{"id":62038,"date":"2020-12-15T20:06:37","date_gmt":"2020-12-15T19:06:37","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=62038"},"modified":"2020-12-15T20:06:37","modified_gmt":"2020-12-15T19:06:37","slug":"e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/","title":{"rendered":"E v\u00ebrteta historike e ndarjes s\u00eb madhe fetare nga Arb\u00ebr n\u00eb Shqiptar\u00eb, si dhe shkaqet q\u00eb ndan\u00eb kombin shqiptar n\u00eb shum\u00eb shtete"},"content":{"rendered":"

\"Mbret\u00ebria Nga Piro Prifti<\/strong><\/p>\n

(dhe Drit` e Dituris\u00eb, P\u00ebrpara do na shpjer\u00eb`
\n– N.Frash\u00ebri<\/strong><\/em>)<\/p>\n

P\u00ebr t\u00eb zbardhur historin\u00eb e nd\u00ebrlikuar t\u00eb shqiptar\u00ebve, e ashtuquajtur Kutia e Pandor\u00ebs \u00ebsht\u00eb hapur tashm\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos u mbyllur m\u00eb derisa t\u00eb zbulohet e v\u00ebrteta. Q\u00eb nga pushtimi i Shqip\u00ebris\u00eb nga perandoria turke m\u00eb 1478 dhe deri rreth viteve 1660-1703, p\u00ebrve\u00e7 pushtimit ushtarak dhe politik, filloi t\u00eb ravij\u00ebzohen disa shtresa t\u00eb reja n\u00eb popullat\u00ebn e at\u00ebhershme, shtresa popullate q\u00eb flisnin shqip ose shqipfol\u00ebs, sepse ishin kolon\u00eb t\u00eb ardhur nga viset e perandoris\u00eb turke, por mysliman\u00eb, vendas t\u00eb konvertuar n\u00eb islam\u00eb me pozita ushtarako-politike dhe pas tyre u konvertuan n\u00eb mas\u00eb dhe bujkrob\u00ebrit, por mbet\u00ebn dhe vendas shumica me fe ortodokse, qoft\u00eb n\u00eb veri t\u00eb trojeve shqiptare qoft\u00eb n\u00eb trojet e mesme, e qoft\u00eb n\u00eb jug.<\/p>\n

K\u00ebshtu, n\u00ebn presionin turk, i cili zbatoi strategjin\u00eb e posa\u00e7me anti-arb\u00ebresho-epirote, n\u00eb fund t\u00eb shek XVII- fillim shek t\u00eb XVIII, ndodhi dhe ndarja tragjike shpirt\u00ebrore e fetare e popullsis\u00eb q\u00eb fliste shqip me t\u00eb gjitha pasojat q\u00eb ndihen e dhe sot p\u00ebr shkak t\u00eb dyzimit fetar dhe tradiconal. Pra, problem i bashkimit t\u00eb trojeve shqiptare dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi i popullit shqiptar nuk \u00ebsht\u00eb aq i leht\u00eb, por n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb k\u00ebrkon disa parakushte dhe zbardhje e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs sado e r\u00ebnd\u00eb apo e leht\u00eb t\u00eb duket.<\/p>\n

Ky fakt mund t\u00eb shpjegohet edhe me fraz\u00ebn e Faik Konic\u00ebs q\u00eb tregonte; “Kur nisa luft\u00ebn p\u00ebr \u00e7lirimin e Shqip\u00ebris\u00eb nj\u00ebzet e pes\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, kujtoja si shum\u00eb i ri q\u00eb isha se problem ish vet\u00ebm nj\u00eb problem komb\u00ebsie, d.m.th., se po t\u00eb arrinte t\u00eb zgjohej plot\u00ebsisht ndjenja e komb\u00ebsis\u00eb n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb shqiptar\u00ebve, themelimi i nj\u00eb Shqip\u00ebrie t\u00eb lir\u00eb, ish nj\u00eb pun\u00eb e mbaruar posa t\u00eb vinte rasti. Kur mu poq mendja m\u00eb tep\u00ebr, q\u00eb pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vjet e t\u00ebhu, kuptova se problem i Shqip\u00ebris\u00eb m\u00eb tep\u00ebr se komb\u00ebtar ish nj\u00eb problem moral.. N\u00eb fjal\u00eb t\u00eb tjera ky popull q\u00eb t\u00eb shp\u00ebtoj\u00eb, ka nevoj\u00eb m\u00eb par\u00eb se \u00e7do gj\u00eb tjet\u00ebr, t`i st\u00ebrvitet e t`i lart\u00ebsohet karakteri, t`i zbutet e t`i spastrohet zemra..` Shum\u00ebkush sidomos ata t\u00eb tipit Ko\u00e7o Danaj, apo t\u00eb AK shqiptare, ose t\u00eb Vetvendosja kosovare, radikalist\u00eb q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb me pathos e mllef kthimin e t\u00eb kaluar\u00ebs t\u00eb `Jasha Padishah`, e k\u00ebrkojn\u00eb bashkimin e trojeve shqiptare sikur ajo t\u00eb ishte thjesht nj\u00eb cop\u00eb kristali e thyer q\u00eb mund t\u00eb ngjitet leht\u00ebsisht.<\/p>\n

