ebr lul\u00ebzimin e socializmit, periudh\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn poeti poetikisht poetizon: \u201c\u2026kapitulli i socializmit\/ s\u2019kishte ve\u00e7se gjoba mali fushe\/ d\u00ebftesa t\u00eb fryra tatimi\/ dhe ftesa me tri vija t\u00eb kuqe\/ me vul\u00eb prej UDB-e\u201d, f. 69. K\u00ebtyre vargjeve ua shtojm\u00eb edhe di\u00e7ka nga ato shtat\u00eb pasthirrmat e tjera poetike me t\u00eb cilat ka regjistruar fundin e fatit fatkeq t\u00eb fatziut njeri, shprehur po n\u00eb at\u00eb poezi: \u201cLufta e fundit\/ e zhb\u00ebri edhe kutin\u00eb e vog\u00ebl prej druri\/ tashti arkivi i familjes sime\/ s\u2019\u00ebsht\u00eb ve\u00e7se nj\u00eb kujtim i portretit t\u00eb babait\/ me shikim zhbirues ngjyr\u00eb tunxhi\u201d, f. 70.<\/p>\n<p>P\u00ebr Nexhat Halimin, \u201cDumnica fle p\u00ebrp\u00eblitet udh\u00ebs s\u00eb ku\u00e7edr\u00ebs\u201d kurse \u201ch\u00ebna mbi kull\u00ebn e Gjergj Elez Alis\u00eb\u201d, \u00ebsht\u00eb lajtmotiv i poezis\u00eb \u201cSh\u00ebnime t\u00eb ushtarit t\u00eb U\u00c7K-s\u00eb\u201d, e shkruar \u201ctek ura e Cen\u00eb Korjelit, n\u00eb muajin maj \u201999\u201d, f. 72, mjaft mir\u00eb ka prezantuar nj\u00eb form\u00eb t\u00eb dram\u00ebs e t\u00eb tragjikes s\u00eb atyre viteve. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, p\u00ebr poetesh\u00ebn Teuta Haxhimusa-\u00c7erkini, tragjedia n\u00eb Burgun e Dubrav\u00ebs mbetet tem\u00eb obsesive e k\u00ebtij shtjellimi, madje n\u00eb disa nuanca duket sikur vet\u00eb poe\u00actesha t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb pjes\u00eb e asaj tragjedie: \u201cTi ike, e un\u00eb mbeta, edhe pse bashk\u00eb ndam\u00eb fatin n\u00eb Dubrav\u00eb\/ Ne dy bashk\u00eb ishim pengje n\u00eb Dubrav\u00eb\/ Q\u00eb at\u00ebher\u00eb, n\u00eb buz\u00ebqeshjen time, mbaj dhe forc\u00ebn t\u00ebnde, vul\u00eb!\u201d, poezia \u201cN\u00eb buz\u00ebqeshjen time\u201d, n\u00eb fund t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs lexojm\u00eb edhe k\u00ebt\u00eb sh\u00ebnim: \u201c(N\u00eb shenj\u00eb kujtimi dhe nderimi p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb burgosurit-pengjet shqiptare t\u00eb masakruara n\u00eb burgun e Dubrav\u00ebs n\u00eb maj 1999. N\u00eb ve\u00e7anti, vargjet i dedikohen Besim M. Zymberit)\u201d, f. 73.<\/p>\n<p>Nd\u00ebr autor\u00ebt q\u00eb nuk kam lexuar kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb poezi, padyshim \u00ebsht\u00eb Bedri Islami, p\u00ebr nj\u00eb \u00e7ast, emri i tij ma ndali frym\u00ebn, por frym\u00ebmarrjen ma ktheu poezia: \u201cE shkruar m\u00eb 29 mars 1999\u201d, vargje q\u00eb fascinojn\u00eb, e shkurt\u00ebr, p\u00ebrmbajtjesore, vler\u00eb poetike me mesazhin e qart\u00eb q\u00eb mund t\u00eb kategorizohet d\u00ebshmi p\u00ebr gjenocid: \u201cN\u00eb Kosov\u00eb\/ t\u00eb mbijetuarit\/ po i futin n\u00eb dhe p\u00ebr s\u00eb gjalli\/ t\u00eb vdekurit\/ p\u00ebr t\u2019i rivrar\u00eb\/ po i nxjerrin nga varri\u2026\u201d, f. 74.<\/p>\n<p>Dan Kosumi ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekjen e Sizifit, p\u00ebr jet\u00ebn dhe p\u00ebr atdheun, i burgosur qysh n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re, i p\u00ebrvuajtur edhe rrug\u00ebve t\u00eb m\u00ebrgimit, me breng\u00ebn se dhe varri do t\u2019i mbetet bosh. Vargje tragjike, shqet\u00ebsuese, por si askush tjet\u00ebr, poeti \u00ebsht\u00eb krenar, ai q\u00ebndron n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb stoike, ka z\u00eb kumbues, pamje burr\u00ebrore dhe sy prej mal\u00ebsori. Padyshim \u00ebsht\u00eb rac\u00eb poeti, prandaj \u00ebnd\u00ebrron nj\u00eb atdhe t\u00eb mir\u00eb. Dan Kosumi \u00ebsht\u00eb poeti q\u00eb ndjenj\u00ebn e shkrin\u00eb \u00e7do dit\u00eb p\u00ebr atdhe: \u201cAh, Kosov\u00eb, mos ma rr\u00ebfe m\u00ebkatin tim\/ S\u2019t\u00eb frymova dot t\u00eb lir\u00eb, as dje, as sot\u2026\/ Eshtrat m\u00eb dergjen larg teje, moj e Mir\u00eb\u2026\/ Varri im aty tek ti \u00ebsht\u00eb bosh\u2026\/ Pa kok\u00ebn time s\u2019kam si kthehem tek ti\u2026\u201d, poezia \u201cN\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb kok\u00ebs sime\u201d, f. 76.<\/p>\n<p>Poezit\u00eb e Milazim Krasniqit jan\u00eb motive t\u00eb trishtueshme, po aq t\u00eb ngarkuara me figuracione e idioma t\u00eb shumta. Rr\u00ebfime e p\u00ebrjetime dhe shprehje artistike t\u00eb zbukuruara me sajesa este\u00actike, ku do t\u00eb shprehin m\u00eb qart\u00eb p\u00ebrjetimin real duke qart\u00ebsuar edhe m\u00eb mir\u00eb krimin e gjenocidin serb n\u00eb Kosov\u00eb. \u00cbsht\u00eb vet\u00eb trishtimi tragjik dhe rr\u00ebfimi i till\u00eb i papar\u00eb q\u00eb ia shton edhe sot dhembjet Kosov\u00ebs. Me nj\u00eb fjal\u00eb, poeti \u00ebsht\u00eb mjesht\u00ebr i rr\u00ebfi\u00acmit. Ai di ku do ta fokusoj\u00eb esenc\u00ebn e ngjarjes p\u00ebr ta materia\u00aclizuar q\u00ebllimin, me k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb duket se poeti ka nd\u00ebrtuar obelisk letrar p\u00ebr heronjt\u00eb e vargut dhe poezis\u00eb s\u00eb tij. Me k\u00ebto poezi tashm\u00eb edhe ata jan\u00eb z\u00ebra dhe shpirtra t\u00eb gjalla, jan\u00eb statuja q\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr gjenocidin serb n\u00eb Kosov\u00eb, tamam si\u00e7 shprehet vet\u00eb poeti n\u00eb sh\u00ebnimet sqaruese n\u00ebn poezi, q\u00eb m\u2019u duk\u00ebn po aq letrare sa vet\u00eb poezit\u00eb:<\/p>\n<p>1. UDH\u00cbTIMI I VJOLLCA BERISH\u00cbS, kushtuar nj\u00eb \u201cQytetareje nga Suhareka. E mbijetuar nga masakra e Suharek\u00ebs e marsit 1999, ku u vran\u00eb pes\u00ebdhjet\u00eb civil\u00eb shqiptar\u00eb, shumica gra e f\u00ebmij\u00eb. Bashk\u00eb me t\u00eb birin, Gramozin, dhe kunat\u00ebn, Shyhreten, k\u00ebrcyen nga kamioni q\u00eb po bartte drejt Serbis\u00eb pes\u00ebdhjet\u00eb kufomat e asaj masakre. Atje autoritetet serbe i pat\u00ebn fshehur kufomat\u201d, 77-78.