{"id":69488,"date":"2021-06-10T03:45:49","date_gmt":"2021-06-10T01:45:49","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=69488"},"modified":"2021-06-10T03:45:49","modified_gmt":"2021-06-10T01:45:49","slug":"intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/","title":{"rendered":"Intervista \u2013 Aleksandre Lambert: Evropa e sabotoi historin\u00eb tuaj n\u00eb Shekullin XIX, kur Ilirin\u00eb e quajti Ballkan"},"content":{"rendered":"<p>Nga <a title=\"Postim nga voal.ch\" href=\"https:\/\/www.voal.ch\/author\/voal-admin\/\">voal.ch<\/a>, <em>26 dhjetor 2015<\/em><\/p>\n<p><i>Ndonj\u00ebher\u00eb t\u00eb lodhur nga vetvetja p\u00ebr shkak t\u00eb atyre q\u00eb m\u00ebsojm\u00eb n\u00eb jet\u00ebn aktive, na vjen zor t\u00eb pranojm\u00eb vendin ku t\u00eb huajt na rendisnin ne shqiptar\u00ebve. Diku andej nga fundi, pran\u00eb Ruand\u00ebs mbase. Dhe p\u00ebrderisa ne nuk e njohim vetveten mir\u00eb, p\u00ebrderisa ngrem\u00eb z\u00ebrin, nxijm\u00eb gazetat e \u00e7ajm\u00eb mikrofonat duke p\u00ebrbot\u00ebruar sa monstruoz\u00eb jemi, harruar vlerat, k\u00ebshtu ka p\u00ebr t\u00eb ndodhur. T\u00eb huajt, shumica absolute e tyre, ata q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb m\u00ebhall\u00ebn e madhe rrotull sht\u00ebpis\u00eb, nuk do t\u00eb na japin vendin q\u00eb na takon kurr\u00eb n\u00ebse nj\u00eb dit\u00eb ne nuk do t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb t\u00eb duam para s\u00eb gjithash vetveten. Dhe q\u00eb t\u00eb kesh respekt p\u00ebr vetveten, s\u00eb pari duhet t\u00eb fiksosh n\u00eb memorie vlerat, pozitivitetin.<\/i><\/p>\n<p><i> Kombe t\u00eb tjera, m\u00eb agresiv\u00eb, m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm, duket ve\u00e7se na kan\u00eb marr\u00eb me p\u00ebrdhun\u00eb n\u00eb \u00e7do koh\u00eb pasurin\u00eb dhe vet\u00eb jet\u00ebn, kan\u00eb punuar me kujdes p\u00ebr t\u00eb na vdekur n\u00eb shpirt edhe at\u00eb pjes\u00eb e cila na b\u00ebnte krenar\u00eb: \u2013 Historin\u00eb. T\u00eb vrar\u00eb, t\u00eb vjedhur, t\u00eb kafshuar dhe s\u00eb fundmi t\u00eb izoluar, mbase v\u00ebrtet ne nuk dukemi m\u00eb shum\u00eb se tregojm\u00eb. Porse \u00ebsht\u00eb turp gjithsesi q\u00eb t\u00eb huajt t\u00eb na m\u00ebsojn\u00eb t\u00eb jemi m\u00eb shum\u00eb krenar\u00eb. Dhe nd\u00ebrsa grek\u00ebt, p\u00ebr shembull, na vendosin kufirin, jo vet\u00ebm imagjinar, n\u00eb Shkumbin, dhe k\u00ebt\u00eb ua trash\u00ebgojn\u00eb brezave, pavar\u00ebsisht se shifrat tregojn\u00eb 2007, sa nacionalist\u00eb mbetet t\u00eb jemi? Sa dim\u00eb ne se Aleksandri i Madh ishte ilir, apo edhe vet\u00eb Pirrua i Epirit. Dhe n\u00ebse ata m\u00eb pas fol\u00ebn nj\u00eb tjet\u00ebr gjuh\u00eb, pse nuk tentojm\u00eb t\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsojm\u00eb at\u00eb pjes\u00eb q\u00eb na takon? Por ky le t\u00eb mbetet nj\u00eb ilustrim. Von\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb kurr\u00eb. K\u00ebt\u00eb filozofi sjell edhe historiani gjerman Aleksandre Lambert n\u00eb intervist\u00ebn e m\u00ebposhtme.<\/i><\/p>\n<p><b>Dr. Aleksandre Lambert me q\u00eb ju i njihni problemet e vendeve t\u00eb Evrop\u00ebs Juglindore, sidomos shqiptar\u00ebt, a mund t\u2019u flitni lexuesve tan\u00eb, por edhe bot\u00ebs, n\u00eb k\u00ebt\u00eb 95 vjetor t\u00eb Shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb se si i njihni ju shqiptar\u00ebt?<\/b><\/p>\n<p>P\u00ebrball\u00eb tendenc\u00ebs s\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb shtypit dhe mediave t\u00eb tjera nd\u00ebrkomb\u00ebtare, pjes\u00ebrisht t\u00eb ndikuara nga propaganda serbe dhe greke si dhe nga gjith\u00eb ata q\u00eb i mb\u00ebshtesin, duke folur keq p\u00ebr shqiptar\u00ebt \u2013 dhe duke qen\u00eb se bashk\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare b\u00ebn pyetjen p\u00ebr t\u00eb ardhmen e k\u00ebtij populli n\u00eb Evrop\u00ebn Juglindore, un\u00eb mendoj se \u00ebsht\u00eb koha q\u00eb t\u00eb paraqitet ky popull n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb objektive, konstruktive, dhe pse jo edhe t\u00eb drejt\u00eb. M\u00eb lejoni t\u2019ju them q\u00eb n\u00eb fillim se un\u00eb nuk mendoj se shqiptar\u00ebt jan\u00eb engj\u00ebj dhe popuj t\u00eb tjer\u00eb duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe Serb\u00ebt t\u00eb jen\u00eb t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p>Un\u00eb do t\u2019ju flas p\u00ebr faktin se me p\u00ebrhapjen e klisheve, k\u00ebtyre ideve t\u00eb rreme shum\u00eb her\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura me fyerje kund\u00ebr shqiptar\u00ebve, askush nuk do mund t\u2019u nd\u00ebrroj\u00eb bindjen shqiptar\u00ebve p\u00ebr dinjitetin e tyre t\u00eb shquar as edhe p\u00ebr identitetin e tyre komb\u00ebtar, p\u00ebr t\u00eb cilin ata kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb jen\u00eb krenar. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb flasish q\u00ebllimisht keq p\u00ebr dik\u00eb dhe pa argumente tregon se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb vog\u00eblsi shpirt\u00ebrore q\u00eb mbulon me turp at\u00eb q\u00eb shpif, sidomos kur nuk ia njeh, por edhe m\u00eb keq kur ia mohon vlerat nj\u00eb populli.<\/p>\n<p><b>\u00c7far\u00eb mund t\u00eb na thoni p\u00ebr zhvillimin e ngjarjeve n\u00eb vendet e Ballkanit pas p\u00ebrmbysjes s\u00eb regjimeve komuniste, sidomos p\u00ebr ato lidhur me shqiptar\u00ebt ?<\/b><\/p>\n<p>Pas luft\u00ebs s\u00eb ftoht\u00eb Evropa dy her\u00eb nuk ka qen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb ndaloj\u00eb genocidet dhe \u00abspastrimet etnike\u00bb n\u00eb Kontinentin e vet. Po t\u00eb mos kishin nd\u00ebrhyr\u00eb m\u00eb n\u00eb fund Shtetet e Bashkuara p\u00ebr t\u00eb ndaluar masakrat n\u00eb Bosnje dhe n\u00eb Kosov\u00eb, asgj\u00eb nuk do ta kishte ndaluar regjimin e Miloshevi\u00e7it t\u00eb \u00e7onte deri n\u00eb fund genocidin e tij t\u00eb b\u00ebr\u00eb kund\u00ebr popullsive myslimane n\u00eb Ballkan. Duhet pranuar se Evropa ka disa v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb pun\u00ebn p\u00ebr t\u00eb integruar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejt\u00eb komunitetet e veta myslimane. Gjithashtu mund t\u00eb supozojm\u00eb se po t\u00eb kishin qen\u00eb t\u00eb krishter\u00eb 8 mij\u00eb burrat dhe djemt\u00eb q\u00eb u masakruan n\u00eb Srebrenic\u00eb, Mladi\u00e7i dhe Karaxhi\u00e7i nuk do t\u2019i kishin shp\u00ebtuar proceseve t\u00eb tyre p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb kaq t\u00eb gjat\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr duhet t\u00eb jemi t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm se afiliacionet fetare dhe konfesionale t\u00eb shqiptar\u00ebve nuk kan\u00eb qen\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr ta, as edhe qen\u00ebsore n\u00eb p\u00ebrcaktimin e identitetin t\u00eb tyre komb\u00ebtar.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt Gjergj Kastrioti Sk\u00ebnderbeu, Hero i tyre komb\u00ebtar, ishte katolik kur ai luftonte kund\u00ebr otoman\u00ebve p\u00ebr 25 vjet rresht duke mbrojtur lirin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb dhe duke penguar ushtrit\u00eb otomane t\u00eb mb\u00ebrrinin deri n\u00eb Vatikan. Nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb e rastit q\u00eb shum\u00eb Pap\u00eb at\u00eb e kan\u00eb nderuar me emrin \u00abKampion i Kristianizmit \u00bb. Kurse Volteri ka shkruar p\u00ebr t\u00eb: \u00ab Po t\u00eb kishe qen\u00eb n\u00eb krye t\u00eb Perandoris\u00eb Bizantine, Gjergj Kastrioti Sk\u00ebnderbeu, Konstantinopoli nuk do t\u00eb kishte r\u00ebn\u00eb n\u00eb duart e Otoman\u00ebve \u00bb, q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsonin Perandorin\u00eb m\u00eb t\u00eb fuqishme t\u00eb bot\u00ebs. Edhe Napoleon Bonaparti e ka vler\u00ebsuar Sk\u00ebnderbeun si nj\u00eb nga kat\u00ebr \u00abGjeneral\u00ebt\u00bb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb Historis\u00eb. E v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se shqiptar\u00ebt po ta kishin konsideruar fen\u00eb islame dhe \u00e7do fe tjet\u00ebr m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme se identitetin komb\u00ebtar nuk do ta kishin b\u00ebr\u00eb Sk\u00ebnderbeun, Hero t\u00eb tyre komb\u00ebtar.<\/p>\n<p><b>Si e shpjegoni ju \u00e7\u00ebshtjen e kthimit t\u00eb shumic\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb fen\u00eb myslimane dhe mendimin e ndokujt q\u00eb e konsideron k\u00ebte fakt si negacion p\u00ebr hyrjen e Shqiptar\u00ebve n\u00eb Evrope ?