{"id":8431,"date":"2016-11-16T17:26:35","date_gmt":"2016-11-16T16:26:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=8431"},"modified":"2021-05-25T23:51:57","modified_gmt":"2021-05-25T21:51:57","slug":"luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/","title":{"rendered":"Luigj Gurakuqi \u2013 pionieri i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor"},"content":{"rendered":"<p>E p\u00ebrgatiti <strong>Prof. Zymer Mehani<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>Atdhetari <strong>Luigj Gurakuqi<\/strong> (<em>1879-1925<\/em>) krahas veprimtaris\u00eb s\u00eb tij patriotike dhe arsimore, ka vendin e vet n\u00eb zhvillimin dhe pasurimin e let\u00ebrsis\u00eb shqipe dhe, n\u00eb ve\u00e7anti, t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb.<\/p><\/blockquote>\n<p>Luigji u shkollua n\u00eb kolegjin arb\u00ebresh te Shen Mit\u00ebr Koron\u00ebs, ne Kalabri, pastaj ndoqi studimet n\u00eb Universitetin e Napolit, n\u00eb fakultetin e shkencave t\u00eb natyr\u00ebs, ku dhe u diplomua. Studioi edhe filozofi; qysh n\u00eb fillesat poetike t\u00eb tij shfaqi frym\u00eb romantike me elemente t\u00eb thella realiste. Luigj Gurakuqi pati fatin se ra n\u00eb duar t\u00eb m\u00ebsuesve tep\u00ebr t\u00eb zot, atdhetare e intelektuale t\u00eb shquar si Anton Xanoni, Gasper Jakova &#8211; M\u00ebrturi dhe Jeronim De Rada, i cili nuk qe vet\u00ebm edukator i v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr t\u00eb, por dhe nj\u00eb figur\u00eb q\u00eb e frym\u00ebzoi p\u00ebr t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn.<\/p>\n<p>N\u00eb rrug\u00ebn e par\u00eb t\u00eb poezis\u00eb Gurakuqi pati edhe nj\u00eb udh\u00ebrr\u00ebfyes e m\u00ebsues tjet\u00ebr t\u00eb shquar, vjersh\u00ebtorin e mallit p\u00ebr atdhe, Filip Shirok\u00ebn, i cili n\u00eb fund t\u00eb shekullit XIX ishte b\u00ebr\u00eb i njohur me pseudonimin Geg Postriba. Ky komunikim i dy poet\u00ebve shkodran\u00eb: Luigj Gurakuqi dhe Filip Shiroka, m\u00eb tep\u00ebr ishte nje dialog poetik, ku shfaqet malli dhe dashuria per vendlindjen, nga m\u00ebrgimet e gjata te tyre. Dall\u00ebndyshja e Gurakuqit ashtu si Dall\u00ebndyshja e Shirokes i \u00e7on poet\u00ebt n\u00eb vendlindje, Shkod\u00ebr, tek varret e t\u00eb par\u00ebve t\u00eb tyre, tek kujtimet dhe malli p\u00ebr Shkodr\u00ebn.<\/p>\n<p>Tek personaliteti i Luigj Gurakuqit spikat kultura e gjer\u00eb dhe enciklopedike. Ishte njoh\u00ebs i thell\u00eb i trash\u00ebgimise kulturore t\u00eb popullit t\u00eb vet dhe i kultur\u00ebs klasike romake e latine. Historia e vendit dhe ajo bot\u00ebrore ishin objekt i p\u00ebrhersh\u00ebm i studimeve t\u00eb tija. Njihte arkeologjin\u00eb e shkencat ekonomike e financiare, trash\u00ebgimin\u00eb arsimore komb\u00ebtare dhe europiane.<\/p>\n<p>Gurakuqi ishte poliglot. P\u00ebrve\u00e7 shqipes, zot\u00ebronte n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyer latinishten, italishten, turqishten dhe fr\u00ebngjishten.<br \/>\nDinte greqisht e gjermanisht. Ka t\u00eb ngjar\u00eb edhe anglishten. Fan Noli e cil\u00ebsonte Luigj Gurakuqin pionier t\u00eb qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor n\u00eb Shqip\u00ebri, si nj\u00eb nga shqiptar\u00ebt e flakt\u00eb q\u00eb thithi me themele kultur\u00ebn e Per\u00ebndimit dhe si njeriun q\u00eb punoi m\u00eb gjat\u00eb e m\u00eb shum\u00eb se kushdo tjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb mbjellur far\u00ebn e saj n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Luigj Gurakuqi ka merit\u00ebn se \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr hartuesit kryesore t\u00eb programit arsimor e kulturor t\u00eb l\u00ebvizjes son\u00eb komb\u00ebtare p\u00ebr liri e pavar\u00ebsi. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr ai ishte njoh\u00ebsi dhe propaganduesi m\u00eb i mir\u00eb i traditave t\u00eb popullit ton\u00eb, i traditave kulturore e patriotike, i tradit\u00ebs gojore e shkrimore dhe i psikologjis\u00eb s\u00eb popullit ton\u00eb. Thelbin e q\u00ebndrimit t\u00eb tij n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb e p\u00ebrb\u00ebn ideja se nuk duhen mohuar t\u00eb par\u00ebt, paraardh\u00ebsit, sepse p\u00ebrndryshe nuk do jemi shqiptar, s\u2019kemi kujt t&#8217;i shkojm\u00eb mbrapa e prej kujt t\u00eb frym\u00ebzohemi.<\/p>\n<p>Duke propaganduar me zjarr traditat e popullit ton\u00eb ai kishte nj\u00eb synim t\u00eb qart\u00eb: Shqiptar\u00ebt t\u00eb njohin vlerat e veta, t\u00eb njohin e \u00e7mojn\u00eb vlerat e gjakut t\u00eb tyre.<br \/>\nGurakuqi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr personalitetet kryesore q\u00eb luftoi p\u00ebr nj\u00ebsimin e alfabetit. Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb problem ai u udh\u00ebhoq nga parudha nj\u00eb komb, nj\u00eb gjuh\u00eb dhe nj\u00eb alfabet.<br \/>\nGurakuqi ka qen\u00eb figur\u00eb q\u00ebndrore e Komisis\u00eb Letrare t\u00eb Shkodr\u00ebs.<br \/>\nLuigji, si p\u00ebrfaq\u00ebsues i Shkodr\u00ebs dhe i arb\u00ebresh\u00ebve, mori pjes\u00eb n\u00eb vitin 1908 n\u00eb Manastir ku u mbajt Kongresi p\u00ebr alfabetin e p\u00ebrbashk\u00ebt. Madje u zgjodh n\u00ebnkryetar e an\u00ebtar i komisionit q\u00eb hartoi alfabetin.<\/p>\n<p>Gurakuqi \u00ebsht\u00eb tekstologu m\u00eb i shquar shqiptar i fillimit t\u00eb shekullit ton\u00eb. Ai i dha shkoll\u00ebs shqipe, si autor e bashkautor, 8 tekste m\u00ebsimore me nj\u00eb v\u00ebllim prej 738 faqesh. Vepra e Gurakuqit p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb \u00ebsht\u00eb e madhe dhe e shumanshme. Ajo u botua kryesisht n\u00eb librat e tij p\u00ebr shkollat: Knime t\u2019 para p\u00ebr msonjtore filltare t\u2019 Shqypnis ( botuar n\u00eb Napoli m\u00eb 1905), Abetar i vog\u00ebl shqyp&#8230; ( Bukuresht, 1906), Abetar i gjuh\u00ebs shqipe (Athin\u00eb, 1912) p\u00ebr klas\u00ebn e par\u00eb, dhe tri v\u00ebllimet K\u00ebndimet e para (e dyta, e treta) p\u00ebr \u00e7unat (Athin\u00eb, 1912) p\u00ebr tri klasat vijuese, t\u00eb botuara n\u00eb dialektin e Elbasanit, p\u00ebr t\u00eb cilin ishte Gurakuqi n\u00eb p\u00ebrpjekjet p\u00ebr gjuh\u00ebn e nj\u00ebsuar.<\/p>\n<p>Poezia e Gurakuqit p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb prodhim t\u00eb vog\u00ebl.<br \/>\nAjo u botua p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vitin 1905 n\u00eb Knime t\u2019 para p\u00ebr msojtore filltare t\u2019 Shqypnis.Vepra poetike p\u00ebr t\u00eb vegjlit p\u00ebrb\u00ebhet nga 14 vjersha, prej t\u00eb cilave kat\u00ebr jan\u00eb p\u00ebrkthyer ose p\u00ebrshtatur nga gjuh\u00eb t\u00eb huaja.