<br \/>\n2. KOKA E BANUSH KAMBERIT, \u201cFshatar nga fshati Re\u00e7ak i Shtimes. M\u00eb 15 janar 1999 forcat policore serbe e vran\u00eb dhe pastaj ia pren\u00eb kok\u00ebn. Kok\u00ebn e prer\u00eb e mor\u00ebn me vete dhe ende nuk \u00ebsht\u00eb gjetur\u201d, 79-80.<br \/>\n3. PLISI I SADIK SHERIFIT, \u201cFshatar nga Broja e Drenic\u00ebs. N\u00eb masakr\u00ebn e Izbic\u00ebs, ku forcat militare serbe torturuan dhe masakruan 147 burra shqiptar\u00eb, civil\u00eb t\u00eb paarmatosur, Sadiku mbeti i plagosur. Sipas d\u00ebshmitar\u00ebve, ai ka mbetur aty dyzet e tet\u00eb or\u00eb dhe ka vdekur nga hemorragjia e madhe\u201d, 81-82.<br \/>\n4. SYT\u00cb E ZOJE PRENDIT, \u201cN\u00ebn\u00eb shqiptare nga fshati Korenic\u00eb i Gjakov\u00ebs. Forcat terroriste serbe ia vran\u00eb t\u00eb pes\u00eb djemt\u00eb (Sokolin, Vitorin, Markun, Robertin dhe Gjergjin), n\u00eb fushat\u00ebn e spastrimit etnik e gjenocidit serb n\u00eb vitin 1999\u201d, f. 83.<\/p>\n<p>K\u00ebto poezi, bashk\u00eb me p\u00ebrkushtimet, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb mozaik tragjik me shtrirje gjeografike t\u00eb cil\u00ebn jo secili poet kaq artistikisht mund ta p\u00ebrthekoj\u00eb. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, motivi i shprehur n\u00eb poezin\u00eb \u201cNata e 2 prillit\u201d, t\u00eb Elirona Mahmutit, p\u00ebr \u201ct\u00eb vrar\u00ebt e nat\u00ebs s\u00eb 2 prillit 1999 n\u00eb Gjakov\u00eb\u201d, sjell nj\u00eb nuanc\u00eb letrare m\u00eb ndryshe, m\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb dhe, mbase, shum\u00eb e parandier: \u201cAt\u2019 nat\u00eb fqinja na kish tregu q\u00eb paska me ra shi\/ E tha n\u2019gjuh\u00ebn e saj, q\u00eb as sot s\u2019e di\/ Err\u00ebsira erdhi, erdh\u00ebn ret\u00eb, shiu rigoi\/\/ Dielli doli por drit\u00eb nuk kishte\/ Dit\u00eb e re pranvere duhej t\u2019ishte\/ rrug\u00eb \u00e7arshie shtruar n\u2019martir\u00eb lirie\u201d, f. 86, duke shprehur t\u00ebr\u00eb artin e dhembjes p\u00ebr tragjiken e krimit serb n\u00eb Gjakov\u00eb.<\/p>\n<p>Si duket, poetesha Miradije Maliqi do t\u00eb rroj\u00eb p\u00ebrtej ikjes, p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar n\u00eb nat\u00ebn e gjykimit, nj\u00eb \u201cPritje e gurt\u00eb\u201d, pasi n\u00ebn \u201cat\u00eb cop\u00eb qiell ku un\u00eb i drejtoj lutjet e mia\/ e vdes p\u00ebrdit\u00eb q\u00eb t\u00eb mbaj gjall\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb \u00e7ast, ah at\u00eb\/ \u00e7ast do t\u2019i rinjoh syt\u00eb e p\u00ebrbind\u00ebshit, kur t\u00eb vij\u00eb dita e\/ nd\u00ebshkimit\u201d, f. 88.<\/p>\n<p>Edhe poeti Arif Molliqi tragjiken e ka fiksuar n\u00eb at\u00eb t\u00eb diele pranvere kur \u201cAskujt s\u2019i b\u00ebhej von\u00eb\u201d dhe \u201cishte e diel pranvere\/\/ i nxor\u00ebn n\u00eb oborr mot\u00ebr e v\u00eblla\/ babai dhe n\u00ebna vdiq\u00ebn\/ nga zhurm\u00eb shurdhuese e arm\u00ebve\u201d, pastaj \u201ct\u00eb h\u00ebn\u00eb pranver\u00eb e vonshme\/\/ vajza m\u00eb e mir\u00eb e fshatit po hapte varrin\/ bashk\u00eb me v\u00ebllan\u00eb e vrar\u00eb\/ t\u2019i fuste shtat\u00eb pal\u00eb n\u2019tok\u00eb plag\u00ebt e veta\/ vitet e mosh\u00ebs s\u00eb dhunuar\/ ekstaz\u00ebn e vras\u00ebsve plot marr\u00ebzi\/ n\u00eb at\u00eb koh\u00eb\/ askujt s\u2019i b\u00ebhej von\u00eb p\u00ebr vdekjen\u201d, k\u00ebshtu poeti e p\u00ebrmbyll tragjiken e atij gjenocidi me nj\u00eb dhembshuri sa tragjike po aq fisnike e cila materializohet shum\u00eb tragjikisht n\u00eb rreshtat e fundit kur thot\u00eb se; \u201cpak r\u00ebnd\u00ebsi ka n\u00ebse trupi i nj\u00eb gruaje\/ ka mbetur mbi dhe\/ q\u00eb ta shohin s\u00eb paku per\u00ebndit\u00eb\u201d, f. 96.<\/p>\n<p>Hajdin Morina shpreh nj\u00eb epigram t\u00eb lirik\u00ebs tragjike n\u00eb Re\u00e7ak, dhe krejt \u00e7ka duhet th\u00ebn\u00eb p\u00ebr poezin\u00eb e tij jan\u00eb vet\u00eb vargjet t\u00eb cilat gjakojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb si n\u00eb poezin\u00eb: \u201cT\u00eb jesh prej Re\u00e7akut\u201d, kur shkruan se: \u201cT\u00eb jesh prej Re\u00e7akut\/ ose vet\u00eb t\u00eb jesh Re\u00e7ak\/ ndryshe t\u00eb \u00e7el\u00eb heshtja\/ dhimbja e liria m\u00eb 15 janar\/ Ndryshe t\u00eb m\u00ebrdhin\u00eb\/ e ndryshe t\u00eb ndizet n\u00eb shpirt\/ dita e pushkatuar e 15 janarit\/ n\u00ebse je f\u00ebmij\u00eb ose n\u00ebn\u00eb e Re\u00e7akut\/ N\u00ebse ia pe syt\u00eb p\u00ebrmbi kod\u00ebr\/ 15 janarit pak para se t\u00eb pushkatohej nga barbar\u00ebt\u201d. Pastaj po n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, poeti b\u00ebn nj\u00eb thirrje publike nd\u00ebrgjegjes s\u00eb Evrop\u00ebs dhe t\u00eb bot\u00ebs si d\u00ebshmitar i asaj kohe, i atij krimi dhe i atij gjenocidi, t\u00eb cilin e paska par\u00eb me sy: \u201cN\u00eb vendin tim\/ Polic\u00ebt serb\u00eb\/ Kan\u00eb vrar\u00eb njer\u00ebz\/ F\u00ebmij\u00eb, zogj dhe pem\u00eb\/ Polic\u00ebt serb\u00eb\/ Kan\u00eb vrar\u00eb rrezet e diellit\/ N\u00eb tok\u00eb kur binin\u201d, f. 98.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"Drit\u00eb mbi plag\u00eb\" src=\"https:\/\/fjala.info\/2020\/drite-mbi-plage3.