<\/b><\/p>\n<p>Un\u00eb mendoj se Evropa duhet t\u00eb jet\u00eb krenare q\u00eb t\u00eb ket\u00eb n\u00eb gjirin e saj kombin shqiptar, i cili duhet vler\u00ebsuar si shum\u00eb tolerant. P\u00ebr shqiptar\u00ebt \u00e7far\u00ebdo q\u00eb t\u00eb jesh mysliman, ortodoks, katolik, por edhe at\u00eb, je po aq shqiptar dhe po aq i respektuar sa gjith\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se gjat\u00eb pushtimit otoman shum\u00eb shqiptar\u00eb u kthyen n\u00eb mysliman. Por e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se kryengritjet m\u00eb t\u00eb shumta kundra Perandoris\u00eb Otomane jan\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb tep\u00ebr nga shqiptar\u00ebt se sa nga popujt e tjer\u00eb t\u00eb krishter\u00eb. P\u00ebrkundrazi, nd\u00ebrrimi i fes\u00eb p\u00ebr shqiptar\u00ebt ka qen\u00eb nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb ruajtur identitetin e tyre komb\u00ebtar, dhe ata e kan\u00eb ruajtur k\u00ebt\u00eb identitet p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb shum\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. Shum\u00eb koh\u00eb p\u00ebrpara ardhjes s\u00eb qytet\u00ebrimit sllav n\u00eb Evrop\u00ebn Per\u00ebndimore dhe shum\u00eb p\u00ebrpara ardhjes s\u00eb serb\u00ebve n\u00eb Ballkan (ata erdh\u00ebn n\u00eb shekullin e VII \u2013 t\u00eb pas Krishtit). Shqiptar\u00ebt kishin nj\u00eb qytet\u00ebrim t\u00eb tyre n\u00eb juglindje t\u00eb Evrop\u00ebs dhe e kan\u00eb ruajtur kultur\u00ebn e tyre gjat\u00eb shekujve edhe pse jan\u00eb ndodhur midis dy kulturave m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Evrop\u00ebs t\u00eb asja kohe, greke dhe romake.<\/p>\n<p>Dhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prov\u00eb q\u00eb flet n\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve, po t\u00eb kemi parasysh se n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb shum\u00eb popuj t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb Evrop\u00ebs u romanizuan, u gjermanizuan, dhe u sllavizuan. Te shqiptar\u00ebt ky fenomen asimilimi ndodhi vet\u00ebm te popullsia ortodokse e atyre krahinave kufitare q\u00eb jetonin af\u00ebr serb\u00ebve dhe grek\u00ebve. Ata nuk i q\u00ebndruan presionit fetar t\u00eb drejtuar nga kisha ortodokse q\u00eb \u00ebsht\u00eb e njohur shum\u00eb mir\u00eb n\u00eb histori p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje asimilimi. Ata e humb\u00ebn identitetin e tyre komb\u00ebtar p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb grek\u00eb, serb\u00eb e malazez\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ruajtur fen\u00eb ortodokse. Shqiptar\u00ebt katolik\u00eb e kan\u00eb patur m\u00eb t\u00eb leht\u00eb ta ruajn\u00eb identitetin e tyre shqiptar, sigurisht nga mb\u00ebshtetja e fuqishme e Vatikanit.<\/p>\n<p>Shqiptar\u00ebt q\u00eb u konvertuan n\u00eb mysliman\u00eb e pat\u00ebn m\u00eb t\u00eb leht\u00eb ruajtjen e identitetit komb\u00ebtar shqiptar se feja myslimane ishte feja zyrtare e pushtuesit. Nj\u00eb merit\u00eb e tyre \u00ebsht\u00eb fakti se ata mor\u00ebn vet\u00ebm kultur\u00ebn osmane, dhe nuk u asimiluan prej tyre si\u00e7 mund t\u00eb ket\u00eb ndodhur me popuj t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb Perandorin\u00eb otomane, t\u00eb cil\u00ebt humb\u00ebn edhe gjuh\u00ebn. E v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se shqiptar\u00ebt e konvertuar n\u00eb fen\u00eb islame, u soll\u00ebn gjithmon\u00eb si v\u00ebllez\u00ebr me shqiptar\u00ebt ortodoks\u00eb e katolik\u00eb, duke ndihmuar k\u00ebta t\u00eb fundit n\u00eb zgjidhjen e drejt\u00eb t\u00eb shum\u00eb problemeve me administrat\u00ebn turke.<br \/>\n<b><br \/>\nPasi sqaruam \u00e7\u00ebshtjen e konvertimit fetar t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Mesjet\u00eb, \u00e7far\u00eb mund t\u00eb na thoni ju p\u00ebr ilir\u00ebt paraardh\u00ebsit e shqiptar\u00ebve t\u00eb sot\u00ebm ose m\u00eb mir\u00eb si i njihni ju shqiptar\u00ebt e Lasht\u00ebsis\u00eb?<\/b><\/p>\n<p>Ilir\u00ebt, paraardh\u00ebs dhe st\u00ebrgjysh\u00ebr t\u00eb shqiptar\u00ebve jan\u00eb regjistruar nga historia n\u00eb Evrop\u00ebn Juglindore t\u00eb pakt\u00ebn po aq her\u00ebt sa edhe grek\u00ebt. Ata jan\u00eb unik\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb, sepse prania e tyre n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb ngjitet t\u00eb pakt\u00ebn deri n\u00eb periudh\u00ebn neolitike, si\u00e7 e d\u00ebshmojn\u00eb arkeologjia, antropologjia, dhe vazhdim\u00ebsia kulturore dhe etnolinguistike. Grek\u00ebt dhe shqiptar\u00ebt kan\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt faktin se kan\u00eb gjuh\u00eb indoevropiane q\u00eb dallohen nga gjuh\u00ebt e tjera indoevropiane ashtu sikurse edhe armenishtja. Studimet e gjysm\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb t\u00eb shekullit XX, provojn\u00eb se shqipja \u00ebsht\u00eb gjuha m\u00eb e vjet\u00ebr indoevropiane. Gjuha shqipe ndryshe nga greqishtja dhe armenishtja e sanskritishtja n\u00eb shkrimin e saj p\u00ebrdor alfabetin latin, dhe shqiptohet ashtu sikurse shkruhet. Po t\u00eb hyjm\u00eb n\u00eb historin\u00eb e lasht\u00ebsis\u00eb ne mund t\u00eb gjejm\u00eb se Aleksandri i Madh i biri i Olimpias, Aepirote \u2013 ilire, kishte si gjuh\u00eb amtare ilirishten. Greqishten atij ia m\u00ebsoi Aristoteli. Shum\u00eb e p\u00ebrhapur \u00ebsht\u00eb n\u00eb bot\u00ebn e sotme shprehja \u00abNj\u00eb fitore si e Pirros\u00bb. Dhe kjo shprehje t\u00eb kujton fitoren e famshme q\u00eb Pirroja pati kur mundi romak\u00ebt n\u00eb Askulum n\u00eb vitin 279 p\u00ebrpara Krishtit.<\/p>\n<p>Plutarku e ka vler\u00ebsuar Pirron si strategun m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb lasht\u00ebsis\u00eb. Kjo betej\u00eb q\u00eb humb\u00ebn romak\u00ebt mbeti n\u00eb histori edhe si beteja q\u00eb karakterizon fillimin e ngjitjes s\u00eb tyre, kurse p\u00ebr Epirot\u00ebt dhe p\u00ebr Pirron kjo betej\u00eb u sh\u00ebnua si pika e dekadenc\u00ebs s\u00eb tyre. Bota e ka konsideruar Pirron si grek, edhe pse ai e m\u00ebsoi greqishten n\u00eb mosh\u00ebn 12 vje\u00e7are n\u00eb Aleksandri ku vazhdonte edukat\u00ebn e tij princore. Esht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se romak\u00ebt i mund\u00ebn ilir\u00ebt pas luft\u00ebrash dhe kryengritjesh q\u00eb zgjat\u00ebn me shekuj. Konsulli romak Paul Emili nuk mundi t\u00eb n\u00ebnshtroj\u00eb ilirian\u00ebt edhe pasi ai rrafshoi p\u00ebr tok\u00eb m\u00eb se 70 qytete t\u00eb tyre dhe d\u00ebrgoi n\u00eb Rom\u00eb si skllev\u00ebr 150. 000 epirot\u00eb \u2013 ilir\u00eb me n\u00eb krye mbretin e tyre Genc. Sipas historianit romak Suetona kryengritja e ilir\u00ebve n\u00eb vitet 6 dhe 9 pas Krishtit ishte m\u00eb e tmerrshmja nga t\u00eb gjitha luft\u00ebrat q\u00eb Roma ka b\u00ebr\u00eb n\u00eb bot\u00ebn e jashtme pas luft\u00ebrave Punike.<\/p>\n<p>Roma nuk arriti t\u2019i asimiloj\u00eb ilir\u00ebt. P\u00ebrkundrazi jan\u00eb me dhjet\u00ebra perandor\u00ebt q\u00eb Iliria i dha Rom\u00ebs, sidomos kur Perandoria romake filloi t\u00eb bjer\u00eb. Midis perandor\u00ebve m\u00eb t\u00eb famsh\u00ebm le t\u00eb p\u00ebrmendim Konstantinin e Madh q\u00eb lindi n\u00eb Kosov\u00eb. Qe Konstantini i Madh ai q\u00eb u rreshtua vendosm\u00ebrisht n\u00eb an\u00ebn e Kish\u00ebs Kristiane me Ediktin e Milanos t\u00eb vitit 313 i cili u garantoi t\u00eb krishter\u00ebve nj\u00eb toleranc\u00eb q\u00eb ishte e barabart\u00eb me njohjen e kristianizmit si fe e shtetit. Sundimi i Konstantinit t\u00eb I \u2013 r\u00eb shk\u00eblqeu me nd\u00ebrtimin e monumenteve kristiane prej t\u00eb cil\u00ebve po p\u00ebrmend Vatikanin. Edhe Perandori Justiniani i I \u2013 r\u00eb ishte ilir. Ai la si trash\u00ebgimi t\u00eb lavdishme vepr\u00ebn e tij legjislative Kodi i Justinianit q\u00eb ka mbetur edhe sot e k\u00ebsaj dite themeli i t\u00eb drejt\u00ebs civile moderne. P\u00ebrkthyesi i par\u00eb i Bibl\u00ebs n\u00eb gjuh\u00ebn latine ka qen\u00eb iiliriani Sh\u00ebn Hieronim. Kompozitori edhe Himni kristian \u00abLaudamus \u2026\u00bb me p\u00ebrdorim edhe sot e k\u00ebsaj dite \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr e kompozitorit Niket Dardani, edhe ai ilirian nga Kosova. Duhet t\u00eb pranojm\u00eb se IIir\u00ebt n\u00eb Evrop\u00eb kan\u00eb qen\u00eb nj\u00eb nga popujt e par\u00eb q\u00eb u kristianizuan, kjo v\u00ebrtetohet edhe nga Bibla. Kur Sh\u00ebn Pavli, shkoi n\u00eb Iliri p\u00ebr t\u00eb kristianizuar ilir\u00ebt, ai gjeti n\u00eb Durr\u00ebs nj\u00eb kish\u00eb kristiane.<\/p>\n<p><b>A mund t\u00eb na thoni di\u00e7ka lidhur me shqiptar\u00ebt q\u00eb lan\u00eb gjurm\u00eb n\u00eb historin\u00eb e Evrop\u00ebs gjat\u00eb Mesjet\u00ebs , duke na e konkretizuar k\u00ebt\u00eb dhe me emra?