Asnj\u00ebher\u00eb nuk mund t\u00eb ndodh\u00eb ky fenomen n\u00ebp\u00ebrmjet ngritjes artificiale t\u00eb nacionalizmit, apo n\u00ebp\u00ebrmjet sheriatit qe t\u00eb kujton Kahrarnamen\u00eb e Lidhjes s\u00eb Prizrenit e cila \u00e7oi p\u00ebrfundimisht n\u00eb ndarjen e trojeve shqiptare nd\u00ebrmjet fqinj\u00ebve. Nuk duhet harruar q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb ndarje t\u00eb trojeve, pas 1878 mor\u00ebn pjes\u00eb dhe shqiptar\u00ebt jo-mysliman\u00eb pra t\u00eb krishter\u00ebt q\u00eb kishin gjetur streh\u00eb dhe mb\u00ebshtetje tek kishat p\u00ebrkat\u00ebse sllave, si\u00e7 ishin shqiptar\u00ebt ortodoks\u00eb t\u00eb trojeve shqiptare t\u00eb veriut ose shkiet, dhe shqiptar\u00ebt ortodoks\u00eb t\u00eb trojeve t\u00eb jugut ose arvanitasit. Arsyeja? Arsyeja sipas tyre q\u00ebndronte se Arb\u00ebria dhe Epiri tashm\u00eb nuk mund t\u00eb b\u00ebhen shtet m\u00eb vehte, sepse jan\u00eb t\u00eb pushtuar nga turqit dhe se shqiptar\u00ebt e fes\u00eb islame nuk jan\u00eb shqiptar\u00eb! K\u00ebtu kan\u00eb ndikuar dhe kishat p\u00ebrkat\u00ebse, koha e gjat\u00eb n\u00ebn pushtim, mund\u00ebsia e art\u00eb e fituar pas humbjes s\u00eb Turqis\u00eb m\u00eb 1878 nga rus\u00ebt.<\/p>\n

Po p\u00ebrse ndodhi kjo ndarje kaq e fort\u00eb nd\u00ebrmjet shqiptar\u00ebve e t\u00eb dy feve kryesore, sepse t\u00eb dy komunitetet ishin t\u00eb sunduara nga turqit osmanllinj? Historia e \u00ebsht\u00eb e dhimbshme dhe n\u00ebse duhet zbuluar e v\u00ebrteta ajo nuk duhet t\u00eb na kusht\u00ebzoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhmen e popullat\u00ebs shqiptare dhe t\u00eb trojeve shqiptare, por thjesht p\u00ebr t\u00eb gjetur zgjidhjen m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb mundshme n\u00eb k\u00ebt\u00eb realitet t\u00eb ri ballkanik dhe Europian, sigurisht n\u00ebp\u00ebrmjet integrimit. Me tre rreshta (q\u00eb n\u00eb fakt k\u00ebrkojn\u00eb qindra faqe shpjegime), problemet kryesore n\u00eb trojet shqiptare dhe popullat\u00ebn shqiptare t\u00eb cilat kan\u00eb shkaktuar ndarjen jo vet\u00ebm t\u00eb trojeve shqiptare por nj\u00eb ndikim edhe t\u00eb popullat\u00ebs shqiptare qoft\u00eb ajo myslimane ashtu dhe ajo e krishter\u00eb, q\u00ebndron k\u00ebshtu:<\/p>\n

– Pushtimi turk d\u00ebmtoi formimin e nj\u00eb shteti shqiptar t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb i cili n\u00ebse historia do t\u00eb ishte ndryshe nuk do t\u00eb quhej Shqip\u00ebri por Arb\u00ebri dhe Epir, sepse n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb d\u00ebmtoi binomin Fe+ Atdhe= Shtet, duke d\u00ebmtuar fen\u00eb. Disa mund t\u00eb thon\u00eb se.. po para pushtimit turk? Gjasat ishin p\u00ebr t\u00eb formuar nj\u00eb shtet Arb\u00ebror t\u00eb fort\u00eb q\u00eb do t\u00eb dominonte n\u00eb Ballkan.<\/p>\n

– Arsyet se p\u00ebrse sundimi turk pati pasoja m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda n\u00eb trojet shqiptare se sa n\u00eb trojet e tjera ballkanike jan\u00eb: Kok\u00ebfort\u00ebsia e krer\u00ebve shqiptare (arb\u00ebror\u00eb dhe epirot\u00eb) p\u00ebr t\u00eb mos u n\u00ebnshtruar; Resurse njer\u00ebzore dhe ekonomike me t\u00eb pakta se Perandoria turke, Ndihma evropian\u00eb e vog\u00ebl<\/p>\n

– Arsyet se p\u00ebrse turqit shkat\u00ebrruan totalisht principatat arb\u00ebrore, trojet, k\u00ebshtjellat, dhe d\u00ebbuan njer\u00ebzit ishin: pengesa e ashp\u00ebr dhe e armatosur me arm\u00eb, q\u00eb i b\u00ebn\u00eb shqiptar\u00ebt kund\u00ebr p\u00ebrhapjes s\u00eb islamit, mos pranimi i vasalitetit p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, nxitja per\u00ebndimore,<\/p>\n

– Arsyet se p\u00ebrse turqit mor\u00ebn shum\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm dhe i vun\u00eb n\u00eb poste ekzekutive dhe ushtarake, ishte se raca arb\u00ebrore dhe epirote nj\u00eb rac\u00eb e lasht\u00eb, e bukur, trime, dhe e zgjuar, p\u00ebrb\u00ebnte n\u00eb fakt edhe strategjin\u00eb turke; pushto dhe lufto me komandant\u00eb dhe ushtar\u00eb jeni\u00e7er\u00eb (jo turq, por pengje t\u00eb konvertuar),<\/p>\n