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>Poeti Shqiptar Oseku ka nd\u00ebrtuar nj\u00eb Obelisk me \u201c99 Emra\u201d, duke l\u00ebn\u00eb edhe k\u00ebt\u00eb sh\u00ebnim: \u201cN\u00eb Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00eb\u00actare p\u00ebr Kujtim t\u00eb Gjenocidit. Kushtuar masakr\u00ebs s\u00eb t\u00eb internuarve shqiptar\u00eb n\u00eb Burgun e Dubrav\u00ebs, 19-24 maj 1999, ku u vran\u00eb 99 njer\u00ebz duarthat\u00eb\u201d. Poezia e Shqiptar Osekut manifestohet nga nj\u00eb p\u00ebrshkrim autentik, thuaja se edhe vet\u00eb ishte pjes\u00eb e asaj tragjedie, asaj masakre, kund\u00ebr t\u00eb burgosurve shqiptar\u00eb me pranga n\u00eb duar. Poeti motivin e kundron nga brenda vet\u00eb ngjarjes, kurse rr\u00ebfimi ka dal\u00eb m\u00eb prek\u00ebs dhe p\u00ebrjetimi b\u00ebhet m\u00eb i trishtuar.<\/p>\n<p>Padyshim, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dhembje q\u00eb ta ndal\u00eb frym\u00ebn, t\u00eb gozhdon, t\u00eb step, sidomos p\u00ebr prizmin kur prek motivin e dhembjes. Nuk e di n\u00ebse nga hartuesit e antologjis\u00eb paska qen\u00eb e planifikuar, apo p\u00ebr koincidenc\u00eb t\u00eb rastit dhe fatit, k\u00ebta \u201c99 emra\u201d edhe brenda k\u00ebtij libri jan\u00eb sistemuar n\u00eb faqen 99. Ndoshta p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb mir\u00eb \u201cDrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d, metafor\u00eb kjo q\u00eb i shkon secil\u00ebs poezi p\u00ebr ta pasur n\u00eb rreshtat e saj, por Shqiptar Oseku ka shkruar: \u201cS\u00eb pari rrethuan nd\u00ebrtesat me tanke e ushtri\/ Ishim si ishull i frik\u00ebsuar\/ Pastaj braktis\u00ebn korridoret brenda godinave\/ p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb q\u00ebkur qen\u00eb nd\u00ebrtuar\/ Por, ikja e tyre e beft\u00eb s\u2019u duk kumt i mir\u00eb\/ Zun\u00eb pikat e larta: hip\u00ebn mbi pullaze e n\u00eb pika mbi\/ mure. Ishin armatosur r\u00ebnd\u00eb\u201d, f. 99.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb poezis\u00eb ka ndaljeje t\u00eb frym\u00ebmarrjes, sigurisht p\u00ebr ta p\u00ebrmbyllur k\u00ebt\u00eb motiv kaq tragjik, ai ka rr\u00ebfyer p\u00ebr veten dhe njer\u00ebzit e gjall\u00eb: \u201cNuk di t\u00eb t\u00eb them pse shp\u00ebtova?! Fshati im nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb\/ Por, dua t\u00eb t\u00eb rr\u00ebfej si mbaruan shok\u00ebt e mi\/ T\u00eb lutem m\u00eb d\u00ebgjo: s\u00eb pari na rrethuan\/ Ishim nj\u00eb ishull\/ i frik\u00ebsuar\u201d, f. 101, \u00ebsht\u00eb shprehur tejet i trishtuar poeti Shqiptar Oseku. Nd\u00ebrsa lirika e Mirela Papu\u00e7iut, me titull \u201cLul\u00ebkuqe n\u00eb arat e Kosov\u00ebs\u201d, p\u00ebrve\u00e7se bart metafor\u00ebn e tragjikes, \u201cLul\u00ebkuqet n\u00eb ara p\u00ebrndizen mbi k\u00ebrcej\u201d, p\u00ebrkat\u00ebsisht \u201csi kujtesa n\u00eb gjakun e Kosov\u00ebs\u201d, f. 106, \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb cop\u00ebz tjet\u00ebr e atij mozaikut letrar n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr antologjik.<\/p>\n<p>Poezit\u00eb e Ali Podrimjes shprehin shqet\u00ebsim, andaj jan\u00eb strukturuar si metamorfoz\u00eb e dhembjes, dhembje kjo e cila e shoq\u00ebroi t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn Ali Podrimjen. Poeti si askush tjet\u00ebr dhem\u00acbjen personale e transformoi n\u00eb dhembje t\u00eb p\u00ebrgjithshme, n\u00eb shqet\u00ebsim t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm, p\u00ebr vendin e tij q\u00eb sa ishte i ri pat\u00eb deklaruar se \u201cKosova \u00ebsht\u00eb gjaku im q\u00eb nuk falet\u201d. Kjo sinkroni e p\u00ebrcolli poetin deri n\u00eb varr\u00eb. Edhe n\u00eb poezin\u00eb \u201cR\u00ebnkimi\u201d, Ali Podrimja, mjaft i shqet\u00ebsuar, shprehet: \u201cN\u00eb flak\u00ebn e oxhakut, t\u2019oxhaqeve tona ther\u00eb e pjekur\/ kan\u00eb desht\u00eb me k\u00ebmbor\u00eb, pragje thyer e konaqe mbyllur\u201d, f. 106.<\/p>\n<p>Por, si\u00e7 e theksuam edhe m\u00eb lart, gjith\u00e7ka nga personalja, poeti Podrimja e ka shprehur edhe n\u00eb poezin\u00eb \u201cP\u00ebrtej dhimbjes\u201d, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn shihet se \u201cKa r\u00ebn\u00eb deg\u00eb e thyer prej reje n\u00eb trupin t\u00ebnd\/ t\u00eb shituar, Kosov\u00eb\/\/ Cila do t\u00eb jet\u00eb k\u00ebnga ime e mbram\u00eb\/ dhe fjala e fisit tim\/ Plepi i sht\u00ebpis\u00eb sime u dogj, ku t\u2019i preh syt\u00eb\/ ku ta shuaj flak\u00ebn e uj\u00ebs p\u00ebr ty, Kosov\u00eb\u201d, f. 107, prandaj Ali Podrimja kishte ankth, tamam si\u00e7 e shpreh edhe n\u00eb poezin\u00eb \u201cAnkthi\u201d, ku toka e poetit digjet, madje n\u00eb \u00e7do p\u00ebll\u00ebmb\u00eb t\u00eb trupit t\u00eb tij. \u201cToka ime e dashur\/ balli im i ngrysur\/ pish\u00eb\u2026\/\/ Toka ime digjet\/ n\u00eb \u00e7do p\u00ebll\u00ebmb\u00eb t\u00eb trupit tim \u2013 toka e mallkuar\u2026\u201d, f. 106 dhe v\u00ebrtet Ali Podrimja shkoi atje ku nuk flitet m\u00eb, me ankth n\u00eb zem\u00ebr me shqet\u00ebsim n\u00eb shpirt!<\/p>\n<p>Se tema e t\u00eb zhdukurve \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb obsesion p\u00ebr shum\u00eb poet\u00eb s\u2019ka dyshim e, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, duket si tem\u00eb e pap\u00ebrfunduar, p\u00ebrkat\u00ebsisht plag\u00eb e hapur, k\u00ebt\u00eb na e d\u00ebshmon edhe poezia: \u201cN\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn dit\u00eb\u201d, e poetit Salajdin Salihu, ku shprehet: \u201cKishin mosh\u00eb t\u00eb ndryshme\/ f\u00ebmij\u00eb\/ t\u00eb rritur\/ pleq\/ T\u00eb gjith\u00eb i vran\u00eb p\u00ebr nj\u00eb dit\u00eb\/ t\u00eb gjith\u00eb i gjet\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb dit\u00eb\/ n\u00eb nj\u00eb frigorifer diku n\u00eb Danub\u201d, f. 115. Me k\u00ebt\u00eb motiv p\u00ebrshkruhet edhe poezia e Halil Selimit, q\u00eb ka nj\u00eb varg t\u00eb shkurt\u00ebr dhe mjaft konciz. Edhe ky poet p\u00ebr tem\u00eb ka masakr\u00ebn n\u00eb Burgun e Dubrav\u00ebs, e cila ka ndodhur m\u00eb 22-23 maj 1999, por n\u00eb poezin\u00eb \u201cFerri i gjall\u00eb\u201d, e cila p\u00ebrb\u00ebhet vet\u00ebm me dy vargje, jan\u00eb th\u00ebn\u00eb t\u00eb gjitha, prandaj nuk duhet t\u00eb zgjatet, pasi aty e thot\u00eb aq qart\u00eb at\u00eb q\u00eb t\u00eb tjer\u00eb nuk mund ta shprehin as me libra: \u201cZoti nuk ishte aty ato dit\u00eb\/ Vdekja sh\u00ebtiste e lir\u00eb\u201d, f. 118.