<\/b><\/p>\n<p>N\u00eb Mesjet\u00eb shqiptar\u00ebt i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsa bot\u00ebs, udh\u00ebheq\u00ebsa laik\u00eb ose fetar\u00eb dhe personalitete kulturore q\u00eb i kalojn\u00eb kufijt\u00eb e Evrop\u00ebs. Disa Pap\u00eb kan\u00eb qen\u00eb shqiptar\u00eb p\u00ebr shembull, \u2013 Klementi i XI \u2013 t\u00eb m\u00eb i dalluari prej tyre. Por shqiptar\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb krye t\u00eb feve me r\u00ebnd\u00ebsi bot\u00ebrore si n\u00eb krye t\u00eb fes\u00eb ortodokse ashtu edhe t\u00eb asaj myslimane. N\u00eb histori gjejm\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb shquar shqiptar\u00eb n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb Evrop\u00ebs, madje edhe prej atyre q\u00eb ngandonj\u00ebher\u00eb kan\u00eb p\u00ebrcaktuar fatin e shum\u00eb betejave historike ( n\u00eb vitin 1515 qe Merkur Bua me kalor\u00ebsin\u00eb e leht\u00eb t\u00eb Venedikut e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb e gjith\u00eb nga shqiptar\u00eb q\u00eb p\u00ebrcaktoi fitoren e betej\u00ebs s\u00eb Marinjanit, q\u00eb historia e em\u00ebroi beteja e gjigant\u00ebve dhe jo Fran\u00e7esku i I-r\u00eb, i Franc\u00ebs 19 vje\u00e7 q\u00eb ato dy dite beteje m\u00ebsoi se si luftohet).<\/p>\n<p>Shqiptar\u00ebt i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb shum\u00eb kryeministra dhe gjeneral\u00eb t\u00eb shquar Perandoris\u00eb Otomane (vet\u00ebm familja Qyprili i dha 5 kryeministra Perandoris\u00eb). Shqiptar\u00ebt i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb shum\u00eb heronj t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb greke prej t\u00eb cil\u00ebve po p\u00ebrmend Kundurjotis, Marco Bo\u00e7ari, Kanaris, Kolokotroni, Karaiskaqis, Bubulina. Q\u00eb ishin n\u00eb udh\u00ebheqje t\u00eb revolucionit grek, prej t\u00eb cil\u00ebve edhe disa kryeministra t\u00eb shtetit t\u00eb ri t\u00eb pavarur grek. Rumania gjithashtu ka pasur nj\u00eb familje princore me origjin\u00eb shqiptare (Aleksand\u00ebr dhe Vladimir Gjika si dhe princesha Eleonora e njohur me emrin Dora Distria). Fra\u00e7esko Crispi, shok i Garibaldit, Kavurit e Macinit q\u00eb ka qen\u00eb nj\u00eb kryeminist\u00ebr i madh Italis\u00eb, ishte me origjin\u00eb shqiptare. Piktor\u00eb si Carpacci, Albani, etj, humanisti Leonic Tome, profesori i Kopernikut, dhe shum\u00eb personalitete shqiptare jan\u00eb nderuar nga historia e Italis\u00eb. Muhamet Aliu, reformatori i Egjiptit Modern, q\u00eb historia franceze e ka quajtur \u201c Napoleon i Lindjes s\u00eb Af\u00ebrt \u201d qe shqiptari q\u00eb themeloi dinastin\u00eb mbret\u00ebrore t\u00eb Egjiptit q\u00eb mbret\u00ebroi gati 150 vjet.<\/p>\n<p>Arkitekti i \u201cTaxhmahallit\u201c n\u00eb Agra t\u00eb Indis\u00eb kryevepra e arkitektur\u00ebs islamike, ishte vep\u00ebr e nj\u00eb shqiptari ashtu sikurse edhe \u201dXhamia Blu\u201c e shum\u00eb xhami t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Stambollit. Dhe m\u00eb n\u00eb fund Heroi Komb\u00ebtar i shqiptar\u00ebve Gjergj Kastrioti Sk\u00ebnderbeu, nj\u00eb shembull gati universal i luft\u00ebtarit t\u00eb liris\u00eb, i nderuar n\u00eb bot\u00ebn mbar\u00eb me p\u00ebrmendore jo vet\u00ebm n\u00eb Tiran\u00eb, Prishtin\u00eb e Shkup, po gjithashtu n\u00eb Rom\u00eb, Bruksel, Gjenev\u00eb, Detroit, Buenos Aires. T\u00eb tjera p\u00ebrmendore p\u00ebr Sk\u00ebnderbeun jan\u00eb projektuar t\u00eb ngrihen n\u00eb Lond\u00ebr, Varshav\u00eb, Melburn, Manila, etj. Kur shqiptar\u00ebt kan\u00eb kontribuar kaq shum\u00eb p\u00ebr qytet\u00ebrimin e njer\u00ebzimit, p\u00ebrse pak njer\u00ebz n\u00eb bot\u00eb jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb p\u00ebrkundrazi shum\u00eb as nuk kan\u00eb dashur ta pranojn\u00eb k\u00ebt\u00eb realitet? Duhet th\u00ebn\u00eb se nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb shpjegohet edhe nga izolimi relativ jo pa q\u00ebllim i shqiptar\u00ebve nga komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar, dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb nga ai evropian, q\u00eb nga Kongresi i Berlinit e k\u00ebtej (1878).<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb pas mundjes s\u00eb turqve n\u00eb luft\u00ebn ruso \u2013 turke, shtypi nd\u00ebrkomb\u00ebtar filloi pun\u00ebn p\u00ebr t\u00eb injoruar shqiptar\u00ebt duke i nd\u00ebrruar emrin gadishullit t\u00eb dikursh\u00ebm t\u00eb Iliris\u00eb t\u00eb banuar q\u00eb nga koh\u00ebt parahistorike dhe deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme nga ilirian\u00ebt \u2013 shqiptar\u00ebt. At\u00eb e pag\u00ebzuan me emrin e ri q\u00eb ka edhe sot, Gadishulli i Ballkanit, vet\u00ebm duke u nisur nga vargu i maleve Ballkan. P\u00ebrse iu v\u00ebrsul\u00ebn shqiptar\u00ebve ? Pjesa m\u00eb e madhe e diplomacis\u00eb konservatore europiane ka p\u00ebrdorur termin pexhoratif \u201cturq\u201c p\u00ebr t\u2019i cil\u00ebsuar si turq t\u00eb gjitha komunitetet myslimane n\u00eb Ballkan, edhe pse shumica prej tyre nuk jan\u00eb aspak turq. Evropa ka mb\u00ebshtetur dhe ka zmadhuar tokat e Greqis\u00eb, t\u00eb Serbis\u00eb, dhe t\u00eb Malit t\u00eb Zi, n\u00eb kurriz t\u00eb shqiptar\u00ebve. Asnj\u00ebra nga fuqit\u00eb e m\u00ebdha eropiane nuk e ka mb\u00ebshtetur \u00e7\u00ebshtjen shqiptare kur shqiptar\u00ebt krijuan Lidhjen e Prizrenit p\u00ebr t\u00eb mbrojtur \u00e7\u00ebshtjen e tyre t\u00eb drejt\u00eb kund\u00ebr vendimeve t\u00eb Kongresit t\u00eb Berlinit. Ata u lan\u00eb n\u00eb balt\u00eb nga t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n<p><b>A mund t\u00eb na flitni p\u00ebr shqiptar\u00ebt pas Kongresit t\u00eb Berlinit dhe Lidhjes s\u00eb Prizrenit deri n\u00eb Pavar\u00ebsi?<br \/>\n<\/b><br \/>\nDuhet pranuar se krijimi i shtetit shqiptar \u00ebsht\u00eb relativisht i vonsh\u00ebm. Q\u00eb nga dalja n\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes shqiptare n\u00eb saj t\u00eb Lidhjes s\u00eb Prizrenit, shqiptar\u00ebt nuk kan\u00eb pushuar s\u00eb luftuari p\u00ebr autonomin\u00eb e tyre politike. Vet\u00ebm n\u00eb vitin 1912 gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb I \u2013 r\u00eb ballkanike, shqiptar\u00ebt arrit\u00ebn t\u00eb shpallin pavar\u00ebsin\u00eb e tyre. N\u00eb vitin 1913 Konferenca Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Ambasador\u00ebve n\u00eb Lond\u00ebr e ka njohur pavar\u00ebsin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb dhe n\u00eb nj\u00eb fare m\u00ebnyre kufijt\u00eb e saj. Sigurisht duke paguar shum\u00eb shtrenjt\u00eb k\u00ebt\u00eb pavar\u00ebsi shqiptar\u00ebt me gjysm\u00ebn e territoreve t\u00eb populluara nga shqiptar\u00eb q\u00eb diplomacia bot\u00ebrore ia dhuroi serb\u00ebve, grek\u00ebve dhe malazez\u00ebve. Dhe q\u00eb nga kjo koh\u00eb bota filloi t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb shprehjen \u201cShqip\u00ebri e Madhe\u201c, duke i paraqitur keq shqiptar\u00ebt dhe duke dekurajuar \u00e7do d\u00ebshir\u00eb t\u00eb tyre q\u00eb t\u00eb formojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ligjshme shtetin komb shqiptar. Ja q\u00eb dhe padrejt\u00ebsia historike ndaj shqiptar\u00ebve q\u00eb p\u00ebrgatiti nj\u00eb p\u00ebrmbysje t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb Ballkan duke e cil\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit \u201cdepo baruti\u201d).<\/p>\n<p><b>Si e njihni ju Shqip\u00ebrin\u00eb dhe shqiptar\u00ebt pas shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb komb\u00ebtare, dhe \u00e7far\u00eb ndodhi me ta deri n\u00eb mbarimin e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb bot\u00ebrore?