![\"Fahri](\"https:\/\/fjala.info\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/fahri-xharra2.jpg\")
Branko Panov \u00ebsht\u00eb historian i Maqedonis\u00eb, i cili e ka shkruar Historin\u00eb Mesjetare t\u00eb Maqedonis\u00eb dhe ai vet\u00eb duke u bazuar n\u00eb dokumentet arkivale v\u00ebrteton se Blazhja dhe maqedon\u00ebt e tij kur erdh\u00ebn n\u00eb Ballkan e mor\u00ebn krishterimin nga shqiptar\u00ebt (Arb\u00ebrit) dhe m\u00eb von\u00eb, shqiptar\u00ebve ua uzurpuan edhe kishat, sepse k\u00ebta erdh\u00ebn nga Karpatet si eg\u00ebrsira, pagan\u00eb dhe t\u00eb pa fe.<\/p>\n
Pasi \u00ebsht\u00eb djegur e shkat\u00ebrruar nga sllav\u00ebt, Sh\u00ebn Biguri \u00ebsht\u00eb rind\u00ebrtuar n\u00eb vitin 1018, p\u00ebrs\u00ebri nga arbrit n\u00eb koh\u00ebn kur Kisha e Krishter\u00eb ishte ndar\u00eb n\u00eb at\u00eb t\u00eb Per\u00ebndimit me qend\u00ebr n\u00eb Rom\u00eb dhe t\u00eb Lindjes m\u00eb qend\u00ebr n\u00eb Konstantinopol. Ky ka qen\u00eb kap\u00ebrcimi i sh.X-XI kur trevat shqiptare ishin n\u00ebn juridiksionin kishtar t\u00eb tri kryepeshkopatave: Naupaktit, Durr\u00ebsit dhe Ohrit.<\/p>\n
Kjo e fundit edhe e p\u00ebrmblidhte numrin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb peshkopatave shqiptare dhe kishte n\u00ebn vete edhe selit\u00eb peshkopate t\u00eb Prizrenit, Shkupit, Dibr\u00ebs, K\u00ebr\u00e7ov\u00ebs, Prilepit, Devollit, Kolonj\u00ebs, Manastiritt etj. Ndarja p\u00ebrfundimtare dhe zyrtare e kish\u00ebs (1054) n\u00eb Katolike dhe Ortodokse i detyroi shqiptar\u00ebt t\u00eb ndahen n\u00eb mes t\u00eb k\u00ebtyre dy qendrave t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb krishter\u00eb. Duke u nisur nga kufijt\u00eb e dioqez\u00ebs s\u00eb Tivarit, Kisha Katolike dep\u00ebrtoi n\u00eb thell\u00ebsi, n\u00eb drejtim t\u00eb Lindjes( Dardanis\u00eb) dhe t\u00eb Jugut (Principata e Arbrit). N\u00eb vitin 1204 burimet historike flasin p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e selive t\u00eb peshkopatave katolike n\u00eb Prizren, Shkup e Dib\u00ebr.<\/p>\n
Shtrirja e ritit katolik n\u00eb viset e Dardanis\u00eb me kryeqytet Shkupin (kufiri I t\u00eb cil\u00ebs shtrihej deri n\u00eb malin Bukovik mes Gostivarit e K\u00ebr\u00e7ov\u00ebs), toka t\u00eb banuara k\u00ebto kryesisht nga popullat\u00eb shqiptare, p\u00ebrkon me kalimin e tyre nga sundimi bizantin, politika e t\u00eb cilit synonte, q\u00eb prej vitit 1219, t\u00eb zinte n\u00eb k\u00ebto hap\u00ebsira vendin e kish\u00ebs bizantine t\u00eb Konstantinopoj\u00ebs. (Ilmi VELIU)<\/p>\n
Me djegien e manastirit Sh\u00ebn Jovan Bigorski, ose si\u00e7 e quajn\u00eb historianet shqiptar, Sh\u00ebn Jo van Mbiguri, jan\u00eb djegur edhe shum\u00eb dokumente te r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr historin\u00eb shqiptare dokumente te r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr historin\u00eb shqiptare.<\/p>\n
