{"id":7206,"date":"2016-10-01T22:14:08","date_gmt":"2016-10-01T21:14:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=7206"},"modified":"2021-05-05T23:32:19","modified_gmt":"2021-05-05T21:32:19","slug":"cabej-per-de-raden","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/","title":{"rendered":"\u00c7ABEJ P\u00cbR DE RAD\u00cbN"},"content":{"rendered":"<p>E p\u00ebrgatiti <strong>Prof. Zymer Mehani<\/strong><\/p>\n<p>Fillimisht Eqrem \u00c7abej studioi p\u00ebr t\u00eb pasur edhe si substanc\u00eb p\u00ebr tez\u00ebn e tij t\u00eb doktoratur\u00ebs kolonit\u00eb arb\u00ebreshe, dialektet dhe kultur\u00ebn e tyre n\u00eb Itali. N\u00eb k\u00ebt\u00eb funksion \u00ebsht\u00eb edhe ideja madhore p\u00ebr t\u00eb konstruktuar Atlasin Gjuh\u00ebsor t\u00eb shqipes.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga ata q\u00eb i prin karvanit t\u00eb aventur\u00ebs studimore p\u00ebr De Rad\u00ebn \u00ebsht\u00eb padyshim Eqrem \u00c7abej. Nj\u00eb shkenc\u00ebtar i klasit t\u00eb par\u00eb, me nj\u00eb kapacitet t\u00eb shk\u00eblqyer mendor, Eqrem \u00c7abej la gjurm\u00eb t\u00eb pashlyeshme si askush tjet\u00ebr n\u00eb kultur\u00ebn shqiptare.<\/p>\n<p>Figura si Eqrem \u00c7abej lindin shum\u00eb rrall\u00eb n\u00eb histori. Profili i tij \u00ebsht\u00eb ai i nj\u00eb gjiganti, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb studiues t\u00eb tjer\u00eb bashk\u00ebkoh\u00ebs nuk qen\u00eb asnj\u00ebher\u00eb t\u00eb barabart\u00eb p\u00ebr nga formati kulturor dhe mendja kriticiste, e hapur dhe e paepur si e tij. Eqrem \u00c7abej nuk u mor asnj\u00ebher\u00eb p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb dhe posa\u00e7\u00ebrisht p\u00ebr De Rad\u00ebn. Por at\u00ebher\u00eb, si \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb un\u00eb t\u00eb guxoj dhe ta quaj Eqrem \u00c7abejin si nj\u00eb nga njoh\u00ebsit m\u00eb t\u00eb thuk\u00ebt dhe m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr krijimtarin\u00eb e De Rad\u00ebs?<\/p>\n<p>Nga pik\u00ebpamja e njohjes akribike, \u00c7abej shfryt\u00ebzon studimet m\u00eb t\u00eb arrira dhe m\u00eb shkencore p\u00ebr t\u00ebr\u00eb subjektet e tij hulumtuese. Ai ka t\u00eb qart\u00eb metodologjin\u00eb dhe studimin krahasimtar ku mendja e k\u00ebrkimtarit dhe dijetarit krijon koordinata, p\u00ebr t\u00eb zbuluar dhe nxjerr\u00eb nga mjegulla faktet dhe ngjarje. I pajisur k\u00ebshtu me instrumente moderne t\u00eb k\u00ebrkimit gjuh\u00ebsor dhe kulturor, Eqrem \u00c7abej n\u00eb temat e tij b\u00ebn zbulime, ai v\u00ebren dhe konstaton, b\u00ebn ballafaqime, por kurdoher\u00eb n\u00eb em\u00ebr t\u00eb zbulimit. Kjo e dallon at\u00eb t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn. Eqrem \u00c7abej ka nj\u00eb kontribut t\u00eb posa\u00e7\u00ebm p\u00ebr folkloristik\u00ebn dhe demonologjin\u00eb popullore, p\u00ebr mitologjin\u00eb ilire dhe shqiptare, n\u00eb kontekstin e nj\u00eb vijim\u00ebsie dhe t\u00eb unitetit n\u00eb diversitet.<\/p>\n<p>Eqrem \u00c7abej \u00ebsht\u00eb i pari q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb studimin e disa baladave t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb arb\u00ebresh\u00ebve n\u00eb raport me motivet infiltruese t\u00eb eposit bizantin t\u00eb njohur si Digenes Akritas. Studimet e tij p\u00ebr baladat arb\u00ebreshe jan\u00eb nj\u00eb pik\u00eb e pashlyeshme referimi. Aty \u00ebsht\u00eb \u00e7el\u00ebsi i p\u00ebrshkrimit t\u00eb ve\u00e7an\u00ebsive dhe t\u00eb krijimit t\u00eb origjinaliteteve vetjake n\u00eb rastin e arketipave t\u00eb baladave si n\u00eb kultur\u00ebn bizantine, ashtu edhe n\u00eb kultur\u00ebn europiane dhe shqiptare.