<\/b><\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1912 Shqip\u00ebria e pavarur shpallet shtet asnjan\u00ebs. E v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se q\u00eb nga pavar\u00ebsia dhe n\u00eb vitet q\u00eb erdh\u00ebn dhe gjat\u00eb gjith\u00eb shekullit t\u00eb XX \u2013 t\u00eb, Shqip\u00ebria, shteti m\u00eb i vog\u00ebl i Evrop\u00ebs ka vuajtur agresione dhe pushtime t\u00eb huaja m\u00eb shum\u00eb se \u00e7do shtet tjet\u00ebr evropian. P\u00ebr shqiptar\u00eb shekulli i XX-t\u00eb filloi me ekspeditat ushtarake d\u00ebnuese t\u00eb Turqis\u00eb q\u00eb shkat\u00ebrruar vendin p\u00ebr t\u2019i n\u00ebnshtruar shqiptar\u00ebt kryengrit\u00ebs kund\u00ebr pushtimit turk, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb vendosjes s\u00eb rendit perandorak. Pastaj gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Ballkanike, t\u00eb gjitha pal\u00ebt nd\u00ebrluftuese t\u00eb k\u00ebtij konflikti, Serbia, Mali i Zi, Bullgaria dhe Greqia, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb luft\u00ebs kund\u00ebr Turqis\u00eb pushtuan toka shqiptare dhe luft\u00ebn e b\u00ebn\u00eb po n\u00eb territore t\u00eb banuara nga shqiptar\u00eb, duke dhunuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb asnjan\u00ebsin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb II \u2013t\u00eb ballkanike (1913) kur Serbia dhe Greqia u lidh\u00ebn p\u00ebr t\u00eb luftuar kund\u00ebr Bullgaris\u00eb, shtetet nd\u00ebrluftuese zhvilluan luftime edhe n\u00eb toka t\u00eb banuara nga shqiptar\u00eb. Edhe para shp\u00ebrthimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb I \u2013 r\u00eb Bot\u00ebrore, Greqia pushtoi Shqip\u00ebrin\u00eb e Jugut, ku b\u00ebri nj\u00eb gjenocid t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb duke djegur 400 fshatra me popullsi shqiptare \u2013 myslimane. N\u00eb shembullin e gjenocidit q\u00eb kishin b\u00ebn\u00eb serb\u00ebt kund\u00ebr shqiptar\u00ebve n\u00eb vitin 1912 e 1213. Serbia pushtoi p\u00ebrs\u00ebri Shqip\u00ebrin\u00eb e Veriut (1915) kur serb\u00ebt ishin n\u00eb luft\u00eb kund\u00ebr ushtris\u00eb austro \u2013 hungareze. Merrni me mend Shqip\u00ebrin\u00eb e Veriut q\u00eb u b\u00eb prap\u00eb fush\u00eb lufte. Dhe sikur kjo t\u00eb mos mjaftonte, italian\u00ebt filluan pushtimin e tokave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Jugper\u00ebndimore (1915). Edhe francez\u00ebt d\u00ebrguan ushtrit\u00eb e tyre p\u00ebr t\u00eb pushtuar Shqip\u00ebrin\u00eb Juglindore n\u00eb vitin 1915. Ja se si Evropian\u00ebt e kan\u00eb trajtuar nj\u00eb shtet sovran dhe asnjan\u00ebs t\u00eb vet\u00eb Evrop\u00ebs.<\/p>\n<p><b>Kur mbaroi Lufta e Par\u00eb Bot\u00ebrore dhe \u00e7far\u00eb ndodhi me Shqip\u00ebrin\u00eb dhe shqiptar\u00ebt?<\/b><\/p>\n<p>Me mbarimin e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, fuqit\u00eb e m\u00ebdha nd\u00ebrluftuese fituese ose t\u00eb mundura u t\u00ebrhoq\u00ebn nga Shqip\u00ebria, por ushtria italiane, ajo greke dhe ajo serbe, mbet\u00ebn p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb territorin e shtetit shqiptar asnjan\u00ebs. N\u00eb vitin 1920, n\u00eb Kongresin e Lushnj\u00ebs patriot\u00ebt shqiptar\u00eb zgjodh\u00ebn Qeverin\u00eb e re me kryeqytet Tiran\u00ebn dhe ndihmuan kryengritjen popullore komb\u00ebtare shqiptare e cila synonte t\u00eb \u00e7lironte krejt\u00ebsisht vendin nga forcat e huaja pushtuese. Populli kryengrit\u00ebs b\u00ebri \u201c Luft\u00ebn e Vlor\u00ebs\u201d duke hedhur n\u00eb det divizionet italiane nga Shqip\u00ebria. Nj\u00eb luft\u00eb e drejt\u00eb kjo, por gjithmon\u00eb ishte nj\u00eb luft\u00eb n\u00eb territorin e Shqip\u00ebris\u00eb me t\u00eb gjitha rrethanat shkat\u00ebrrimtare.<\/p>\n<p>Kjo luft\u00eb e ngriti prestigjin komb\u00ebtar t\u00eb shqiptar\u00ebve. K\u00ebshtu m\u00eb 17 dhjetor 1920, Shqip\u00ebria u pranua si an\u00ebtare e Lidhjeve s\u00eb Kombeve e sapo krijuar n\u00eb Gjenev\u00eb. Dhe m\u00eb n\u00eb fund si Grek\u00ebt, dhe Serb\u00ebt, u detyruan t\u00eb largohen nga Shqip\u00ebria, k\u00ebt\u00eb here n\u00ebn presionin e Lidhjes s\u00eb Kombeve. Sigurisht pasi Traktati i Paqes s\u00eb Versaj\u00ebs e sanksionoi k\u00ebt\u00eb radh\u00eb sakatimin e Shqip\u00ebris\u00eb duke u l\u00ebn\u00eb jasht\u00eb kufijve shtet\u00ebror\u00eb m\u00eb se gjysm\u00ebn e territoreve t\u00eb banuara nga Shqiptar\u00eb. Nj\u00eb gabim i r\u00ebnd\u00eb ky i diplomacis\u00eb evropiane, q\u00eb d\u00ebmtoi shum\u00eb vet\u00ebm shqiptar\u00ebt. Por m\u00eb n\u00eb fund edhe provoi se pa zgjidhjen e \u00e7\u00ebshtjes shqiptare nuk mund t\u00eb ket\u00eb paqe e siguri n\u00eb Ballkan. K\u00ebt\u00eb e ka m\u00eb n\u00eb fund t\u00eb qart\u00eb diplomacia evropiane dhe bot\u00ebrore.<\/p>\n<p><b>Po cili qe fati i Shqip\u00ebris\u00eb dhe shqiptar\u00ebve midis Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb dhe t\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore?<\/b><\/p>\n<p>Shqip\u00ebria b\u00ebhet p\u00ebrs\u00ebri nj\u00eb vend i lire dhe i pavarur, duke jetuar t\u00eb vetmen periudh\u00eb paqeje, at\u00eb t\u00eb vitit 1921 \u2013 1939 por jo pa probleme politike, ekonomike, dhe social \u2013 kulturore. Pas 5 shekujsh pushtimi otoman Shqip\u00ebria arrin t\u00eb shpall\u00eb republik\u00ebn e saj dhe mbret\u00ebrin\u00eb e saj me n\u00eb krye Mbretin Zogu i Par\u00eb.<br \/>\n<b><br \/>\nCili \u00ebsht\u00eb q\u00ebndrimi i Shqip\u00ebris\u00eb dhe shqiptar\u00ebve kund\u00ebr agresionit fashist Italian dhe gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb bot\u00ebrore?<\/b><\/p>\n<p>N\u00eb Prill t\u00eb vitit 1939 re t\u00eb zeza i afrohen p\u00ebrs\u00ebri Shqip\u00ebris\u00eb kur ky shtet q\u00eb nuk ka sulmuar kurr\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr, u sulmua dhe u pushtua nga Italia fashiste, por jo pa i b\u00ebr\u00eb nj\u00eb q\u00ebndres\u00eb t\u00eb armatosur asaj fuqie t\u00eb madhe. U derdh gjak n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr mbrojtjen e pavar\u00ebsis\u00eb, n\u00eb vigjiljen e shpalljes s\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb II \u2013 t\u00eb Bot\u00ebrore, pasi q\u00eb dy shtete me em\u00ebr t\u00eb mir\u00eb evropian iu dor\u00ebzuan Gjermanis\u00eb naziste pa shkrepur asnj\u00eb pushk\u00eb. N\u00eb shtator t\u00eb vitit 1939, kur shp\u00ebrtheu lufta e II \u2013 Bot\u00ebrore, Shqip\u00ebria asnjan\u00ebse, por e pushtuar sh\u00ebrbeu s\u00ebrish si fush\u00eb lufte kur ajo nuk i kishte deklaruar luft\u00eb asnj\u00eb shteti tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1940 pas agresionit t\u00eb ushtris\u00eb fashiste italiane kund\u00ebr Greqis\u00eb, historia e deshi q\u00eb grek\u00ebt q\u00eb mbrojt\u00ebn vendin e tyre kund\u00ebr italian\u00ebve zhvilluan luftimet m\u00eb t\u00eb shumta n\u00eb tok\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Jugut. N\u00eb vitin 1941 ushtria jugosllave n\u00eb luft\u00eb p\u00ebr mbrojtje kund\u00ebr agresionit fashist italian pati si fush\u00eb lufte territore t\u00eb banuara nga shqiptar\u00eb. Ushtrit\u00eb hitleriane pushtuan gati gjith\u00eb Ballkanin, dhe kur Italia kapitulloi dhe iu dor\u00ebzua aleat\u00ebve (1943) at\u00ebher\u00eb Gjermania naziste z\u00ebvend\u00ebsoi Italin\u00eb fashiste duke pushtuar ushtarakisht Shqip\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n<p><b>Pas gjith\u00eb sa na that\u00eb del se mbi shqiptar\u00ebt kan\u00eb r\u00ebn\u00eb t\u00eb gjitha pasojat e konflikteve ushtarake q\u00eb kan\u00eb ndodhur n\u00eb Evrope gjat\u00eb shekullit XX?<\/b><\/p>\n<p>Nuk ka asnj\u00eb dyshim. Le t\u00eb dale nj\u00eb historian p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrshtuar t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn tragjike shqiptare duke na treguar nj\u00eb popull a shtet tjet\u00ebr n\u00eb Evrop\u00eb q\u00eb t\u00eb ket\u00eb p\u00ebsuar m\u00eb shum\u00eb pushtime dhe m\u00eb shum\u00eb luft\u00ebra t\u00eb zhvilluara n\u00eb territorin e tij se Shqiptar\u00ebt asnjan\u00ebs e p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb nga \u00e7do konflikt t\u00eb ken\u00eb dale jo vet\u00ebm pa asnj\u00eb p\u00ebrfitim, por me humbjet q\u00eb bota u ka shkaktuar atyre. Dhe si p\u00ebr ironi t\u00eb hidhur t\u00eb fatit, fatkeq\u00ebsia, por edhe fatmir\u00ebsia e deshi q\u00eb shqiptar\u00ebt t\u00eb dilnin me rezultate m\u00eb t\u00eb mira, p\u00ebr here t\u00eb pare n\u00eb historin\u00eb e tyre moderne, nga lufta e fundit q\u00eb u zhvillua n\u00eb Evrop\u00eb n\u00eb shekullin e XX-t\u00eb, po n\u00eb territorin e shqiptar\u00ebve, Lufta e \u201dp\u00ebrbotshme\u201c e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Ajo preku por edhe shp\u00ebrbleu vet\u00ebm shqiptar\u00ebt. A \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb q\u00eb pas gjith\u00eb k\u00ebtyre luft\u00ebrave t\u00eb zhvilluara n\u00eb territoret shqiptare gjat\u00eb shekullit 20-t\u00eb, shekulli q\u00eb u karakterizua me p\u00ebrparimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb historin\u00eb e njer\u00ebzimit duke sjell\u00eb dhe p\u00ebrmir\u00ebsimin dhe ngritjen e mir\u00ebqenies materiale e kulturore t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb popujve t\u00eb bot\u00ebs t\u00eb ket\u00eb akoma njer\u00ebz, t\u00eb cil\u00ebt q\u00ebllimisht t\u00eb mos duan t\u00eb kuptojn\u00eb se pse Shqip\u00ebria mbeti shteti m\u00eb i varf\u00ebr i Evrop\u00ebs!<\/p>\n<p><b>Po vet\u00eb shqiptar\u00ebt q\u00eb kan\u00eb vuajtur kaq shum\u00eb nga luft\u00ebrat q\u00eb shtetet e tjer\u00eb kan\u00eb zhvilluar padrejt\u00ebsisht n\u00eb territoret e tyre a kan\u00eb b\u00ebr\u00eb ata vet\u00eb luft\u00ebra gjat\u00eb shekullit XX dhe p\u00ebrse?