{"id":64925,"date":"2021-02-22T23:03:32","date_gmt":"2021-02-22T22:03:32","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=64925"},"modified":"2021-02-22T23:03:32","modified_gmt":"2021-02-22T22:03:32","slug":"konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/","title":{"rendered":"KONKURRENCA POLITIKE DHE EKONOMIKE N\u00cb KONTEKSTIN E KOSOV\u00cbS"},"content":{"rendered":"<p><strong>Prof. Muhamet Sadiku<\/strong><\/p>\n<p>Pas \u00e7lirimit, n\u00eb vitin 1999, si rezultat i angazhimit komb\u00ebtar dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar, ngase kishte trash\u00ebguar pasojat e sistemit kolonial dhe t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb tregut t\u00eb centralizuar, Kosova filloi t\u00eb ec\u00eb nga zero. Vendet ish &#8211; komuniste e filluan transicionin me resurse t\u00eb shumta t\u00eb sistemit socialist, duke i transformuar ato, kaluan me sukses deri te demokracia dhe ekonomia e tregut. Kosova nuk e arriti k\u00ebt\u00eb gj\u00eb, ngase fillimi p\u00ebrballej me shkat\u00ebrrime dhe d\u00ebme serioze. Bashk\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare e vendosi Kosov\u00ebn n\u00eb nj\u00eb protektorat nd\u00ebrkomb\u00ebtar, duke synuar zbutjen e shkat\u00ebrrimeve dhe vendosjen e kornizave t\u00eb demokracis\u00eb dhe t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb tregut. P\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb mbi baz\u00eb t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb jashtme, ishte krijuar nj\u00eb legjislacion adekuat. \u00c7do gj\u00eb dhe \u00e7do sektor duhej t\u00eb vendosej n\u00eb kornizat e zhvillimit demokratik dhe t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb tregut: sistemin zgjedhor, formimin e institucioneve politike dhe ekonomike. Para se t\u00eb definohej statusi p\u00ebrfundimtar politik, synohej q\u00eb t\u00eb funksiononte shoq\u00ebria demokratike dhe zhvillimi i praktikave t\u00eb kapitalizmit n\u00ebp\u00ebrmjet pron\u00ebs private dhe liberalizimit tregtar. Kosova e kuptoi shpejt rrug\u00ebn e demokracis\u00eb dhe t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb tregut. K\u00ebsaj i kontribuoi\u00a0 edhe liberalizimi i tregut, edhe pse n\u00eb rrethana ku mungonin kapacitetet ekonomike.<\/p>\n<p>N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb krijimit t\u00eb institucioneve demokratike u aprovua legjislacioni i zgjedhjeve, i cili pati sukses q\u00eb t\u00eb fillim. Kosova p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb organizoi zgjedhjet lokale dhe nacionale, n\u00eb rrethanat e munges\u00ebs s\u00eb kultur\u00ebs demokratike moderne. N\u00eb ofert\u00ebn konkurruese p\u00ebr gara politike, u gjend\u00ebn lider\u00ebt e partive \/ grupeve t\u00eb ndryshme politike. Kjo u organizua duke zgjedhur individ\u00eb t\u00eb njohur p\u00ebr mjediset e ndryshme, fiset dhe blloqet politike t\u00eb trash\u00ebguara. Kjo me siguri se nuk rezultoi n\u00eb vendosjen e zgjedhjeve n\u00eb platform\u00ebn e programeve politike dhe ekonomike. K\u00ebsaj situate iu p\u00ebrshtat dhe votimi familjar, fisnor dhe rajonal i Kosov\u00eb. Kjo ishte e arsyeshme duke pasur parasysh krijimin e disa bastioneve t\u00eb grupeve politike (Drenica, Dukagjini, Podujeva, Prishtina, e t\u00eb tjer\u00eb). N\u00eb k\u00ebto rrethana zgjedhjet nuk ishin n\u00eb funksion t\u00eb konkurrenc\u00ebs politike. Kishte konkurrenc\u00eb n\u00eb mes lider\u00ebve, e jo n\u00eb mes ideve, programeve dhe projekteve.