Studiuesit hedhin dyshime se zjarri \u00ebsht\u00eb i q\u00ebllimsh\u00ebm pasi djegia e bibliotek\u00ebs ka zhdukur p\u00ebrfundimisht nje pasuri te madhe p\u00ebr te \u00e7ilen dikush duhet te mbaje p\u00ebrgjegj\u00ebsi . \u201cFajtore p\u00ebr djegien e manastirit jan\u00eb drejtuesit e kish\u00ebs maqedonase p\u00ebr shkak te munges\u00ebs se komunikimit me Qendr\u00ebn e Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore\u201d, shprehet drejtuesi i Qendr\u00ebs p\u00ebr Konvertimin e Monumenteve Kulturore, Behixhudin Shehapi.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/fjala.info\/2021\/manastiri-shen-biguri.jpg\" "\\"Manastiri")
<\/p>\n
Ai akuzoi murgjit p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb furre pa standarde pa leje ne kuzhin\u00ebn e manastirit, e cila shkaktoi zjarrin. \u201cMbi 30 % e asaj qe ishte \u00ebsht\u00eb d\u00ebmtuar ose shkat\u00ebrruar. Jan\u00eb humbur p\u00ebrgjithmon\u00eb shum\u00eb artefakte dhe shume elemente te arkitektur\u00ebs s\u00eb mrekullueshme q\u00eb ndodheshin ne ket\u00eb manastir. Rasti i Bigorskit tregoi se mungesa e komunikimit ndikon negativisht ne mbrojtjen e objekteve te r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb se ve\u00e7ant\u00eb\u201d, thekson Shehapi.<\/p>\n
Nd\u00ebrkoh\u00eb, historiani Skender Hasani shton se djeg\u00ebja e k\u00ebtij Manastiri zhduku nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb shqiptareve. N\u00eb dokumentet arkivore tregohet se manastiri ka qene ne juridiksionin e Kish\u00ebs Autoqefale Shqiptare deri ne vitin 1945. Manastiri i djegur daton q\u00eb nga vitin 1020, kurse deri ne fillim te 1945 meshat jan\u00eb mbajtur ne gjuhen shqipe.<\/p>\n
N\u00eb arkivin shtet\u00ebror t\u00eb Maqedonis\u00eb jan\u00eb disa nga dokumentet m\u00eb t\u00eb reja q\u00eb tregojn\u00eb se Kisha Sh\u00ebn Jovan Bigori, ose Shenjt Jovan Bigori, si\u00e7 shkruhet n\u00eb k\u00ebto dokumente deri n\u00eb vitin 1945 ka qen\u00eb n\u00ebn kompetencat e Kish\u00ebs Autoqefale Shqiptare.<\/p>\n
Let\u00ebrk\u00ebmbimi midis Kryetarit t\u00eb kish\u00ebs ortodokse shqiptare p\u00ebr Rek\u00ebn e Ep\u00ebrme, Peco Novaku me Kish\u00ebn Ortodokse Autoqefale Shqiptare \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, nd\u00ebrsa festat komb\u00ebtare, si 28 n\u00ebntori \u2013 Dita e shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb \u00ebsht\u00eb festuar n\u00eb manastirin Sh\u00ebn Jovan Bigori. Historiani Sk\u00ebnder Hasani thot\u00eb se manastiret e shekullit X, XI dhe XII n\u00eb territorin e sot\u00ebm t\u00eb Maqedonis\u00eb argumentojn\u00eb prezenc\u00ebn edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb trungut arb\u00ebror dhe jo rast\u00ebsisht si objektet e tjera t\u00eb etno-kultur\u00ebs shqiptare t\u00eb antikitetit dhe mesjet\u00ebs ishin n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr t\u00eb asgj\u00ebsimit nga mekanizmat shtet\u00ebrore.<\/p>\n