<\/p>\n<p>Drama e Kosov\u00ebs, tragjedia e saj e ka shqet\u00ebsuar edhe poe\u00actin Namik Selmani. Ai n\u00eb poezin\u00eb \u201cPul\u00ebbardha e Kosov\u00ebs\u201d, me p\u00ebrkushtimin: \u201cMonologu i nj\u00eb v\u00ebllai kushtuar Fatmira Hasanit q\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 16 vje\u00e7are u vra nga pushtuesit serb\u00eb n\u00eb vitin 1998 n\u00eb Likoshan t\u00eb Drenic\u00ebs (Kosov\u00eb)\u201d, e mot\u00ebrz\u00ebn motivin e dhembjes dhe tragjikes n\u00eb fisnik\u00ebrimin e t\u00eb v\u00ebllait i cili \u201cMe krenarin\u00eb dhe dhimbjen q\u00eb m\u00eb jep kahmot motra ime Fatmira\u201d f. 123, i jeton edhe rrug\u00ebt e bot\u00ebs me mallin e Kosov\u00ebs, dhe sigurisht edhe me mallin p\u00ebr varrin e motr\u00ebs.<\/p>\n<p>Po ashtu, edhe poeti Xhevahir Spahiu, i shkurt\u00ebr n\u00eb varg e i madh n\u00eb mendime, m\u00eb duket i paarritsh\u00ebm nga t\u00eb tjer\u00ebt n\u00eb formimin e simbolik\u00ebs eliptike, si\u00e7 tham\u00eb, me pak fjal\u00eb artistike t\u00eb realizuara mir\u00eb q\u00eb shihet te poezia \u201cHyrje n\u00eb tragjedi\u201d, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn poeti shprehet se \u201cNj\u00eb kos\u00eb vring\u00ebllon mbi Kosov\u00eb\/ Tehu i kos\u00ebs sajon n\u00ebp\u00ebr aj\u00ebr\/ fjal\u00ebn paq\u00ebsore masak\u00ebr\/ Pas gostis\u00eb s\u00eb p\u00ebrgjakshme vjen paqja?\/ N\u00eb tragjedi le t\u00eb hyhet pa maska\u201d, f. 124.<\/p>\n<p>Ngjash\u00ebm me poetin Xhevahir Spahiu ka vepruar edhe poeti Ismail Syla, i cili e kultivon me pasion poezin\u00eb me simbolik\u00eb t\u00eb qart\u00eb dhe mesazh p\u00ebrmbajtjesor. Te poezia \u201cR\u00ebnkimi dhe d\u00ebnesja e gjall\u00eb\u201d, ka prekur plag\u00ebt: \u201cSot preka e m\u00eb preku d\u00ebnesja shqiptare\/ Si t\u00eb ishte nj\u00eb qenie krejt\u00ebsisht e gjall\u00eb\/ Si para nj\u00ebzet vjet\u00ebve dhe nj\u00eb m\u00eb shum\u00eb\/ N\u00eb Abri, Re\u00e7ak, Krush\u00eb, Izbic\u00eb, Rezall\u00eb\u201d, Krush\u00eb e Vog\u00ebl, 26 mars 2019, f. 127.<\/p>\n<p>Poeti Isuf Sherifi, t\u00ebr\u00eb dram\u00ebn e Kosov\u00ebs, tragjedin\u00eb e saj, t\u00ebr\u00eb krimin dhe barbarin\u00eb serbe, gjer n\u00eb shkall\u00eb gjenocidi ka arritur ta p\u00ebrmbledh\u00eb n\u00eb dy-tre poezit\u00eb e prezantuara n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u201csprov\u00eb p\u00ebr antologji\u201d, qoft\u00eb poezia \u201cDjegia e gjelb\u00ebrimit\u201d, nj\u00eb lirik\u00eb e realizuar me t\u00ebr\u00eb tragjiken p\u00ebrbrenda saj ose poezia, \u201cMa\u00e7katica\u201d, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gjetje e faktit psikologjik p\u00ebr t\u00eb regjistruar nj\u00eb form\u00eb ndryshe t\u00eb asaj q\u00eb kategorizohet si gjenocid, mbi nj\u00eb popullsi t\u00eb pafajshme dhe kryesisht t\u00eb pa-mbrojtur, andaj: \u201cS\u00eb pari ua pren\u00eb gjuh\u00ebn\/ Q\u00eb t\u00eb mos mund t\u2019i p\u00ebshtynin n\u00eb surrate\/ Pastaj ua shkul\u00ebn syt\u00eb\/ q\u00eb t\u00eb mos mund t\u2019i shihnin\/ duke ua nxjerr\u00eb zemrat\/ N\u00eb fund\/ f\u00ebmij\u00eb, gra dhe burra\/ i hodh\u00ebn n\u00eb furra\u201d e p\u00ebr ta konkretizuar, p\u00ebr\u00acka\u00act\u00ebsisht p\u00ebr ta qar\u00act\u00ebsuar efektin poetik, Isuf Sherifi, ka futur edhe nj\u00eb tekst shpjegues ku thuhet: \u201cDjegia e trupave n\u00eb fabrik\u00ebn \u201cMa\u00e7katica\u201d \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb dy etapa, m\u00eb 16 dhe 24 maj t\u00eb vitit 1999, pas mesnat\u00ebs, n\u00ebn mbik\u00ebqyrjen e \u201cBeretave t\u00eb kuqe\u201d, t\u00eb cilat at\u00ebbot\u00eb e kishin baz\u00ebn e tyre n\u00eb \u201cBella Vod\u00eb\u201d \u2013 af\u00ebr Vranj\u00ebs n\u00eb Serbi.<\/p>\n<p>Komandanti i at\u00ebhersh\u00ebm i \u201cBeretave t\u00eb kuqe\u201d, Millorad Legija, sipas burimeve n\u00eb fjal\u00eb, kishte marr\u00eb pjes\u00eb personalisht n\u00eb p\u00ebrcjelljen e nj\u00eb transporti deri n\u00eb vendin e ngjarjes dhe kishte qen\u00eb i pranish\u00ebm gjat\u00eb djegies s\u00eb tyre. Trupat qen\u00eb djegur n\u00eb \u201cshkritoret e hapura\u201d nr. 4 dhe 5\u201d, (Kandiq: Mackatica, i forni crematori), f. 133. Nd\u00ebrsa n\u00eb poezin\u00eb \u201cSh\u00ebnim i Ana Frankut postmortem\u201d, p\u00ebrmes metafor\u00ebs s\u00eb Ditarit t\u00eb famsh\u00ebm t\u00eb Ana Frank, Isuf Sherifi e kthen at\u00eb lib\u00ebr t\u00eb famsh\u00ebm n\u00eb funksion t\u00eb ditarit poetik, n\u00eb vitin 1999 ku, mes t\u00eb tjerash, paska sh\u00ebnuar: \u201c1999. Panterat e kuqe\/ pjekin p\u00ebllumba t\u00eb bardh\u00eb\/ Ana mblodhi p\u00ebrs\u00ebri eshtrat n\u00eb varr\/ N\u00eb ditar shtoi edhe nj\u00eb varg:\/ Ma\u00e7katica, 16 dhe 24 maj\u201d, f. 134.