– Argumenti se p\u00ebrse popullata shqiptare nuk u asimilua t\u00ebr\u00ebsisht me gjith\u00eb presionin e dhun\u00ebn ishte: survivanca e popullat\u00ebs n\u00ebp\u00ebrmjet emigrimit (p\u00ebr t\u00eb mos u dor\u00ebzuar dhe u konvertuar- ik\u00ebn t\u00eb pasurit e t\u00eb mesmit), +n\u00ebp\u00ebrmjet konvertimit n\u00eb islam (p\u00ebr favore dhe pushtet, e k\u00ebshtu edhe nj\u00eb survivanc\u00eb me efekte negative), +n\u00ebp\u00ebrmjet ruajtjes s\u00eb fes\u00eb duke k\u00ebrkuar mb\u00ebshtetje tek Kishat Ortodokse q\u00eb kishin lejen e Turqis\u00eb por q\u00eb shkaktoi humbjen e gjuh\u00ebs, ose tek Kisha Katolike e cila gjithashtu pati t\u00eb nj\u00ebjtin efekt tek popullata q\u00eb k\u00ebrkoi strehim e mb\u00ebshtetje).<\/p>\n

– Strategjia turke e islamizimit p\u00ebr trojet dhe popullat\u00ebn shqiptare q\u00eb nuk emigroi mund t\u00eb paraqitet n\u00ebp\u00ebrmjet gjasht\u00eb taktikave: vrasje p\u00ebr ata q\u00eb nuk kthehen, pengje p\u00ebr ata q\u00eb jan\u00eb t\u00eb l\u00ebkundur, taksa t\u00eb r\u00ebnda p\u00ebr komunitetin jo-islam, prishje e k\u00ebshtjellave, largim i banor\u00ebve dhe nd\u00ebrtim i fshatrave e qyteteve n\u00eb vende pa mbrojtje, dhe prurje popullate tjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb populluar fushat e kodrinat e trojeve shqiptare t\u00eb braktisura, kryesisht nga Anadolli, Persia, Abkazia, dh\u00ebnia e shp\u00ebrblimeve dhe posteve ushtarako-administrative p\u00ebr t\u00eb konvertuarit.<\/p>\n

Hakmarrja turke \u2013 osmanllie ra shum\u00eb r\u00ebnd\u00eb mbi shqiptar\u00ebt dhe trojet e tyre pik\u00ebrisht p\u00ebr tu hakmarr\u00eb ndaj shqiptar\u00ebve kok\u00ebforte t\u00eb krishter\u00eb sepse vete sulltan Mehmeti II ( ai q\u00eb pushtoi Konstandinopoj\u00ebn m\u00eb 1453) tha p\u00ebr shqiptar\u00ebt (Arb\u00ebr-epirot\u00ebt e at\u00ebhersh\u00ebm ): “Nuk do l\u00eb gur mbi gur n\u00eb Arb\u00ebri”. Dhe ashtu b\u00ebri, shkat\u00ebrroi t\u00eb gjitha kalat\u00eb. Madje dhe varrin e Gjergj Kastriotit-Sk\u00ebnderbeu e prishi, e d\u00ebmtoi, duke ja marr\u00eb edhe kockat \u2013 `p\u00ebr hajmali`(M.Barletti `Gjergj Catrioti-Skanderbeg, Princ i Epirit).<\/p>\n

II<\/strong><\/p>\n

N\u00eb shkrimin tim t\u00eb disa dit\u00ebve m\u00eb par\u00eb ` Shkijet dhe shkip\u00ebtar\u00ebt- ose Zanafilla e fjal\u00ebs shqip dhe Shqip\u00ebri`, problemi se ku u zhduk\u00ebn shqiptar\u00ebt ortodoks\u00eb (dhe m\u00eb pak ata katolik\u00eb) ishte nj\u00eb problem edhe `tabu` edhe pak misterioz, sepse n\u00eb fakt ka patur t\u00eb b\u00ebj\u00eb edhe me kalimin n\u00eb nj\u00eb etap\u00eb t\u00eb re t\u00eb gjuh\u00ebs s\u00eb folur shqipe e sigurisht edhe n\u00eb nd\u00ebrrimin emrave dhe em\u00ebrtimeve p\u00ebr shkak t\u00eb dyzimit religjioz dhe prishjes s\u00eb shtetit shqiptar p\u00ebr gati 500 vite. Shqiptaret ne kufi me sllavet nuk emigruan por zgjodh\u00ebn nj\u00eb alternative tjet\u00ebr t\u00eb path\u00ebn\u00eb m\u00eb par\u00eb nga historian\u00ebt tan\u00eb: u afruan pas Kish\u00ebs sllave ortodokse sepse ajo kishte imunitet; kjo i shp\u00ebtoi ata nga raprezaljet.<\/p>\n

E k\u00ebtu fillon transformimi. Nga arb\u00ebr ne shqiptare. Arb\u00ebrit ortodoks\u00eb t\u00eb mbrojtur nga Kisha sllave – i quajt\u00ebn arb\u00ebrit e konvertuar mysliman\u00eb si Shqep-tar\u00eb, kurse arb\u00ebrit orthodokse i quajt\u00ebn si Shqije-Shqja-nga shizma (q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb shkep, ndaj,). Fjala shqiptar u ngeli arb\u00ebrve dhe epirot\u00ebve te konvertuar ne myslimane; arb\u00ebrit ortodoks\u00eb q\u00eb u bashkuan nga halli me sllav\u00ebt u quajt\u00ebn shkije; epirot\u00ebt ortodokse u quajt\u00ebn arvanitas; ortodokset q\u00eb flisnin shqip ne trojet shqiptare u quajt\u00ebn shqiptare kaurr\u00eb.<\/p>\n