<\/p>\n<p>N\u00eb disa zgjedhje mor\u00ebn pjes\u00eb m\u00eb shum\u00eb qytetar\u00eb, sesa ishin t\u00eb regjistruar (2010). Kjo n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe e deformoi rezultatin e zgjedhjeve. Me kalimin e koh\u00ebs u b\u00ebn\u00eb disa ndryshime me futjen n\u00eb gar\u00eb t\u00eb disa grupimeve politike, me rritjen e vet\u00ebdijes p\u00ebr progres dhe shtet nd\u00ebrtim si dhe p\u00ebr sforcimin e ides\u00eb evropiane. Kjo ka r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb kuptuar realitetin politik dhe ekonomik e n\u00eb ve\u00e7anti rrug\u00ebn evropiane; gjithnj\u00eb m\u00eb pak pat\u00ebn sukses premtimet boshe dhe jasht\u00eb perspektives dhe mir\u00ebqenies ekonomike.<\/p>\n<p>Dihet\u00a0 se faza e fundit e transicionit politik \u00ebsht\u00eb kultura demokratike, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces i gjat\u00eb. K\u00ebt\u00eb e d\u00ebshmon edhe Kosova, e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb proces.<\/p>\n<p>Nj\u00eb aspekt i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i k\u00ebsaj kulture \u00ebsht\u00eb formimi i koalicioneve dhe pranim &#8211; dor\u00ebzimi i pushtetit. Nj\u00eb koh\u00eb pas luft\u00ebs me angazhim t\u00eb madh t\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare u formuan koalicionet e para. N\u00eb mes\u00a0 grupimeve politike kishte animozitete dhe munges\u00eb gatishm\u00ebrie politike p\u00ebr t\u00eb qeverisur s\u00eb bashku. Tani ky proces \u00ebsht\u00eb duke u p\u00ebrmir\u00ebsuar, ngase ka m\u00eb pak p\u00ebrjashtime. Partit\u00eb politike tanim\u00eb, b\u00ebjn\u00eb p\u00ebrpjekje q\u00eb n\u00eb qeverisje t\u00eb ken\u00eb objektiva dhe prioritete t\u00eb harmonizuara. Dhe nj\u00eb aspekt esencial i kultur\u00ebs demokratike mbetet pranim &#8211; dor\u00ebzimi i pushtetit. Nj\u00eb koh\u00eb ky proces b\u00ebhej n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb ombrell\u00ebs s\u00eb protektoratit nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Edhe m\u00eb von\u00eb n\u00eb rrethana t\u00eb reja, kjo po b\u00ebhet pa pengesa. Megjithat\u00eb, duhet pranuar se me formimi e Qeveris\u00eb jolegjtime t\u00eb fundit, mungoi pranim &#8211; dor\u00ebzimi si akt demokratik. Mbetet premtuese se edhe n\u00eb t\u00eb ardhmen do t\u00eb kuptohen rezultatet e zgjedhjeve dhe formimi i institucioneve qeveritare. T\u00eb gjitha k\u00ebto procese me koh\u00eb do t\u00eb b\u00ebhen platform\u00eb e nj\u00eb konkurrence politike. Kosova ka p\u00ebrpar\u00ebsi t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt n\u00eb krahasim me demokracit\u00eb e tjera t\u00eb reja n\u00eb kontinentet e tjera, ngase \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e Evrop\u00ebs dhe n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb BE &#8211; s\u00eb. Nga kjo rrjedh mund\u00ebsia e t\u00eb m\u00ebsuarit nga p\u00ebrvoja t\u00eb mira.<\/p>\n<p>Deri m\u00eb tani Kosova u ballafaqua me \u00e7\u00ebshtje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, zgjidhja e t\u00eb cilave do t\u00eb krijonte nj\u00eb platform\u00eb p\u00ebr zhvillim p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb. Edhe \u00e7\u00ebshtjet m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira ekonomike dhe sociale, do t\u00eb drejtoheshin me qeverisje transparente dhe llogaridh\u00ebnie. Na kujtohen \u00e7\u00ebshtjet e demarkacionit, liberalizimi i vizave, korrupsioni, klientelizmi dhe politizimi i disa institucioneve ligj\u00ebrisht t\u00eb pavarura. Po t\u00eb krijohej nj\u00eb konkurrenc\u00eb politike zgjedhore dhe paszgjedhore dhe n\u00eb funksionimin e institucioneve, nuk do t\u00eb zvarriteshin disa \u00e7\u00ebshtje q\u00eb e pengojn\u00eb prosperitetin politik dhe ekonomik. Zhvillimet e deritanishme tregojn\u00eb se, megjithat\u00eb, ekziston edhe nj\u00eb Kosov\u00eb e paangazhuar n\u00eb partit\u00eb politike. Kjo Kosov\u00eb ka potenciale t\u00eb m\u00ebdha shkencore p\u00ebr t\u00eb ndihmuar zhvillimin e Kosov\u00ebs sipas standardeve dhe kritereve t\u00eb Bashkimit Evropian.