<\/b><\/p>\n<p>Po, shqiptar\u00ebt kan\u00eb b\u00ebr\u00eb vet\u00ebm luft\u00ebra p\u00ebr \u00e7lirim komb\u00ebtar dhe p\u00ebr mbrojtjen e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre, sigurisht n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb q\u00eb i p\u00ebrgjigjet atyre si shteti m\u00eb i vog\u00ebl i Evrop\u00ebs edhe pse i provuar historikisht si m\u00eb i vjetri . Ata vet\u00eb kan\u00eb organizuar vet\u00ebm luft\u00ebra p\u00ebr \u00e7lirim dhe jo luft\u00ebra p\u00ebr t\u00eb pushtuar vende t\u00eb tjera. K\u00ebshtu n\u00eb shembullin e luft\u00ebs s\u00eb Vlor\u00ebs ata organizuan luft\u00ebn e \u00e7lirimit komb\u00ebtar pa pasur asnj\u00eb ndihm\u00eb t\u00eb huaj. Shqiptar\u00ebt b\u00ebn\u00eb Luft\u00ebn e tyre p\u00ebr mbrojtjen e integritetit tok\u00ebsor nga sulmi i Italis\u00eb fashiste. Dhe gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb bot\u00ebrore edhe pse pati n\u00eb Shqip\u00ebri nj\u00eb rezistenc\u00eb popullore nacionaliste kun\u00ebs pushtuesit italian e gjerman, atje u b\u00eb nj\u00eb luft\u00eb e organizuar kund\u00ebr pushtuesit p\u00ebr \u00e7lirim komb\u00ebtar nga zgjedha nazi-fashite. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb kjo Luft\u00eb u organizua dhe u drejtua nga komunist\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb fillim t\u00eb luft\u00ebs p\u00ebrfaq\u00ebsonin vet\u00ebm disa qindra vet\u00eb.<\/p>\n<p>Populli shqiptar i etur p\u00ebr liri, t\u00eb rinjt\u00eb e sidomos rinia studentore, madje dhe nga familje t\u00eb pasura pse jo dhe nacionalist\u00eb me em\u00ebr ndoq\u00ebn komunist\u00ebt, pa e ditur se disa prej udh\u00ebheqjes s\u00eb tyre ishin t\u00eb drejtuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb fsheht\u00eb nga komunist\u00eb jugosllav\u00eb. K\u00ebta t\u00eb fundit nuk ishin aspak t\u00eb interesuar p\u00ebr bashkimin e t\u00eb gjitha forcave komb\u00ebtare n\u00eb luft\u00ebn p\u00ebr \u00e7lirim. Ata b\u00ebn\u00eb t\u00eb d\u00ebshtojn\u00eb t\u00eb gjitha p\u00ebrpjekjet e patriot\u00ebve shqiptar\u00eb p\u00ebr nj\u00eb demokratizim t\u00eb luft\u00ebs komb\u00ebtare p\u00ebr \u00e7lirim. Po t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb komunist\u00ebt jugosllav\u00eb e kishin b\u00ebr\u00eb n\u00eb vendin e tyre. Kjo strategji e huaj e importuar nga komunist\u00ebt shqiptar\u00eb, n\u00eb krye t\u00eb t\u00eb cil\u00ebve doli diktatori i ardhsh\u00ebm Enver Hoxha, pati pasoja fatale, shum\u00eb t\u00eb k\u00ebqia p\u00ebr kombin shqiptar dhe p\u00ebr t\u00eb ardhmen e Shqip\u00ebris\u00eb. Historia provoi se n\u00eb Shqip\u00ebri erdhi n\u00eb fuqi regjimi komunist m\u00eb i eg\u00ebr q\u00eb Evropa ka pare n\u00eb historin\u00eb e vet.<\/p>\n<p>Duhet t\u00eb pranojm\u00eb se shqiptar\u00ebt e kan\u00eb organizuar mir\u00eb luft\u00ebn e tyre p\u00ebr \u00e7lirim, gj\u00eb q\u00eb u provua nga fakti se gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb bot\u00ebrore kur luft\u00ebtar\u00ebt shqiptar\u00eb u konsideruan shok\u00eb lufte nga luft\u00ebtar\u00ebt e aleanc\u00ebs ushtarake anglo \u2013 sovieto \u2013 amerikane. Shqiptar\u00ebt krijuan brigadat e tyre partizane, divizionet e tyre dhe korparmatat e tyre, t\u00eb p\u00ebrb\u00ebra nga burra dhe gra vullnetar\u00eb. Ata e \u00e7liruan vendin e tyre n\u00ebn sundimin nazist pa ndihm\u00ebn e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb t\u00eb ushtrive aleate, britanike, ruse ose amerikane. Sigurisht \u00e7lirimi u favorizua nga gjendja ushtarake e ushtrive naziste q\u00eb t\u00ebrhiqeshin nga Ballkani n\u00eb fund t\u00eb vitit 1944, n\u00ebn presionin e t\u00eb gjitha fronteve t\u00eb tjera t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Evrop\u00eb. Ka n\u00eb bot\u00eb qarqe t\u00eb interesuara, sidomos hebrenjt\u00eb e bot\u00ebs q\u00eb shprehin mir\u00ebnjohjen e tyre ndaj popullit shqiptar q\u00eb shp\u00ebtoi nga vdekja e sigurt t\u00eb gjith\u00eb hebrenjt\u00eb gjat\u00eb pushtimit nazi-fashist.<\/p>\n<p>Duhet t\u2019u njohim shqiptar\u00ebve se ata n\u00eb t\u00eb gjitha rrethanat, sidomos gjat\u00eb pushtimit nazi \u2013 fashist arrit\u00ebn t\u00eb mbronin hebrenjt\u00eb e tyre nga pushtuesi, por edhe t\u00eb gjith\u00eb hebrenjt\u00eb q\u00eb erdh\u00ebn nga Evropa p\u00ebr t\u2019u strehuar n\u00eb Shqip\u00ebri, ku t\u00eb gjith\u00eb shp\u00ebtuan gjall\u00eb, pa asnj\u00eb p\u00ebrjashtim. Dhe p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb drejt\u00eb duhet t\u2019u njohim shqiptar\u00ebve se gjat\u00eb pushtimit nazist edhe disa funksionar\u00eb t\u00eb administrat\u00ebs shqiptare u shp\u00ebtuan jet\u00ebn qindra hebrenjve. Ja nj\u00eb nga vendet shum\u00eb t\u00eb rralla t\u00eb Evrop\u00ebs, madje i vetmi, q\u00eb ka mbrojtur me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb hebrenjt\u00eb nga internimi dhe asgj\u00ebsimi n\u00eb kampet e p\u00ebrqendrimit nazist.<\/p>\n<p><b>Shqip\u00ebria u \u00e7lirua. Lufta e Dyt\u00eb bot\u00ebrore mori fund. Po \u00e7far\u00eb u b\u00eb me Shqip\u00ebrin\u00eb dhe shqiptar\u00ebt?<\/b><\/p>\n<p>N\u00eb mbarim t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb bot\u00ebrore aleat\u00ebt e per\u00ebndimit u kujdes\u00ebn shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos lejuar q\u00eb n\u00eb Greqi t\u00eb fitonin komunist\u00ebt dhe ajo t\u00eb mbetej n\u00eb kampin komunist. Greqia mbeti me Per\u00ebndimin. Por Shqip\u00ebrin\u00eb aleat\u00ebt ia lan\u00eb bllokut t\u00eb lindjes edhe pse e dinin mir\u00eb se shqiptar\u00ebt si edhe grek\u00ebt nuk b\u00ebnin pjes\u00eb n\u00eb popujt \u201csllav\u00eb\u201d, dhe \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb m\u00eb e keqja ata e dinin se nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e popullit shqiptar nuk ishin me komunist\u00ebt. Ata e njihnin mir\u00eb k\u00ebt\u00eb realitet. Dhe ja fati i popullit shqiptar kur ai iu la bllokut t\u00eb lindje p\u00ebr t\u00eb provuar k\u00ebshtu t\u00eb gjitha tmerret e sistemit komunist. Si fillim diktatura komuniste e Enver Hoxh\u00ebs b\u00ebri nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb jashtme shum\u00eb t\u00eb keqe, duke u prishur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb prer\u00eb me aleat\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb t\u00eb Luf\u00ebs, anglez\u00ebt dhe amerikan\u00ebt. Nj\u00eb prishje tjet\u00ebr aleance ndodhi kur n\u00eb vitin 1948 u pren\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve diplomatike me Jugosllavin\u00eb e Titos. Pastaj i erdhi radha prishjes me Mosk\u00ebn n\u00eb vitin 1961. Dhe m\u00eb ne fund me Kin\u00ebn komuniste n\u00eb vitin 1978.<\/p>\n<p>Sigurisht diktatori Enver Hoxha asgj\u00ebsoi dhe zhduku fizikisht pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb shok\u00ebve t\u00eb af\u00ebrt t\u00eb luft\u00ebs duke vazhduar deri n\u00eb fund t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij luft\u00ebn e klasave t\u00eb ushtruar kund\u00ebr nj\u00eb populli t\u00eb t\u00ebr\u00eb. Ai nuk k\u00ebrkoi t\u00eb b\u00ebnte aleanca strategjike, por preferoi t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb 700 000 bunkere n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin. Enver Hoxha nuk pranoi asnj\u00eb ndihm\u00eb t\u00eb per\u00ebndimit \u201ckapitalist\u201d, madje as edhe ndihm\u00ebn e Kryqit t\u00eb Kuq nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb destinuar p\u00ebr t\u00eb d\u00ebmtuarit nga t\u00ebrmetet dhe fatkeq\u00ebsi t\u00eb tjera natyrore. Kjo ka ndodhur n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb q\u00eb drejt Jugosllavis\u00eb shkonin miliarda dollar\u00eb me vler\u00ebn e asaj kohe prej t\u00eb cilave vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb shum\u00eb e vog\u00ebl caktohej p\u00ebr shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Qeveria Jugosllave n\u00eb vend q\u00eb t\u2019u jepte shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs mund\u00ebsi pune dhe vende n\u00eb administrat\u00eb e kultur\u00eb, ajo parap\u00eblqente t\u2019i pun\u00ebsonte jasht\u00eb shtetit si emigrant\u00eb. Po t\u2019ju japim si shembull Zvicr\u00ebn mund t\u2019ju themi se n\u00eb Zvic\u00ebr kan\u00eb emigruar m\u00eb shume shqiptar\u00eb nga ish Jugosllavia se n\u00eb asnje vend tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs po t\u00eb merret n\u00eb p\u00ebrjetim me popullsin\u00eb dhe territorin q\u00eb ka ky shtet relativisht i vog\u00ebl i Evrop\u00ebs. Me k\u00ebt\u00eb rast m\u00eb lejoni t\u00eb b\u00ebj konstatimin se Titoja me an\u00eb t\u00eb emigracionit b\u00ebri nj\u00eb spastrim etnik t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs nga Jugosllavia.