Esht\u00eb nj\u00eb ngjarje e r\u00ebnd\u00eb q\u00eb ndodh vet\u00ebm n\u00eb bot\u00ebn e njer\u00ebzve mjeran\u00eb. Ky, p\u00ebrdhunimi, ndodhte n\u00eb vendin e origjin\u00ebs ton\u00eb mijra vjet m\u00eb par\u00eb, n\u00eb komunitetin primitiv. Por p\u00ebr \u00e7udi ndodh edhe sot! Lind pyetja e jemi shk\u00ebputur nga ky lloj “qytet\u00ebrimi” mijra vje\u00e7ar? Po si mendoni ju? Po un\u00eb \u00e7far mendoj? Natyrisht q\u00eb po. Indiferentiz\u00ebm! Nj\u00eb shoq\u00ebri shum\u00eb indiferente! Nj\u00eb familje “tip” kjo e “rastit”, e radh\u00ebs, e shp\u00ebrfytyruar! Esht\u00eb prishur familja! Po \u00e7far mund t\u00eb pres\u00ebsh kur shkat\u00ebrrohet celula baz\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb? Asgj\u00eb m\u00eb tep\u00ebr, vajza e vog\u00ebl engj\u00ebll dhunohet ose p\u00ebrdhunohet nga babai! Ngjarje makab\u00ebr! Rast tragjik! Po a \u00ebsht\u00eb e vetme? Fatkeq\u00ebsisht jo! Pa frik\u00eb mund t\u00eb themi se nuk \u00ebsht\u00eb fenomen p\u00ebrgjith\u00ebsues. Por ka pasur edhe ngjarje t\u00eb tjera t\u00eb k\u00ebtij lloj! Mendoj se ne si shoq\u00ebri duhet t\u00eb japim alarmi! Duhet t\u00eb shkundemi. <\/p>\n
Duhet t\u00eb alarmohemi sepse monstra t\u00eb tilla jan\u00eb pjes\u00eb e famjljes. Jan\u00eb pjes\u00eb t\u00eb familjeve tona, familjes time, t\u00ebndes, tuaj\u00ebs, atij, k\u00ebtij, asaj, k\u00ebsaj, atyre, k\u00ebtyre etj… P\u00ebrse b\u00ebjm\u00eb indiferentin! P\u00ebrse alarmohemi kur ndodh ngjarja? P\u00ebrse p\u00ebrpiqemi ta largojm\u00eb te “k\u00ebmshiu” kur duhet ta “pranojm\u00eb” dhe luftojm\u00eb tek vetja. Mos ta fshehim dhe duhet ta pranojnm\u00eb se shoq\u00ebria jon\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb tranzicion t\u00eb zgjatur dhe t\u00eb p\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb e tronditur. Esht\u00eb tronditur n\u00eb genin e saj, familjen. Kjo duhet t\u00eb na shqet\u00ebsoj t\u00eb gjith\u00ebve pa p\u00ebrjashtim. Duhet t\u00eb shqet\u00ebsoj institucionet e shtetit, institucionet q\u00eb merren me edukimin, institucionet e kultit, ato arsimore, shkolla, organizatat jo qevetitare, gjith\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb . Mbi t\u00eb gjitha m\u00eb e shqet\u00ebsuar duhet t\u00eb jet\u00eb familja. Familja e rregullt \u00ebsht\u00eb institucion i shenjt\u00eb. <\/p>\n
Ky “institucion” sot \u00ebsht\u00eb i tronditur. Esht\u00eb e tronditur nga shum\u00eb dukuri si droga, trafiku i qenjeve njer\u00ebzore, propaganda boshe, papun\u00ebsia, kushtet e v\u00ebshtira ekonomike, nga mungesa e duhur e emisioneve kulturore dhe edukative n\u00eb media p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt, nga r\u00ebnja “preh” e f\u00ebmij\u00ebve dhe keqp\u00ebrdorimi prej tyre i rrjeteve sociale, nga kultura e mosnd\u00ebshkimit t\u00eb duhur t\u00eb keqb\u00ebr\u00ebsve, nga indiferenca… K\u00ebto fenomene dhe kukuri mund dhe duhet t\u00eb menaxhohen m\u00eb mir\u00eb nga familjet e rregullta dhe normale, nga shoq\u00ebria jon\u00eb, shteti dhe institucionet p\u00ebrkat\u00ebse… Un\u00eb jam optimist p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Nuk mund t\u00eb presim gj\u00eb nga familja e k\u00ebtij tipit apo nga familje t\u00eb k\u00ebtij niveli. <\/p>\n