<\/p>\n<p>P\u00ebr Kosov\u00ebn si shtet evropian i ri dhe i vog\u00ebl, ka r\u00ebnd\u00ebsi zhvillimi i konkurrenc\u00ebs ekonomike. Kjo b\u00ebhet n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nj\u00eb legjislacioni komercial me standarde t\u00eb BE &#8211; s\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast mendohet p\u00ebr veprimin e ligjeve t\u00eb konkurrenc\u00ebs dhe t\u00eb loj\u00ebs konkurruese. Tregu i Kosov\u00ebs, menj\u00ebher\u00eb pas luft\u00ebs, i qe ekspozuar liberalizimit tregtar, importit t\u00eb lir\u00eb dhe pa ngarkesa jodoganore. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb veprimit t\u00eb pushtetit ligjor u zhvilluan edhe disa procese t\u00eb tjera ekonomike: Mjedisi biznesor, themelimi i nd\u00ebrmarrjeve t\u00eb reja private, privatizimi, investimet e jashtme e t\u00eb tjera. Jasht\u00eb\u00a0 procesit t\u00eb transformimit efektiv kan\u00eb mbetur nd\u00ebrmarrje publike t\u00eb m\u00ebdha: Telekomi, Trep\u00e7a, gjenerimi i energjis\u00eb e t\u00eb tjera. Me transformimin e k\u00ebtyre nd\u00ebrmarrjeve do t\u00eb futeshin elemente t\u00eb konkurrenc\u00ebs n\u00eb tregun e Kosov\u00eb. Penges\u00eb e madhe e rritjes s\u00eb efektivitetit ekonomik n\u00eb nd\u00ebrmarrjet publike mbetet politizimi i skajsh\u00ebm n\u00eb qeverisjen e tyre jasht\u00eb parimeve t\u00eb qeverisjes korporative sipas parimeve t\u00eb OECD &#8211; s\u00eb. Pronari i tyre ka lejuar qeverisje politike dhe em\u00ebrtime politike t\u00eb menaxhmentit dhe t\u00eb bordeve, duke injoruar ekspertiz\u00ebn profesionale dhe llogaridh\u00ebnien. Zakonisht, pas \u00e7do qeverisjeje pasojn\u00eb z\u00ebvend\u00ebsimet n\u00eb menaxhment dhe borde.<\/p>\n<p>Nj\u00eb struktur\u00eb politike n\u00eb qeverisje z\u00ebvend\u00ebsohet me nj\u00eb struktur\u00eb politike t\u00eb qeveris\u00eb pasuese. Po t\u00eb b\u00ebhej angazhimi n\u00eb k\u00ebto nd\u00ebrmarrje me struktura profesionale, at\u00ebher\u00eb nuk do t\u00eb kishte nevoj\u00eb t\u00eb b\u00ebheshin veprime thjesht politike. K\u00ebto em\u00ebrime vet\u00ebm politike jan\u00eb reflektuar tejet negativisht n\u00eb k\u00ebto nd\u00ebrmarrje. K\u00ebshtu p\u00ebrderisa ishte monopol, Telekomi i Kosov\u00ebs realizonte t\u00eb hyra q\u00eb i mund\u00ebsonin qeveris\u00eb t\u00eb merrte n\u00eb miliona si dividenta. Si rezultat i politizimit, disa biznese t\u00eb suksesshme u p\u00ebrballen me rreziqe t\u00eb funksionimit. Me menaxhment dhe borde politik, edhe pas shum\u00eb viteve, nuk ndodhi asgj\u00eb me shum\u00eb n\u00eb nd\u00ebrmarrje publike. K\u00ebshtu, duhet theksuar se Trep\u00e7a nuk mund t\u00eb funksionoj\u00eb vet\u00ebm me 300 minator\u00eb. Minator\u00ebt nuk mund t\u2019i mbulojn\u00eb d\u00ebshtimet e pronarit. Qeverisja e deritanishme ka munges\u00eb t\u00eb llogaridh\u00ebnies. Ende asnj\u00eb qeveri nuk e ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb studim serioz lidhur me funksionimin e sektorit publik si dhe me kontributin e tij n\u00eb zhvillim ekonomik. Konkurrenc\u00ebn ekonomike duhet trajtuar n\u00eb kontekst t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb qeverisjes me rritje dhe zhvillim ekonomik. Zakonisht flitet p\u00ebr parimet dhe p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsit e qeverisjes s\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n<p>Krahas qeverisjes administrative nga administrata nd\u00ebrkomb\u00ebtare, Kosova s\u2019ka mundur t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb qeverisje t\u00eb mir\u00eb pasi q\u00eb kjo ishte n\u00ebn\u00a0 ndikimin e shum\u00eb faktor\u00ebve t\u00eb klientelizmit, korrupcionit dhe munges\u00ebs s\u00eb dijes p\u00ebr qeverisje me politika ekonomike. K\u00ebshtu, n\u00eb vend t\u00eb drejtimit t\u00eb duhur kishin ardhur n\u00eb shprehje shum\u00eb elemente: interesat fisnore, rajonale &#8211; politike, klintellizmi dhe forma m\u00eb primitive qeverisja \u201c<em>pa kok\u00eb dhe bisht<\/em>\u201d gjat\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb fundit. Kjo lidhet me vendimarrje q\u00eb nuk bazohej n\u00eb objektiva dhe prioritete t\u00eb p\u00ebrcaktuara t\u00eb zhvillimit.