<\/p>\n<p><b>Po pas vdekjes s\u00eb Enver Hoxha \u00e7far\u00eb mund t\u00eb na thoni p\u00ebr shqiptar\u00ebt?<\/b><\/p>\n<p>Me vdekjen e diktatorit shqiptar Enver Hoxha, n\u00eb vitin 1985, Shqip\u00ebria mund t\u00eb quhej ekonomikisht e vdekur nga politika izolacioniste q\u00eb b\u00ebri regjimi. Megjithat\u00eb Shqip\u00ebria dhe shqiptar\u00ebt, n\u00eb vitin 1992, pas p\u00ebrmbysjes s\u00eb regjimit komunist n\u00eb Shqip\u00ebri, filluan t\u00eb hyjn\u00eb m\u00eb n\u00eb fund n\u00eb rrug\u00ebn e pluralizmit demokratik q\u00eb po b\u00ebn demokratizimin e vendit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngadalshme, nj\u00eb specifik\u00eb kjo shqiptare. Duhet th\u00ebn\u00eb p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe shqiptar\u00ebt se me gjith\u00eb munges\u00ebn e madhe t\u00eb mjeteve ajo ka ndihmuar me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr ruajtjen e paqes dhe t\u00eb stabilizimit n\u00eb Ballkan. Mjafton t\u00eb kujtosh koh\u00ebn kur Miloshevi\u00e7i n\u00eb muajt Mars dhe Prill 1999, urdh\u00ebroi forcat ushtarake dhe paraushtarake serbe t\u2019i sulen Kosov\u00ebs p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrz\u00ebn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt nga Kosova.<\/p>\n<p>P\u00ebr pak jav\u00eb 900. 000 refugjat\u00eb shqiptar\u00eb u detyruan t\u00eb dilnin nga kufijt\u00eb e Kosov\u00ebs, p\u00ebr n\u00eb Shqip\u00ebri, Maqedoni, Mal i Zi, dhe kudo n\u00eb bot\u00eb, ku ata u prit\u00ebn ngroht\u00ebsisht nga familjet shqiptare sigurisht dhe nga shteti shqiptar kudo q\u00eb vajt\u00ebn. Mikpritja tradicionale shqiptare b\u00ebri q\u00eb gjenocidi q\u00eb shkaktoi nj\u00eb katastrof\u00eb humanitare q\u00eb nuk ishte par\u00eb kurr\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb, q\u00eb nga Lufta e II \u2013 t\u00eb Bot\u00ebrore, u zgjidh nga shqiptar\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt i hoq\u00ebn t\u00eb gjitha shqet\u00ebsimet Evrop\u00ebs. (Le t\u00eb kujtojm\u00eb se \u00e7far\u00eb ndodhi n\u00eb Ruanda disa vjet para genocidit t\u00eb Kosov\u00ebs ku u masakruan brenda 100 dit\u00ebve, 900000 ruandez\u00eb).<\/p>\n<p>Le t\u2019u njihet si merit\u00eb e refugjat\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs viktima t\u00eb genocidit serb t\u00eb Miloshevi\u00e7it kthimi i menj\u00ebhersh\u00ebm n\u00eb vendin e tyre t\u00eb shkat\u00ebrruar ku nuk i priste gj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7 sht\u00ebpive t\u00eb rrafshuara dhe familjar\u00eb t\u00eb masakruar q\u00eb duhej t\u00eb varroseshin dhe rivarroseshin. Le t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb ky gjest i mire i kthimit n\u00eb vatrat e veta si shembull p\u00ebr popujt e tjer\u00eb t\u00eb bot\u00ebs. Ky qe patriotizmi i shqiptar\u00ebve q\u00eb v\u00ebrtetoi m\u00eb s\u00eb miri se shqiptar\u00ebt nuk jan\u00eb ik\u00ebsa, si\u00e7 e kishin b\u00ebr\u00eb zakon mediat t\u2019i quanin shqiptar\u00ebt n\u00eb Evrop\u00eb.<\/p>\n<p><b>A mund t\u00eb na flitni p\u00ebr merita t\u00eb tjera q\u00eb i kan\u00eb nderuar shqiptar\u00ebt, gjat\u00eb shekujve?<\/b><\/p>\n<p>Nj\u00eb shembull i mire p\u00ebr k\u00ebt\u00eb komb \u00ebsht\u00eb fakti se gjat\u00eb historis\u00eb s\u00eb tyre shqiptar\u00ebt nuk kan\u00eb b\u00ebr\u00eb kurr\u00eb nj\u00eb luft\u00eb civile midis tyre, por as edhe luft\u00eb fetare, kur dihet mire se historia e shum\u00eb popujve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb Evrop\u00ebs \u00ebsht\u00eb e mbushur me luft\u00ebra fetare dhe civile.<\/p>\n<p><b>A kan\u00eb b\u00ebr\u00eb shqiptar\u00ebt n\u00eb historin\u00eb e re luft\u00ebra pushtuese qoft\u00eb n\u00eb aleanca, ose masakra kund\u00ebr popujve t\u00eb tjer\u00eb?<\/b><\/p>\n<p>Shqiptar\u00ebt nuk kan\u00eb sulmuar asnj\u00eb komb tjet\u00ebr dhe nuk kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb masakra. \u00cbsht\u00eb e njohur se shqiptar\u00ebt e kan\u00eb p\u00ebr turp t\u00eb vrasin nj\u00eb armik q\u00eb dor\u00ebzohet. Edhe gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, pas kapitullimit t\u00eb Italis\u00eb fashiste (1943) shqiptar\u00ebt me tradit\u00ebn e tyre t\u00eb mikpritjes strehuan ushtrin\u00eb italiane, edhe pse nj\u00eb ushtri fashiste dikur pushtuese kishte vrar\u00eb, djegur e shkretuar vendin. Ata e prish\u00ebn realizimin e planit nazist gjerman p\u00ebr internimin n\u00eb Gjermani t\u00eb ushtris\u00eb italiane. Shqiptar\u00ebt fill mbas luft\u00ebs s\u00eb II \u2013 t\u00eb bot\u00ebrore i riatdhesuan t\u00eb gjith\u00eb ushtar\u00ebt italian\u00eb. P\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar fisnik\u00ebrin\u00eb dhe vler\u00ebn e k\u00ebtij q\u00ebndrimi tep\u00ebr humanitar ndaj ushtris\u00eb dhe populli italian n\u00eb at\u00eb epok\u00eb historike, mjafton t\u00eb kujtojm\u00eb se mij\u00ebra ushtarak\u00eb italian\u00eb pas kapitullimi t\u00eb Italis\u00eb (1943) u masakruan nga nazist\u00ebt n\u00eb ishullin grek t\u00eb Qefalonis\u00eb.<\/p>\n<p><b>Ju si historian a vini re se shqiptar\u00ebve nuk u jan\u00eb shp\u00ebrblyer t\u00eb mirat q\u00eb u kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve?<\/b><\/p>\n<p>Edhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn po ju a ilustroj me nj\u00eb shembull historik t\u00eb jetuar nga ne t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb saj\u00eb t\u00eb informimit direkt nga televizioni bot\u00ebror. K\u00ebshtu, p\u00ebr ironi t\u00eb fatit, gjysm\u00eb shekulli m\u00eb von\u00eb nga shp\u00ebtimi i ushtris\u00eb italiane nga shqiptar\u00ebt n\u00eb koh\u00ebn e luft\u00ebs, qeveria italiane harroi gjestin fisnik t\u00eb tyre. N\u00eb fakt Qeveria italiane n\u00eb vitin 1991, i priti shum\u00eb keq 15 000 refugjat\u00ebt e eksodit shqiptar duke i mbyllur p\u00ebr disa dit\u00eb n\u00eb stadiumin e Barit n\u00eb at\u00eb vap\u00eb gushti, duke u hedhur ushqimet dhe ujin me helikopter nga qielli.<\/p>\n<p>Ky q\u00ebndrim nuk i p\u00ebrgjigjej sjelljes plot mir\u00ebkuptim t\u00eb popullit Italian po n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, i cili me iniciativ\u00ebn e vet u hapi dyert refugjat\u00ebve shqiptar\u00eb fatkeq, edhe pse koha provoi se ndonj\u00ebri prej tyre nuk e meritoi at\u00eb trajtim t\u00eb mir\u00eb. E v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se shqiptar\u00ebt pas gjysm\u00eb shekulli dilnin p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nga vend i tyre, ku nuk kishin asnj\u00eb t\u00eb drejt\u00eb emigrimi. P\u00ebr fat t\u00eb keq nj\u00eb tjet\u00ebr plag\u00eb iu hap popullit shqiptar nga nj\u00eb pjes\u00eb e t\u00eb rinjve q\u00eb nuk kishin asgj\u00eb p\u00ebr t\u00eb humbur duke l\u00ebn\u00eb vendin e tyre, p\u00ebrve\u00e7 prangave t\u00eb diktatur\u00ebs komuniste. Qe pik\u00ebrisht ky kontingjent refugjat\u00ebsh q\u00eb u prit me krah\u00eb t\u00eb hapura dhe u manipulua nga mafia, duke u p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb trafik droge dhe prostitucioni, gj\u00ebra k\u00ebto q\u00eb ata nuk i kishin njohur aspak n\u00eb vendin e tyre.<\/p>\n<p><b>A jeni optimist p\u00ebr shqiptar\u00ebt se nj\u00eb dit\u00eb ata do t\u00eb ecin me t\u00eb nj\u00ebjtin hap t\u00eb ndonj\u00eb vendi t\u00eb p\u00ebrparuar t\u00eb Lindjes komuniste?<\/b><\/p>\n<p>Un\u00eb kam besim tek e ardhmja e shqiptar\u00ebve t\u00eb Ballkanit. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb nga popujt m\u00eb t\u00eb rinj t\u00eb Evrop\u00ebs, me nj\u00eb mosh\u00eb mesatare prej 27 vje\u00e7. Shqiptar\u00ebt kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb vendin e tyre p\u00ebr zhvillimin e bujq\u00ebsis\u00eb, shfryt\u00ebzimin racional t\u00eb pyjeve, rritjen e blegtoris\u00eb, peshkimin. N\u00eb territoret e tyre ka rezerva kromi, bakri, boksiti, qymyri, rezerva hidro \u2013 energjie etj. N\u00eb Shqip\u00ebri mund t\u00eb zhvillohet shum\u00eb mir\u00eb turizmi n\u00eb zonat malore, por edhe n\u00eb 440 kilometra bregdet gati t\u00eb virgj\u00ebr t\u00eb detit Adriatik dhe t\u00eb detit Jon, deri diku n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb Evrop\u00ebs, n\u00eb 41 grad\u00eb t\u00eb gjer\u00ebsis\u00eb veriore. Dhe shqiptar\u00ebt nuk kan\u00eb mbetur n\u00eb vend. Pas krizave q\u00eb ata p\u00ebsuan vihet re se brezi i ri i \u00ebsht\u00eb futur nd\u00ebrtimit t\u00eb vendit duke ndryshuar faqen e fshatrave dhe qyteteve kryesore me godina t\u00eb nj\u00eb teknologjie q\u00eb nuk ndryshon shum\u00eb nga ajo e vendeve t\u00eb tjera evropiane.