{"id":66476,"date":"2021-04-09T15:30:46","date_gmt":"2021-04-09T14:30:46","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=66476"},"modified":"2021-04-09T15:30:46","modified_gmt":"2021-04-09T14:30:46","slug":"bazat-ajrore-te-nato-s-qe-u-perdoren-gjate-bombardimit-te-jugosllavise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/bazat-ajrore-te-nato-s-qe-u-perdoren-gjate-bombardimit-te-jugosllavise\/","title":{"rendered":"Bazat ajrore t\u00eb NATO-s q\u00eb u p\u00ebrdor\u00ebn gjat\u00eb bombardimit t\u00eb Jugosllavis\u00eb"},"content":{"rendered":"

\"Sk\u00ebnder Sk\u00ebnder Jashari<\/strong> *<\/p>\n

N\u00eb vitet 1908-1912, patriot\u00ebt shqip\u00ebtar\u00eb e kishin orientuar Shqip\u00ebrin\u00eb drejt per\u00ebndimit, ku kishim mb\u00ebshtetjen dhe ndihm\u00ebn e Austro-Hungaris\u00eb dhe t\u00eb Italis\u00eb, e padyshim m\u00eb pas edhe t\u00eb SHBA-s\u00eb, derisa Gjermania ishte mb\u00ebshtet\u00ebse e t\u00ebrthort\u00eb e vendit ton\u00eb sepse ajo mb\u00ebshteste Austro-Hungarin\u00eb. Gjat\u00eb periudh\u00ebs 1912-1989, ishte periudh\u00eb ogurzeze p\u00ebr mbar\u00eb Kombin Shqip\u00ebtar. Shqip\u00ebria ishte fundosur n\u00eb ideologjin\u00eb komuniste, staliniste e kineze.\u00a0 Shqip\u00ebtar\u00ebt n\u00ebn Jugosllavi, t\u00eb indoktrinuar nga ideologji orientale, komuniste, jugosllaviste, titiste, turkofiliste, islamofile, nuk paraqiteshim fare si faktor\u00eb.<\/p>\n

Fatmir\u00ebsisht pas Luft\u00ebs s\u00eb II Bot\u00ebrore, gjegj\u00ebsisht n\u00eb demostratat e mes viteve 60, ashtu edhe m\u00eb t\u00eb organizuara t\u00eb viteve 80, e pastaj 90 t\u00eb shekullit t\u00eb shkuar, tregonin p\u00ebr rizgjimin komb\u00ebtar, t\u00eb Shqip\u00ebtar\u00ebve n\u00ebn ish-jugosllavi. Por edhe m\u00eb e mira, ishte orientimi komb\u00ebtar drejt per\u00ebndimit, q\u00eb \u00e7donj\u00ebri nga ne besonim q\u00eb mund ta arrinim Lirin\u00eb, \u00c7lirimina dhe integrimin n\u00eb strukturat Euro-atlantike. N\u00eb sub-koshienc\u00ebn e \u00e7do qytetari shqip\u00ebtar, dihej q\u00eb zgjidhja e problemit t\u00eb Shqip\u00ebtar\u00ebve mund t\u00eb vije vet\u00ebm nga Per\u00ebndimi gjegj\u00ebsisht nga SHBA.<\/p>\n

Nj\u00eb diplomat tipik Shqip\u00ebtar, ishte N\u00ebn\u00eb Tereza, pasuar nga Imzot Nik\u00eb Prela dhe Mark Sopi, n\u00eb aparenc\u00eb t\u00eb t\u00eb cil\u00ebve pastaj do prijn\u00eb politikan t\u00eb tjer\u00eb Shqip\u00ebtar.<\/p>\n