<\/p>\n<p>Ngjash\u00ebm me Isuf Sherifin ka vepruar edhe poeti Lulzim Tafa, i cili qysh n\u00eb titull shpjegon se \u00ebsht\u00eb \u201cAtmosfer\u00eb lufte\u201d, kurse \u201cN\u00eb Kosov\u00eb at\u00eb dit\u00eb\/ U shtrenjtua buka\/ Vaji\/ Mielli\/ Sall jet\u00ebs i ra\/ \u00c7mimi\/ Vdekje\/ Kishte me boll\u00ebk\u201d, 1998, f. 136. Tamam artistikisht e p\u00ebrcakton se, mbase, \u00e7do gj\u00eb n\u00eb koh\u00eb lufte shtrenjtohej, p\u00ebrve\u00e7 \u201c\u00e7mimit t\u00eb vdekjes\u201d, i cili, si\u00e7 shprehet ai, ishte me boll\u00ebk. Po ashtu, Lulzim Tafa, me nj\u00eb poezi tjet\u00ebr mjaft mir\u00eb t\u00eb realizuar paska b\u00ebr\u00eb \u201cRaport nga Kosova 1999\u201d, nd\u00ebrsa n\u00eb at\u00eb raport paska konstatuar se: \u201cK\u00ebtu nuk shkelen t\u00eb drejtat\/ Dhe lirit\u00eb e njeriut\/ K\u00ebtu shkelen vet\u00ebm kokat\u201d, f. 138. Edhe pse poezi \u00ebsht\u00eb me vet\u00ebm tri vargje, Lulzim Tafa, ka arritur t\u00eb nxjerr\u00eb nj\u00eb tragjik\u00eb t\u00eb madhe.<\/p>\n<p>Agim Vinca \u00ebsht\u00eb nj\u00eb poet lirik i realizuar, n\u00eb sfondin e poezis\u00eb shqipe. Ai \u00ebsht\u00eb mjesht\u00ebr i vargut, i mendimit dhe metafor\u00ebs. Pra, mjesht\u00ebr i vargut estetik, i metafor\u00ebs eliptike dhe i rim\u00ebs s\u00eb p\u00ebrsosur mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse q\u00eb s\u00eb bashku p\u00ebrcjellin mesazhin m\u00eb t\u00eb artikuluar t\u00eb k\u00ebsaj drite eliptike, p\u00ebrkat\u00ebsisht t\u00eb k\u00ebsaj metafore si dhembje, si plag\u00eb e hapur n\u00eb Kosov\u00eb. Tamam si\u00e7 shprehet vet\u00eb poeti n\u00eb poezin\u00eb: \u201cMonolog i t\u00eb r\u00ebn\u00ebve n\u00eb Re\u00e7ak\u201d, nj\u00eb dram\u00eb m\u00eb vete, nga e cila m\u00ebsoi bota se n\u00eb Kosov\u00eb pushtuesi serb po ushtron gjenocid dhe pastrim etnik. Po m\u00eb mir\u00eb t\u2019iu referohemi vargjeve t\u00eb poetit, pasi ai e thot\u00eb m\u00eb s\u00eb miri: \u201cAt\u00eb q\u00eb pam\u00eb n\u00eb cikm\u00ebn e janarit\/ Do t\u2019ia rr\u00ebfejm\u00eb nat\u00ebs s\u00eb varrit\u201d, nd\u00ebrsa heronjt\u00eb tragjik flasin se: \u201cNe ram\u00eb si gruri nga dor\u00eb e xhelatit\/ N\u00eb k\u00ebto g\u00ebrxhe e sk\u00ebrka t\u00eb Ballkanit\/\/ P\u00ebrse na rat\u00eb, p\u00ebrse na vrat\u00eb\/ Kok\u00ebn nga trupi p\u00ebrse na e ndat\u00eb?\/\/ Pasi na korr\u00ebt si desh\u00ebt vet\u00eb\/ P\u00ebrse na endni posht\u00eb e p\u00ebrpjet\u00eb\/\/ Na lini t\u00eb qet\u00eb, t\u00eb grir\u00eb, t\u00eb flakur\/ Dhe \u2013 mos e harroni p\u00ebrrall\u00ebn e p\u00ebrgjakur!\u201d, (Prishtin\u00eb, janar-shkurt 1999), f. 142.<\/p>\n<p>Po k\u00ebt\u00eb tragjik\u00eb, po t\u00eb nj\u00ebjtat krime i gjejm\u00eb edhe n\u00eb poezit\u00eb e Mustaf\u00eb Xhemajlit. Sidomos \u201cN\u00eb brigjet e Drinit t\u00eb Bardh\u00eb\u201d, p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs pasqyron form\u00ebn e gjenocidit serb q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb mbi popullat\u00ebn e pafajshme, duke nxjerr vargje ve\u00e7 gjak, ve\u00e7 d\u00ebnesje kur, \u201ce t\u00ebrhoq\u00ebn zvarr\u00eb n\u00ebp\u00ebr pragun e sht\u00ebpis\u00eb\/ Deri te mesi i oborrit e d\u00ebrguan plakun Nik\u00eb\/ Ia dhan\u00eb nj\u00eb shpull\u00eb e ai u skuq u skuq u skuq\u201d, f. 143, ose n\u00eb strof\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb k\u00ebsaj poezie n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn: \u201cFoshnj\u00ebn Lehon\u00ebn Bardhin dhe plakun Nik\u00eb\/ Gjelin pa kok\u00eb e fut\u00ebn n\u00eb trast\u00eb ushtarake\/ Aty ku e kishin shlivovic\u00ebn. Kapiteni klithi: Napred!\/ Deri te brigjet e Drinit t\u00eb Bardh\u00eb deri te mali me lisa\/ I vran\u00eb oh n\u00eb m\u00ebngjes i vran\u00eb pa krisma pa krisma!\u201d, f. 144.<\/p>\n<p>Poet\u00ebt Uran Krasniqi dhe Muhamet Mavraj p\u00ebr tem\u00eb kan\u00eb fituesin e \u00c7mimit Nobel n\u00eb Let\u00ebrsi, austriakun Peter Handke, nj\u00eb filoserb dhe nj\u00eb shkrimtar i cili haptas ka dal\u00eb n\u00eb mbrojtje t\u00eb xhelatit duke shkelur mbi viktimat. Ky q\u00ebndrim i tij ndaj luft\u00ebrave n\u00eb ish-Jugosllavi, ndikoi n\u00eb pezmin publik i cili u shfaq edhe p\u00ebrtej Kosov\u00ebs, kudo te shkrimtar\u00ebt human\u00eb dhe progresist\u00eb. Brenda librit jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb tri poezi, nj\u00ebra e Uran Krasniqit dhe dy t\u00eb Muhamet Mavrajt, duke krijuar edhe nj\u00eb tem\u00eb tjet\u00ebr brenda k\u00ebsaj sprove, q\u00eb i p\u00ebrket gjenocidit serb n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Pra, Uran Krasniqi, \u201cKartolin\u00eb urimi Peter Handkes\u201d ose Muhamet Mavraj, me poezit\u00eb \u201cPanairi i pafuqis\u00eb\u201d, me sh\u00ebnimin: \u201cPrekazi, Srebrenica, Re\u00e7aku, Alepo\u2026: nj\u00eb kopje p\u00ebr Akademin\u00eb Suedeze. Nga Prishtina, m\u00eb 10 dhjetor 2019\u201d, si dhe poezia tjet\u00ebr \u201cDrejt\u00ebsia s\u2019ka fotografi\u201d, e shkruar m\u00eb 15. 12. 2019, kan\u00eb b\u00ebr\u00eb mozaikun m\u00eb t\u00eb sakt\u00eb t\u00eb k\u00ebtij veprimi kulturor. N\u00eb nuanca t\u00eb k\u00ebtij zhargoni mund t\u00eb kategorizohet edhe poezia e Dije Lohajt me titull \u201cNj\u00eb dit\u00eb\u201d, q\u00eb i drejtohet nj\u00eb vizitori n\u00eb Kosov\u00eb, (qoft\u00eb Handke apo emisar\u00ebve serb\u00eb), q\u00eb para se t\u00eb vijn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb mbuluar me plag\u00eb e varre, fillimisht t\u2019i vizitojn\u00eb vendet, fshatrat, lokalitetet, ku \u00ebsht\u00eb ushtruar gjenocid serb n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Ag Apolloni, Berat Dakaj, Muhamet Mavraj i kan\u00eb harruar lirikat, pasi poezit\u00eb e tyre jan\u00eb t\u00eb zhytura nga mendime t\u00eb r\u00ebnduara me figuracione t\u00eb shumta, t\u00eb zymta, p\u00ebrplot dhembje e halucinacione nga krimi dhe barbaria q\u00eb ka ndodhur mbi subjektin q\u00eb ata trajtojn\u00eb. Aq t\u00eb zymta jan\u00eb poezit\u00eb e tyre sa para syve t\u00eb lexuesit rikthehen duke u shfaqur skema t\u00eb luft\u00ebs, tymnaj\u00eb lufte, rr\u00ebke gjaku dhe fishk\u00ebllima t\u00eb predhave artilerie, t\u00eb cilat s\u00eb bashku kompletojn\u00eb mozaikun e motiveve letrare n\u00eb k\u00ebt\u00eb sprov\u00eb p\u00ebr antologji!