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht, duke u marr\u00eb me baladat, ai ka pikasur fondamentin dhe baz\u00ebn e p\u00ebrngjasimeve dhe pllenimeve t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb kultivuar si askush tjet\u00ebr. Universi i baladave p\u00ebrkon me lidhje t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta dhe t\u00eb t\u00ebrthorta me krijimin e let\u00ebrsis\u00eb romantike p\u00ebrgjith\u00ebsisht.<\/p>\n<p>Eqrem \u00c7abej ka qen\u00eb i pari q\u00eb ka parashtruar domosdoshm\u00ebrin\u00eb e botimit t\u00eb transkriptuar dhe t\u00eb transliteruar t\u00eb teksteve origjinale t\u00eb De Rad\u00ebs dhe p\u00ebrgjith\u00ebsisht t\u00eb teksteve t\u00eb krijuesve arb\u00ebresh\u00eb. P\u00ebr fat t\u00eb keq, nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb nuk u mor parasysh p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb dhe tekstet e De Rad\u00ebs, por edhe t\u00eb Serembes, edhe t\u00eb Gavril Dar\u00ebs etj., u dhan\u00eb n\u00eb p\u00ebrshtatje q\u00eb do t\u2019i mbiquaja si t\u00eb pap\u00ebrshtatura, pra u krijua nj\u00eb lloj \u201cteorie\u201d t\u00eb gjoja \u201cp\u00ebrkthimeve\u201d nga arb\u00ebrishtja n\u00eb shqipen moderne t\u00eb teksteve t\u00eb bot\u00ebs krijuese arb\u00ebreshe.<\/p>\n<p>Eqrem \u00c7abej kishte t\u00eb drejt\u00eb, nd\u00ebrsa t\u00eb tjer\u00ebt q\u00eb nuk i vun\u00eb veshin dhe nuk e mor\u00ebn parasysh metod\u00ebn e tij shkencore krijuan shpesh nj\u00eb katrahur\u00eb dhe deformime t\u00eb pandershme.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, Eqrem \u00c7abej e ka nj\u00eb studim t\u00eb posa\u00e7\u00ebm p\u00ebr De Rad\u00ebn, t\u00eb shkruar n\u00eb vitin 1964 me rastin e 150- vjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb poetit. Studimi quhet \u201cVatra dhe bota n\u00eb poezin\u00eb e De Rad\u00ebs\u201d. P\u00ebr Eqrem \u00c7abejin, De Rada nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb nga njer\u00ebzit m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb elementit arb\u00ebresh t\u00eb Italis\u00eb, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht nj\u00eb nga ata burrat e rrall\u00eb n\u00eb histori q\u00eb kan\u00eb v\u00ebn\u00eb nj\u00eb gur themeltar n\u00eb tempullin e kultur\u00ebs son\u00eb. Sipas tij, De Rada e ka pasuruar literatur\u00ebn ton\u00eb me nj\u00eb bot\u00eb t\u00eb re, me figura dhe motive origjinale p\u00ebr t\u00eb synuar nj\u00eb ringjallje t\u00eb epok\u00ebs kastriotase t\u00eb liris\u00eb. Poema e Milosaos \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga margaritar\u00ebt m\u00eb t\u00eb ndritsh\u00ebm t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb son\u00eb. Personaliteti i De Rad\u00ebs n\u00eb temperamentin, formimin e tij mendor i kalon caqet e shkrimtarit, pra De Rada \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se sa thjesht nj\u00eb shkrimtar.