<\/p>\n<p>N\u00eb mjaft vargje e strofa shihet se poeti i k\u00ebndon atdheut, shkoll\u00ebs dhe familjes, n\u00eb shpirtin e voc\u00ebrrak\u00ebve ndez fantazine dhe \u00ebndrrat e tyre. I pajisur me nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb thell\u00eb, pedagog e psikolog, Luigj Gurakuqi, n\u00eb bot\u00ebn poetike p\u00ebr t\u00eb vegj\u00ebl, pasqyron nje koncept te ve\u00e7ant\u00eb artistik: p\u00ebr t\u00eb, prind\u00ebrit dhe m\u00ebsuesit jan\u00eb kopshtar\u00ebt q\u00eb e edukojn\u00eb dhe arsimojn\u00eb brezin e ri t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, i cili \u00ebsht\u00eb pasqyra e tyre. Krahas k\u00ebsaj, familja dhe shkolla, p\u00ebr Gurakuqin, z\u00ebn\u00eb vendin qendror n\u00eb pajisjen e t\u00eb vegj\u00eblve me diturit\u00eb, duke ndikuar drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb qytet\u00ebrimin e ardhsh\u00ebm t\u00eb Kombit shqiptar dhe atij evropian. N\u00eb mjaft nga motivet e poezis\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb t\u00eb k\u00ebtij poeti, jepet dashuria p\u00ebr n\u00ebn\u00ebn dhe vatr\u00ebn familjare, mjedisin mal\u00ebsor t\u00eb Veriut, portretet e f\u00ebmij\u00ebve, por edhe drama e jet\u00ebs dhe e fatit t\u00eb tyre n\u00eb gjysm\u00ebn e par\u00eb t\u00eb shekullit XX.<\/p>\n<p>Temat e k\u00ebtyre nuk i kalojn\u00eb kufijt\u00eb e shkoll\u00ebs dhe jan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjta me ato t\u00eb rilindasve t\u00eb tjer\u00eb: natyra, m\u00ebsimi, tema morale etj. N\u00eb mjaft vjersha t\u00eb k\u00ebtij poeti dhe sidomos n\u00eb at\u00eb me titull Shqiptar,mbajeni k\u00ebt\u00eb vllazni!, poeti ushqen tek f\u00ebmij\u00ebt shpirtin liridash\u00ebs t\u00eb shqiptar\u00ebve, dashurin\u00eb p\u00ebr atdheun, shenjt\u00ebrime k\u00ebto q\u00eb i b\u00ebjn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb mendojn\u00eb p\u00ebr fatet e ardhme t\u00eb kombit.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb nxitur dashurin\u00eb e f\u00ebmij\u00ebve ndaj atdheut, Gurakuqi ne vjershat e tij p\u00ebrmend Prizrenin, Shkodr\u00ebn, Kruj\u00ebn, bes\u00ebn dhe mikpritjen shqiptare, mal\u00ebsor\u00ebt q\u00eb derdhen n\u00eb luft\u00ebrat p\u00ebr liri e mbi t\u00eb gjitha vet\u00eb f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb nxitojn\u00eb n\u00eb udh\u00ebt e shkoll\u00ebs \u201dp\u00ebr t\u00eb shndritur mendjen\u201d.<\/p>\n<p>Poeti Filip Shiroka, duke \u00e7muar vlerat e poezis\u00eb s\u00eb Luigj Gurakuqit (n\u00eb vjersh\u00ebn e vet Shqiptar\u00ebve lidh n\u00eb bes\u00eb) e cil\u00ebson at\u00eb Bilbyl t\u00eb ri t\u00eb kombit shqiptar. N\u00eb vjersh\u00ebrimin p\u00ebr t\u00eb vegj\u00ebl t\u00eb Luigj Gurakuqit ka mjaft vargje q\u00eb p\u00ebrcjellin nd\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt vlerat etike dhe morale, duke shpotitur dhe qortuar veset dhe mend\u00ebsit\u00eb q\u00eb pengojn\u00eb zhvillimin e tyre n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme.<\/p>\n<p>Nj\u00eb cik\u00ebl m\u00eb vete, n\u00eb krijimtarin\u00eb poetike p\u00ebr t\u00eb vegj\u00ebl t\u00eb Luigj Gurakuqit, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb vjershat (Prendvera, Vera, Vjeshta, Dimni, Stin\u00ebt e motmotit etj), n\u00eb t\u00eb cilat p\u00ebrshkrimet sjellin nj\u00eb g\u00ebzim emocional tek f\u00ebmij\u00ebt, me bot\u00ebn e madhe dhe t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb vet\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, ku atyre u duket sikur b\u00ebhen pjestar\u00eb t\u00eb peizazhit shqiptar dhe nd\u00ebrtojn\u00eb lodrat e tyre, thurin k\u00ebng\u00ebt dhe vallet e tyre, t\u00eb cilat mbartin edhe elemente rituale e zakonore.<\/p>\n<p>Krahas k\u00ebsaj n\u00eb k\u00ebt\u00eb peizazh shqiptar shfaqen dhe detaje nga mjedisi shkodran dhe katundet mal\u00ebsore:<\/p>\n<blockquote><p>Dehet bora!&#8230;\u00c7\u2019kan lulzue<br \/>\nFush\u00eb e mal p\u00ebr bukuri!