<\/p>\n<p>T\u00eb huajt i \u00e7mojn\u00eb hotelet, restorantet dhe baret pse jo dhe sh\u00ebrbimin e shqiptar\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt nuk q\u00ebndrojn\u00eb m\u00eb posht\u00eb nga \u00e7far\u00eb ata gjejn\u00eb n\u00eb vendet e tjera, qofshin me tradita shekullore n\u00eb turiz\u00ebm. Sigurisht n\u00eb Shqip\u00ebri vihen re edhe raste nd\u00ebrtimesh t\u00eb egra, fryt i munges\u00ebs apo zbatimit t\u00eb ligjshm\u00ebris\u00eb. Por dhe kjo ka shpjegimin e vet. Ekonomia nuk mund t\u00eb pres\u00eb, duhet t\u00eb shkoj\u00eb p\u00ebrpara. U takon legjislator\u00ebve t\u00eb nxjerrin ligjet dhe t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb ato t\u00eb zbatohen. Emigracioni i ri i shqiptar\u00ebve, pas shembjes s\u00eb regjimeve komuniste n\u00eb Ballkan, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dukuri krejt e re me specifik\u00ebn e vet n\u00eb k\u00ebt\u00eb etap\u00eb t\u00eb historis\u00eb s\u00eb tyre, le ta quajm\u00eb k\u00ebt\u00eb etap\u00ebn e demokratizimit a t\u00eb tranzicioit drejt sistemit ekonomik kapitalist me globalizim ose jo.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb specifike dhe masive te emigrant\u00ebt e rinj shqiptar\u00eb \u00ebsht\u00eb patriotizmi, dashuria e madhe per vendin e tyre, dhe \u00e7udit\u00ebrisht krenaria e tyre atavike. Dhe nuk e e kan\u00eb pasur t\u00eb leht\u00eb ta ruajn\u00eb dhe ta manifestojn\u00eb at\u00eb krenari shqiptare, kur mediat e t\u00eb gjitha vendeve kan\u00eb paraqitur si shqiptar\u00eb, gjithmon\u00eb te publiku i tyre, vet\u00ebm ata mij\u00ebra t\u00eb rinj\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb hap\u00ebrdar\u00eb n\u00ebp\u00ebr Evrop\u00eb q\u00eb merren me veprimtari t\u00eb jasht\u00ebligjshme. Studiuesit kan\u00eb nxjerr\u00eb se emigrant\u00ebt shqiptar\u00eb m\u00eb shum\u00eb se emigrant\u00eb t\u00eb popujve t\u00eb tjer\u00eb jen\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb faktor me pesh\u00eb jo vet\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e jet\u00ebs, por edhe t\u00eb kultur\u00ebs e sidomos t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb atdheut q\u00eb ata lan\u00eb pas n\u00eb koh\u00ebn e eksodeve biblike\u2026 Sot duhet theksuar se brenda nj\u00eb viti ata d\u00ebrgojn\u00eb n\u00eb atdhe vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet insitucioneve bankare nj\u00eb miliard euro. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb pare me djers\u00eb q\u00eb i d\u00ebrgohet atdheut p\u00ebr ndihm\u00eb. Merreni me mend se sa mund t\u00eb investojn\u00eb emigrant\u00ebt kur shteti shqiptar t\u00eb siguroj\u00eb investimet!<\/p>\n<p><b>Ju keni punuar p\u00ebr nj\u00eb integrim t\u00eb t\u00eb huajve ne vendin tuaj. A mund t\u00eb na thoni di\u00e7ka p\u00ebr shqiptar\u00ebt?<\/b><\/p>\n<p>Sot shumica e shqiptar\u00ebve jan\u00eb integruar mir\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb vendeve ku jan\u00eb sistemuar. Ata kontribuojn\u00eb p\u00ebr begatin\u00eb ekonomike dhe kulturore t\u00eb vendit mikprit\u00ebs. Ata kan\u00eb hyr\u00eb me sukses n\u00eb biznes por edhe n\u00eb universitete, ku mund t\u00eb gjesh profesora t\u00eb rinj shqiptar\u00eb, si edhe poet\u00eb e shkrimtar\u00eb, madje edhe nj\u00eb kandidat p\u00ebr \u00e7mim \u201cNobel\u201d, shkrimtari Ismail Kadare, i lexuar nga nj\u00eb publik i gjer\u00eb. Shqiptar\u00ebt mund t\u2019i gjesh artista n\u00eb opera, n\u00eb kinematografi, sportista t\u00eb duartrokitur n\u00eb stadiume dhe ringe boksi, etj. Ata ndjekin shembullin e patriot\u00ebve t\u00eb tyre n\u00eb shum\u00eb fusha t\u00eb jet\u00ebs, si N\u00ebn\u00eb Tereza (\u00e7mim Nobel i Paqes \u2013 1976 ) q\u00eb e ka ndjer\u00eb veten e saj krenare p\u00ebr origjin\u00ebn e saj shqiptare.<\/p>\n<p>\u00c7mimi tjet\u00ebr Nobel p\u00ebr mjek\u00ebsi (1998) Doktor Ferid Murat e ka ndjer\u00eb veten krenar p\u00ebr origjin\u00ebn shqiptare, ashtu si edhe shefi i madh i orkestr\u00ebs bot\u00ebrisht i njohur, Herbert Fon Karajan e p\u00ebrmed\u00ebte origjin\u00ebn e tij shqiptare. Un\u00eb mendoj se emigrant\u00ebt shqiptar\u00eb duke vazhduar t\u00eb ecin n\u00eb rrug\u00ebn e mbar\u00eb q\u00eb kujtoj se kan\u00eb nisur do t\u00eb formojn\u00eb nj\u00eb dit\u00eb lobet e tyre n\u00eb bot\u00eb, ne shembullin e emigracioneve t\u00eb popujve t\u00eb tjer\u00eb. Duke njohur mentalitetin shqiptar u jujtoj atyre t\u00eb veproijn\u00eb n\u00eb shembullin e Skenderbeut, i vcili aarriti t\u2019i bashkoj\u00eb gjith\u00eb princ\u00ebrit shqitpar\u00eb n\u00eb Lidhjen e Lezh\u00ebs kund\u00ebr pushtuesit otoman vet\u00ebm duke u paraqitur te ata si i pari mdis t\u00eb barabart\u00ebve (primus inter pares). Koha provoi se par\u00ebsia i mbeti Sk\u00ebnderbeut.<\/p>\n<p><b>A njihni ju vlera morale t\u00eb popullit shqiptar q\u00eb mund t\u2019ia rekomandoni brezit t\u00eb sot\u00ebm p\u00ebr t\u00eb nisur rilindjen social-ekonomike me frym\u00eb komb\u00ebtare n\u00eb p\u00ebrshtatje me k\u00ebrkesat e koh\u00ebs?<\/b><\/p>\n<p>Mendoj se shqiptar\u00ebt p\u00ebr t\u00eb kaluar v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e sotme duhet t\u00eb luftojn\u00eb korrupsionin shtet\u00ebror, nj\u00eb fenomen shoq\u00ebror ky q\u00eb lul\u00ebzon edhe n\u00eb vendet e tjera t\u00eb Lindjes. Ata duhet t\u00eb bazohen n\u00eb mjetet e ligjshme duke k\u00ebrkuar nj\u00eb parlament n\u00eb aktivitet dhe politikan\u00eb q\u00eb respektojn\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e ligjeve dhe q\u00eb jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb q\u00eb populli u ka besuar. Shqiptar\u00ebt p\u00ebr ta marrur veten duhet t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb forc\u00ebn dhe frym\u00ebzimin te historia e kaluar e Atdheut t\u00eb tyre. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb takimet e para nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb \u201cMemories s\u00eb ndar\u00eb\u201c q\u00eb u zhvilluan n\u00eb Paris m\u00eb 26 e 27 tetor t\u00eb 2006, me delegat\u00eb nga 24 vende t\u00eb bot\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar lidhje t\u00eb forta p\u00ebr vlerat e p\u00ebrbashk\u00ebta, shumica e delegat\u00ebve deklaruan se rinia e bot\u00ebs k\u00ebto 7 vjet\u00ebt e fundit i \u00ebsht\u00eb drejtuar patriotizmit. Sipas meje ky konstatim i drejt\u00eb dhe i bazuar duhet t\u00eb kihet parasysh edhe nga shqiptar\u00ebt. Ata mund t\u00eb gjejn\u00eb n\u00eb historin\u00eb e tyre shum\u00eb shembuj patriotizmi t\u00eb njohura nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb shqiptar\u00ebt e jugper\u00ebndimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, pasardh\u00ebs t\u00eb epok\u00ebs Sk\u00ebnderbejane, n\u00eb vitin 1571 u ngrit\u00ebn kund\u00ebr sundimit osman t\u00eb nxitur edhe nga Venediku. Por ky i fundit pas fitores s\u00eb betej\u00ebs detare t\u00eb Lepantos n\u00ebnshkroi paqen me Turqin\u00eb e i la n\u00eb fatin e tyre shqiptar\u00ebt kryengrit\u00ebs.<\/p>\n<p>Mbrojt\u00ebsit e k\u00ebshtjell\u00ebs s\u00eb Sopot \u2013 Borshit n\u00eb jug t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, p\u00ebr t\u00eb mos r\u00ebn\u00eb t\u00eb gjall\u00eb n\u00eb dor\u00eb t\u00eb Turq\u00ebve i vun\u00eb zjarrin depove t\u00eb barutit barutit duke u hedhur n\u00eb er\u00eb me 500 ushtar\u00eb turq (Contarini f.30). Ata b\u00ebn\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr heroike p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn edhe vet\u00eb Evropa duhet t\u00eb jet\u00eb krenare. Kjo sakrific\u00eb sublime \u00ebsht\u00eb b\u00ebre nga shqiptar\u00ebt n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Franca dhe popuj t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb bot\u00ebs po zhyteshin n\u00eb nj\u00eb cik\u00ebl t\u00eb neveritsh\u00ebm masakrash \u201dfetare\u201c midis qytetar\u00ebve t\u00eb vet. Gati n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb kan\u00eb ndodhur \u201cMasakrat e Nat\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebn Bartolomeut\u201c n\u00eb Paris. Vlen t\u00eb permendet se ky vetflijim i luft\u00ebtar\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb Borshit p\u00ebr t\u00eb ruajtur lirin\u00eb e tyre nuk ka qen\u00eb nj\u00eb rast i vet\u00ebm n\u00eb historin\u00eb e k\u00ebtij. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb vitin 1826 n\u00eb Misolong t\u00eb Korintit shok\u00ebt e luft\u00ebs t\u00eb shqiptarit Marko Bo\u00e7ari, nj\u00eb nga krer\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb greke i vun\u00eb zjarrin depove t\u00eb barutit duke u hedhur n\u00eb er\u00eb, jo pa marr\u00eb me vehte shum\u00eb armiq turq (Petit Robert 2).