{"id":72987,"date":"2021-11-16T00:50:04","date_gmt":"2021-11-15T22:50:04","guid":{"rendered":"https:\/\/fjala.info\/?p=72987"},"modified":"2021-11-16T00:50:04","modified_gmt":"2021-11-15T22:50:04","slug":"me-cfare-te-drejte-kisha-ortodokse-e-janullatosit-i-merr-reliktet-e-shen-gjon-vladimirit-nga-muzeu-kombetar-kush-ia-dha-kush-e-lejoi-kete-tradhti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/me-cfare-te-drejte-kisha-ortodokse-e-janullatosit-i-merr-reliktet-e-shen-gjon-vladimirit-nga-muzeu-kombetar-kush-ia-dha-kush-e-lejoi-kete-tradhti\/","title":{"rendered":"Me \u00e7far\u00eb t\u00eb drejte Kisha Ortodokse e Janullatosit i merr reliktet e Sh\u00ebn Gjon Vladimirit nga Muzeu Komb\u00ebtar? Kush ia dha? Kush e lejoi k\u00ebt\u00eb tradhti?"},"content":{"rendered":"

Gjon Vladimiri: Princi i krahin\u00ebs s\u00eb Kraj\u00ebs<\/em><\/span><\/p>\n

shkruan Fahri Xharra<\/strong><\/p>\n

Sipas studiuesit t\u00eb njohur Moikom Zeqo, krishterimi tek shqiptar\u00ebt \u00ebsht\u00eb i vjet\u00ebr, i koh\u00ebs apostolike q\u00eb n\u00eb fjal\u00eb m\u00eb t\u00eb thjeshta do t\u00eb thot\u00eb p\u00ebrpara krijimit institucional t\u00eb kishave dhe kanuneve liturgjike. Krishterimi pati dy qendra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, dy qytete ilire at\u00eb t\u00eb Salon\u00ebs n\u00eb Dalmaci dhe qytetin e Durr\u00ebsit ku ka apostoluar Sh\u00ebn Pali dhe ku n\u00eb vitin 57 para Krishtit ka patur nj\u00eb komunitet t\u00eb krishter\u00ebve t\u00eb par\u00eb.<\/p>\n

Por nj\u00eb nga historit\u00eb m\u00eb t\u00eb bukura apostolike \u00ebsht\u00eb kulti i Sh\u00ebn Vladimirit.
\n\u00c7\u2019p\u00ebrfaqsonte kulti i Sh\u00ebn Vladimirit? Dhe pse kulti i tij nderohej nga shqiptar\u00ebt?
\nStudime shum\u00eb t\u00eb vlefshme ka b\u00ebr\u00eb albanologu kroat, Shuflai.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Sipas Shuflait kulti i Gjon Vladimirit p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb nga kultet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb krishtera p\u00ebr gjith\u00eb Ballkanin, ky kult \u00ebsht\u00eb i \u00e7uditsh\u00ebm dhe i pastudiuar deri n\u00eb fund, nuk ka ende nj\u00eb studim p\u00ebrfundimtar dhe shterues. Ky kult i cili ka l\u00ebvizur vet\u00ebm n\u00eb qarkun etnik shqiptar, brenda p\u00ebr brenda mjedisit shqiptar megjithat\u00eb \u00ebsht\u00eb nderuar edhe nga sllav\u00ebt e Jugut, edhe nga serb\u00ebt e maqedon\u00ebt edhe nga kroat\u00ebt.<\/p>\n

Sipas Shuflait, Gjon Vladimiri ka qen\u00eb nj\u00eb nga legjendat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha dhe m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Ballkanit. Ai ishte princi i krahin\u00ebs s\u00eb Kraj\u00ebs pran\u00eb Ulqinit, nj\u00eb popullsi iliro-shqiptare e kahershme.. Historia tregon se cari e vrau n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pabes\u00eb Gjon Vladimirin, ndaj shqiptar\u00ebt e Kraj\u00ebs e shpall\u00ebn shenjtor t\u00eb tyrin.<\/p>\n