<\/p>\n<p>Ky model i qeverisjes s\u00eb kot\u00eb, synim kishte rishp\u00ebrndarjen e mjeteve buxhetore, e jo rim\u00ebkembjen ekonomike me q\u00ebllim t\u00eb stabilizimit t\u00eb rrjedhave ekonomike dhe krijimin e vlerave t\u00eb reja. Rasti i z\u00ebvend\u00ebsimit t\u00eb bordeve politike t\u00eb nd\u00ebrmarrjeve publike me borde politike klienteliste, tregon m\u00eb s\u00eb mir\u00eb p\u00ebr cil\u00ebsin\u00eb e qeverisjes. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi qeverisja duhet t\u00eb stimuloj\u00eb krijimin e nj\u00eb mjedisi konkurrues, e jo t\u00eb mjedisit klientelist.<\/p>\n<p>P\u00ebr situat\u00ebn aktuale t\u00eb konkurrenc\u00ebs s\u00eb tregut t\u00eb Kosov\u00ebs d\u00ebshmojn\u00eb shum\u00eb studime nd\u00ebrkomb\u00ebtare (Banka Bot\u00ebrore, USAID, Fredom House, e t\u00eb tjer\u00eb). Sipas k\u00ebtyre studimeve faktor\u00ebt me ndikim negativ n\u00eb mjedisin konkurrues t\u00eb vendit jan\u00eb: moszbatimi i kontratave, mosmbrojtja e t\u00eb drejtave t\u00eb investitor\u00ebve minoritar\u00eb, korrupsioni e t\u00eb tjera. K\u00ebto t\u00eb gjetura ende nuk luftohen me politika dhe praktika ekonomike. Nuk duhet l\u00ebn\u00eb anash as ndikimin e pabarazis\u00eb n\u00eb treg (tender\u00ebt), keqp\u00ebrdorimin e burimeve, klientelizmin ekonomik dhe shum\u00eb dukuri t\u00eb tjera negative. N\u00eb nj\u00eb treg t\u00eb ngarkuar me k\u00ebso pengesash dhe praktika t\u00eb antitregut, nuk duhet pritur rritjen e investimeve t\u00eb huaja. Investitor\u00ebt e huaj tregojn\u00eb interesim p\u00ebr tregje konkurruese dhe mjedis miq\u00ebsor p\u00ebr investimin e kapitalit t\u00eb tyre. Sipas raportit t\u00eb BB &#8211; s\u00eb p\u00ebr b\u00ebrjen e biznesit n\u00eb bot\u00eb, Kosova, sipas pengesave, ka rangim t\u00eb pavolitsh\u00ebm: e 160 &#8211; a n\u00eb bot\u00eb sipas vendimeve t\u00eb nd\u00ebrtimit, e 128 &#8211; a sipas mbrojtjes s\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb investitor\u00ebve t\u00eb vegj\u00ebl, e 90 &#8211; a sipas furnizimit me energji elektrike, e 53 &#8211; a\u00a0 sipas zbatimit t\u00eb kontratave, e 48 &#8211; a sipas pagimit t\u00eb taksave e t\u00eb tjera. Me k\u00ebto pengesa nuk krijohet tregu konkurrues dhe atraktimi i\u00a0 investitor\u00ebve t\u00eb jasht\u00ebm.<\/p>\n<p>Rritja e pakontrolluar e pun\u00ebsimit n\u00eb sektorin publik e ka dob\u00ebsuar mjedisin konkurrues t\u00eb tregut. K\u00ebshtu numri i madh i k\u00ebtij pun\u00ebsimi ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb t\u00eb rriten kostot e pun\u00ebs administrative\u00a0 si % e BPV p\u00ebr nj\u00ebsi. Me k\u00ebto kosto eksportet e Kosov\u00ebs b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb shtrenjta dhe jokonkurruese n\u00eb tregun bot\u00ebror. Kur k\u00ebsaj i shtohen barra e korrupsionit, ekonomia joformale, pabarazia n\u00eb treg, klientelizmi dhe mungesa e llogaridh\u00ebnies n\u00eb qeverisje me rritje dhe zhvillim ekonomik, krijimi i tregut konkurrues ekonomik t\u00eb Kosov\u00ebs mbetet i paqart\u00eb. Pik\u00ebrisht pik\u00ebsynim i BE &#8211; s\u00eb me rastin e n\u00ebnshkrimit t\u00eb MSA &#8211; s\u00eb ishte krijimi i kapaciteteve konkurruese n\u00eb shum\u00eb sektor\u00eb, \u00a0gj\u00eb q\u00eb edhe pas disa viteve, nuk \u00ebsht\u00eb arritur. Disa shteteve u jan\u00eb nevojitur m\u00eb shum\u00eb se 10 vjet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur objektivat e duhura.