Nuk di shkaqet e diviocit t\u00eb “\u00e7iftit”, shkall\u00ebn e arsimimit, p\u00ebr sh\u00ebndetin psikik t\u00eb tyre etj. Sidoqoft\u00eb asgj\u00eb nuk mund t\u00eb legjitimoj\u00eb dhun\u00ebn dhe dhunimin prej babait t\u00eb f\u00ebmij\u00ebs 6 vje\u00e7are apo t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve adolishent\u00eb t\u00eb t\u00eb dy gjinive. Po n\u00ebna apo bashk\u00ebshortja e k\u00ebtij tipit si nuk par\u00eb asgj\u00eb?! Hera e par\u00eb qe ky rast n\u00eb dy muajt e ribashkimit dhe n\u00ebna qe e befasuar?! Esht\u00eb vet\u00ebm dhunim apo edhe p\u00ebrdhunim k\u00ebt\u00eb e p\u00ebrcaktonn\u00eb organet p\u00ebrgjegj\u00ebse kompetente. K\u00ebt\u00eb nuk e p\u00ebrcaktoj un\u00eb. Un\u00eb flas p\u00ebr fenomenjn. Ai n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast \u00ebsht\u00eb i trisht\u00eb! Kjo “n\u00ebn\u00eb” dhe t\u00eb tjerat t\u00eb “nj\u00ebjta” apo t\u00eb “ngjashme” me t\u00eb duhet ta dij\u00eb se edhe kafsha e mbron f\u00ebmij\u00ebn e saj. <\/p>\n
Natyrisht kafsha e mbron nga “armiqt\u00eb” dhe jo nga mashkulli i saj… Edhe p\u00ebr rastin n\u00eb fjal\u00eb n\u00ebna nuk mund t\u00eb shfaj\u00ebsohet, ajo duhet ta kryej mir\u00eb rolin e pazevend\u00ebsuesh\u00ebm t\u00eb saj… N\u00ebnat duhet ti denoncojn\u00eb pa frik\u00eb k\u00ebto tipa monstruoz q\u00eb dhunojn\u00eb apo edhe p\u00ebrdhunojn\u00eb e b\u00ebhen preh e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb tyre… E \u00e7far mund t\u00eb flasim kur vet\u00eb martesa \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr arsye trafikimi? Po p\u00ebrse kaq indiferent\u00eb prind\u00ebrit e \u00e7iftit? Kjo n\u00ebn\u00eb \u00ebsht\u00eb dhe vet\u00eb viktim\u00eb e dhun\u00ebs s\u00eb burrit t\u00eb saj… K\u00ebtu duhet t\u00eb zgjohet vet\u00eb shoq\u00ebria jon\u00eb, n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt do kemi deformime t\u00eb ADS-s\u00eb saj… Flasim pastaj p\u00ebr socializimi! P\u00ebr rolin par\u00ebsor q\u00eb luan familja n\u00eb edukimin e f\u00ebmij\u00ebve! Sa larg jemi. <\/p>\n
K\u00ebtu fillon e ardhmja dhe shoq\u00ebria b\u00ebhet m\u00eb e sh\u00ebndetshme vet\u00ebn n\u00eb rastin kur vepron dhe i thot\u00eb ndal k\u00ebtij fenomeni. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt s\u00ebmundja do marri metastaza kanceroze… Po \u00e7far \u00ebsht\u00eb ky tip babai? Nj\u00eb qenje e \u00e7udit\u00ebshme, me fytyr\u00eb njeriu. Ky ka ngjashm\u00ebri me paraardh\u00ebsin prehistirik t\u00eb tij! Po ky njeri harron se ka kaluar n\u00eb nj\u00eb metamorfoz\u00eb t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb koh\u00eb… N\u00eb koh\u00eb dhe hapsir\u00eb… Puna dhe mendimi e shk\u00ebput\u00ebn k\u00ebt\u00eb qenje njer\u00ebzoresi nga kafsh\u00ebt… <\/p>\n