Serbia ishte m\u00ebsuar me shfarosjen e Shqip\u00ebtar\u00ebve, me gjenocidin e viteve 1878-1912, e q\u00eb t\u2019ia paraqiste Europ\u00ebs per\u00ebndimore si luft\u00eb kund\u00ebr turq\u00ebve, ashtu edhe n\u00eb Luft\u00ebn e I Bot\u00ebrore, pasuar me asimilimin, d\u00ebbimin dhe shp\u00ebrnguljen p\u00ebr n\u00eb Turqi n\u00eb vitet 1927-1941, pastaj edhe n\u00eb Luft\u00ebn e II Bot\u00ebrore, njejt\u00eb edhe pas Luft\u00ebs s\u00eb II Bot\u00ebrore. Madje p\u00ebr fat t\u00eb keq, Serbia ishte m\u00ebsuar edhe me Luft\u00ebrat e fundit n\u00eb ish-jugosllavi, e sidomos n\u00eb Bosnje dhe Hercegovin\u00eb.<\/p>\n

Por m\u00eb Shqip\u00ebtar\u00ebt nuk ishim turq dhe nuk e quanim veten turq, por ishim rizgjuar.<\/p>\n

SHBA ishte shteti vendimtar, q\u00eb bindi an\u00ebtar\u00ebt e NATO-s dhe guxoi t\u00eb zgjidhte \u201cnyj\u00ebn gordiane n\u00eb Gadishullin Ilirik\u201d. Plani i Operacionit Forcat Aleate, i projektuar nga ushtarak\u00ebt amerikan e t\u00eb cilin e pranuan edhe an\u00ebtar\u00ebt e NATO-s, q\u00eb parashihte bombardimin e Jugosllavis\u00eb, p\u00ebr ta detyru q\u00eb t\u2019i t\u00ebrhiqte t\u00eb gjitha forcat ushtarake, policore dhe paramilitare serbe dhe jugosllave nga Kosova.[1]<\/a> Ky plan parashihte m\u00eb shum\u00eb se 200 avion ushtarak t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe 200 shtes\u00eb t\u00eb aleat\u00ebve t\u00eb NATO-s, q\u00eb t\u00eb bombardonin caqet ushtarake t\u00eb Jugosllavis\u00eb.[2]<\/a><\/p>\n

Operacionin Forcat Aleate e filluan s\u00eb pari 4 anijet amerikane dhe dy n\u00ebndetset Amerikane, pasuar me nj\u00eb n\u00ebndet\u00ebse britanike dhe 6 ajroplan\u00ebt bombardues strategjik B-52 t\u00eb SHBA-s\u00eb.[3]<\/a> Ky operacion, filloi me 210 avion t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe me 161 avion t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb NATO-s,[4]<\/a> derisa m\u00eb pas SHBA p\u00ebrdori mbi 650 avion[5]<\/a> e n\u00eb disa burime deri n\u00eb 730,[6]<\/a> apo edhe 751 avion amerikan dhe 277 avion t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb NATO-s,[7]<\/a> e n\u00eb disa burime deri rreth 325,[8]<\/a> apo maksimumi n\u00eb 430 t\u00eb till\u00eb. N\u00eb t\u00eb gjitha 78 dit\u00ebt q\u00eb u bombardu Jugosllavia, avion\u00ebt amerikan merrnin pjes\u00eb mbi 60 % t\u00eb sulmeve.<\/p>\n

NATO, p\u00ebrdori 59 baza ajrore n\u00eb 12 vende, p\u00ebr kryerjen e Operacionit Forcat Aleate, prej t\u00eb cilave 17 baza ajrore ishin n\u00eb Itali, pasuar me Gjermanin\u00eb q\u00eb ishin 6 baza, Britania e Madhe me 5 baza dhe Franca e Turqia me nga 4 baza.[9]<\/a> Italia m\u00eb shum\u00eb se \u00e7do vend tjet\u00ebr i ofroi bazat e saj ajrore, q\u00eb t\u00eb p\u00ebrdoren nga aleat\u00ebt e NATO-s, p\u00ebr ta bombarduar Jugosllavin\u00eb.[10]<\/a><\/p>\n