<\/p>\n<p>Shtrohet \u00e7\u00ebshtja se me qeverisje aktuale, sa koh\u00eb do t\u2019i duhen Kosov\u00ebs t\u2019i arrij\u00eb k\u00ebto objektiva. N\u00ebse synojm\u00eb integrimin n\u00eb BE, at\u00ebher\u00eb qasja duhet t\u00eb jet\u00eb tejet profesionale. MSA nuk realizohet sipas stilit t\u00eb zgjedhjes s\u00eb bordeve politike n\u00eb nd\u00ebrmarrjet publike dhe t\u00eb agjencive t\u00eb pavarura. BE k\u00ebrkon kompetenca profesionale. P\u00ebr zhvillimin e kapitalizmit modern tregu konkurrues b\u00ebhet fuqi e madhe e zhvillimit, prandaj duhet b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekje q\u00eb krahas zhvillimit t\u00eb konkurrenc\u00ebs politike, t\u00eb krijohet edhe konkurrenca ekonomike. Vet\u00ebm n\u00eb k\u00ebto rrethana do t\u00eb japin efekte ndihma nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe investimet e huaja t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb paraqet qeverisja e borxheve t\u00eb jashtme. Kosova, p\u00ebr fat,\u00a0 ende mbetet me nivel mesatar t\u00eb borxheve t\u00eb jashtme n\u00eb raport me BPV-n\u00eb (16 %). Mir\u00ebpo, edhe n\u00eb k\u00ebto rrethana duhet t\u00eb krijohet nj\u00eb cik\u00ebl logjik i projekteve q\u00eb financohen me k\u00ebto mjete dhe t\u00eb planifikohet koha e kthimit t\u00eb tyre. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb qeverisjes efektive, shum\u00eb hua t\u00eb lidhura me projekte konkrete mbesin t\u00eb pashfryt\u00ebzuara.<\/p>\n<p>Me k\u00ebt\u00eb rast duhet theksuar lejimin e mjeteve t\u00eb jashtme p\u00ebr hekurudhat e Kosov\u00ebs dhe mosrealizimin e projekteve. Qeverisje k\u00ebrkohet edhe p\u00ebr mjetet buxhetore dhe p\u00ebr mjetet e jashtme. N\u00eb vitet e fundit jan\u00eb realizuar projekte t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb rrug\u00ebve, por duhet theksuar munges\u00ebn e qeverisjes efektive t\u00eb koh\u00ebs dhe t\u00eb tejkalimit t\u00eb projekteve. Edhe me k\u00ebso projektesh Kosova duhet ta forcoj\u00eb konkurrentshm\u00ebrin\u00eb e saj.<\/p>\n<blockquote><p><em>D\u00ebrgoi p\u00ebr publikim, <strong>Anton Nik\u00eb Berisha<\/strong>, poet e shkrimtar<\/em><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Muhamet Sadiku Pas \u00e7lirimit, n\u00eb vitin 1999, si rezultat i angazhimit komb\u00ebtar dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar, ngase kishte trash\u00ebguar pasojat e sistemit kolonial dhe t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb tregut t\u00eb centralizuar, Kosova filloi t\u00eb ec\u00eb nga zero. Vendet ish &#8211; komuniste e filluan transicionin me resurse t\u00eb shumta t\u00eb sistemit socialist, duke i transformuar ato, kaluan me [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":64926,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-64925","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>KONKURRENCA POLITIKE DHE EKONOMIKE N\u00cb KONTEKSTIN E KOSOV\u00cbS - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"KONKURRENCA POLITIKE DHE EKONOMIKE N\u00cb KONTEKSTIN E KOSOV\u00cbS - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Prof. Muhamet Sadiku Pas \u00e7lirimit, n\u00eb vitin 1999, si rezultat i angazhimit komb\u00ebtar dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar, ngase kishte trash\u00ebguar pasojat e sistemit kolonial dhe t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb tregut t\u00eb centralizuar, Kosova filloi t\u00eb ec\u00eb nga zero. Vendet ish &#8211; komuniste e filluan transicionin me resurse t\u00eb shumta t\u00eb sistemit socialist, duke i transformuar ato, kaluan me [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-02-22T22:03:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/muhamet-sadiku.