Si duket ky evolucion nuk ka ndodhur tek ky tipi. Nuk e kam fjal\u00ebn vet\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb baba p\u00ebrdhunues. Do isha i padrejt\u00eb dhe shum\u00eb harbut t\u00eb flisja me k\u00ebto fjal\u00eb t\u00eb r\u00ebnda vet\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. E kam fjal\u00ebn p\u00ebr “monstr\u00ebn” si fenomen, p\u00ebr monstr\u00ebn si dukuri shoq\u00ebrore. K\u00ebto dukuri shoq\u00ebrore me monstrat si n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast dhe n\u00eb shum\u00eb raste t\u00eb tjera te ne po shtohen shum\u00eb… Qoft\u00eb edhe t\u00eb rralla k\u00ebto dukuri duhen evidentuar, par\u00eb si fenomen, p\u00ebrcaktuar diagnoz\u00ebn, mjekuar dhe izoluar… Po nuk vepruam n\u00eb koh\u00eb, monstrat do shumohen si k\u00ebrpurdhat pas shiut n\u00eb trungun e pem\u00ebs am\u00eb, q\u00eb edhe kjo vet\u00eb nuk ka nj\u00eb “sh\u00ebndet” t\u00eb mir\u00eb… E kur themi trungu am\u00eb n\u00ebnkuptojm\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb… Shoq\u00ebria e sotme shqiptare ka probleme. Kjo gjendje deri diku, \u00ebsht\u00eb rrjedhoj\u00eb e kalimit t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb son\u00eb nga sistemi i \u00e7entralizuar n\u00eb demokraci. <\/p>\n
Tranzicioni i gjat\u00eb, etja p\u00ebr tu pasuruar brenda “dit\u00ebs”, pasurimi pa djers\u00eb e nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb potitikan\u00ebve, pasurimi i shpejt\u00eb me pun\u00eb jo t\u00eb ndershme, p\u00ebrpjekja p\u00ebr t\u00eb hedhur gjith\u00e7ka posht\u00eb nga shkollimi dhe edukimi i kaluar, diferencimi i lart\u00eb klasor n\u00eb shoq\u00ebri, indiferentizmi i shoq\u00ebris\u00eb ndaj problemeve aktuale t\u00eb koh\u00ebs etj. kan\u00eb \u00e7uar n\u00eb trauma t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb sotme. Duke marr\u00eb shkas nga ngjarja n\u00eb fjal\u00eb por edhe ngjarje t\u00eb tjera mendoj se duhet t\u00eb punohet m\u00eb shum\u00eb n\u00eb forcimin e familjes dhe mir\u00ebedukimin e antar\u00ebve t\u00eb saj. Familja \u00ebsht\u00eb institucioni m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe i pazevend\u00ebsuesh\u00ebm n\u00eb socializimin e antar\u00ebve t\u00eb saj dhe p\u00ebr rrjedhoj\u00eb dhe shoq\u00ebris\u00eb. Monstrat duhet t\u00eb d\u00ebnohen maksimalisht nga drejt\u00ebsia. Familja, shoq\u00ebria t\u00eb mos b\u00ebjn\u00eb indiferentin. N\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij rasti ne e ndjejm\u00eb veten t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb dhunuar… Masa dragoniane duhet t\u00eb marr\u00eb shteti p\u00ebr k\u00ebto p\u00ebrbind\u00ebsha… <\/p>\n
N\u00eb burg ato e ndjejn\u00eb veten mir\u00eb… Esht\u00eb momenti q\u00eb shoq\u00ebria dhe institucionet t’i kushtohet m\u00eb shum\u00eb vemendje dhe pun\u00eb m\u00eb konkrete me f\u00ebmij\u00ebt p\u00ebr socializimin e m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb tyre. Duhet t\u00eb ndiqet me p\u00ebrpar\u00ebsi nga prind\u00ebrit ecuria e f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb shkoll\u00eb dhe bashk\u00ebpunimi m\u00ebsues-prind\u00ebr-nx\u00ebn\u00ebs. Faktor\u00ebt e tjer\u00eb socializues si; klasa shoq\u00ebrore, grupi i moshatar\u00ebve, mjedisi shoq\u00ebror, media, interneti, feja, etj. luajn\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb socializimin e brezit t\u00eb ri. <\/p>\n