<\/p>\n<p><strong>Motive t\u00eb mbytura n\u00eb pellgje gjaku<\/strong><\/p>\n<p>Nuk pat\u00ebm mund\u00ebsi t\u2019i shihnim poezit\u00eb nga nj\u00eb k\u00ebnd\u00acv\u00ebshtrim tjet\u00ebr p\u00ebr t\u2019i klasifikuar sipas kontekstit kohor, p\u00ebr t\u2019i v\u00ebrejtur motivet dhe emocionet t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb rastit e t\u00eb \u00e7astit t\u00eb skem\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs, e t\u00eb cilat jan\u00eb sajesa estetike dhe letrare t\u00eb m\u00ebpastajshme sa p\u00ebr ta plot\u00ebsuar autor\u00ebt mozaikun e poezive me k\u00ebt\u00eb tematik\u00eb. N\u00ebse moti\u00acveve iu b\u00ebjm\u00eb qasje kritike nga ky priz\u00ebm, do t\u00eb v\u00ebrejm\u00eb se k\u00ebto dy tipa poezish do t\u00eb ngjasojn\u00eb me nj\u00eb cop\u00ebz mag\u00acnetik ku nj\u00ebra refuzon ndjenj\u00ebn p\u00ebr ta p\u00ebrqafuar artisti\u00acken, poli tjet\u00ebr synon me t\u00ebr\u00eb ndjenj\u00ebn ta p\u00ebrshkruaj\u00eb dhembjen e p\u00ebrjetuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb autentike. Padyshim, poezit\u00eb p\u00ebr gjenocidin, t\u00eb shkruara nga distanca, kan\u00eb p\u00ebr\u00acqafuar m\u00eb shum\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn lirike t\u00eb rr\u00ebfimit artistik, duke iu shmangur duksh\u00ebm momentit emocional t\u00eb t\u00eb rr\u00ebfyerit. Me nj\u00eb fjal\u00eb, k\u00ebto poezi kan\u00eb p\u00ebrshkruar m\u00eb mir\u00eb dhembjen artistike, t\u00eb parat q\u00ebndrojn\u00eb m\u00eb mir\u00eb n\u00eb aspektin heroik.<\/p>\n<p>Poezit\u00eb jan\u00eb krijime letrare sa t\u00eb zymta po aq shprehin revolt\u00ebn e autor\u00ebve p\u00ebr dram\u00ebn e tyre t\u00eb p\u00ebrjetuar, qoft\u00eb n\u00eb aspektin emocional e qoft\u00eb si p\u00ebrjetime n\u00eb rrafshin real, sidomos p\u00ebr ato a ata t\u00eb cil\u00ebt luft\u00ebn e kan\u00eb p\u00ebrjetuar n\u00eb beteja, duke e sfiduar jet\u00ebn e tyre dhe t\u00eb bashk\u00ebluf\u00act\u00ebtar\u00ebve. Poezit\u00eb e tilla jan\u00eb m\u00eb t\u00eb zymta, m\u00eb tragjike dhe m\u00eb t\u00eb p\u00ebrjetuara. Natyrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb rrafsh futen edhe p\u00ebrkushtimet e tjera t\u00eb k\u00ebsaj natyre q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me t\u00eb af\u00ebrmit dhe bashk\u00ebluft\u00ebtar\u00ebt ku do t\u00eb shprehin nj\u00eb afri njer\u00ebzore p\u00ebr dram\u00ebn e p\u00ebrjetuar t\u00eb luft\u00ebs dhe p\u00ebr ta kuptuar ma mir\u00eb edhe \u00e7mimin e liris\u00eb mbi t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar e tashmja e dhembshme e Kosov\u00ebs, bile bashk\u00eb me vrasjet dhe grirjet, si dhe ekzekutimet, dhunimet dhe posht\u00ebrimet e shumta.<\/p>\n<p>Kurse n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr me d\u00ebmet e shumta materiale, me djegien e sht\u00ebpive dhe t\u00eb pasuris\u00eb, d\u00ebbimet masive e deri te zhdukja e kufomave dhe t\u00eb dokumenteve p\u00ebr identitet, p\u00ebrmes poezive jan\u00eb p\u00ebrshkru\u00acar sakt\u00eb tragjedit\u00eb dhe gjenocidi, e n\u00ebse antologjin\u00eb e paraqesim n\u00eb versionin \u201c3D\u201d, do t\u00eb shohim se poeteshat dhe poet\u00ebt shprehin edhe revolt\u00eb t\u00eb vrazhd\u00ebt nga e cila nxirren n\u00eb pah format e dhun\u00ebs serbe mbi shqiptar\u00ebt dhe Kosov\u00ebn n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n<p>Kjo sprov\u00eb p\u00ebr antologji u quajt edhe \u201chomazh p\u00ebr t\u00eb r\u00ebn\u00ebt dhe lirin\u00eb e Kosov\u00ebs\u201d, lib\u00ebr ky q\u00eb i ka munguar sken\u00ebs letrare shqiptare pasi, si\u00e7 theksojn\u00eb edhe njoh\u00ebsit e k\u00ebsaj fushe, poezi dhe libra me p\u00ebrmbajtje t\u00eb till\u00eb jan\u00eb shkruar dhe botuar edhe m\u00eb par\u00eb, por t\u00eb p\u00ebrmbledhura brenda nj\u00eb libri t\u00eb k\u00ebsaj natyre dhe me tematik\u00eb p\u00ebr gjenocidin serb, deri m\u00eb tash nuk e kemi pasur, prandaj \u201csprova p\u00ebr antologji\u201d, merr vler\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb priz\u00ebm poezit\u00eb paraqesin p\u00ebrjetimet e autoreve dhe t\u00eb autor\u00ebve p\u00ebr vuajtjet e tyre shpirt\u00ebrore, ndonj\u00ebri edhe fizike, dhembjet p\u00ebr t\u00eb af\u00ebrmit dhe t\u00eb dashurit, n\u00eb vargjet e t\u00eb cil\u00ebve lexuesi p\u00ebrjeton tmerre dhe nj\u00ebkoh\u00eb\u00acsisht sheh pellgje gjaku, sheh lot rr\u00ebke, mbi shpirtin poetik, mbi p\u00ebrjetimet e tyre emocionale dhe artistike, pa t\u00eb cil\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb artistike nuk ishte p\u00ebrshkruar gjeno\u00accidi serb n\u00eb Kosov\u00eb. Dhembja artistike artikulohet m\u00eb mir\u00eb, kurse dhembja faktike jeton m\u00eb gjat\u00eb. Pra, edhe poezit\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb antologji jan\u00eb krijime q\u00eb shprehin \u00e7aste delikate, andaj n\u00eb shumic\u00ebn prej tyre nuk ka mundur t\u00eb ket\u00eb shprehje m\u00eb t\u00eb mira dhe lirika m\u00eb t\u00eb realizuara, por si dhembje dhe si lib\u00ebr do t\u00eb jetoj\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Arti dhe poezia<\/strong><\/p>\n<p>Arti dhe poezia jan\u00eb nj\u00eb shteg i mir\u00eb p\u00ebr n\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsi. Librat jan\u00eb nj\u00eb pushimore n\u00eb arkiva dhe biblioteka, qofshin sht\u00ebpiake e qofshin ato ku ruhet dhe sistemohet libri, i cili kurdoher\u00eb mb\u00ebshtjell plag\u00ebt dhe dhembjet e vik\u00acti\u00acmave n\u00ebp\u00ebr gjenocide. Me nj\u00eb fjal\u00eb, jan\u00eb klithma t\u00eb heshtura n\u00eb pik\u00eb t\u00eb territ, jan\u00eb memece n\u00eb pik\u00eb t\u00eb dit\u00ebs, poezit\u00eb jan\u00eb nj\u00eb fash\u00eb mbi plag\u00eb, si loti mbi dhembjen.