<br \/>\nBleta mjalt\u00ebn tue k\u00ebrkue<br \/>\nN\u00ebp\u00ebr lule fluturon;<br \/>\n(Prendvera 79)<br \/>\n&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;<br \/>\nPem\u00ebt tek jan\u00eb pjekur \u2013 qeshin mbi ne;<br \/>\nMe rreze dielli \u2013 gjithcka po xen\u00eb,<br \/>\nPor i ftof\u00ebt uji \u2013 e freskon dhen\u00eb.<br \/>\n(Vera 80)<br \/>\nVjeshta mrrijini, pem\u00ebt jen\u00eb pjek\u00eb,<br \/>\nT\u2019 mbledhim kokrrat tue k\u00ebndue;<br \/>\n&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;..<br \/>\nDjers\u00ebt e ballit ka me i gzue.<br \/>\n(Vjeshta 81)<br \/>\nBora malet i ka mbulue<br \/>\nGjethi i land\u00ebs asht shkrumbue<br \/>\nMjeri ai qi shpie nuk ka,<br \/>\nSe shum\u00eb t\u2019 zeza ka me pa:<br \/>\nT\u2019 vorfnit pra ti njitja dor\u00ebn,<br \/>\nSidomos kur t\u2019shofish bor\u00ebn.<br \/>\n(Dimni 82)<\/p><\/blockquote>\n<p>Nd\u00ebrsa n\u00eb vjersh\u00ebn Stin\u00ebt e motmotit ai pikturon vet\u00ebm pamje nga natyra n\u00eb koh\u00eb t\u00eb ndryshme. Si pedagog dhe m\u00ebsues, i pajisur me nj\u00eb kultur\u00eb evropiane, por edhe si nj\u00eb rilind\u00ebs, Luigj Gurakuqi me vjershat e tij p\u00ebr t\u00eb<br \/>\n79 Luigj Gurakuqi, \u201cVjersha\u201d , Bari 1940, f. 30<br \/>\n80 Po aty, f. 30<br \/>\n81 Po aty, f. 30<br \/>\n82 Po aty, f. 30<\/p>\n<p>vegj\u00eblit ushqen dashuri t\u00eb thell\u00eb p\u00ebr ta, sidomos p\u00ebr shkoll\u00ebn dhe m\u00ebsimin, pasi d\u00ebshira e tij e zjarrt\u00eb \u00ebsht\u00eb formimi komb\u00ebtar i brezit t\u00eb ri. Keto ide dhe mesazhe poeti i shpreh n\u00eb Vlera e k\u00ebndimit, Mesimi apo Mbarimi i vjetit t\u00eb shkoll\u00ebs, n\u00eb t\u00eb cilat zb\u00ebrthehen marr\u00ebdh\u00ebniet m\u00ebsues-nx\u00ebn\u00ebs por edhe dashuria e f\u00ebmij\u00ebve p\u00ebr shkoll\u00ebn si vat\u00ebr diturie.<\/p>\n<p>Ashtu si rilind\u00ebsit e tjer\u00eb: Naimi, \u00c7ajupi etj., edhe Luigj Gurakuqi shpreh botp\u00ebrjetimin e tij; lumturia e Atdheut dhe begatia e tij krijohet n\u00ebp\u00ebrmjet dituris\u00eb dhe qytet\u00ebrimi t\u00eb pun\u00ebs. Tem\u00ebn e Atdheut dhe dashuris\u00eb p\u00ebr t\u00eb poeti i shtjellon n\u00eb mjaft vargje, n\u00eb t\u00eb cilat jepen marr\u00ebdh\u00ebniet e shqiptar\u00ebve me Atdheun dhe flijimin e tyre p\u00ebr ta mbrojtur at\u00eb nga armiqt\u00eb.<\/p>\n<p>Me k\u00ebto motive atdhedashurie mbruhen edhe vjershat I tretuni dhe Luftetari tue dek\u00eb, t\u00eb cilat kan\u00eb qen\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb tekstet shkollor\u00eb edhe n\u00eb vitet 40 shekulli XX. Tek vjersha I tretuni f\u00ebmij\u00ebt m\u00ebsojn\u00eb se malli i m\u00ebrgimtarit fluturon si zog n\u00ebp\u00ebr qiej p\u00ebr t\u00eb puthur ballin e Atdheut por edhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrqafuar gruan dhe f\u00ebmij\u00ebt. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, poeti shpreh konceptin estetik dhe filozofik se, pa vatr\u00ebn familjare, nuk ka Atdhe; lumturia e njeriut duhet t\u00eb krijohet n\u00eb vatr\u00ebn e tij dhe jo n\u00ebp\u00ebr m\u00ebrgime.<\/p>\n<p>I tretuni \u00ebsht\u00eb nj\u00eb portret i gjall\u00eb i shqiptar\u00ebve n\u00eb brazdat e vuajtjeve dhe mundimeve q\u00eb f\u00ebmij\u00ebve u mbetet n\u00eb mendje.<br \/>\nPo k\u00ebshtu, te vjersha Luftetari tue deke poeti ndjell emocione tek f\u00ebmij\u00ebt p\u00ebr t\u00eb shpalosur n\u00eb syt\u00eb e tyre shpirtin liridash\u00ebs t\u00eb luft\u00ebtar\u00ebve t\u00eb liris\u00eb, p\u00ebrpjekjet e m\u00ebdha t\u00eb atdhetar\u00ebve tan\u00eb p\u00ebr lirin\u00eb dhe pavar\u00ebsin\u00eb e Atdheut.