A jan\u00eb sot t\u00eb gjitha k\u00ebto mjete sicializuese efektive dhe n\u00eb funksion t\u00eb mirarsimimit dhe edukimit t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve? Un\u00eb mendoj se pun\u00eb t\u00eb mir\u00eb b\u00ebn shkolla dhe institucionet arsimore, ku ka edhe vend p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme. N\u00eb shum\u00eb nga faktor\u00ebt e tjer\u00eb socialuzues kan\u00eb mang\u00ebsi pasi jan\u00eb t\u00eb prirur q\u00eb t\u00eb zgjedhim rrug\u00ebn m\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, at\u00eb q\u00eb sjell “fitime”. Roli i medias \u00ebsht\u00eb i madh. Por sa emisione edukative e kulturore ka secila medio, madje medio edhe me li\u00e7enc\u00eb komb\u00ebtare, p\u00ebr socializimin e f\u00ebmij\u00ebve dhe t\u00eb t\u00eb rinj\u00ebve? Kjo vlen p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshiruar! Nuk jam un\u00eb q\u00eb p\u00ebrcaktoj editorin e mediave. Un\u00eb k\u00ebshilloj prind\u00ebrit q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e tyre t’i kufizojn\u00eb nga media me emisione q\u00eb m\u00eb shum\u00eb \u00e7’edukojn\u00eb se sa edukojn\u00eb… <\/p>\n
Sot interneti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mrekulli, dhe po t\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr q\u00ebllimin e mir\u00eb ai \u00ebsht\u00eb mrekullia vet\u00eb. Po si p\u00ebrdoret interneti sot nga f\u00ebmij\u00ebt e t\u00eb rijt\u00eb? Pyetja \u00ebsht\u00eb retorike… Shum\u00eb filma dhe emisione televizive nuk kan\u00eb vlera edukative. At\u00ebher\u00eb p\u00ebrse duhet ti lejojm\u00eb f\u00ebmij\u00ebt ti shohin k\u00ebto emisione dhe jo vet\u00ebm kaq, por t\u00eb b\u00ebhen “preh” dhe “rob” t\u00eb tyre?!! Po t\u00eb vazhdonim me k\u00ebto faktor\u00eb destruktiv do na duheshin net\u00eb t\u00eb gjata dimri p\u00ebr ti radhitur. Natyrisht n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb globalizimit e shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb hapur \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb ta kontrollosh f\u00ebmij\u00ebn, dhe aq m\u00eb tep\u00ebr ta diktosh at\u00eb. Q\u00eb t’i minimizojm\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb k\u00ebto dukurit\u00eb negative ne si prind\u00ebr duhet ti kushtojm\u00eb m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb f\u00ebmij\u00ebs, mirarsimimit dhe mir\u00ebedukimit t\u00eb tij. Mos t\u00eb harrojm\u00eb se \u00e7far do mbjellim sot do korrim nes\u00ebr.<\/p>\n
Ibrahim Kabili<\/strong> Esht\u00eb nj\u00eb ngjarje e r\u00ebnd\u00eb q\u00eb ndodh vet\u00ebm n\u00eb bot\u00ebn e njer\u00ebzve mjeran\u00eb. Ky, p\u00ebrdhunimi, ndodhte n\u00eb vendin e origjin\u00ebs ton\u00eb mijra vjet m\u00eb par\u00eb, n\u00eb komunitetin primitiv. Por p\u00ebr \u00e7udi ndodh edhe sot! Lind pyetja e jemi shk\u00ebputur nga ky lloj “qytet\u00ebrimi” mijra vje\u00e7ar? Po si mendoni ju? Po un\u00eb \u00e7far mendoj? Natyrisht q\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56521,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-72619","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj"],"yoast_head":"\n
\nTiran\u00eb 04.11.2021<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"