<\/p>\n<p>Me nj\u00eb fjal\u00eb, \u201cDrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d \u00ebsht\u00eb thirrje universale p\u00ebr t\u00eb mos harruar, p\u00ebr ta shprehur humanizmin dhe p\u00ebr\u00ackra\u00achjen e mij\u00ebra grave t\u00eb p\u00ebrdhunuara, e mij\u00ebra vikti-mave q\u00eb i kan\u00eb humbur t\u00eb dashurit. \u201cDrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d, \u00ebsht\u00eb thirrje p\u00ebr t\u2019u solidarizuar me invalid\u00ebt e luft\u00ebs, \u00ebsht\u00eb apel p\u00ebr t\u2019i socializuar n\u00eb zemrat dhe n\u00eb mesin ton\u00eb t\u00eb gjitha viktimat e luft\u00ebs q\u00eb kan\u00eb humbur gjymtyr\u00ebt ose q\u00eb kan\u00eb p\u00ebsuar trauma psikike e p\u00ebrdhunime t\u00eb shumta. Me nj\u00eb fjal\u00eb, kjo \u201cDrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d, \u00ebsht\u00eb loti me krip\u00eb mbi plag\u00ebn e hapur q\u00eb t\u00eb detyron t\u00eb reagosh, prandaj sho\u00acq\u00ebria jon\u00eb nuk guxon t\u00eb harroj\u00eb as k\u00ebt\u00eb plag\u00eb dhe as t\u00eb tjerat, por duhet t\u00eb reagoj\u00eb e zem\u00ebruar.<\/p>\n<p>Shoq\u00ebria jon\u00eb kurrsesi nuk duhet ta harroj\u00eb k\u00ebt\u00eb tmerr dhe k\u00ebt\u00eb gjenocid me p\u00ebrmasa etnocidi q\u00eb na obligon secilin dhe secil\u00ebn, q\u00eb n\u00eb form\u00eb t\u00eb dokumentuar, n\u00eb rrug\u00eb juridike, ose me angazhime artistike, muzikore dhe letra\u00acre, ta prezantojm\u00eb artistikisht gjenocidin serb n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kulturore k\u00ebt\u00eb veprim ta shpalosim si de\u00acnon\u00accim para bot\u00ebs, p\u00ebrpara qytet\u00ebrimeve. Vet\u00ebm k\u00ebshtu dhe me k\u00ebto forma, si popull dhe shoq\u00ebri b\u00ebhemi m\u00eb njer\u00eb\u00aczor\u00eb, m\u00eb t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm dhe shum\u00eb m\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ka ndodhur, p\u00ebr t\u00eb tashmen q\u00eb po ndodh, dhe p\u00ebr t\u00eb ardhmen q\u00eb sigurisht do t\u00eb ndodh\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Mesazhi lirik si \u201cdrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Padyshim, \u201cDrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d ka p\u00ebrshkruar vuajtje e dhembje, plag\u00eb e varre, uri t\u00eb shumta, d\u00ebnesje deri n\u00eb zenit, kurse vargjet jan\u00eb p\u00ebrplot lot e gjak. \u201cDrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr i cili e sprovon me sukses \u201csprov\u00ebn\u201d, por nuk preten\u00acdon se e ka shterur mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrzgjedhur dhe p\u00ebr t\u00eb botuar edhe libra t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj natyre.<\/p>\n<p>\u201cDrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d, ose \u201csprov\u00eb p\u00ebr antologji\u201d, hap debat kulturor, akademik edhe t\u00eb nivelit universitar. Jo gar\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb lib\u00ebr t\u00eb k\u00ebsaj natyre edhe m\u00eb t\u00eb realizuar, sepse kjo \u00ebsht\u00eb e mundshme, bile pa i p\u00ebrdorur k\u00ebta autor\u00eb dhe poezit\u00eb e tyre, me nj\u00eb fjal\u00eb \u00ebsht\u00eb hapur ideja p\u00ebr qasje akademike dhe studi\u00acmore, q\u00eb bie n\u00eb kompetenc\u00eb t\u00eb institucioneve shkollore dhe universitare, p\u00ebr t\u00eb studiuar ose mbrojtur tema akademike pik\u00ebrisht nga kjo fush\u00eb, p\u00ebr ta qart\u00ebsuar edhe m\u00eb mir\u00eb dhe m\u00eb profesionalisht dhun\u00ebn dhe gjenocidin serb. Nga kjo sprov\u00eb shihet se temat jan\u00eb t\u00eb shumta, m\u00ebnyrat e qasjes edhe m\u00eb tej, prandaj seleksionimi dhe tematizimi \u00ebsht\u00eb proces i cili duhet t\u00eb hulumtohet, studiohet dhe t\u00eb zhvillohet.<\/p>\n<p>Si\u00e7 e kemi theksuar edhe m\u00eb par\u00eb, tema e dhun\u00ebs serbe, tema e krimit serb, gjenocidi i papar\u00eb, pastaj p\u00ebr grat\u00eb e dhu\u00acnuara, masakra mbi t\u00eb burgosurit n\u00eb burgun e Dubrav\u00ebs, refu\u00acgjat\u00ebt, si dhe m\u00ebnyrat e shkrimit letrar, p\u00ebrkat\u00ebsisht poezit\u00eb e shkruara n\u00eb kontestin kohor t\u00eb ngjarjeve dhe poezit\u00eb artistike q\u00eb ngjarjes i qasen nga perspektiva aktive, si dhe motivet e tjera t\u00eb shumta e t\u00eb ndryshme t\u00eb cilat nuk i p\u00ebrmend\u00ebm ose na jan\u00eb p\u00ebrvjedhur pa i hetuar fare, duhet t\u00eb studiohen dhe si mendim t\u00eb ngrehen n\u00eb nivelin akademik.<\/p>\n<p>Me nj\u00eb fjal\u00eb, \u00ebsht\u00eb detyr\u00eb e profesor\u00ebve universitar\u00eb p\u00ebr t\u00eb hartuar programe dhe p\u00ebr t\u00eb hulumtuar tema me motive t\u00eb tilla, sepse poezit\u00eb brenda k\u00ebtij libri jan\u00eb p\u00ebrplot ide dhe me motive t\u00eb shumta t\u00eb cilat mund t\u00eb zb\u00ebrthehen e trajtohen vet\u00ebm nga studiuesit e k\u00ebsaj fushe, qoft\u00eb vet\u00ebm sa p\u00ebr t\u00eb fituar grada universitare dhe tituj akademik\u00eb. Gjithsesi, gjenocidi duhet t\u00eb pasqyrohet edhe p\u00ebrmes studimeve n\u00eb fusha t\u00eb tjera, pasi dhuna dhe gjenocidi serb n\u00eb Kosov\u00eb ishte me p\u00ebrmasa shkat\u00ebrruese, andaj nuk duhet t\u00eb harrohen.<\/p>\n<p><em>Botuar n\u00eb Revista \u201cAkademia\u201d, nr. 8, Prishtin\u00eb 2020.