Bazat ajrore q\u00eb kishin prezenc\u00eb t\u00eb avion\u00ebve ushtarak t\u00eb SHBA-s\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, nga 25 t\u00eb tilla me 850 avion, kishin r\u00ebn\u00eb n\u00eb 6 t\u00eb tilla me 174 avion n\u00eb Europ\u00eb, ato ishin: Aviano n\u00eb Itali, In\u00e7irlik n\u00eb Turqi, Lakenheath dhe Mildenhall n\u00eb Britani t\u00eb Madhe dhe Ramsten dhe Spangdahlem n\u00eb Gjermani, e q\u00eb ky num\u00ebr ishte minimal, derisa n\u00eb Operacionin Forcat Aleate, SHBA e shtoi n\u00eb 10 baza ajrore me 207 avion.[11]<\/a><\/p>\n

Bazat ajrore n\u00eb Europ\u00eb, q\u00eb avion\u00ebt e SHBA-s\u00eb i p\u00ebrdor\u00ebn n\u00eb fillim t\u00eb Operacionit Forcat Aleate, ishin 10 t\u00eb tilla: Faiford dhe Mildenhall n\u00eb Britani, Tamstein dhe Rhein-Main n\u00eb Gjermani, Istres n\u00eb Franc\u00eb, Moron n\u00eb Spanj\u00eb dhe Aviano, Brindizi, Cervia dhe Sigonella n\u00eb Itali,[12]<\/a> e q\u00eb n\u00eb fund t\u00eb misionit arriti n\u00eb 22 baza ajrore n\u00eb tok\u00eb n\u00eb 8 vende t\u00eb Europ\u00ebs, e ato ishin: Geilenkirchen, Ramstein, Rhein-Main dhe Spangdahlem n\u00eb Gjermani, Brize-Norton, Fairford, Lakenhealth, Mildenhall n\u00eb Britani, Istres dhe Mont de Marsan n\u00eb Franc, Moron n\u00eb Spanj\u00eb, Ferihegy dhe Taszar n\u00eb Hungari, Aviano, Brindizi, Cervia, Giola del Colle, Sigonella, Trapani n\u00eb Itali, Souda Bay n\u00eb Kret\u00eb dhe In\u00e7irlik dhe Badima n\u00eb Turqi.[13]<\/a><\/p>\n

Kurse helikopter\u00ebt Apache, ishin vendosur n\u00eb Tiran\u00eb.[14]<\/a> Avion\u00ebt ushtarak amerikan, operuan vet\u00ebm 1% nga Misuri i SHBA-s\u00eb,16% nga ajroplanbart\u00ebset dhe 83% nga bazat ajrore n\u00eb vendet e NATO-s n\u00eb Europ\u00eb. Pos avion\u00ebve t\u00eb r\u00ebnd\u00eb bombardues B-2, q\u00eb u p\u00ebrdor\u00ebn nga baza amerikane n\u00eb Misuri t\u00eb SHBA-s\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb avion\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb SHBA-s\u00eb, operuan nga bazat ajrore t\u00eb vendeve an\u00ebtare t\u00eb NATO-s, n\u00eb Europ\u00eb dhe nga\u00a0 ajroplanbart\u00ebset e SHBA-s\u00eb.<\/p>\n

\"\"Grafiku 1<\/strong>. Bazat ajrore q\u00eb p\u00ebrdori NATO, p\u00ebr Operacionin Forcat Aleate.<\/em>[15]<\/strong><\/a><\/p>\n

\"\"Grafiku 2<\/strong>. Bazat ajrore prej nga kan\u00eb operu avion\u00ebt sulmues dhe tanker t\u00eb NATO-s, gjat\u00eb Operacionit Forcat Aleate.<\/em>[16]<\/strong><\/a><\/p>\n

\"\"Grafiku 3<\/strong>. Avion\u00ebt amerikan q\u00eb u p\u00ebrdor\u00ebn p\u00ebr bombardimin e Jugosllavis\u00eb, nga bazat ajrore ushtarake t\u00eb vendeve t\u00eb ndryshme antare t\u00eb NATO-s.<\/em><\/p>\n

\"\"Grafiku 4<\/strong>. Bazat ajrore n\u00eb tok\u00eb, q\u00eb avion\u00ebt ushtarak t\u00eb SHBA-s\u00eb, i p\u00ebrdor\u00ebn n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb Operacionit Forcat Aleate.<\/em>[17]<\/strong><\/a><\/p>\n

M\u00eb: 09.04.2021<\/em><\/p>\n