Sipas F.Xharra: “Viti 1637, p\u00ebr Gjakov\u00ebn sipas misionarit fra Bonaventura da Palacula ,nga 500 sht\u00ebpit\u00eb e k\u00ebsaj kasabaje vet\u00ebm 20 ishin katolike t\u00eb tjerat \u201c il resto tutti Turche et Scismatici\u201d( t\u00eb tjer\u00ebt shqiptar\u00eb musliman dhe shqiptar\u00eb shkije ). Dhe mandej vashdon:\u201d Per andare dalla parte del Settentrione sopra Jacova incominciano li Scismatici\u201d \u2013duke u ngjitur nga Gjakova n\u00eb De\u00e7an ,n\u00ebveriun e Gjakov\u00ebs n\u00ebp\u00ebr fshtra t\u00eb gjith\u00eb fashtar\u00ebt \u201cshkizmatik\u201d N\u00eb marsin e vitit 1683 d\u00ebshmit\u00eb e fra Kerubinit e japin pamjen demografike-statistike t\u00eb rrethit t\u00eb Gjakov\u00ebs si \u201c q\u00eb nga Gjakova e deri n\u00eb De\u00e7an ishin t\u00eb gjith\u00eb shkizmatik dhe Manastiri i De\u00e7anit . Pra frati Kerubini q\u00eb nga Gjakova n\u00eb De\u00e7an i hasi \u201cfshatrat shkizmatik\u201d (\u201emolte ville di Scismatici\u201d.)<\/p>\n

Shembull i pranis\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve ortodoks\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe ky, ku p\u00ebr Hasin ( nd\u00ebr bjeshk\u00ebt e Pashtrikut ,n\u00eb lugin\u00eb e Lumit Drin,n\u00eb jug t\u00eb Gjakov\u00ebs) ,shkruhet (1837): i t\u00ebr\u00eb rajoni \u00ebsht\u00eb i banuar me serb\u00eb t\u00eb albanizuar dhe me Shqiptar\u00eb \u201e..(.tout le districkt habite par des Serbes allbanises et des Albanais)”. P\u00ebr kazat\u00eb e Pej\u00ebs dhe t\u00eb Gjakov\u00ebs ,deri n\u00eb luft\u00ebn e Krimes\u00eb ,sipas Myllerit dhe Bues,konstatohej se n\u00eb rrethinat e k\u00ebtyre qyteteve ka mbizot\u00ebrua element ii krishter\u00eb ortodoks (shkijet f.xh.) e m\u00eb pak Shqiptar\u00eb katolik, Latin. (http:\/\/www.revistadrini.com\/2012\/03\/fahri-xharra-kush-jane-shkijet-1\/<\/a>),<\/p>\n

Ndarja shpirt\u00ebrore krahas atyre t\u00eb trojeve n\u00eb sanxhaqe ndodhi n\u00ebn presionin osman i cili nga nj\u00ebra an\u00eb b\u00ebri gjith\u00e7ka p\u00ebr t\u00eb mbajtur t\u00eb pushtuar Ballkanin ku popullata m\u00eb rebele ishte ajo e arb\u00ebrve dhe epirot\u00ebve. Kjo ndarje shpirt\u00ebrore-fetare, ndodhi kur u krijua nj\u00eb komunitet i madh arbrish t\u00eb islamizuar t\u00eb cil\u00ebt s\u00eb bashku me grupe t\u00eb ardhur nga Anadolli ishin t\u00eb p\u00ebrhapur s\u00eb bashku me shqiptar\u00ebt e krishter\u00eb ortodoks\u00eb kryesisht, por dhe ata katolik\u00eb n\u00eb veri, n\u00eb qend\u00ebr, dhe jug t\u00eb trojeve shqiptare. Shumica e tyre ishin t\u00eb privilegjuar dhe drejtonin administrat\u00ebn dhe ushtrin\u00eb, por flisnin gjuh\u00ebn arb\u00ebrisht.<\/p>\n

Popullata e krishter\u00eb n\u00eb veri t\u00eb vendit ashtu n\u00eb jug e ndikuar, e n\u00ebnshtruar, e keqtrajtuar nga pushtuesi, u armiq\u00ebsua edhe me popullat\u00ebn e islamizuar aq sa duke e ndjer\u00eb veten e pambrojtur, ose u largua fare n\u00eb Itali t\u00eb veriut Venedik ose n\u00eb Jug n\u00eb Kalabri. Tjetra k\u00ebrkoi strehim dhe ngush\u00ebllim tek Kisha Sllave dhe Greke p\u00ebr shkak t\u00eb reprezaljeve, duke mbijetuar, por duke sakrifikuar gjuh\u00ebn me kalimin e koh\u00ebs p\u00ebr shkak gjithashtu t\u00eb presionit edhe t\u00eb strehuesve (pas 1878). Ndarja filloi nga armiq\u00ebsimi p\u00ebr shkak t\u00eb humbjes s\u00eb trojeve, rrezikut t\u00eb humbjes s\u00eb fes\u00eb. Ata u quajt\u00ebn nga arbrit (raban\u00ebt) e islamizuar si shkie apo shqa q\u00eb tradhtuan trojet dhe gjuh\u00ebn, kurse shqiet apo shqat\u00eb, i quajt\u00ebn arbrit e islamizuar si shqeptare (qe jan\u00eb larguar nga feja).<\/p>\n