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, krijimtaria poetike p\u00ebr t\u00eb vegj\u00ebl e Luigj Gurakuqit \u00ebsht\u00eb thurur prej tij duke njohur mir\u00eb bot\u00ebn psikologjike t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve. Ajo m\u00eb s\u00eb shumti ka vlera pedagogjike e didaktike pasi \u00ebsht\u00eb hartuar si pjes\u00eb e teksteve m\u00ebsimore p\u00ebr t\u2019u m\u00ebsuar gjuh\u00ebn shqipe dhe p\u00ebr t\u00eb rritur krenarin\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve.<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi vjershat e Gurakuqit jan\u00eb t\u00eb shkurtra, me gjuh\u00eb t\u00eb pasur e t\u00eb bukur, me varg t\u00eb rrjedhsh\u00ebm, megjithese nuk u kan\u00eb shp\u00ebtuar notave moralizuese t\u00eb tonit urdh\u00ebror:<\/p>\n<blockquote><p>&#8230;Nadje her\u00ebt \u00e7ohu, o f\u00ebmi,<br \/>\nMe lan\u00eb shtratin mos prito;<br \/>\nNisu n\u2019shkoll\u00eb bashk\u00eb me shoqni,<br \/>\nUdh\u2019s me luejte mos u ndalo,<br \/>\nShko me zell n\u2019shkoll\u00eb e me gzim<br \/>\nAty gjen p\u00ebr shpirt ushqim.<br \/>\n(M\u00ebsimi 83)<\/p><\/blockquote>\n<p>Gjithsesi, kjo krijimtari poetike e Gurakuqit z\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb nderuar n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb shqipe p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. 83 Luigj Gurakuqi, \u201cVjersha\u201d , Bari, 1940, f. 34 N\u00eb proz\u00eb Gurakuqi na la kryesisht disa fabula t\u00eb shkurtra p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. Edhe k\u00ebto shquhen p\u00ebr thjesht\u00ebsin\u00eb, p\u00ebr bukurin\u00eb e stilit e t\u00eb gjuh\u00ebs. P\u00ebrmendim: Mendoni p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt, Luani, Gomari e dhelpra etj, ku Luigji p\u00ebrpiqet t\u2019i b\u00ebj\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb zellsh\u00ebm, t\u00eb nd\u00ebgjueshem ndaj prind\u00ebrve, t\u00eb guximshem n\u00eb jet\u00eb dhe t\u00eb dashur me t\u00eb af\u00ebrmit e tyre.<\/p>\n<p>Krijimtaria p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, n\u00eb proze e n\u00eb poezi, e k\u00ebtij autori u mblodh pas \u00c7lirimit nga shkrimtari Mark Gurakuqi n\u00eb v\u00ebllimin D\u00ebshir\u00eb (1960).<\/p>\n<p>Vlen t\u00eb p\u00ebrmendim se Gurakuqi ka merita t\u00eb shquara n\u00eb zhvillimin e gjuh\u00ebs letrare shqipe, n\u00eb p\u00ebrpunimin e gjuh\u00ebs letrare dhe n\u00eb nj\u00ebsimin e shqipes s\u00eb shkruar, n\u00eb stabilizimin e drejtshkrimit, n\u00eb pasurimin e fjalorit, n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e leksikologjis\u00eb, terminologjis\u00eb e t\u00eb gramatologjis\u00eb.<\/p>\n<p>Gurakuqi ka merit\u00ebn se p\u00ebrcaktoi drejt e qart\u00eb, m\u00eb shume se \u00e7do paraardh\u00ebs, konceptin mbi shkoll\u00ebn komb\u00ebtare shqiptare, p\u00ebrmbajtjen, karakterin dhe parimet e nd\u00ebrtimit t\u00eb saj. Ai k\u00ebrkonte q\u00eb gjith\u00eb fryma dhe p\u00ebrmbajtja e shkoll\u00ebs t\u00eb ishte n\u00eb funksion t\u00eb q\u00ebllimeve dhe idealeve komb\u00ebtare.