<\/p>\n<p>De Rada \u00ebsht\u00eb edhe folklorist, publicist, gjuh\u00ebtar, p\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb kuptimin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs dhe t\u00eb simbolit t\u00eb atdhetarit. Krijimtaria e De Rad\u00ebs ka di\u00e7ka t\u00ebr\u00ebsore. De Rada \u00ebsht\u00eb figura e nj\u00eb apostulli t\u00eb ides\u00eb nacionale, por kuptimshm\u00ebria e k\u00ebtij cil\u00ebsimi \u00ebsht\u00eb shum\u00eb her\u00eb m\u00eb e hapur dhe m\u00eb e thell\u00eb. Arb\u00ebresh\u00ebt e Italis\u00eb t\u00eb shkulur prej krahinave t\u00eb ndryshme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, a nga Morea e Poleponezit shtegtuan, pat\u00ebn nj\u00eb ekzil tragjik n\u00eb sfondin e katastrof\u00ebs kur pushimi osman k\u00ebrc\u00ebnonte lirin\u00eb e vendit t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Ata shkuan n\u00eb dhe t\u00eb huaj duke mbartur mbiemrat e familjeve, stemat e tyre heraldike, besimin, kostumet, vallet dhe k\u00ebng\u00ebt e lashta, gjith\u00eb tiparet etnografike q\u00eb pat\u00ebn sjell\u00eb t\u00eb par\u00ebt e tyre m\u00eb t\u00eb hersh\u00ebm dhe ata q\u00eb jetuan si pasardh\u00ebs. Ata mbart\u00ebn gjuh\u00ebn, e cila sipas Eqrem \u00c7abejit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tosk\u00ebrishte e nj\u00eb tipi m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr. Gjat\u00eb disa shekujve t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnuar nga asimilimi ata kan\u00eb treguar nj\u00eb rezistenc\u00eb t\u00eb admirueshme p\u00ebr t\u00eb paraqitur deri von\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb bot\u00ebs shqiptare ballkanike mu n\u00eb mes t\u00eb jet\u00ebs latine.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht kjo \u00ebsht\u00eb vatra e frym\u00ebzimit t\u00eb shkrimtar\u00ebve arb\u00ebresh\u00eb, jeta patriarkale e katundeve arb\u00ebreshe, jeta e p\u00ebrditshme n\u00ebp\u00ebr fusha e ara, n\u00eb bregoret me ullinj e vreshta, me skenat idilike ndaj kroit. Imazhi i katundit arb\u00ebresh \u00ebsht\u00eb nj\u00eb imazh emblematik dhe shkrimtar\u00ebt arb\u00ebresh\u00eb e mbart\u00ebn me vete at\u00eb edhe kur shkuan, studiuan dhe jetuan n\u00eb qytetet e m\u00ebdha t\u00eb Italis\u00eb. N\u00eb fillimet e exilit arb\u00ebresh \u00ebsht\u00eb e kuptueshme q\u00eb nj\u00eb num\u00ebr autor\u00eb shkrimesh rind\u00ebrtuan nj\u00eb p\u00ebrmbajtje fetare n\u00eb proz\u00eb e n\u00eb poezi, si Matr\u00ebnga, Brankati, Jul Variboba. Kjo ishte si nj\u00eb paradhom\u00eb rituale p\u00ebr kultivimin e gjuh\u00ebs p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrgatitur ndri\u00e7imin dhe rritjen e emrave t\u00eb till\u00eb, si De Rada, Anton Santori, Zef Serembe, Gavril Dara, Zef Sqiroi, t\u00eb cil\u00ebt krijuan nj\u00eb let\u00ebrsi laike, pra institucionalizuan let\u00ebrsin\u00eb n\u00eb klim\u00ebn ndri\u00e7uese dhe drith\u00ebruese t\u00eb Romantizmit t\u00eb shekullit XIX.<\/p>\n<p>P\u00ebr Eqrem \u00c7abejin, idet\u00eb iluministe t\u00eb Revolucionit Francez me k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb liris\u00eb, barazis\u00eb dhe t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut krijuan kushte p\u00ebr zbulimin e individualiteteve etnike dhe kulturore edhe t\u00eb popujve t\u00eb vegj\u00ebl, sidomos te popujt e Europ\u00ebs Juglindore e te shqiptar\u00ebt, ku tipi i poetit romantik nuk \u00ebsht\u00eb si ai i poet\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb europian\u00eb t\u00eb heroit t\u00eb vetmuar, por tipi i k\u00ebng\u00ebtarit luft\u00ebtar, i shkrimtarit t\u00eb pafriksh\u00ebm dhe p\u00ebrhap\u00ebs t\u00eb ides\u00eb nacionale. De Rada n\u00eb hullin\u00eb e Herderit besoi se mbledhja e