<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1862 Oso Kuka, personazh historik i b\u00ebr\u00eb i pavdeksh\u00ebm nga poeti komb\u00ebtar shqiptar at\u00a0<span class=\"highlight\">GJERGJ FISHTA<\/span>, i vuri zjarrin depove t\u00eb barutit duke u hedhur n\u00eb er\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur tokat shqiptare se sa t\u2019i dor\u00ebzohej i gjall\u00eb armikut (P\u00ebr sqarim po shtoj se dy tosk\u00ebt q\u00eb p\u00ebrmend n\u00ebp\u00ebr kolokiumet shkencore se u flijuan me Oso Kuk\u00ebn, ishin nga Borshi). Dhe p\u00ebr t\u00eb mos nd\u00ebrprer\u00eb list\u00ebn e heronjve shqiptar\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha epokat historike un\u00eb po p\u00ebrmend heroin shqiptar t\u00eb koh\u00ebs son\u00eb Adem Jashari, i cili n\u00eb vigjiljen e luft\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs bashk\u00eb me 22 an\u00ebtar\u00ebt e familjes s\u00eb vet luftoi dhe u vet\u00eb flijua p\u00ebr t\u00eb mos lejuar q\u00eb forcat e policis\u00eb dhe ushtris\u00eb serbe t\u00eb kalonin pragun e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb tij.<\/p>\n<p>Nga k\u00ebto kat\u00ebr gjeste heroike t\u00eb b\u00ebra gjat\u00eb shekujve mund t\u00eb kuptojm\u00eb se patriotizmi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb virtut i shqiptar\u00ebve t\u00eb t\u00eb gjitha trevave t\u00eb Ballkanit, dhe kudo n\u00eb bot\u00eb. Jo m\u00eb kot Garibaldi, hero i bashkimit t\u00eb Italis\u00eb ka th\u00ebn\u00eb: \u201dShqiptar\u00ebt jan\u00eb heronj t\u00eb dalluar n\u00eb t\u00eb gjitha luft\u00ebrat p\u00ebr liri\u201c. Dhe Lamartini, poeti dhe politikani i madh francez ka shkruar: \u201cDihet se Homeri gjeti n\u00eb Shqip\u00ebri Akilin, Greqia Alkesadrin e Madh, Turqia Skenderbeun, heronj nga e nj\u00ebjta rac\u00eb e nga i nj\u00ebjti gjak.\u201c<\/p>\n<p><b>Me eksperienc\u00ebn q\u00eb keni fituar edhe n\u00eb studimet e vendeve t\u00eb sotme t\u00eb Ballkanit \u00e7far\u00eb mund t\u00eb na thoni lidhur me zgjidhjen e drejt\u00eb q\u00eb duhet t\u00eb gjendet p\u00ebr ta paq\u00ebsor Ballkanin?<\/b><\/p>\n<p>Mendoj se virusi q\u00eb ka shkaktuar s\u00ebmundjen q\u00eb u b\u00eb nj\u00eb epidemi q\u00eb ka brejtur dhe ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb rrezik demokracit\u00eb e reja n\u00eb zhvillim e sip\u00ebr n\u00eb vendet e Juglindjes s\u00eb Evrop\u00ebs, ky virus mund t\u00eb\u00a0 asgj\u00ebsohet n\u00eb Ballkan po qe se ka nj\u00eb vullnet t\u00eb mir\u00eb te qeveritar\u00ebt e atyre vendeve, si p\u00ebr t\u00eb kontrolluar nacionalizmin e eg\u00ebr ashtu edhe korrupsionin shtet\u00ebror. Kjo mund t\u00eb b\u00ebhet vet\u00ebm po qe se i jepet nj\u00eb pavar\u00ebsi e v\u00ebrtet\u00eb popujve dhe kombeve si edhe nj\u00eb autonomi e paevitueshme minoriteteve komb\u00ebtare, kudo qofshin n\u00eb Ballkan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga voal.ch, 26 dhjetor 2015 Ndonj\u00ebher\u00eb t\u00eb lodhur nga vetvetja p\u00ebr shkak t\u00eb atyre q\u00eb m\u00ebsojm\u00eb n\u00eb jet\u00ebn aktive, na vjen zor t\u00eb pranojm\u00eb vendin ku t\u00eb huajt na rendisnin ne shqiptar\u00ebve. Diku andej nga fundi, pran\u00eb Ruand\u00ebs mbase. Dhe p\u00ebrderisa ne nuk e njohim vetveten mir\u00eb, p\u00ebrderisa ngrem\u00eb z\u00ebrin, nxijm\u00eb gazetat e \u00e7ajm\u00eb mikrofonat [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":69489,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,5],"tags":[],"class_list":["post-69488","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-histori","category-intervista"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Intervista \u2013 Aleksandre Lambert: Evropa e sabotoi historin\u00eb tuaj n\u00eb Shekullin XIX, kur Ilirin\u00eb e quajti Ballkan - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Intervista \u2013 Aleksandre Lambert: Evropa e sabotoi historin\u00eb tuaj n\u00eb Shekullin XIX, kur Ilirin\u00eb e quajti Ballkan - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nga voal.ch, 26 dhjetor 2015 Ndonj\u00ebher\u00eb t\u00eb lodhur nga vetvetja p\u00ebr shkak t\u00eb atyre q\u00eb m\u00ebsojm\u00eb n\u00eb jet\u00ebn aktive, na vjen zor t\u00eb pranojm\u00eb vendin ku t\u00eb huajt na rendisnin ne shqiptar\u00ebve. Diku andej nga fundi, pran\u00eb Ruand\u00ebs mbase. Dhe p\u00ebrderisa ne nuk e njohim vetveten mir\u00eb, p\u00ebrderisa ngrem\u00eb z\u00ebrin, nxijm\u00eb gazetat e \u00e7ajm\u00eb mikrofonat [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-06-10T01:45:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/aleksander-lambert.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"336\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"31 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"Intervista \u2013 Aleksandre Lambert: Evropa e sabotoi historin\u00eb tuaj n\u00eb Shekullin XIX, kur Ilirin\u00eb e quajti Ballkan\",\"datePublished\":\"2021-06-10T01:45:49+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\\\/\"},\"wordCount\":8146,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/06\\\/aleksander-lambert.jpg\",\"articleSection\":[\"Histori\",\"Intervista\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\\\/\",\"name\":\"Intervista \u2013 Aleksandre Lambert: Evropa e sabotoi historin\u00eb tuaj n\u00eb Shekullin XIX, kur Ilirin\u00eb e quajti Ballkan - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/06\\\/aleksander-lambert.jpg\",\"datePublished\":\"2021-06-10T01:45:49+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/06\\\/aleksander-lambert.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/06\\\/aleksander-lambert.jpg\",\"width\":600,\"height\":336,\"caption\":\"Aleksander Lambert\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Intervista \u2013 Aleksandre Lambert: Evropa e sabotoi historin\u00eb tuaj n\u00eb Shekullin XIX, kur Ilirin\u00eb e quajti Ballkan\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Intervista \u2013 Aleksandre Lambert: Evropa e sabotoi historin\u00eb tuaj n\u00eb Shekullin XIX, kur Ilirin\u00eb e quajti Ballkan - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Intervista \u2013 Aleksandre Lambert: Evropa e sabotoi historin\u00eb tuaj n\u00eb Shekullin XIX, kur Ilirin\u00eb e quajti Ballkan - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"Nga voal.ch, 26 dhjetor 2015 Ndonj\u00ebher\u00eb t\u00eb lodhur nga vetvetja p\u00ebr shkak t\u00eb atyre q\u00eb m\u00ebsojm\u00eb n\u00eb jet\u00ebn aktive, na vjen zor t\u00eb pranojm\u00eb vendin ku t\u00eb huajt na rendisnin ne shqiptar\u00ebve. Diku andej nga fundi, pran\u00eb Ruand\u00ebs mbase. Dhe p\u00ebrderisa ne nuk e njohim vetveten mir\u00eb, p\u00ebrderisa ngrem\u00eb z\u00ebrin, nxijm\u00eb gazetat e \u00e7ajm\u00eb mikrofonat [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2021-06-10T01:45:49+00:00","og_image":[{"width":600,"height":336,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/aleksander-lambert.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"31 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"Intervista \u2013 Aleksandre Lambert: Evropa e sabotoi historin\u00eb tuaj n\u00eb Shekullin XIX, kur Ilirin\u00eb e quajti Ballkan","datePublished":"2021-06-10T01:45:49+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/"},"wordCount":8146,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/aleksander-lambert.jpg","articleSection":["Histori","Intervista"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/","name":"Intervista \u2013 Aleksandre Lambert: Evropa e sabotoi historin\u00eb tuaj n\u00eb Shekullin XIX, kur Ilirin\u00eb e quajti Ballkan - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/aleksander-lambert.jpg","datePublished":"2021-06-10T01:45:49+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/aleksander-lambert.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/aleksander-lambert.jpg","width":600,"height":336,"caption":"Aleksander Lambert"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/intervista-aleksandre-lambert-evropa-e-sabotoi-historine-tuaj-ne-shekullin-xix-kur-ilirine-e-quajti-ballkan\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Intervista \u2013 Aleksandre Lambert: Evropa e sabotoi historin\u00eb tuaj n\u00eb Shekullin XIX, kur Ilirin\u00eb e quajti Ballkan"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69488","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=69488"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69488\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":69490,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69488\/revisions\/69490"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/69489"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=69488"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=69488"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=69488"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}