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"520\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"KONKURRENCA POLITIKE DHE EKONOMIKE N\u00cb KONTEKSTIN E KOSOV\u00cbS\",\"datePublished\":\"2021-02-22T22:03:32+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\\\/\"},\"wordCount\":2126,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/muhamet-sadiku.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\\\/\",\"name\":\"KONKURRENCA POLITIKE DHE EKONOMIKE N\u00cb KONTEKSTIN E KOSOV\u00cbS - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/muhamet-sadiku.jpg\",\"datePublished\":\"2021-02-22T22:03:32+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/muhamet-sadiku.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/muhamet-sadiku.jpg\",\"width\":400,\"height\":520,\"caption\":\"Muhamet Sadiku\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"KONKURRENCA POLITIKE DHE EKONOMIKE N\u00cb KONTEKSTIN E KOSOV\u00cbS\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"KONKURRENCA POLITIKE DHE EKONOMIKE N\u00cb KONTEKSTIN E KOSOV\u00cbS - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"KONKURRENCA POLITIKE DHE EKONOMIKE N\u00cb KONTEKSTIN E KOSOV\u00cbS - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Prof. Muhamet Sadiku Pas \u00e7lirimit, n\u00eb vitin 1999, si rezultat i angazhimit komb\u00ebtar dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar, ngase kishte trash\u00ebguar pasojat e sistemit kolonial dhe t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb tregut t\u00eb centralizuar, Kosova filloi t\u00eb ec\u00eb nga zero. Vendet ish &#8211; komuniste e filluan transicionin me resurse t\u00eb shumta t\u00eb sistemit socialist, duke i transformuar ato, kaluan me [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2021-02-22T22:03:32+00:00","og_image":[{"width":400,"height":520,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/muhamet-sadiku.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"KONKURRENCA POLITIKE DHE EKONOMIKE N\u00cb KONTEKSTIN E KOSOV\u00cbS","datePublished":"2021-02-22T22:03:32+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/"},"wordCount":2126,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/muhamet-sadiku.jpg","articleSection":["Artikuj"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/","name":"KONKURRENCA POLITIKE DHE EKONOMIKE N\u00cb KONTEKSTIN E KOSOV\u00cbS - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/muhamet-sadiku.jpg","datePublished":"2021-02-22T22:03:32+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/muhamet-sadiku.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/muhamet-sadiku.jpg","width":400,"height":520,"caption":"Muhamet Sadiku"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/konkurrenca-politike-dhe-ekonomike-ne-kontekstin-e-kosoves\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"KONKURRENCA POLITIKE DHE EKONOMIKE N\u00cb KONTEKSTIN E KOSOV\u00cbS"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64925","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64925"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64925\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64927,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64925\/revisions\/64927"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/64926"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64925"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64925"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64925"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}