folklorit arb\u00ebresh \u00ebsht\u00eb nj\u00eb detyr\u00eb historike dhe afirmim. De Rada mblodhi n\u00ebp\u00ebr katundet arb\u00ebreshe t\u00eb krahin\u00ebs s\u00eb Kozenc\u00ebs dhe k\u00ebng\u00ebt dhe baladat e vjetra popullore. Kjo krijimtari orale ruante jehon\u00ebn e nj\u00eb periudhe t\u00eb Mesjet\u00ebs shqiptare, e cila ka hyr\u00eb n\u00eb histori me emrin \u201cManifestacioni Shqiptar\u201d. N\u00eb poezit\u00eb popullore ruheshin format e jet\u00ebs s\u00eb Arb\u00ebrit n\u00eb epok\u00ebn bizantine, por edhe forma m\u00eb t\u00eb reja, disi m\u00eb t\u00eb eg\u00ebrsuara t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb par\u00eb turke t\u00eb vendit. K\u00ebto k\u00ebng\u00eb jan\u00eb nj\u00eb dokument i historis\u00eb shqiptare.<\/p>\n<p>De Rada mendonte se k\u00ebng\u00ebt e mbledhura prej tij p\u00ebrb\u00ebnin mbeturinat e nj\u00eb Eposi Shqiptar, madje q\u00eb lidhej me emrin e Gjergj Kastriot Sk\u00ebnderbeut. Ky mendim nuk ishte i drejt\u00eb, n\u00ebnvizon \u00c7abej, sikund\u00ebr e v\u00ebrtetoi q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb folkloristi arb\u00ebresh Dhimit\u00ebr de Grazia. Por k\u00ebng\u00ebt popullore qen\u00eb shtrati i krijimtaris\u00eb deradiane. Kjo vihet re n\u00eb trajt\u00ebn e jashtme n\u00eb metrik\u00eb dhe gjejm\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat vargje pa rim\u00eb, masa e t\u00eb cilave nuk \u00ebsht\u00eb numerike si n\u00eb poezin\u00eb italiane, por n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb thjesht shqiptare, ku ritmi b\u00ebhet i determinuar nga amshimi i aksentit dhe alternimi i gjat\u00ebsive me shkurt\u00ebsit\u00eb.<\/p>\n<p>Si n\u00eb poezin\u00eb popullore edhe n\u00eb at\u00eb t\u00eb de Rad\u00ebs hetohet kalimi i shpesht\u00eb i pand\u00ebrmjet\u00ebm nga tregimi n\u00eb dialog, si t\u00eb thuash nga poezia epike n\u00eb dramatike. Emrat e heronjve jan\u00eb marr\u00eb edhe prej k\u00ebng\u00ebs popullore, si Milo Shinit dhe Radovanit. Tek poema e Serafina Topis\u00eb ka motiva, skena dhe episode q\u00eb p\u00ebrkojn\u00eb me ato t\u00eb rapsodive popullore. Por \u00c7abej me t\u00eb drejt\u00eb mendon se k\u00ebto ndikime nuk duhet t\u00eb perceptohen thjesht si nj\u00eb imitim nga De Rada t\u00eb poezis\u00eb burimore t\u00eb popullit. Ai mori frym\u00ebzim p\u00ebr shum\u00eb element\u00eb q\u00eb ngjajn\u00eb t\u00eb cituara, ose t\u00eb huazuara, ai i ngriti n\u00eb nj\u00eb sfer\u00eb poetike m\u00eb t\u00eb lart\u00eb. Jo rast\u00ebsisht De Rada p\u00ebrmend si personazhe princ\u00ebrit shqiptar\u00eb t\u00eb Mesjet\u00ebs nga qyteti i Kotorit n\u00eb Veri gjeri n\u00eb gjirin e Art\u00ebs t\u00eb Prevez\u00ebs, si Zaharia, Dukagjinet, Topiat, Arianitet etj.<\/p>\n<p>Eqrem \u00c7abej ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb spikam\u00eb faktin se De Rada \u00ebsht\u00eb i pari poet i psikes fem\u00ebrore n\u00eb literatur\u00ebn shqiptare. Frym\u00ebzimi i De Rad\u00ebs nd\u00ebrkoh\u00eb ishte i drejtuar edhe n\u00eb dy burime: n\u00eb literatur\u00ebn klasike, por edhe n\u00eb at\u00eb moderne. Si\u00e7 e vuri re fillimisht Gualtieri, De Rada \u00ebsht\u00eb ndikuar nga let\u00ebrsia romantike e koh\u00ebs. Por, Eqrem \u00c7abej n\u00ebnvizon se \u201cnd\u00ebrkaq te De Rada shihet nj\u00eb horizont letrar edhe m\u00eb i gjer\u00eb\u201d. Te poemat e tij vihen re gjurm\u00ebt e poemave italiane t\u00eb Renesanc\u00ebs, sidomos t\u00eb