\u201cKjo b\u00ebhet me synim q\u00eb t\u00eb asgj\u00ebsohet vazhdim\u00ebsia historike i shqiptar\u00ebve dhe pastaj t\u00eb dilet me teza pseudo shkencore si ato t\u00eb akademis\u00eb se gjoja shqiptar\u00ebt paskan ardhur pas shekullit t\u00eb XVII\u201d, thekson ai. Ai sqaron se frym\u00ebn shqiptare t\u00eb manastirit Sh\u00ebn Bigori e tregon edhe fakti q\u00eb shqiptar\u00ebt ishin t\u00eb par\u00ebt q\u00eb shkuan p\u00ebr t\u00eb shuar flak\u00ebt q\u00eb kapluan Sh\u00ebn Bigorin, pasi si\u00e7 thot\u00eb Hasani e ndienin zhdukjen e historis\u00eb komb\u00ebtare.<\/p>\n
\u201cBiblioteka e k\u00ebtij manastiri ishte nj\u00eb pasuri e rrall\u00eb me dor\u00ebshkrime unikale q\u00eb tashm\u00eb u zhduk\u00ebn plot\u00ebsisht. Me to p\u00ebrpiqet t\u00eb humbet historia arb\u00ebrore\u201d, thot\u00eb Hasani. P\u00ebr djegien e Sh\u00ebn Bigurit, Qendra Nacionale p\u00ebr Konservim k\u00ebrkon p\u00ebrgjegj\u00ebsi nga Kisha Ortodokse Maqedonase, e cila ka nd\u00ebrtuar pa leje pran\u00eb bibliotek\u00ebs nj\u00eb furr\u00eb pjekjeje. Nd\u00ebrsa historiani Nebi Dervishi fajin ia l\u00eb drejtorit t\u00eb Drejtoris\u00eb p\u00ebr Mbrojtjen e Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore, Pasko Kuzmanit, i cili lejoi q\u00eb n\u00eb nj\u00eb objekt t\u00eb shkall\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb mbrojtjes, si\u00e7 ishte manastiri i Sh\u00ebn Jovan Bigorit t\u00eb nd\u00ebrtohet furr\u00eb pjekjeje.<\/p>\n
\u201cGjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb me q\u00ebllim p\u00ebr t\u00eb zhdukur k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb historis\u00eb s\u00eb Kish\u00ebs shqiptare\u201d, thot\u00eb Dervishi. Jav\u00ebn e kaluar u dogj manastiri i Sh\u00ebn Bigorit, nj\u00ebrit prej manastireve m\u00eb t\u00eb vjetra shqiptare q\u00eb kishte mbet gjall\u00eb n\u00eb k\u00ebto hap\u00ebsira.<\/p>\n
I fal\u00ebnderoj autor\u00ebt e shkrimeve p\u00ebr ndihm\u00ebn e dh\u00ebn\u00eb:
\n1. Ilmi Veliu Manastiri \u201cSh\u00ebn Biguri\u201d Dib\u00ebr, \u00ebsht\u00eb i shqiptar\u00ebve
\n2. Anila Limani, Shkupi, Lajmpress<\/p>\n
Fahri Xharra<\/strong>, Gjakov\u00eb Branko Panov \u00ebsht\u00eb historian i Maqedonis\u00eb, i cili e ka shkruar Historin\u00eb Mesjetare t\u00eb Maqedonis\u00eb dhe ai vet\u00eb duke u bazuar n\u00eb dokumentet arkivale v\u00ebrteton se Blazhja dhe maqedon\u00ebt e tij kur erdh\u00ebn n\u00eb Ballkan e mor\u00ebn krishterimin nga shqiptar\u00ebt (Arb\u00ebrit) dhe m\u00eb von\u00eb, shqiptar\u00ebve ua uzurpuan edhe kishat, sepse k\u00ebta erdh\u00ebn nga Karpatet si […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":73825,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4,35],"tags":[],"class_list":["post-73823","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori","category-kulture"],"yoast_head":"\n
\n04.12.21<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"