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>E p\u00ebrgatiti Prof. Zymer Mehani Atdhetari Luigj Gurakuqi (1879-1925) krahas veprimtaris\u00eb s\u00eb tij patriotike dhe arsimore, ka vendin e vet n\u00eb zhvillimin dhe pasurimin e let\u00ebrsis\u00eb shqipe dhe, n\u00eb ve\u00e7anti, t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. Luigji u shkollua n\u00eb kolegjin arb\u00ebresh te Shen Mit\u00ebr Koron\u00ebs, ne Kalabri, pastaj ndoqi studimet n\u00eb Universitetin e Napolit, n\u00eb fakultetin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30321,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-8431","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-artikuj","category-histori"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Luigj Gurakuqi \u2013 pionieri i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor - FJALA e LIR\u00cb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Luigj Gurakuqi \u2013 pionieri i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor - FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"E p\u00ebrgatiti Prof. Zymer Mehani Atdhetari Luigj Gurakuqi (1879-1925) krahas veprimtaris\u00eb s\u00eb tij patriotike dhe arsimore, ka vendin e vet n\u00eb zhvillimin dhe pasurimin e let\u00ebrsis\u00eb shqipe dhe, n\u00eb ve\u00e7anti, t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. Luigji u shkollua n\u00eb kolegjin arb\u00ebresh te Shen Mit\u00ebr Koron\u00ebs, ne Kalabri, pastaj ndoqi studimet n\u00eb Universitetin e Napolit, n\u00eb fakultetin [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FJALA e LIR\u00cb\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-11-16T16:26:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-05-25T21:51:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/luigj_gurakuqi.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"374\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@acokaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"headline\":\"Luigj Gurakuqi \u2013 pionieri i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor\",\"datePublished\":\"2016-11-16T16:26:35+00:00\",\"dateModified\":\"2021-05-25T21:51:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\\\/\"},\"wordCount\":2203,\"commentCount\":3,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/05\\\/luigj_gurakuqi.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\\\/\",\"name\":\"Luigj Gurakuqi \u2013 pionieri i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor - FJALA e LIR\u00cb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/05\\\/luigj_gurakuqi.jpg\",\"datePublished\":\"2016-11-16T16:26:35+00:00\",\"dateModified\":\"2021-05-25T21:51:57+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/05\\\/luigj_gurakuqi.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/05\\\/luigj_gurakuqi.jpg\",\"width\":640,\"height\":374,\"caption\":\"Luigj Gurakuqi\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Luigj Gurakuqi \u2013 pionieri i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/\",\"name\":\"FJALA e LIR\u00cb\",\"description\":\"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jehonashqiptare.al\\\/fjala\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/shkoder.net\\\/\",\"https:\\\/\\\/linkedin.com\\\/in\\\/acokaj\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/https:\\\/\\\/twitter.com\\\/acokaj\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Luigj Gurakuqi \u2013 pionieri i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor - FJALA e LIR\u00cb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Luigj Gurakuqi \u2013 pionieri i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor - FJALA e LIR\u00cb","og_description":"E p\u00ebrgatiti Prof. Zymer Mehani Atdhetari