Ariostit dhe t\u00eb Tassos. Personazhet turq Almazore dhe Almazire, q\u00eb dalin te \u201cSk\u00ebnderbeu i pafan\u201d, n\u00eb emrat e tyre na shpien n\u00eb bot\u00ebn arabe t\u00eb Spanj\u00ebs mesjetare, si\u00e7 na del te Romancero i Sidit. Emri i Ajdes\u00eb q\u00eb del si motra e Sk\u00ebnderbeut, na kujton poemat e Bajronit. Nd\u00ebrkoh\u00eb, Eqrem \u00c7abej b\u00ebn edhe nj\u00eb v\u00ebrejtje tejet t\u00eb mpreht\u00eb kur thot\u00eb se reminishencat e bot\u00ebs klasike, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb p\u00ebllumbi i Anakreontit, por edhe motivi i Psikeas, jan\u00eb t\u00eb frym\u00ebzuara edhe nga \u201cGomari i art\u00eb\u201d i poetit Apuleu. Ideja e Fatit (Moirat) q\u00eb na shfaqet n\u00eb dram\u00ebn greke, sidomos te dramat e Sofokliut, \u00ebsht\u00eb e pranishme edhe n\u00eb veprat e poetit. Me t\u00eb drejt\u00eb Eqrem \u00c7abej thekson se Bibla ka l\u00ebn\u00eb mbresa shum\u00eb t\u00eb thella te De Rada.<\/p>\n<p>Eqrem \u00c7abej shkruan: \u201cNd\u00ebrkaq do t\u00eb v\u00eb n\u00eb dukje edhe nj\u00eb tjet\u00ebr ndikim, i pa v\u00ebn\u00eb re gjer m\u00eb sot. P\u00ebr t\u00eb mbushur skenat luftarake me skena burrash dhe grash t\u00eb orientit, q\u00eb duhet t\u00eb dilnin aty n\u00eb lagjen e osman\u00ebve, poeti pati iden\u00eb t\u00eb merrte disa motive dhe emra nga let\u00ebrsia klasike e Indis\u00eb. K\u00ebshtu motivi i k\u00ebqyrjes s\u00eb nj\u00eb pikture q\u00eb paraqet Anmaria Kominiaten nga ana e s\u00eb motr\u00ebs Delia dhe t\u00eb s\u00eb bij\u00ebs Adine te \u201cNata e K\u00ebrsh\u00ebndellave\u201d na kujton nj\u00eb sken\u00eb analoge t\u00eb dram\u00ebs \u201cSakuntala\u201d t\u00eb Kalidas\u00ebs, ku mbreti Dushanta v\u00ebren nj\u00eb piktur\u00eb q\u00eb paraqet Sakuntal\u00ebn me dy shoqet e saj. Paraqitja e ngjarjeve n\u00ebp\u00ebrmes tablosh t\u00eb pikturuara na del edhe n\u00eb t\u00eb tjera vepra t\u00eb De Rad\u00ebs. Emri i Vantisan\u00ebs te libri V i poem\u00ebs \u201cSk\u00ebnderbeu i pafan\u201d shihet se \u00ebsht\u00eb marr\u00eb nga Savantasena, heroina e dram\u00ebs \u201cMrhakatika\u201d t\u00eb Dandinit, poeti indas i shekullit VII t\u00eb er\u00ebs s\u00eb re.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr em\u00ebr indas \u00ebsht\u00eb Davadasa, emri i nj\u00eb heroine q\u00eb na del n\u00eb k\u00ebng\u00ebn VI e VIII t\u00eb \u201cSerafina Topis\u00eb\u201d. Te drama e Dandinit, Vasantasena hip\u00ebn n\u00eb stiv\u00ebn e druve p\u00ebr t\u2019u djegur s\u00eb toku me f\u00ebmij\u00ebt e saj, por shp\u00ebton bashk\u00eb me t\u00eb shoqin. Nj\u00eb sken\u00eb t\u00eb till\u00eb na paraqet De Rada te punimi i dyt\u00eb i \u201cSerafina Topis\u00eb\u201d, ku Evoda p\u00ebson k\u00ebt\u00eb vdekje t\u00eb tmerrshme p\u00ebr hakmarrje politike t\u00eb popullit. Kjo sken\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb frym\u00ebzuar s\u00eb andejmi. Po ajo m\u00eb an\u00eb tjet\u00ebr na kujton nj\u00eb pamje t\u00eb \u201cJerusalemit t\u00eb liruar\u201d t\u00eb Tassos, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn virgj\u00ebresha kristiane Sofronia duhet t\u00eb digjet n\u00eb turr\u00eb t\u00eb druve s\u00eb bashku me t\u00eb dashurin e saj Olindo, por nd\u00ebrmjet\u00ebson Klorinda p\u00ebr shp\u00ebtimin e tyre. Gjurm\u00ebt e poezis\u00eb inde t\u00eb De Rad\u00ebs kan\u00eb lidhje me faktin q\u00eb n\u00eb gjysm\u00ebn e par\u00eb t\u00eb shekullit XIX literatura inde kishte marr\u00eb nj\u00eb hov t\u00eb madh n\u00eb Europ\u00eb, duke dep\u00ebrtuar kudo n\u00ebp\u00ebrmes p\u00ebrkthimesh n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb ndryshme\u201d.