Gjon Vladimiri u shenjt\u00ebrua jo nga kishat por n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb popullore dhe n\u00eb mjedis t\u00ebr\u00ebsisht shqiptar. Pas vdekjes, eshtrat e Gjonit u ruajt\u00ebn n\u00eb kish\u00ebn \u201cVirgj\u00ebresha e Kraj\u00ebs\u201d deri n\u00eb vitin 1215 dhe m\u00eb pas u vendos\u00ebn n\u00eb Durr\u00ebs ku nderoheshin eshtrat e tij si nga besimtar\u00ebt e kish\u00ebs lindore dhe asaj per\u00ebndimore.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Sipas studiuesit t\u00eb njohur, Moikom Zeqo, do t\u00eb ishte nj\u00eb nga princ\u00ebrit m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe m\u00eb t\u00eb kulturuar t\u00eb shekullit XIV, Karl Topia q\u00eb n\u00eb vitin 1311 do t\u00eb merrte eshtrat e Gjon Vladimirit dhe do i vendoste n\u00eb kish\u00ebn q\u00eb ai ngriti dhe nd\u00ebrtoi, bashk\u00eb me manastirin e famsh\u00ebm q\u00eb do t\u00eb b\u00ebhej nj\u00eb nga qendrat kulturore m\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr shqiptar\u00ebt.<\/p>\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb manastir n\u00eb krye t\u00eb vendit do t\u00eb vendosej sarkofagu madh\u00ebshtor q\u00eb mbante brenda eshtrat e Gjon Vladimirit, i rrethuar me afreske ku tregoheshin b\u00ebmat e shenjtit. N\u00eb fondin e dor\u00ebshkrimeve t\u00eb manastirit kishte kodik\u00eb, sh\u00ebnime arkivore, libra psallmik\u00eb dhe poezi n\u00eb disa gjuh\u00eb p\u00ebr kultin e Sh\u00ebn Vladimirit.<\/p>\n

Kisha u dogj nga gjerman\u00ebt n\u00eb 1944 dhe kjo pasuri kulturore u zhduk. Mbeti vet\u00ebm emblema e stem\u00ebs heraldike e Karl Topis\u00eb dhe mbishkrimi tri gjuh\u00ebsh i Karl Topis\u00eb q\u00eb gjendet e ekspozuar n\u00eb Muzeun Komb\u00ebtar.<\/p>\n

Ajo q\u00eb dihet nga historia \u00ebsht\u00eb se Karl Topia ishte nj\u00eb princ katolik. Pse ai nd\u00ebrtoi nj\u00eb manastir t\u00eb ritit ortodoks?<\/strong>
\nP\u00ebrgjigja \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb. Ai q\u00eb at\u00ebher\u00eb kishte iden\u00eb e nj\u00eb kishe t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. Dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ai p\u00ebrdori tri qendra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb k\u00ebtij shenjti: Kraj\u00ebn shqiptare, Durr\u00ebsin shqiptar dhe Elbasanin shqiptar. Dhe kjo ka nj\u00eb dometh\u00ebnie shum\u00eb t\u00eb madhe.<\/p>\n

N\u00eb shekullin XVIII do t\u00eb ishte ikonografi gjenial Kostandin Shpataraku q\u00eb do realizonte ikon\u00ebn e Gjon Vladimirit. Kjo ikon\u00eb ka n\u00eb qend\u00ebr princin e Kraj\u00ebs, Gjon Vladimirin, i cili mban n\u00eb dor\u00eb kok\u00ebn e tij t\u00eb prer\u00eb dhe 12 skena rreth figur\u00ebs qendrore. P\u00ebr fat t\u00eb mir\u00eb ai do realizoj\u00eb edhe portretin e Karl Topis\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb i vetmi portret historik q\u00eb kemi nga shekulli XIV.<\/p>\n

… dhe nj\u00eb dit\u00eb do t\u00eb p\u00ebrfundon n\u00eb Greqi si \u1f0d\u03b3\u03b9\u03bf\u03c2 \u039c\u03ac\u03c1\u03c4\u03c5\u03c2 \u1f38\u03c9\u03ac\u03bd\u03bd\u03b7 \u0392\u03bb\u03b1\u03b4\u03b9\u03bc\u03ae\u03c1\u03bf\u03c5 \u201c<\/p>\n

\n

Shikoni videon ku flet Xhufi<\/strong>
\n