Luigj Gurakuqi (1879-1925) krahas veprimtaris\u00eb s\u00eb tij patriotike dhe arsimore, ka vendin e vet n\u00eb zhvillimin dhe pasurimin e let\u00ebrsis\u00eb shqipe dhe, n\u00eb ve\u00e7anti, t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. Luigji u shkollua n\u00eb kolegjin arb\u00ebresh te Shen Mit\u00ebr Koron\u00ebs, ne Kalabri, pastaj ndoqi studimet n\u00eb Universitetin e Napolit, n\u00eb fakultetin [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/","og_site_name":"FJALA e LIR\u00cb","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/fjala.info\/","article_author":"https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","article_published_time":"2016-11-16T16:26:35+00:00","article_modified_time":"2021-05-25T21:51:57+00:00","og_image":[{"width":640,"height":374,"url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/luigj_gurakuqi.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/acokaj","twitter_site":"@acokaj","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"headline":"Luigj Gurakuqi \u2013 pionieri i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor","datePublished":"2016-11-16T16:26:35+00:00","dateModified":"2021-05-25T21:51:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/"},"wordCount":2203,"commentCount":3,"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/luigj_gurakuqi.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/","name":"Luigj Gurakuqi \u2013 pionieri i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor - FJALA e LIR\u00cb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/luigj_gurakuqi.jpg","datePublished":"2016-11-16T16:26:35+00:00","dateModified":"2021-05-25T21:51:57+00:00","author":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/#primaryimage","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/luigj_gurakuqi.jpg","contentUrl":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/luigj_gurakuqi.jpg","width":640,"height":374,"caption":"Luigj Gurakuqi"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/luigj-gurakuqi-pionieri-i-qyteterimit-perendimor\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Luigj Gurakuqi \u2013 pionieri i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#website","url":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/","name":"FJALA e LIR\u00cb","description":"&quot;E para ishte fjala...&quot; - n\u00eb Shkoder.net","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/#\/schema\/person\/9c9fccf4f6449d25e258607d9b4275cb","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be103c95acc3db7547b619bb966688693542eac057aaed7ec4502234d461b6e3?s=96&r=g","caption":"admin"},"description":"Arben \u00c7okaj - M\u00ebsues Fizike &amp; Informatike :: Gazetar &amp; Analist i pavarur :: Autor librash :: Ueb- &amp; Grafik dizajner","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/","https:\/\/facebook.com\/shkoder.net\/","https:\/\/linkedin.com\/in\/acokaj\/","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/acokaj","https:\/\/youtube.com\/channel\/UCWHTIr21i1vLKsLzVv1TM-w"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8431"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8431\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":69013,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8431\/revisions\/69013"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30321"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jehonashqiptare.al\/fjala\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}