<\/p>\n<p>Por kryet e vendit n\u00eb krijimtarin\u00eb e De Rad\u00ebs e z\u00eb Milosao. Eqrem \u00c7abej thot\u00eb se kjo poem\u00eb idilike \u201cme frym\u00ebzim romantik, e p\u00ebrshkruar fund e krye me poezin\u00eb naive arkaike t\u00eb rapsodive shqiptare t\u00eb Italis\u00eb p\u00ebr karakterin e ngjeshur q\u00eb ka, mbetet nj\u00eb nga ato fort t\u00eb pakta t\u00eb literatur\u00ebs shqiptare q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsohet n\u00eb literatur\u00ebn bot\u00ebrore. Nuk mungojn\u00eb nd\u00ebrkaq episode madh\u00ebshtore p\u00ebr t\u00eb derdhur n\u00ebp\u00ebr veprat e m\u00ebpastajme t\u00eb poetit. Gjithkund n\u00eb k\u00ebto poema ndritin vise-vise, shk\u00ebndijat e nj\u00eb poeti me frym\u00ebzim gjenial, arti i t\u00eb cilit konsiston, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb Rembrantit, n\u00eb nj\u00eb qart\u00eb-err\u00ebt (clair-obscur), n\u00eb ndri\u00e7imin e disa pamjeve e figurave dhe l\u00ebnien e disa t\u00eb tjerave n\u00eb err\u00ebsir\u00eb\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>E p\u00ebrgatiti Prof. Zymer Mehani Fillimisht Eqrem \u00c7abej studioi p\u00ebr t\u00eb pasur edhe si substanc\u00eb p\u00ebr tez\u00ebn e tij t\u00eb doktoratur\u00ebs kolonit\u00eb arb\u00ebreshe, dialektet dhe kultur\u00ebn e tyre n\u00eb Itali. N\u00eb k\u00ebt\u00eb funksion \u00ebsht\u00eb edhe ideja madhore p\u00ebr t\u00eb konstruktuar Atlasin Gjuh\u00ebsor t\u00eb shqipes. Nj\u00eb nga ata q\u00eb i prin karvanit t\u00eb aventur\u00ebs studimore p\u00ebr [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17706,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-7206","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u00c7ABEJ P\u00cbR DE RAD\u00cbN - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u00c7ABEJ P\u00cbR DE RAD\u00cbN - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"E p\u00ebrgatiti Prof. Zymer Mehani Fillimisht Eqrem \u00c7abej studioi p\u00ebr t\u00eb pasur edhe si substanc\u00eb p\u00ebr tez\u00ebn e tij t\u00eb doktoratur\u00ebs kolonit\u00eb arb\u00ebreshe, dialektet dhe kultur\u00ebn e tyre n\u00eb Itali. N\u00eb k\u00ebt\u00eb funksion \u00ebsht\u00eb edhe ideja madhore p\u00ebr t\u00eb konstruktuar Atlasin Gjuh\u00ebsor t\u00eb shqipes. Nj\u00eb nga ata q\u00eb i prin karvanit t\u00eb aventur\u00ebs studimore p\u00ebr [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-10-01T21:14:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-05-05T21:32:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/de_rada_cabej.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"270\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/cabej-per-de-raden\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/cabej-per-de-raden\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"\u00c7ABEJ P\u00cbR DE RAD\u00cbN\",\"datePublished\":\"2016-10-01T21:14:08+00:00\",\"dateModified\":\"2021-05-05T21:32:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/cabej-per-de-raden\\\/\"},\"wordCount\":2373,\"commentCount\":1,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/cabej-per-de-raden\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/de_rada_cabej.