K\u00ebshtu u krijuan pas vitit 1703 shqiptar\u00ebt q\u00eb flisnin shqip por q\u00eb ishin me besim islamik, dhe u quajt\u00ebn k\u00ebshtu n\u00eb gjith\u00eb trojet dhe gjuha nga arb\u00ebrisht n\u00eb shqip, n\u00eb jug, arbrit e krishter\u00eb quheshin arvanitas ashtu si dhe v\u00ebllez\u00ebrit e tyre e tyre arb\u00ebresh\u00eb n\u00eb Itali; kurse ndodhi q\u00eb shqiptar\u00ebt e krishter\u00eb ortodoks\u00eb q\u00eb zbrit\u00ebn me kalimin e viteve pas 1878 u quajt\u00ebn shqiptar\u00eb nj\u00eblloj si v\u00ebllez\u00ebrit e tyre mysliman\u00eb.
\nPavar\u00ebsisht nga urdhrat zyrtar\u00eb q\u00eb shqiptar\u00ebt mysliman\u00eb t\u00eb quheshin turq si brenda ashtu dhe jasht\u00eb vendit, n\u00eb fakt si pasoj\u00eb e dhun\u00ebs dhe presionit, shqiptar\u00ebt e krishter\u00eb ortodoks\u00eb t\u00eb jugut quheshin grek\u00eb, dhe shqiptar\u00ebt ortodoks\u00eb n\u00eb veri q\u00eb i u bashkuan kish\u00ebs sllave u quajt\u00ebn shqa, shqie.<\/p>\n

K\u00ebshtu vazhdoi t\u00eb mbijetoj\u00eb gjuha e folur shqipe q\u00eb nga lasht\u00ebsia e deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme por n\u00eb grupe dhe popullata njer\u00ebzish me fe t\u00eb ndryshme, p\u00ebrplasja midis t\u00eb cilave nxitej nga pushtuesi turk, – n\u00eb fakt shkat\u00ebrroi kultur\u00ebn e k\u00ebtij populli t\u00eb lasht\u00eb. Lufta p\u00ebr liri, nxori n\u00eb drit\u00eb m\u00eb 28 n\u00ebntor 1912 nj\u00eb shtet t\u00eb cunguar dhe plot probleme me vehten, pra Shqip\u00ebria dukej si nj\u00eb i s\u00ebmur\u00eb q\u00eb a jetuar n\u00eb nj\u00eb spital psikiatrik, q\u00eb doli n\u00eb nj\u00eb realiteti t\u00eb ri pa mundur t\u00eb orientohet dhe pa e kuptuar se kush \u00ebsht\u00eb.<\/p>\n

III<\/strong><\/p>\n

\u00c7`mund t\u00eb b\u00ebjm\u00eb p\u00ebr popullat\u00ebn me origjin\u00eb shqiptare ortodokse q\u00eb jeton edhe ajo n\u00eb trojet e veta por n\u00ebn shtete t\u00eb tjer\u00eb fqinj\u00eb? Popullata me origjin\u00eb shqiptare ose shkjajt\u00eb e veriut q\u00eb jetojn\u00eb si serb\u00eb, si malazez\u00eb, dhe si maqedonas n\u00ebn kushtet e reja t\u00eb demokracis\u00eb, integrimit dhe t\u00eb globalizmit, kan\u00eb mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb vendosin vet\u00eb se nga duhet t\u00eb rrin\u00eb, por t\u00eb pakt\u00ebn t\u00eb mos p\u00ebrfshihen n\u00eb radikalizmin ortodoks sllav, por t\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb ri-gjejn\u00eb rr\u00ebnj\u00ebt e tyre. E nj\u00ebjta gj\u00eb mund t\u00eb thuhet dhe p\u00ebr arvanitasit. Ata p\u00ebr shkak t\u00eb kushteve, e b\u00ebn\u00eb zgjedhjen e tyre para 280 viteve, por sidoqoft\u00eb, e kan\u00eb ruajtur gjuh\u00ebn qoft\u00eb dhe pjes\u00ebrisht. Duhet qe shqiptaret ortodokse te Maqedonis\u00eb (thuhet t\u00eb jen\u00eb 300.000) por edhe ne Serbi (?) te emancipohen. P\u00ebr tu emancipuar- duhen mb\u00ebshtetur.<\/p>\n

Krahas toleranc\u00ebs fetare ose si\u00e7 mund t\u00eb quhet m\u00eb mir\u00eb `indiferenca fetare` (sipas A. Klosit) e cila zgjidh vet\u00ebm p\u00ebrkoh\u00ebsisht mbijetes\u00ebn midis komuniteteve, ateizmi komunist krijoi iluzionin e bashk\u00ebjetes\u00ebs (bratsvo-jedinstvo), por tashm\u00eb ateizmi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rrezik serioz p\u00ebr shqiptar\u00ebt n\u00eb nj\u00eb t\u00eb ardhme jo t\u00eb larg\u00ebt, sepse ateizmi shkakton degjenerim moral dhe konsumiz\u00ebm gj\u00eb q\u00eb p\u00ebr nj\u00eb vend t\u00eb vog\u00ebl si ne, ashtu si dhe globalizmi per\u00ebndimor, do t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb r\u00ebnd\u00eb identitetin ton\u00eb. Sigurisht e d\u00ebmshme \u00ebsht\u00eb edhe gjendja e post-komunizmit s\u00eb bashku me aspektet e saj negative; papun\u00ebsi, varf\u00ebri, radikaliz\u00ebm, nacionaliz\u00ebm. Sot, Ndarja e heshtur shpirt\u00ebrore, luft\u00ebrat politike, strategjit\u00eb e ndryshme p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrparuar, mendoj se vijn\u00eb nga dyzimi dhe preferencat tradicionale fetare.<\/p>\n