<br \/>\nGazeta &#8220;EPOKA E RE&#8221;, 03. Shtator 2020. <\/em><br \/>\n<a href=\"https:\/\/www.epokaere.com\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku-2\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">https:\/\/www.epokaere.com\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku-2\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan: SHEFQET DIBRANI (Lul\u00ebzim Etemaj &amp; Isuf Sherifi, \u201cDrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d, (sprov\u00eb p\u00ebr antologji), poezi, botoi Qendra \u201cGjenocidi n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 plag\u00eb e hapur\u201d, Prishtin\u00eb, 2020) Drit\u00eb mbi plag\u00eb, ose Sprov\u00eb p\u00ebr antologji \u00ebsht\u00eb nj\u00eb projekt i ve\u00e7ant\u00eb i realizuar nga Qendra Gjenocidi n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 Plag\u00eb e hapur me seli n\u00eb Gjenev\u00eb t\u00eb Zvicr\u00ebs. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":59523,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-59522","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Motive lirike t\u00eb mbytura n\u00eb pellgje gjaku - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Motive lirike t\u00eb mbytura n\u00eb pellgje gjaku - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Shkruan: SHEFQET DIBRANI (Lul\u00ebzim Etemaj &amp; Isuf Sherifi, \u201cDrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d, (sprov\u00eb p\u00ebr antologji), poezi, botoi Qendra \u201cGjenocidi n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 plag\u00eb e hapur\u201d, Prishtin\u00eb, 2020) Drit\u00eb mbi plag\u00eb, ose Sprov\u00eb p\u00ebr antologji \u00ebsht\u00eb nj\u00eb projekt i ve\u00e7ant\u00eb i realizuar nga Qendra Gjenocidi n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 Plag\u00eb e hapur me seli n\u00eb Gjenev\u00eb t\u00eb Zvicr\u00ebs. [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-09-08T09:39:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/drite-mbi-plage.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"596\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"884\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"48 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"Motive lirike t\u00eb mbytura n\u00eb pellgje gjaku\",\"datePublished\":\"2020-09-08T09:39:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\\\/\"},\"wordCount\":9574,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/09\\\/drite-mbi-plage.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\\\/\",\"name\":\"Motive lirike t\u00eb mbytura n\u00eb pellgje gjaku - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/09\\\/drite-mbi-plage.jpg\",\"datePublished\":\"2020-09-08T09:39:03+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/09\\\/drite-mbi-plage.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/09\\\/drite-mbi-plage.jpg\",\"width\":596,\"height\":884,\"caption\":\"Drit\u00eb mbi plag\u00eb\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Motive lirike t\u00eb mbytura n\u00eb pellgje gjaku\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Motive lirike t\u00eb mbytura n\u00eb pellgje gjaku - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Motive lirike t\u00eb mbytura n\u00eb pellgje gjaku - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Shkruan: SHEFQET DIBRANI (Lul\u00ebzim Etemaj &amp; Isuf Sherifi, \u201cDrit\u00eb mbi plag\u00eb\u201d, (sprov\u00eb p\u00ebr antologji), poezi, botoi Qendra \u201cGjenocidi n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 plag\u00eb e hapur\u201d, Prishtin\u00eb, 2020) Drit\u00eb mbi plag\u00eb, ose Sprov\u00eb p\u00ebr antologji \u00ebsht\u00eb nj\u00eb projekt i ve\u00e7ant\u00eb i realizuar nga Qendra Gjenocidi n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 Plag\u00eb e hapur me seli n\u00eb Gjenev\u00eb t\u00eb Zvicr\u00ebs. [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2020-09-08T09:39:03+00:00","og_image":[{"width":596,"height":884,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/drite-mbi-plage.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"48 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"Motive lirike t\u00eb mbytura n\u00eb pellgje gjaku","datePublished":"2020-09-08T09:39:03+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/"},"wordCount":9574,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/drite-mbi-plage.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/","name":"Motive lirike t\u00eb mbytura n\u00eb pellgje gjaku - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/drite-mbi-plage.jpg","datePublished":"2020-09-08T09:39:03+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/drite-mbi-plage.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/drite-mbi-plage.jpg","width":596,"height":884,"caption":"Drit\u00eb mbi plag\u00eb"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/motive-lirike-te-mbytura-ne-pellgje-gjaku\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Motive lirike t\u00eb mbytura n\u00eb pellgje gjaku"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59522","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=59522"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59522\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59526,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59522\/revisions\/59526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/59523"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=59522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=59522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=59522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}