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/cabej-per-de-raden\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/cabej-per-de-raden\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/cabej-per-de-raden\\\/\",\"name\":\"\u00c7ABEJ P\u00cbR DE RAD\u00cbN - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/cabej-per-de-raden\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/cabej-per-de-raden\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/de_rada_cabej.jpg\",\"datePublished\":\"2016-10-01T21:14:08+00:00\",\"dateModified\":\"2021-05-05T21:32:19+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/cabej-per-de-raden\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/cabej-per-de-raden\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/cabej-per-de-raden\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/de_rada_cabej.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/de_rada_cabej.jpg\",\"width\":500,\"height\":270,\"caption\":\"De Rada - \u00c7abej\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/cabej-per-de-raden\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u00c7ABEJ P\u00cbR DE RAD\u00cbN\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u00c7ABEJ P\u00cbR DE RAD\u00cbN - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u00c7ABEJ P\u00cbR DE RAD\u00cbN - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"E p\u00ebrgatiti Prof. Zymer Mehani Fillimisht Eqrem \u00c7abej studioi p\u00ebr t\u00eb pasur edhe si substanc\u00eb p\u00ebr tez\u00ebn e tij t\u00eb doktoratur\u00ebs kolonit\u00eb arb\u00ebreshe, dialektet dhe kultur\u00ebn e tyre n\u00eb Itali. N\u00eb k\u00ebt\u00eb funksion \u00ebsht\u00eb edhe ideja madhore p\u00ebr t\u00eb konstruktuar Atlasin Gjuh\u00ebsor t\u00eb shqipes. Nj\u00eb nga ata q\u00eb i prin karvanit t\u00eb aventur\u00ebs studimore p\u00ebr [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2016-10-01T21:14:08+00:00","article_modified_time":"2021-05-05T21:32:19+00:00","og_image":[{"width":500,"height":270,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/de_rada_cabej.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"\u00c7ABEJ P\u00cbR DE RAD\u00cbN","datePublished":"2016-10-01T21:14:08+00:00","dateModified":"2021-05-05T21:32:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/"},"wordCount":2373,"commentCount":1,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/de_rada_cabej.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/","name":"\u00c7ABEJ P\u00cbR DE RAD\u00cbN - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/de_rada_cabej.jpg","datePublished":"2016-10-01T21:14:08+00:00","dateModified":"2021-05-05T21:32:19+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/de_rada_cabej.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/de_rada_cabej.jpg","width":500,"height":270,"caption":"De Rada - \u00c7abej"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/cabej-per-de-raden\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u00c7ABEJ P\u00cbR DE RAD\u00cbN"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7206","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7206"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7206\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67951,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7206\/revisions\/67951"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17706"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}