Mendoj se \u00ebsht\u00eb problem feja, qe pengon n\u00eb bashkimin spiritual dhe real t\u00eb shqiptar\u00ebve: Secili komunitet k\u00ebrkon historin\u00eb e vet, heronjt\u00eb e vet. Le ta b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrplasje, prandaj ne jemi inferiore ndaj fqinj\u00ebve sepse grindemi me nj\u00ebri tjetri dhe shajm\u00eb heronjt\u00eb tan\u00eb apo t\u00eb nj\u00ebri tjetrit. Mb\u00ebshtetja duhet te vije nga shqiptaret myslimane t\u00eb Kosov\u00ebs dhe Maqedonis\u00eb si dhe nga shteti shqiptar me at\u00eb kosovar, dhe s\u00eb treti mb\u00ebshtetja duhet te vij\u00eb edhe nga jasht\u00eb. Pengesat: Paragjykimet fetare midis shqiptareve e kane asgj\u00ebsuar deri tani njohjen e tyre dhe mb\u00ebshtetjen sepse \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht ky problem qe ka ndare dhe krijuar em\u00ebrtimin shkie dhe shkiptare. Kjo ka qene ura ndar\u00ebse; shqiptaret myslimane u quajt\u00ebn nga shkiet shqiptare (shkije- shkizma ose shkep, shkepem). Pra problemi religjoz ishte kryesori q\u00eb dob\u00ebsoi dhe cop\u00ebtoi Shqip\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n

Pengesa tjet\u00ebr jan\u00eb vonesa e integrimit ne BE. Del pyetja tjet\u00ebr, p\u00ebrse shqiptaret ortodokse nj\u00eblloj si arvanitasit, e pat\u00ebn me te lehte te ruajn\u00eb fen\u00eb duke i u bashkangjitur kishave sllave dhe greke, se sa te bashk\u00ebpunoj\u00eb me shqiptar\u00ebt myslimane apo n\u00eb rast t\u00eb kund\u00ebrt edhe te emigronin? Doni t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn? Ka vet\u00ebm nj\u00eb p\u00ebrgjigje: Shqiptar\u00ebt mysliman\u00eb, si m\u00eb t\u00eb privilegjuar n\u00eb perandorin\u00eb osmane n\u00eb k\u00ebto toka u soll\u00ebn shum\u00eb keq me shkiet dhe arvanitasit. K\u00ebshtu e pan\u00eb t\u00eb pamundur t\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb. Kjo ishte ndarja. Ne lavd\u00ebrojm\u00eb (Shqip\u00ebria dhe Kosova) dy gj\u00ebra: Lidhjen e Prizrenit dhe Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebn. Te, dyja pavar\u00ebsisht interpretimeve zyrtare- Lidhja e Prizrenit me Kahrarname-ne e saj sanksionoi pushtimin turk sepse nuk parashikoi as nj\u00eb kryeqytet shqiptar, as nj\u00eb shtet shqiptar, as nj\u00eb gjuh\u00eb shqipe.<\/p>\n

Ateher\u00eb? P\u00ebrse qenka Lidhja e shqiptar\u00ebve? Lidhja e shqiptar\u00ebve dhe bejler\u00ebve pro-turq? Ky ishte dhe shkaku q\u00eb askush nuk na p\u00ebrkrahu; S\u00eb dyti, Ali Pash\u00eb Tepelena: A \u00ebsht\u00eb hero ky njeri apo nje kriminel q\u00eb shkat\u00ebrroi gjith\u00eb Tosk\u00ebrin\u00eb dhe Epirin, duke b\u00ebr\u00eb ndarjen p\u00ebrfundimtare t\u00eb t\u00eb krishter\u00ebve shqiptar\u00eb (q\u00eb n\u00eb jug u quajt\u00ebn ose `grek\u00eb`, ose arvanitas) me mysliman\u00ebt shqiptare. Kjo shkaktoi at\u00eb q\u00eb arvanitasit u bashkuan me grek\u00ebt (romanoi), dhe me ndihm\u00ebn e anglo-rus\u00ebve \u00e7liruan tokat arb\u00ebrore dhe jo-arb\u00ebrore te jugut, por n\u00eb fund t\u00eb fundit pranuan t\u00eb jetojn\u00eb n\u00ebn nj\u00eb shtet q\u00eb foli greqisht.<\/p>\n

E nj\u00ebjta gj\u00eb ndodhi dhe me sllav\u00ebt: Me sllav\u00ebt e veriut dhe t\u00eb jugut, ata i pranuan shkiet -arb\u00ebr (pra si\u00e7 i quajm\u00eb sot arbrit ortodoks\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb shizm\u00ebs apo t\u00eb `shkepjes` me v\u00ebllez\u00ebrit e tyre myslimane), q\u00eb t\u00eb futen n\u00eb ombrell\u00ebn e tyre p\u00ebr ti mbrojtur por dhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar nga ata. P\u00ebr Kosov\u00ebn dhe Maqedonin\u00eb, do te duhet koh\u00eb, mendoj p\u00ebr nj\u00eb shtet laik n\u00eb Kosov\u00eb, sepse popullata nuk \u00ebsht\u00eb e arsimuar mir\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb plot paragjykime religjioze. Duhet kaluar kjo faz\u00eb, e cila po zgjatet nga ekzagjerimi i kultit fetar (nga individ\u00eb t\u00eb pushtetsh\u00ebm) deri n\u00eb ekstrem duke b\u00ebr\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn e asaj q\u00eb k\u00ebrkon per\u00ebndimi. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye duhet nj\u00eb strategji e re integruese n\u00eb p\u00ebrputhje me porosit\u00eb e BE dhe t\u00eb SHBA, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn faktor\u00ebt dhe aktor\u00ebt e sot\u00ebm shqiptar\u00eb duhet t\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb t\u00eb;<\/p>\n

– Integrohen n\u00eb BE sa m\u00eb par\u00eb e pastaj, dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht:
\n– Krijojn\u00eb kushte gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse p\u00ebr t\u00eb njehsuar gjith\u00e7ka jo t\u00eb rregullt: arsimi dhe arsimimi me detyrim deri n\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb lart\u00eb, njehsim t\u00eb administrat\u00ebs, ruajtjen dhe forcimin e gjuh\u00ebs zyrtare duke e pasuruar me marr\u00ebveshje me gj\u00ebra t\u00eb reja dialektore,
\n– Ri-p\u00ebrt\u00ebritjen e nj\u00eb Akademie t\u00eb vetme p\u00ebr t\u00eb gjitha trojet shqiptare p\u00ebr Historin\u00eb dhe Gjuh\u00ebn shqipe,<\/p>\n

– Kontakte t\u00eb ngushta, dhe krijimin e kushteve p\u00ebr njohjen, afrimin, dhe bashk\u00ebpunimin me shqiptar\u00ebt e integruar me sllav\u00ebt dhe kish\u00ebn e tyre (shkiet), shqiptar\u00ebt e Greqis\u00eb (arvanitasit), kontakte dhe afrim e bashk\u00ebpunim me shqiptar\u00ebt e Turqis\u00eb e kudo q\u00eb jan\u00eb, me q\u00ebllim njohjen dhe historin\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb tyre.<\/p>\n

– Largimin e trysnive t\u00eb paragjykimeve fetare mbi popullat\u00ebn, e cila do t\u00eb b\u00ebhet n\u00ebp\u00ebrmjet arsimimit t\u00eb detyruesh\u00ebm, Edukimi fetar baz\u00eb nuk duhet t\u00eb b\u00ebhet deri sa t\u00eb mbaroj\u00eb adoleshenca, pra t\u00eb b\u00ebhet n\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb mesme ose n\u00eb t\u00eb lart\u00eb.<\/p>\n

P\u00ebr fat t\u00eb keq kjo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta, se atyre u vjen keq apo dhe turp t\u00eb quhen shqiptare, por pranojn\u00eb m\u00eb mir\u00eb t\u00eb quhen shkja ose serb\u00eb apo grek\u00eb, duke patur parasysh t\u00eb kaluar\u00ebn e hidhur kur, turqit osmanllinj dhe arbrit e konvertuar n\u00eb islam p\u00ebrfituan nga rasti p\u00ebr tu b\u00ebr\u00eb pronar\u00eb, administrator\u00eb, komandant\u00eb n\u00ebn at\u00eb rregjim, duke shtypur si arb\u00ebrit e konvertuar n\u00eb islam port \u00eb varf\u00ebr ashtu dhe t\u00eb krishter\u00ebt arb\u00ebr dhe eprot\u00eb duke u a marr\u00eb dhe tokat. Emri shqiptar u identifikua pjes\u00ebrisht me arbrin dhe epirotin e islamizuar.<\/p>\n

Megjithat\u00eb fjala ship mbeti fjal\u00eb e p\u00ebrdorur nga t\u00eb gjitha aktor\u00ebt. Gjendja ndryshoi pas 1878, dhe armiq\u00ebsia u r\u00ebndua edhe m\u00eb shum\u00eb sepse po k\u00ebta shqipfol\u00ebs krijuan shtetin grek, shtetin serb, kurse pas shek t\u00eb XX u krijua Shqip\u00ebria e cunguar, dhe n\u00eb shek e XXI, u krijua Kosova.Sot \u00ebsht\u00eb koha p\u00ebr t\u00eb njohur veten me ndihm\u00ebn e integrimit. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb e mudimshme por q\u00eb do t\u00eb na nxjerr\u00eb aty ku duhet: prosperiteti i trojeve shqiptare, integrim dhe bashk\u00ebpunim t\u00eb ngusht\u00eb me forcat progresiste, respekti i fqinj\u00ebve ndaj nesh.<\/p>\n

priftipiro@hotmail.com<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nga Piro Prifti (dhe Drit` e Dituris\u00eb, P\u00ebrpara do na shpjer\u00eb` – N.Frash\u00ebri) P\u00ebr t\u00eb zbardhur historin\u00eb e nd\u00ebrlikuar t\u00eb shqiptar\u00ebve, e ashtuquajtur Kutia e Pandor\u00ebs \u00ebsht\u00eb hapur tashm\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos u mbyllur m\u00eb derisa t\u00eb zbulohet e v\u00ebrteta. Q\u00eb nga pushtimi i Shqip\u00ebris\u00eb nga perandoria turke m\u00eb 1478 dhe deri rreth viteve 1660-1703, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":62039,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-62038","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"\nE v\u00ebrteta historike e ndarjes s\u00eb madhe fetare nga Arb\u00ebr n\u00eb Shqiptar\u00eb, si dhe shkaqet q\u00eb ndan\u00eb kombin shqiptar n\u00eb shum\u00eb shtete - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"E v\u00ebrteta historike e ndarjes s\u00eb madhe fetare nga Arb\u00ebr n\u00eb Shqiptar\u00eb, si dhe shkaqet q\u00eb ndan\u00eb kombin shqiptar n\u00eb shum\u00eb shtete - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nga Piro Prifti (dhe Drit` e Dituris\u00eb, P\u00ebrpara do na shpjer\u00eb` – N.Frash\u00ebri) P\u00ebr t\u00eb zbardhur historin\u00eb e nd\u00ebrlikuar t\u00eb shqiptar\u00ebve, e ashtuquajtur Kutia e Pandor\u00ebs \u00ebsht\u00eb hapur tashm\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos u mbyllur m\u00eb derisa t\u00eb zbulohet e v\u00ebrteta. Q\u00eb nga pushtimi i Shqip\u00ebris\u00eb nga perandoria turke m\u00eb 1478 dhe deri rreth viteve 1660-1703, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-12-15T19:06:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/harta-ballkan.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"350\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"18 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"E v\u00ebrteta historike e ndarjes s\u00eb madhe fetare nga Arb\u00ebr n\u00eb Shqiptar\u00eb, si dhe shkaqet q\u00eb ndan\u00eb kombin shqiptar n\u00eb shum\u00eb shtete\",\"datePublished\":\"2020-12-15T19:06:37+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\\\/\"},\"wordCount\":3577,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/harta-ballkan.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\\\/\",\"name\":\"E v\u00ebrteta historike e ndarjes s\u00eb madhe fetare nga Arb\u00ebr n\u00eb Shqiptar\u00eb, si dhe shkaqet q\u00eb ndan\u00eb kombin shqiptar n\u00eb shum\u00eb shtete - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/harta-ballkan.jpg\",\"datePublished\":\"2020-12-15T19:06:37+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/harta-ballkan.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/harta-ballkan.jpg\",\"width\":640,\"height\":350,\"caption\":\"Harta e Ballkanit\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"E v\u00ebrteta historike e ndarjes s\u00eb madhe fetare nga Arb\u00ebr n\u00eb Shqiptar\u00eb, si dhe shkaqet q\u00eb ndan\u00eb kombin shqiptar n\u00eb shum\u00eb shtete\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\""E para ishte fjala..." - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike & Informatike :: Gazetar & Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- & Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"E v\u00ebrteta historike e ndarjes s\u00eb madhe fetare nga Arb\u00ebr n\u00eb Shqiptar\u00eb, si dhe shkaqet q\u00eb ndan\u00eb kombin shqiptar n\u00eb shum\u00eb shtete - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"E v\u00ebrteta historike e ndarjes s\u00eb madhe fetare nga Arb\u00ebr n\u00eb Shqiptar\u00eb, si dhe shkaqet q\u00eb ndan\u00eb kombin shqiptar n\u00eb shum\u00eb shtete - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Nga Piro Prifti (dhe Drit` e Dituris\u00eb, P\u00ebrpara do na shpjer\u00eb` – N.Frash\u00ebri) P\u00ebr t\u00eb zbardhur historin\u00eb e nd\u00ebrlikuar t\u00eb shqiptar\u00ebve, e ashtuquajtur Kutia e Pandor\u00ebs \u00ebsht\u00eb hapur tashm\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos u mbyllur m\u00eb derisa t\u00eb zbulohet e v\u00ebrteta. Q\u00eb nga pushtimi i Shqip\u00ebris\u00eb nga perandoria turke m\u00eb 1478 dhe deri rreth viteve 1660-1703, […]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2020-12-15T19:06:37+00:00","og_image":[{"width":640,"height":350,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/harta-ballkan.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"18 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"E v\u00ebrteta historike e ndarjes s\u00eb madhe fetare nga Arb\u00ebr n\u00eb Shqiptar\u00eb, si dhe shkaqet q\u00eb ndan\u00eb kombin shqiptar n\u00eb shum\u00eb shtete","datePublished":"2020-12-15T19:06:37+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/"},"wordCount":3577,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/harta-ballkan.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/","name":"E v\u00ebrteta historike e ndarjes s\u00eb madhe fetare nga Arb\u00ebr n\u00eb Shqiptar\u00eb, si dhe shkaqet q\u00eb ndan\u00eb kombin shqiptar n\u00eb shum\u00eb shtete - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/harta-ballkan.jpg","datePublished":"2020-12-15T19:06:37+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/harta-ballkan.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/harta-ballkan.jpg","width":640,"height":350,"caption":"Harta e Ballkanit"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/e-verteta-historike-e-ndarjes-se-madhe-fetare-nga-arber-ne-shqiptare-si-dhe-shkaqet-qe-ndane-kombin-shqiptar-ne-shume-shtete\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"E v\u00ebrteta historike e ndarjes s\u00eb madhe fetare nga Arb\u00ebr n\u00eb Shqiptar\u00eb, si dhe shkaqet q\u00eb ndan\u00eb kombin shqiptar n\u00eb shum\u00eb shtete"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":""E para ishte fjala..." - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike & Informatike :: Gazetar & Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- & Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62038","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=62038"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62038\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62041,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62038\/revisions\/62041"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/62039"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=62038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=62038"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=62038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}